705 New Articles

Top Stories

Το νέο ΕΣΥ και η ανασύσταση του μίγματος χρηματοδότησης

Απόψεις

του Κώστα Διαμαντόπουλου1

Η συζήτηση για τις δαπάνες υγείας είναι ενδιαφέρουσα αν και συνήθως επικεντρώνεται στο ύψος των δημοσίων δαπανών και τη διαχρονική τους απόκλιση από τους μέσους όρους της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή των χωρών του ΟΟΣΑ.

Την περασμένη βδομάδα η ΕΛΣΤΑΤ δημοσιοποίησε στοιχεία για τις δαπάνες υγείας του 2019, τα οποία επιβεβαιώνουν ότι την περίοδο 2015-2019 καταγράφεται αύξηση των δημοσίων δαπανών σε τρέχουσες τιμές κατά 5% με όχημα κυρίως τον ΕΟΠΥΥ και την κοινωνική ασφάλιση. Η αύξηση αυτή συντελέστηκε σ’ ένα περιοριστικό οικονομικό περιβάλλον ανακόπτοντας την κατακρήμνιση των δημοσίων δαπανών της περιόδου 2010-2014.

Είναι προφανές ότι όσο αυτονόητη είναι η περαιτέρω αύξηση των δημοσίων δαπανών υγείας ώστε να συγκλίνουν με το μέσο όρο των χωρών του ΟΟΣΑ (δυο περίπου μονάδες του ΑΕΠ είναι η απόσταση), το ίδιο επιβεβλημένη είναι η ορθολογική κατανομή των διαθέσιμων οικονομικών πόρων.

Σε προηγούμενο κείμενό2 μας αναφερθήκαμε στον αόρατο γορίλα του συστήματος υγείας και συγκεκριμένα στο υψηλό ποσοστό ιδιωτικών δαπανών το οποίο το 2019 υπολογίστηκε σε 39,9% (35,2% ιδιωτικές πληρωμές και 4,7% ιδιωτική ασφάλιση).

Δεν είναι όμως ο μοναδικός. Οι δαπάνες υγείας, δημόσιες και ιδιωτικές, χαρακτηρίζονται από νοσοκομειοκεντρικό προσανατολισμό που όμοιος του δεν παρατηρείται σε άλλη χώρα του ΟΟΣΑ. Το 2018 το ποσοστό αυτό ήταν στο 42% περίπου με μέσο όρο στις χώρες του ΟΟΣΑ 24%. Ακόμα κι αν αφαιρεθούν οι ιδιωτικές δαπάνες για νοσοκομειακή περίθαλψη και η ανάλυση περιοριστεί στις δημόσιες, το ποσοστό παραμένει το υψηλότερο μεταξύ των συγκεκριμένων χωρών (26% με μέσο όρο 21%).

Δεν είναι μόνο ότι οι άλλοι ξοδεύουν περισσότερα, τα ξοδεύουν και με διαφορετικό τρόπο.

Όταν ο αριθμός των νοσηλευόμενων στο δημόσιο και τον ιδιωτικό τομέα (με τουλάχιστον μια διανυκτέρευση) μειώνεται ( -7% την περίοδο 2013-2015 σύμφωνα με τα πλέον πρόσφατα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ3), ο αριθμός των νοσηλευόμενων σε συνθήκες ημερήσιας νοσηλείας αυξάνεται (+12,57% την ίδια περίοδο) και οι ημέρες νοσηλείας συμπιέζονται (-15% την ίδια περίοδο), η επιμονή στον πληθωρισμό νοσηλευτικών κλινών (δεν αναφερόμαστε σε κλίνες ΜΕΘ που πραγματικά χρειάζονται περισσότερες που δε θα είναι όμως μιας χρήσης όπως οι περισσότερες από εκείνες που αναπτύχθηκαν πρόσφατα) είναι μια φενάκη.

Μόνο στην Ηλεία την περίοδο 2016-2019 οι ημέρες νοσηλείας στις Νοσηλευτικές Μονάδες Πύργου και Αμαλιάδας μειώθηκαν κατά 13,84%.

Είναι προφανές ότι η ανασυγκρότηση του Εθνικού Συστήματος Υγείας με στρατηγικό στόχο την καθολική κάλυψη του πληθυσμού και τη μείωση των ανισοτήτων προϋποθέτει μεταξύ άλλων και πέραν της αναγκαίας αύξησης των δημοσίων δαπανών, δίκαιη κατανομή οικονομικών, ανθρώπινων και τεχνολογικών πόρων με έμφαση στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας, την αποκατάσταση, την ανακουφιστική φροντίδα, την ψυχική υγεία και τη φροντίδα των ηλικιωμένων.

Η εμπειρία της πανδημίας, των κατακτήσεων αλλά και των διαχρονικών αδυναμιών του ΕΣΥ σε συνδυασμό με τα σύγχρονα επιδημιολογικά δεδομένα, τις επιστημονικές εξελίξεις και τις αναδυόμενες ανάγκες του πληθυσμού επιβάλλουν μια διαφορετική μέθοδο οργάνωσης και χρηματοδότησης των υπηρεσιών υγείας.

 

 

1 Ο Κώστας Διαμαντόπουλος είναι Οδοντίατρος, MSc, πρώην Διοικητής του Γενικού Νοσοκομείου Ηλείας και μέλος της Ελληνικής Εταιρείας Management Υπηρεσιών Υγείας.

3 Τα αποτελέσματα της έρευνας της ΕΛΣΤΑΤ για την κλειστή νοσοκομειακή περίθαλψη του 2015 δημοσιεύτηκαν στις 10 Μαρτίου 2021. Από το 2013 η επεξεργασία των στοιχείων αφορά το σύνολο των νοσηλευόμενων με αναλυτική καταγραφή όσων νοσηλεύονται με τουλάχιστον μια διανυκτέρευση και όσων νοσηλεύονται στα πλαίσια της ημερήσιας νοσηλείας.

 

1821 – 2021 - Η ιερή θύμηση του χρέους

Απόψεις

Παναγιωτόπουλος Γιώργος , Αν. Καθηγητής Πανεπιστημίου Πατρών

Δημοτικός Σύμβουλος Ανδραβίδας Κυλλήνης

 

Στον αιώνα της παγκοσμιοποίησης και της 4ης βιομηχανικής επανάστασης, στη δύνη της πανδημίας και της αμφισβήτησης της «ανθρώπινης» κυριαρχίας,  σε περιόδους κρίσης και ιδεολογικής σύγχυσης, που οι συνειδήσεις έχουν επικίνδυνα κλονιστεί και τα ιδανικά της φιλοπατρίας και της πίστης σε εθνικές αξίες έχουν ατονήσει, η διατήρηση της ιστορικής μνήμης για ένα έθνος, προβάλλει ως αξεπέραστη ανάγκη και προτεραιότητα.

Το 1821, η βάση και το θεμέλιο του Νεότερου Ελληνισμού, αποτελεί την ιερή κιβωτό του Έθνους, το ταμείο προτύπων μορφών και υποδειγμάτων ζωής, που γαλβάνισε με αίμα η ιστορία και τα ύψωσε εκεί όπου στρέφεται ο άνθρωπος για να αναζητήσει εμπνεύσεις προσωπικής στάσης και ύπαρξης.

Σύμβολο ακατάλυτο και αθάνατο, ορόσημο που δικαίωσε το αδούλωτο φρόνημα και το αιώνιο πνεύμα της φυλής που δίδαξε την υπεροχή της ψυχής, που καταύγασε τα ιδανικά της Ελευθερίας, της Τιμής και της Αξιοπρέπειας, γονιμοποιεί το παρόν προσφέροντας παροτρύνσεις, διδάγματα, εμπνεύσεις συμπεριφοράς και σώζει μέσα από τις καθημερινές, ατομικές θλάσεις ζωής, την ενότητα και την εμπνοή του έθνους.

Η Εθνική Επέτειος είναι ώρα συλλογικής μνήμης, ώρα χρέους και αυτοσυνειδησίας, ώρα στοίχισης της πνευματικής ζωής στο ηρωικό πνεύμα της ένσαρκης ελευθερίας που έρχεται να υπομνήσει, ότι «καθετί μεγάλο μετριέται με το τίμημα της ζωής».

Εορτάζουμε, 200 χρόνια μετά, με εθνική υπερηφάνεια την επέτειο του επικού απελευθερωτικού αγώνα  του Ελληνικού λαού που ανέτρεψε τον ιστορικό ρου, δικαίωσε την αυτοδύναμη πολιτική του ύπαρξη και προκαθόρισε την εξελικτική του πορεία στο παγκόσμιο γίγνεσθαι.

Εορτάζουμε, 200 χρόνια μετά, τον οραματισμό μιας πατρίδας που γεννιέται, λαμβάνει υπόσταση και θέση ανάμεσα στα ελεύθερα έθνη και επιδίδεται ελεύθερα στο έργο  που ορίζει η ιστορική της μοίρα,

Φόρο τιμής και ευγνωμοσύνης αποτίουμε σε όλους όσους κληροδότησαν ελευθερία και ανεξαρτησία, όλους όσους με τη θυσία τους χάρισαν σφραγίδα δωρεάς τις αξίες και τα προαιώνια ιδανικά, όλους όσους αντιπροσωπεύουν το ″εσαεί παρόν″ της ανθρωπότητας.

″Μόνο τα έθνη που δεν λησμονούν, συνεχίζουν να έχουν ιστορία . Μόνον τα έθνη που έχουν συνείδηση του παρελθόντος, είναι και κατά το παρόν αξία της ιστορίας. Μόνον τα έθνη που γνωρίζουν να αντλούν από τους θησαυρούς της μνήμης τους βαδίζουν ισχυρά και αλώβητα προς το μέλλον″.  Κ. Τσάτσος

 

Άρθρο του Κ. Τζαβάρα: "Δεν νομοθετούν τα πανεπιστήμια κ. Υφυπουργέ"

Απόψεις

Ο αρμόδιος για τα Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα (ΑΕΙ) Υφυπουργός, κ. Α. Συρίγος, προανήγγειλε στην προχθεσινή τηλεδιάσκεψη με τους εκπροσώπους της περιφερειακής ενότητας Ηλείας, την κατάργηση του Τμήματος Μουσειολογίας που λειτουργεί στον Πύργο και την μεταβολή της έδρας του Τμήματος Γεωπονίας που λειτουργεί στην Αμαλιάδα, με πρόταση της Συγκλήτου του Πανεπιστημίου Πατρών, η οποία συνεδριάζει τη Δευτέρα για να λάβει τη σχετική απόφαση (το περιεχόμενο της οποίας προφανώς είναι ήδη γνωστό στον κ. Συρίγο).

Χαρακτηριστικά μάλιστα ο Υφυπουργός δήλωσε: «Η ηγεσία του υπουργείου Παιδείας λειτουργεί μέσα στους υπάρχοντες νόμους. Βάσει του Άρθρου 5 του Νόμου 4485/2017 δε μπορούμε να αποφασίσουμε για λογαριασμό του Πανεπιστημίου Πατρών. Πρέπει το Πανεπιστήμιο να συμφωνήσει.».

 

Εμείς όμως δεν ζητήσαμε από τον κ. Υφυπουργό να παραβιάσει τους νόμους του Κράτους, αλλά αντιθέτως να σεβαστεί το νόμο 4610/2019 (άρθρο 36), με τον οποίο πριν από ένα περίπου έτος η Πολιτεία, έχοντας τη σύμφωνη γνώμη της ίδιας Συγκλήτου για τη βιωσιμότητα των εν λόγω Τμημάτων, αποφάσισε την ίδρυση τους στον Πύργο και την Αμαλιάδα.

 

Προξενεί όμως εντύπωση το γεγονός ότι ο κ. Υφυπουργός εμφάνισε τον εαυτό του αναπόδραστα δέσμιο της επικείμενης απόφασης της Συγκλήτου, παρ’ όλο που κατά την ισχύουσα νομοθεσία την πρωτοβουλία κινήσεων σε μια τέτοια διαδικασία την έχει ο ίδιος ο Υπουργός και όχι το Πανεπιστήμιο.

Αξίζει για την πληρότητα του διαλόγου, που ξεκίνησε προχθές με το Υπουργείο, να επισημανθούν οι λόγοι για τους οποίους δεν κυβερνούν τον τόπο τα πανεπιστήμια, αλλά οι τα αρμόδια πολιτειακά όργανα:

 

  1. Η κατάργηση Τμήματος Πανεπιστημιακής Σχολής δεν συντελείται με απόφαση, ή έστω και πρόταση, της Συγκλήτου αλλά με πολιτειακή πράξη νομοθετικού περιεχομένου. Ειδικότερα, από τον συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 10 και 5 παρ. 1-3 του Νόμου 4485/2017, προκύπτει ότι για την κατάργηση Τμήματος Πανεπιστημιακής Σχολής απαιτείται η έκδοση προεδρικού διατάγματος (π.δ.) μετά από πρόταση των Υπουργών Παιδείας, Έρευνας και Θρησκευμάτων, Οικονομικών και Διοικητικής Ανασυγκρότησης. Επιπλέον προσαπαιτείται η σύμφωνη γνώμη της Συγκλήτου των οικείων Ιδρυμάτων και η απλή γνώμη της Εθνικής Αρχής Ανώτατης Εκπαίδευσης (ΕΘΑΑΕ).

Με τις διατάξεις αυτές, η Βουλή, παρέχει την απαιτούμενη νομοθετική εξουσιοδότηση στους ανωτέρω υπουργούς να εκδώσουν το εν λόγω διάταγμα και να ρυθμίσουν το συγκεκριμένο ζήτημα, το οποίο διαφορετικά θα ρυθμιζόταν από την ίδια τη Βουλή, που κατά το Σύνταγμα (άρθρο 26 παρ. 1) ασκεί αποκλειστικά τη νομοθετική εξουσία του Κράτους.

 

Επομένως για να καταργηθεί Τμήμα Πανεπιστημιακής Σχολής προηγείται πολιτικά, χρονικά και λογικά, η απόφαση των αρμοδίων υπουργών να εκδώσουν το π.δ. για τη μεταβολή αυτή και έπεται η έκφραση της σύμφωνης γνώμης της Συγκλήτου του οικείου Πανεπιστημίου. Εντούτοις, στη προκείμενη περίπτωση ο κ. Υφυπουργός μας παρουσίασε προηγούμενη τη σύμφωνη γνώμη της Συγκλήτου και επόμενη την απόφαση για έκδοση του σχετικού διατάγματος. Ως γνωστόν όμως, δεν νομοθετεί η Σύγκλητος αλλά τα οριζόμενα από το Σύνταγμα όργανα του κράτους (Βουλή, Πρόεδρος της Δημοκρατίας) και ευλόγως τίθεται το ερώτημα: αυτογνωμόνως την προσεχή Δευτέρα η Σύγκλητος θα λάβει σχετική απόφαση για την κατάργηση του Τμήματος Μουσειολογίας, ανεξαρτήτως δηλαδή πάσης διαδικασίας εκδόσεως του σχετικού προεδρικού διατάγματος ή εις απάντησιν σχετικού ερωτήματος που της έχει ήδη θέσει ο ίδιος ο κ. Υφυπουργός;

Σε κάθε περίπτωση, η οποιαδήποτε απόφαση της Συγκλήτου για το εν λόγω θέμα δεν δεσμεύει την πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Παιδείας να προχωρήσει στην έκδοση του σχετικού προεδρικού διατάγματος, εάν αυτό δεν επιβάλλεται από την πολιτική της βούληση.

 

  1. Εκτός των άλλων ο έχων τη νομοθετική πρωτοβουλία αρμόδιος υπουργός θα πρέπει να έχει αποφασίσει ότι η κατάργηση του Τμήματος της Μουσειολογίας συνάδει με τις οικονομικές και κοινωνικές αναπτυξιακές ανάγκες και τις δυνατότητες της περιφερειακής ενότητας Ηλείας, όπως ρητά απαιτείται από το νόμο (αρ. 5 παρ. 1 Ν. 4485/2017).

Πλην όμως, στη συγκεκριμένη περίπτωση οι λόγοι αυτοί επιβάλλουν τη διατήρηση της λειτουργίας του συγκεκριμένου τμήματος Μουσειολογίας, προσαρμοσμένου στις συνθήκες που θα διαμορφωθούν μετά την εφαρμογή της νέας κυβερνητικής πολιτικής στον τομέα της ανώτατης εκπαίδευσης (Ν. 4777/2021).

 

  1. Η μεταβολή της έδρας Τμήματος Πανεπιστημιακής Σχολής κατά τη διάταξη του άρθρου 10 παρ. 2 του Νόμου 4485/2017 πραγματοποιείται με απόφαση του Υπουργού Παιδείας, Έρευνας και Θρησκευμάτων, που εκδίδεται ύστερα από σύμφωνη γνώμη της Συγκλήτου του οικείου Α.Ε.Ι. και απλή γνώμη της ΕΘΑΑΕ, στην οποία ο Υπουργός απευθύνει ερώτημα.

Επομένως και για το θέμα της μετακίνησης της έδρας του Τμήματος Γεωπονίας από την Αμαλιάδα στο Μεσολόγγι η απόφαση ανήκει αποκλειστικά στον αρμόδιο υπουργό, βάσει της ως άνω νομοθετικής εξουσιοδοτήσεως. Η Σύγκλητος του οικείου Πανεπιστημίου απαιτείται να εκφράσει σύμφωνη γνώμη. Εάν δεν την εκφράσει, δεν πραγματοποιείται η σχετική μεταβολή της έδρας.

 

  1. Από τη διάταξη του άρθρου 16 παρ. 5 του Συντάγματος, προκύπτει ότι οι αρχές που διέπουν την ανώτατη εκπαίδευση είναι αφενός, η αρχή της ακαδημαϊκής ελευθερίας που εγγυάται την αδέσμευτη σκέψη, έρευνα και διδασκαλία και, αφετέρου, η αρχή της πλήρους αυτοδιοικήσεως (ΣτΕ 2801/1984 Ολομ., 411/2008,Π.Ε. 144/2008 Ολομ., κ.ά.) που έχει ως περιεχόμενο την εξουσία των εν λόγω ιδρυμάτων να αποφασίζουν για τις δικές τους υποθέσεις με δικά τους όργανα. Ως αναγκαίο όμως περιορισμό της πλήρους αυτοδιοικήσεως των Α.Ε.Ι., οι ίδιες συνταγματικές διατάξεις καθιερώνουν την κρατική εποπτεία επί των ιδρυμάτων αυτών (ΣτΕ 874/1992 Ολομ.,2801/1984 Ολομ.), τα οποία υποχρεούνται στην εφαρμογή των κανόνων δικαίου που διέπουν την οργάνωση και λειτουργία τους, όπως συμβαίνει με κάθε άλλη δημόσια υπηρεσία, κρατική ή αυτοδιοικούμενη. Το αυτοδιοίκητο των ΑΕΙ τέλος δεν περιλαμβάνει το δικαίωμα θεσπίσεως των σχετικών κανόνων λειτουργίας τους, ούτε της συμπράξεως στην παραγωγή τους κατά τρόπο δεσμευτικό για τα νομοθετικά όργανα, πράγμα που θα προϋπέθετε όχι απλώς αυτοδιοίκηση αλλά αυτονομία των εν λόγω ιδρυμάτων, η οποία δεν τους έχει παραχωρηθεί από το Σύνταγμα (Ολ ΣτΕ 519/2015, ΣτΕ 1812/1983).

Κατά συνέπεια, η ρύθμιση των δύο ζωτικής σημασίας για την Ηλεία ζητημάτων, ανήκει στην αποκλειστική αρμοδιότητα του Κράτους και δεν περιλαμβάνεται στο αυτοδιοίκητο των ανωτάτων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων. Η κατά παράβαση των αρχών αυτών ανάληψη πρωτοβουλίας εκ μέρους της Συγκλήτου του Πανεπιστημίου Πατρών για κατάργηση του Τμήματος Μουσειολογίας του Πύργου και μεταβολή της έδρας του Τμήματος Γεωπονίας της Αμαλιάδας, όχι μόνο δεν δεσμεύει το Υπουργείο Παιδείας, αλλά αντιθέτως συνιστά κατάχρηση της αρχής της ακαδημαϊκής ελευθερίας και του αυτοδιοίκητου προς το σκοπό της ικανοποίησης αιτημάτων συντεχνιακού χαρακτήρα του καθηγητικού προσωπικού.

 

Μετά από όλα αυτά, ο κ. Υφυπουργός θα πρέπει να συμφωνήσει μαζί μας ότι η υπόθεση της κατανομής των Τμημάτων του Πανεπιστημίου Πατρών στις πόλεις της Περιφέρειας της Δυτικής Ελλάδας είναι πολύ σοβαρή υπόθεση για να την εμπιστευθεί σε αποφάσεις οργάνων που δεν μας πείθουν για την αμεροληψία και την ορθοφροσύνη τους.

 

Οι φιλελεύθεροι σε αντιπαράθεση με τον νεοφιλελευθερισμό - Μια προσπάθεια διατύπωσης σκέψεων για ότι συμβαίνει στην Αμερική και την Ελλάδα.

Απόψεις

του Κώστα Χλωμούδη*

 

Η πανδημία κατέδειξε, με χαρακτηριστική επιβεβαίωση, την αδυναμία της “αοράτου χειρός” και την ανεπάρκεια της αγοράς να διαχειριστεί, στο σύνολό τους, τα θέματα παραγωγής και οργάνωσης των κοινωνιών ή και να “αυτορυθμιστεί”, όπως τελικά συνέβη πάντα στις συνθήκες κρίσης.

Οι κρίσεις όμως ήταν, είναι και θα είναι σύμφυτο και διαρκές ενδεχόμενο, ως στοιχείο της διακυβέρνησης της οικονομίας και των κοινωνιών, στην "αστική" δημοκρατία. Eμας μας αφορά σε αυτό το πεδίο, της αποτελεσματικότητας της, η οποία σχετίζεται με την δημοκρατία μας. Αυτήν του “δυτικού” όμως τύπου, σε αντιδιαστολή με τις αυταρχικές εκφάνσεις της.

Το 2020 και από ότι φαίνεται όμως και η φετινή χρονιά, ανέδειξε τη σημασία και τον ρόλο των “σταθμισμένων” παρεμβάσεων και ρυθμίσεων, όπου, σε αυτά τα δεδομένα πλαίσια, η επιχειρηματικότητα και ο ανταγωνισμός έχουν την δική τους προστιθέμενη αξία και συμβολή.

Η κρίση και τα παρεπόμενα της πανδημίας αποσαφήνισε, με σοκαριστικό είναι αλήθεια τρόπο, τις σημαντικές διαφορές του “φιλευθερισμού” και του “νεοφιλελευθερισμού”.

Μέσα σε αυτή την δύσκολη για την ανθρωπότητα χρονιά, ένα και ίσως από τα ελάχιστα θετικά που θα μας μείνουν, θα είναι πλέον η σαφής, διακριτή και ιστορική διαφοροποίηση των δυο αυτών εννοιών. Τα προηγούμενα χρόνια είχε γίνει σημαντική προσπάθεια και είχε ηγεμονεύσει στη κοινή γνώμη, αυτά τα δυο πράγματα να είναι αντιληπτά ως ένα και το αυτό.

Η προσπάθεια αυτή είχε συμμάχους και συντελεστές τους δυο ιστορικούς αντιπάλους. Από τη μια τους πολέμιους κάθε φιλελεύθερης αντίληψης στην λειτουργία της οικονομίας και θιασώτες του κεντρικού προγραμματισμού στην οικονομία και από την άλλη τους θιασώτες του "Laissez faire et laissez passer”, που αγαπούν να μισούν οτιδήποτε επιχειρεί να ρυθμίσει το κράτος ακόμη και εκεί που αδυνατεί να "αυτορυθμισθεί" η ίδια η αγορά.

Στον ένα αυτό χρόνο και με την ήτα, στις Αμερικάνικες εκλογές, του “Τραμπισμού”, φάνηκε και στην πορεία θα αποσαφηνίζεται όλο και περισσότερο, όχι μόνο η ένδεια του "νεοφιλελεύθερου" μοντέλου, όσον αφορά στην στοιχειώδη εξασφάλιση μιας ποιότητας ζωής στο σύνολο μιας κοινωνίας, αλλά και αυτό είναι ιδιαιτέρως ενδιαφέρον, η κυνική συνέργεια του στην καταστροφή της όποιας κοινωνικής συνοχής και τελικά στην αποσάθρωση αυτού καθαυτού του κοινωνικού ιστού μιας χώρας.

Είναι προφανές ότι σε πολλές αντίστοιχες περιπτώσεις, ως αποτέλεσμα, έχουμε την αποδυνάμωση και κλονισμό των δομών του κοινοβουλευτικού συστήματος, με σημαντικές συνέπειες στη λειτουργία των θεσμών και στα δικαιώματα, που αφορούν πέραν από αυτά τα ατομικά και σχετίζονται με την "ελευθερία του επιχειρείν".

Ας προσπαθήσουμε μια πρώτη καταγραφή για το τι συμβαίνει και πως διαχειρίζεται, στην Ελλάδα, την συγκυρία η κυβέρνηση και πως στην Αμερική της μεταΤραμπ εποχής.

Είναι προφανές ότι η συγκριτική αυτή προσέγγιση επιχειρείται με την σχετική συνείδηση των διαφορών, της κουλτούρας και των παραδόσεων μας. Μας διευκολύνει όμως το γεγονός της παγκοσμιότητας της κρίσης αυτής, η οποία προκαλείται από την παρούσα πανδημία και την διάχυση των αποτελεσμάτων των διαφορετικών μορφών αντιμετώπισης όχι μόνον της ίδιας της πανδημίας αλλά και των επιδράσεων της στην κοινωνία και οικονομία.

Αντιλαμβανόμαστε ότι οι οποιεσδήποτε συγκρίσεις πάντοτε θα είναι ενδεικτικές, δεδομένου ότι θα ενέχουν στοιχεία αυθαιρεσίας, μιας και τα στοιχεία δεν είναι πάντοτε συγκρίσιμα. Παρά ταύτα η διαχείριση της πανδημίας μας διευκολύνουν να ξεφύγουμε από το εθνικό μας πρότυπο και να κρίνουμε τη χώρα και την επικρατούσα πολιτική πέρα από τα στενά τοπικά και εθνικά πλαίσια ή ακόμη και αυτά τα ευρωπαϊκά.

Στην Ελλάδα της «ατομικής ευθύνης».

Στην Ελλάδα προβάλλεται και έχει επικρατήσει ο "μύθος της εθνικής επιτυχίας στη διαχείριση της επιδημίας", συγκριτικά με άλλες χώρες, σε διάφορα επίπεδα χωρίς να έχει επιχειρηθεί προσπάθεια να εντοπιστούν ή και να καταγράφονται οι αστοχίες για να αντιμετωπιστούν αυτές με τον κατάλληλο πάντα σχεδιασμό.

Θα ήταν άδικο βέβαια να μη καταγράψουμε την, συγκριτικά πάντοτε, επιτυχημένη αντιμετώπιση του πρώτου κύματος της πανδημίας, όπως και του μέχρι στιγμής αποτελεσματικού και φιλικού, προς τους πολίτες, προγράμματος εμβολιασμού, παρά τις επί μέρους διακρίσεις και πλημμέλειες στην προτεραιοποίηση των ομάδων προς εμβολιασμό.

Κατακτήσεις οι οποίες θα έπρεπε να φέρνουν τη χώρα, στη διεθνή σκηνή, ως συμμέτοχο και διαμορφωτή καινοτομιών και ικανοτήτων διαχείρισης της κρίσης.

Δυστυχώς όμως από το καλοκαίρι, ιδιαιτέρως και μετά (εκτός της περιπτώσεως του εμβολιαστικού προγράμματος) παρακολουθούμε την κυβέρνηση να "αυτονομείται" από τη διεθνή πρακτική σε ότι αφορά την πανδημία, αναδεικνύοντας ως υπέρτατο όπλο και αντίληψη τον "νεοφιλελευθερισμό", είτε δια της υπερβολής της σημασίας της "ατομικής ευθύνης" είτε δια της ενοχικής και εξαναγκαστικής αναγνώρισης, ακόμη και σε αυτές τις συνθήκες, του ρόλου του κράτους.

Αντί να γίνει δηλαδή συνείδηση στους πολίτες, ακόμη και για μια μακροχρόνια διαμόρφωση φορολογικής συνείδησης στην κοινωνία, ότι χωρίς κρατικό χρήμα, με διαφάνεια και σχεδιασμένες στοχεύσεις, με σκοπό την διόρθωση κοινωνικών ανισοτήτων, η αγορά από μόνη της είναι ανίκανη να αντιμετωπίσει αυτό το μαζικό πρόβλημα υγείας που αντιμετωπίζουμε σήμερα ως κοινωνίες. Χωρίς οργανωμένο, ελεγχόμενο για κάθε δαπάνη, εθνικό και όχι κρατικό, σύστημα υγείας, τα περί “ατομικής ευθύνης” θα αποτελούν κούφια λόγια και οι λαϊκιστές θα κάνουν πάρτι σε κάθε περίπτωση ιδιότυπων προσωπικών συμπεριφορών, στελεχών του δημόσιου χώρου, που θα είναι εκτός πλαισίου της απαιτούμενης ευθύνης και αυτές πλέον δεν είναι λίγες ούτε ακραίες.

Το δημόσιο σύστημα υγείας βγαίνει, σε συνέχεια πολιτικών της τελευταίας δεκαπενταετίας, όχι απλώς αποδυναμωμένο αλλά μονοσήμαντα προσανατολισμένο, σε μια (1) ασθένεια, αυτήν του covid19, αδρανοποιώντας όλες τις άλλες ειδικότητες και υπηρεσίες στους ασθενείς, χρόνιους και παροδικούς εκτός covid19, με τις υπόλοιπες ασθένειες. Η περιορισμένη διοχέτευση ενός αριθμού στον ιδιωτικό τομέα, δείχνει μια στρεβλή επιλογή για τονυ ρόλο του ιδιωτικού τομέα στο σύστημα υγείας της χώρας.

Δεν θα αναφερθούμε σε επι μέρους ζητήματα δικαιωμάτων, λειτουργίας των μέσων ενημέρωσης και συμπεριφορών οργάνων δημόσιας τάξης. Θα αναφερθούμε όμως στην "αλλεργία" που επιδεικνύει η κυβέρνηση σε "ανεξάρτητες αρχές" και θεσμούς "ρύθμισης" κανόνων σε συγκεκριμένους τομείς της οικονομίας και της αγοράς.

Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η έλλειψη βούληση "θεσμικής θωράκισης" της Επιτροπής υπό το κο Αλεβιζάτο, νομοθετικά, ως κάποιο ανεξάρτητο όργανο για να αντιμετωπιστεί "… η διαχρονική ατιμωρησία των εμπλεκόμενων αστυνομικών οργάνων, η απροθυμία της ΕΛΑΣ να συνεργαστεί με τον Συνήγορο του Πολίτη, η μεροληψία των ανακριτικών αστυνομικών οργάνων και οι σοβαρότατες παρατυπίες κατά τη διενέργεια των ΕΔΕ..." όπως αναφέρει στο πόρισμα του.

Άλλο χαρακτηριστικό είναι ότι από το 2018, τόσο η προηγούμενη όσο και η σημερινή κυβέρνηση έχουν βαλθεί να ακυρώσουν τη μεγάλη (και οδυνηρή) διόρθωση που έγινε τα προηγούμενα χρόνια στο ασφαλιστικό με ενδεχόμενο και ισχυρό πλέον αποτέλεσμα, σε λίγο καιρό, να είμαστε πάλι στο σημείο όπου βρεθήκαμε το αξέχαστο 2010, έτοιμοι να ζήσουμε ξανά όσα ακολούθησαν τότε.

Τέλος σε ένα κρεσέντο υποστήριξης ειδικών συμφερόντων και σε βάρος της διαμόρφωσης όρων θεμιτού ανταγωνισμού στη λιμενική βιομηχανία, μη μπορώντας να καταργήσει τη Ρυθμιστική Αρχή Λιμένων, λόγω μνημονιακών δεσμεύσεων αλλά και άλλων θεσμικών ανεπαρκειών, επιχείρησε σε τροπολογία νύκτας να την αποδυναμώση με ένα άρθρο, ακυρώνοντας νόμο του 2014 (με τη Ν.Δ. εξουσία), αφαιρώντας αρμοδιότητες της, μεταβιβάζοντας αυτές στο ίδιο το Υπουργείο επί της Ναυτιλίας, το οποίο όμως ως εκτελεστική εξουσία θα είναι και ο αντίδικος (κριτής και κρινόμενος), σε θέματα ενδεχόμενων διαφωνιών με τους παρόχους των λιμενικών υπηρεσιών.

Θα ήταν έλλειμα αν δεν καταγράφαμε την επικράτηση μιας "χωροφυλακίστικης" αντίληψης για την διαχείριση υπαρκτών φαινομένων παραβατικότητας. Μια χώρα που στην Ευρώπη είναι σε πρώτη θέση σε αριθμό εργαζομένων σε σώματα ασφαλείας, ανά εκατό κατοίκους, επιλέγεται η διαχείριση θεμάτων παραβατικότητας στα πανεπιστήμια να γίνει προσλαμβάνοντας άλλους 1.000 ειδικούς φρουρούς όχι δια της συντεταγμένης δομής των σωμάτων ασφαλείας, αλλά με τη δημιουργία ειδικού σώματος στα Πανεπιστήμια. Κάτι πρωτόγνωρο στα διεθνή δεδομένα και ανύπαρκτο ως στο κόσμο ως "καλή πρακτική", βρε αδελφέ, που να δικαιολογεί την επιλογή.

Με αυτά δεδομένα δεν θα ήτα άδικο αν χαρακτηρίζαμε ότι στη περίπτωση της χώρας μας εντοπίζουμε μια "ύστερη μορφή Τραμπισμού", με τα ανάλογα χαρακτηριστικά αλαζονείας, διχαστικών πρακτικών και περιφρόνησης όχι μόνο δικαιωμάτων των πολιτών αλλά και του ελεύθερου επιχειρείν σε συγκεκριμένους τομείς της οικονομίας..

Αυτοί αλλά και άλλοι λόγοι είναι εκείνοι που θα αιτιολογούν στη χώρα μας το επόμενο διάστημα μεγάλα τμήματα της κοινωνίας να προχωρούν σε μικρές ή και μεγάλες εξεγέρσεις και δυστυχώς εν μέσω πανδημίας, όχι γιατί κινητοποιείται από την όποια αντιπολίτευση αλλά γιατί, όλο και περισσότερο, γίνεται συνείδηση το εύρος των επιπτώσεων στην οικονομία και στις ελευθερίες που κατακτήθηκαν με τον "φιλελευθερισμό" από την στρέβλωση της απάτης του "νεφιλελευθερισμού". Κατάσταση που από ότι φάνηκε συνέβη με βίωσε το μόλις προηγούμενο διάστημα η Αμερική.

 Στην Αμερική της κατάργηση της ιεράς αρχής “…η αγορά αποφασίζει…”.

Η νέα κυβέρνηση ισχυρίζεται ότι επιλέγει νομοθετικές παρεμβάσεις, γιατί μόνον έτσι θα μπορέσει να ανατρέψει ότι, "κάτω από το χαλί", έχει κρύψει, όλες αυτές τις δεκαετίες και όχι μόνο τα χρόνια του Τραμπ, η επικράτηση του “νεοφιλελευθερισμού”, σε όλη την γκάμα των οικονομικών και πολιτικών δεδομένων. Έχει ενδιαφέρον δε η ιδιαίτερη αναφορά ότι “… μόνο έτσι θα αντιμετωπιστεί μια τεράστια εμβέλεια νόμων και πρακτικών που έχουν θεσπιστεί τις τελευταίες δεκαετίες…” στο όνομα του "νεοφιλελευθερισμού".

Ακόμη και στους πλέον επιφυλακτικούς, φαίνεται πλέον ότι με τα δεδομένα της παγκόσμιας οικονομίας και πολιτικής, όπως έχουν διαμορφωθεί από την πανδημία, η αμερικανική κυβέρνηση παραδίδει μαθήματα χειρισμού μιας έκρυθμης κατάστασης, κάνοντας πράξη τον λόγο ύπαρξης της – τον λόγο ύπαρξης κάθε κυβέρνησης. Δηλαδή, το να υπηρετεί τους πολίτες που την έχουν εκλέξει.

Αν προσέξει κάποιος/α στοιχειωδώς το πρόσφατο νομοσχέδιο, που έχει τίτλο «Σχέδιο Σωτηρίας των Αμερικανών», θα δει ότι είναι ταυτόχρονα επικεντρωμένο στην απαραίτητη οικονομική ενίσχυση μιας πολιτείας που έχει υποστεί καταστροφικές συνέπειες λόγω της πανδημίας, αλλά και λόγω της βαθειά ριζωμένης κοινωνικής αδικίας που υπάρχει στους πολιτικούς και οικονομικούς θεσμούς της χώρας αυτής.

Το δε οικονομικό σκέλους αυτού του νομοσχεδίου, φαίνεται ότι μπορεί να γράψει ιστορία (1,9 τρισεκατομμύρια δολάρια) αντίστοιχη με το περίφημο New Deal του Ρούζβελτ (1933), για την αντιμετώπιση της μεγάλης ύφεσης της εποχής.

Αρκεί μια μόνο ματιά σε αυτό το σημείο της νέας νομοθεσίας, όπου επιχειρείται να εξαλειφθεί η λεγόμενη «παιδική φτώχεια» σχεδόν κατά το ήμισυ (το 40% των οικογενειών που δεν μπορούν να ταΐσουν τα παιδιά τους θα πάψουν να αντιμετωπίζουν αυτό το πρόβλημα) για να μας πείσει για την τεράστια σημασία στη διαφοροποίηση με τις μέχρι σήμερα "νεοφιλελεύθερες" πολιτικές στις ΗΠΑ.

Αυτά από μόνα τους δεν θα ήταν αρκετά αν δεν διακρίναμε μια πρωτόγνωρη και γιγαντιαία κινητοποίηση, που όμοιά της δεν θα μπορούσαμε σε καμία περίπτωση να φανταστούμε πριν ένα χρόνο, των κρατικών δυνάμεων για την αντιμετώπιση της πανδημίας.

  • στήριξη νοσοκομείων και της γενικότερης περίθαλψης,
  • αγορά εμβολίων και νοσοκομειακού υλικού για τους πολίτες τους,
  • κινητοποίηση της πολιτοφυλακής για την διευκόλυνση των μαζικών εμβολιασμών,
  • εκπαίδευσης των πολιτών για την αντιμετώπιση των προβλημάτων τους κλπ.

Το πλέον όμως χαρακτηριστικό είναι η παρέμβαση του κράτους στην επιχειρηματική δραστηριότητα όπου, στον συγκεκριμένο τομέα, το νομοσχέδιο συνοδεύεται από προεδρικό διάταγμα που επιβάλλει την συνεργασία δύο αντιπάλων φαρμακευτικών εταιριών, ώστε να επιταχυνθεί η μαζική παραγωγή των εμβολίων.

Το νομοσχέδιο αυτό, επίσης, προβλέπει οικονομική στήριξη στο σύνολο της τοπικής αυτοδιοίκησης (σε πολιτείες και δήμους που έχουν χάσει εισόδημα λόγω της γενικότερης πτώχευσης των φορολογούμενων πολιτών). Επιπλέον. στοχεύει συγκεκριμένα στην στήριξη των εργατών και των αγροτών , κοινωνικών κατηγοριών που έχουν υποστεί τα βαρύτερα οικονομικά πλήγματα, αλλά και επαγγελμάτων εστίασης και άλλων τομέων της λεγόμενης «οικονομίας υπηρεσιών», των σχολείων και των παιδικών σταθμών, έτσι ώστε οι πτωχευμένες και άνεργες οικογένειες να μη χρειάζεται να συνεχίζουν να πληρώνουν δίδακτρα, ενώ ταυτόχρονα καλύπτει μέχρι και το ήμισυ των ασφαλιστικών εισφορών.

Έχει δε μεγαλύτερη σημασία ότι το νομοσχέδιο αυτό με τίτλο «Σχέδιο Σωτηρίας των Αμερικανών», σε μεγάλο μέρος του, πρόκειται για νομοθεσία υποδομής. Γεγονός που σημαίνει ότι δεν έχει πρόσκαιρη ισχύ και έχει δυναμική ισχύ και μετά την λήξη και πάροδο της πανδημίας.

*Ο Κώστας Χλωμούδης είναι καθηγητής στο Τμήμα Ναυτιλιακών Σπουδών του ΠΑ.ΠΕΙ.

Πηγή εικόνας: https://el.wikipedia.org/ 

Θἐμα εικόνας: Η «Μεγάλη Ύφεση» με τις περιόδους παγκόσμιας οικονομικής δυσπραγίας δημιούργησε το περιβάλλον στο οποίο αναπτύχθηκε η «επανάσταση» του Κέυνς. Η φωτογραφία της Dorothea Lange «Migrant Mother», που απεικονίζει την φτώχεια του αγροτικού πληθυσμού της Καλιφόρνια, τραβήχτηκε το Μάρτιο του 1936.

Για τη μερική διαγραφή του ιδιωτικού χρέους

Απόψεις

Η αναδιάρθρωση και μερική διαγραφή του ιδιωτικού χρέους, ως βασική συνιστώσα μιας συνολικής λύσης, είναι αναγκαία συνθήκη για να αποφύγει η Ελλάδα πολιτικές βίαιης προσαρμογής και εσωτερικής υποτίμησης την επομένη της επιδημιολογικής κρίσης.

Υγεία και Ταμείο Ανάκαμψης - Η εμπειρία της γραμμής Μαζινό

Απόψεις

του Κώστα Διαμαντόπουλου1

Το Νοέμβριο του 2020 δημοσιοποιήθηκαν οι στρατηγικές κατευθύνσεις του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Το σχέδιο στην τελική του μορφή θα υποβληθεί στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή με σκοπό την έγκρισή του και την εκταμίευση επιδοτήσεων ύψους 19,4 δισ. και δανείων 12,7 δισ. Ευρώ. Οι παρεμβάσεις που θα χρηματοδοτηθούν αφορούν την πράσινη μετάβαση, τον ψηφιακό μετασχηματισμό, την απασχόληση, την ανάπτυξη δεξιοτήτων, την κοινωνική συνοχή και τις ιδιωτικές επενδύσεις.

Στον άξονα 3.3 τίθεται ως στόχος η εφαρμογή μεταρρυθμίσεων σε επιλεγμένους τομείς του συστήματος υγείας οι οποίες θα βελτιώνουν την ανθεκτικότητα, θα αυξάνουν την προσβασιμότητα και θα διασφαλίζουν την οικονομική του βιωσιμότητα. Η μεταρρύθμιση της πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας, ο ψηφιακός μετασχηματισμός των υπηρεσιών υγείας, επενδυτικά έργα σε υποδομές υγείας και η υλοποίηση του Εθνικού Προγράμματος Πρόληψης «Σπύρος Δοξιάδης» καταγράφονται ως προτεραιότητες χωρίς μέχρι σήμερα, δημόσια τουλάχιστον, να έχει υπάρξει εξειδίκευση των επιμέρους δράσεων.

Είναι προφανές ότι η ύπαρξη ενός ακόμη χρηματοδοτικού εργαλείου συνιστά θετική εξέλιξη. Όσο όμως σημαντική είναι η ύπαρξή του, το ίδιο σημαντική ίσως και περισσότερο είναι η ορθολογική κατανομή των πόρων που θα διατεθούν. Στο βαθμό που το σχέδιο του Νοεμβρίου αποτυπώνει τη στρατηγική σκέψη των συντακτών του προκύπτουν ευκαιρίες και κίνδυνοι.

Ουδείς αμφισβητεί την αναγκαιότητα της ενεργειακής αναβάθμισης κτιρίων στα οποία παράγονται υπηρεσίες υγείας και τον ψηφιακό μετασχηματισμό τους. Άλλωστε προς την κατεύθυνση αυτή δουλέψαμε σε βάθος την περίοδο 2016-2019 στο ΓΝ Ηλείας.

Η αναφορά όμως σε «μεταρρύθμιση του πρωτοβάθμιου συστήματος υγείας» αντί του ευρύτερου συστήματος εξωνοσοκομειακής φροντίδας φαντάζει περιοριστική. Χρειάζεται μια διευρυμένη προσέγγιση που θα περιλαμβάνει την πρωτοβάθμια, τη γηριατρική, την αποκατάσταση, την ψυχική υγεία, την ανακουφιστική φροντίδα και θα είναι συμβατή με τις αναδυόμενες ανάγκες του πληθυσμού, το επιδημιολογικό προφίλ της εποχής και την εξελισσόμενη δημογραφική γήρανση.

Η πρόβλεψη για επενδυτικά έργα στις υποδομές υγείας είναι θετική στο βαθμό που δε θα εξελιχθεί σε μια αλόγιστη και απρογραμμάτιστη διασπορά ιατρικής τεχνολογίας που δε θα χρησιμοποιείται ή θα χρησιμοποιείται περιορισμένα. Η αναδιαρρύθμιση των Τμημάτων Επειγόντων Περιστατικών των νοσοκομείων (το ΤΕΠ του Πύργου είναι μια τέτοια περίπτωση) και η ενίσχυση της εργαστηριακής και απεικονιστικής «αυτοδυναμίας» επιλεγμένων Κέντρων Υγείας αποτελούν προτεραιότητες.

Η υλοποίηση δράσεων στα πλαίσια του προγράμματος «Σπύρος Δοξιάδης» είναι επίκαιρη δεδομένης της κρίσης Δημόσιας Υγείας που βιώνουμε. Χρειάζεται όμως να εμπλουτιστεί με δράσεις που αφορούν την περιβαλλοντική υγιεινή, την ασφάλεια τροφίμων, την οδική ασφάλεια, τη κλιματική αλλαγή, την αντιμετώπιση φυσικών καταστροφών, τους επαγγελματικούς κινδύνους και να μην περιοριστεί στα παραδοσιακά εργαλεία της πρόληψης.

Είναι αναμενόμενο το πολιτικό και επιστημονικό ενδιαφέρον να επικεντρώνεται στη διαχείριση της πανδημίας ιδιαίτερα σε μια κρίσιμη φάση της. Τα μαθήματα της υγειονομικής κρίσης είναι πολύτιμα. Η εμπειρία όμως της γραμμής Μαζινό δίδαξε ότι «οχυρωματικά έργα» με κριτήριο μόνο τις παραστάσεις της προηγούμενης κρίσης δεν αποδίδουν. Οι Γάλλοι το βίωσαν με δραματικό τρόπο στο Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο.

Το Ταμείο Ανάκαμψης αποτελεί μια μοναδική ευκαιρία για την ανασυγκρότηση του τομέα υγείας. Η κατανομή των πόρων στις επιμέρους δράσεις θα κρίνει όμως την επιτυχία του εγχειρήματος.



1 Ο Κώστας Διαμαντόπουλος είναι Οδοντίατρος, MSc, πρώην Διοικητής του Γενικού Νοσοκομείου Ηλείας, μέλος της Ελληνικής Εταιρείας Management Υπηρεσιών Υγείας

 

 

Γ. Παναγιωτόπουλος: Σκέψεις χωρίς τίτλο ………για τον Νομό μας

Απόψεις

 

Παναγιωτόπουλος Γιώργος

Αν. Καθηγητής Πανεπιστημίου Πατρών

Δημοτικός Σύμβουλος Ανδραβίδας Κυλλήνης   

 

 

Μια βασική αρχή στην πολιτική, όπως εγώ ερμηνεύω, για να δημιουργήσει απτά αποτελέσματα και να καταστεί ωφέλιμη για το κοινωνικό σύνολο, μιας και από εκεί αντλεί την νομιμοποίησή της  και εκεί αναφέρεται, είναι ο μετασχηματισμός των λόγων και κάθε είδους δηλώσεων σε δημόσια ακρόαση,  σε σχέδιο δράσης με σαφή χρονοδιαγράμματα για υλοποίηση. Είναι αυτό που λαός ονοματοδοτεί, κατά περιόδους, ως «ικανότητα, αποτελεσματικότητα , προοπτική ανάπτυξης και βελτίωσης» του τόπου του.

Αποτελεί αυτό κύριο γνώρισμα της πρόσφατης ιστορίας του Νομού μας;

Συνόδευσε η πράξη τα τόσα λόγια, που κατά καιρούς μεγάλων προσδοκιών , ακούστηκαν;

Μήπως αποστεώθηκαν εντέχνως οι κοινωνικές προσδοκίες και μετατράπηκαν σε κοινωνικές πεποιθήσεις  παραδοχής  του ποικιλώνυμου κατεστημένου; 

Μήπως η κοινωνία αντανακλά, το ίδιο είδωλο που δημιουργείται με την επιτυχημένη κατά τα άλλα, μέθοδο των επικοινωνιακών παραισθησιογόνων;

Μπορούμε βέβαια να δώσουμε απαντήσεις σε αυτά τα «ολίγον» ρητορικά αλλά και ουσιώδη ερωτήματα.

Όμως ας πάμε από τους προβληματισμούς, σε αναδυόμενες ερμηνείες και  αναγνώσεις της καθημερινότητάς μας.

Είναι κουραστικό να επαναλαμβάνεται διαρκώς η διαπίστωση της συνεχούς υποβάθμισης του Νομού μας.

Είναι απογοητευτικό, να επαναλαμβάνεται διαρκώς , η έλλειψη υποδομών και η ανυπαρξία ενεργειών για αξιοποίηση των συγκριτικών πλεονεκτημάτων, που ίσως ο Θεός, σίγουρα όμως η φύση και οι πρόγονοί μας, προίκισαν ή άφησαν ως παρακαταθήκη σε εμάς, στην νέα γενιά αλλά και στις μελλοντικές γενιές. Ας σταματήσουμε επιτέλους να είμαστε υπερήφανοι μόνο για τους προγόνους μας.

Είναι εσωστρεφές και μίζερο, να επαναλαμβάνεται διαρκώς,  η ύπαρξη κάποιων εχθρών που διαχρονικά επιβουλεύονται  τα δίκαιά μας και καθορίζουν την τύχη μας, προς όφελός τους.

Είναι ηττοπαθές να επαναλαμβάνεται διαρκώς, το «κισμέτ»,  μια προκαθορισμένη μοίρα  που διατηρεί  σε μια ιδιότυπη αιχμαλωσία την κοινωνία.

Είναι επικίνδυνο και συνάμα τραγικό, να δημιουργούνται βεβαιότητες  που οδηγούν στην αίσθηση του τέλματος και την ακινησία. Γιατί κατά τον W.I.Thomas  «Όταν οι άνθρωποι θεωρούν ορισμένες καταστάσεις πραγματικές, αυτές γίνονται πραγματικές στις επιπτώσεις τους» , ως μια αυτοεκληρούμενη προφητεία.

Οι «ελάχιστοι» που πιθανόν συντηρούν και πολλαπλασιάζουν τα παραπάνω αναφερόμενα, απλά είναι ανίκανοι και μέρος μιας παθογενούς σύνθεσης αλλά κρίσιμης μάζας, που τροφοδοτούν προοπτικά,  τον μύλο της κοινωνικής ουδετερότητας και τελικά χρεωκοπίας.

Αυτοί, οι «ελάχιστοι», που διαχρονικά τροφοδοτούσαν τον δημόσιο λόγο με «φανφάρες» ντυμένες, λιγότερο ή περισσότερο κατά περιόδους, με μανδύες πολιτικο-κομματικούς, παραπέμποντας σε δυνητική κατάσταση, που ποτέ δεν πήρε σάρκα και οστά, απλά ήταν υπηρέτες του εαυτού τους, χωρίς «αιδώ»   και χωρίς την παραμικρή ευθύνη πατριωτισμού.   

Παρέπεμπαν συνεχώς σε απροσδιόριστους εχθρούς συμφερόντων ή προσδιορισμένους εχθρούς, γεωγραφικής ή πολιτικής αναφοράς. Βόλευε και βολεύει επιτυχώς αυτή η ερμηνεία. Κάθε άλλη ανάγνωση, αβίαστα θα επιβεβαίωνε με ελάχιστη παράφραση, τον Κωνσταντίνο Καβάφη, “Και τώρα τι θα γένουμε χωρίς εχθρούς. Οι άνθρωποι αυτοί ήσαν μια κάποια λύσις“.  

Αν και αυτές οι σκέψεις είναι έντονα υποκειμενικές, δεν πρέπει να αγνοούμε ότι οι Ηλείοι πολίτες, αν όχι ακριβώς, κάπως έτσι μάλλον, σχολιάζουν τις επικρατούσες συνθήκες  ζωής.

Μια κοινωνία που έζησε το σοκ της οικονομικής κρίσης και βιώνει σήμερα το σοκ της πανδημίας με πρωτόγνωρες αλλαγές στην καθημερινότητά της, δεν μπορεί  γραμμικά να συνεχίζει ως προβλέψιμη και ωφελιμιστικά χειραγωγούμενη. Θα είναι απορίας άξιο, εάν δεν έχει διαβεί, ανεπιστρεπτί, στην υγιή φάση της αμφισβήτησης και της ανατροπής των κατεστημένων και επικίνδυνων επιβαλλόμενων βεβαιοτήτων. 

Η συγκυριακή απειλή της πιθανής απομάκρυνσης των τμημάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης δεν γεννήθηκε εκ του μηδενός. Είναι παραγόμενο προϊόν διαχρονικά, της απραξίας, της ανικανότητας, του πολιτικαντισμού, του ωφελιμισμού, των προσωπικών διαδρομών, της ανευθυνότητας και της έλλειψης πατριωτισμού των «ελαχίστων» του τόπου μας.

Αρκεί μια επίσκεψη στους χώρους του Ιδρύματος, σε ένα από τα τμήματα του Νομού,  για να συνειδητοποιήσει ο καθένας μας, για ένα από τα πολυσυζητημένα θέματα του νομού, ότι ίσως ο «εχθρός» είναι μέσα μας , δίπλα μας , δικός μας και όχι κάπου αλλού.  Μια ματιά και μια εικόνα, είναι τουλάχιστον  χίλιες λέξεις ερμηνείας και αγανάκτησης.

Ας σταματήσουμε τις υποκλίσεις και τους συμβιβασμούς με το τίποτα.

Ας δούμε το μέλλον, σχεδιάζοντάς το.

Ας σταθεροποιήσουμε τους στόχους μας και ας σκιαγραφήσουμε τον οδικό μας  χάρτη , συμπληρώνοντας όμως πρώτα , το δικό μας  έλλειμα με αποτελεσματικές ενέργειες και δράση  και δημιουργώντας  προϋποθέσεις που χρωστάμε από χθες.     

Εδώ θα κλείσω αυτές τις σκέψεις χωρίς τίτλο, αισιόδοξα, επισημαίνοντας ότι συνεχίζω να βλέπω μόνο τις αρετές στους ανθρώπους, αφού και ο ίδιος δεν είμαι αλάθητος, όπως εύστοχα υποστήριζε ο  Ινδός στοχαστής Mahatma Gandhi.

Σε αυτές τις αρετές, μεταφορικά ή κυριολεκτικά, των Ηλείων συμπολιτών, εναποθέτει ο τόπος την προοπτική του.  

 

  

Το έγκλημα και τα περισσεύματα της Πάτρας

Απόψεις

Του Αθανάσιου Κατσίμπελη*

 

 

Οι Ηλείοι βιώνουμε εκ νέου τις απροκάλυπτες μεθοδεύσεις του πολιτικού κατεστημένου της Πάτρας εις βάρος του τόπου μας.Το Πανεπιστήμιο Πατρών, το οποίο θα έπρεπε άμεσα να μετονομαστεί σε Πανεπιστήμιο Δυτικής Ελλάδας, δεν κατανοεί τον Περιφερειακό του ρόλο και δεν του τον υπενθυμίζει και κανένας.Μας ζητάνε να γκρεμίσουμε ξανά ότι καλό φτιάξαμε στην Ηλεία και να ξεκινήσουμε πάλι από το μηδέν.Θα μας βρουν απέναντι συντεταγμένους αυτή τη φορά.

 

Διάβασα με σεβασμό την πρόταση του βουλευτή Ηλείας κ.Ανδρέα Νικολακόπουλου να μεταφερθεί στην Ηλεία Σχολή Μηχανικών επειδή στην Πάτρα υπάρχουν δύο και περισσεύουν.Καταλαβαίνω τη λογική να έχουμε στην Ηλεία μια βιώσιμη σχολή αλλά η Ηλεία του πολιτισμού, της παιδείας και της εύφορης πεδιάδας δεν είναι δυνατόν, Ανδρέα μου, να βολεύεται με τα περισσεύματα της Πάτρας.

 

Δεν είμαστε ζητιάνοι.Διαθέτουμε δύο τμήματα που συνδέονται με το παραγωγικό μοντέλο του τόπου μας μας που βασίζεται στην πρωτογενή παραγωγή (τμήμα Γεωπονίας), την Παιδεία και τον Πολιτισμό (Τμήμα Μουσειολογίας) και θα έπρεπε να έχουμε και τμήματα σχετικά με τον Αθλητισμό και τον Τουρισμό καθώς διαθέτουμε αναπτυσσόμενες τουριστικές δομές και η Ολυμπία είναι η παγκόσμια Αθλητική πρωτεύουσα.Αυτά τα τμήματα οφείλουμε να τα ενισχύσουμε και να τα εδραιώσουμε.Στη συνέχεια μπορούμε να συζητήσουμε για μηχανικούς και μακάρι κατόπιν να καταφέρουμε να φέρουμε και την Πολυτεχνική Σχολή εξασφαλίζοντας μόνιμες εγκαταστάσεις και έδρα για την Πολυτεχνική σχολή.

 

Το τμήμα Μουσειολογίας στον Πύργο βρίσκεται στον κατάλληλο τόπο και θα είναι έγκλημα που θα διαπράξει το πολιτικό κατεστημένο της Πάτρας αν τελικά  καταφέρει τη μεταφορά του από την πόλη μας.Οι ευθύνες σε τέτοια περίπτωση θα βαρύνουν πλήρως όχι μόνο το Πανεπιστήμιο Πατρών αλλά κυρίως την Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας και την Παράταξη που εκλέχθηκε για να αποκαταστήσει την αδικία χρόνων εις βάρος της Ηλείας.Το ίδιο ισχύει και για το τμήμα Γεωπονίας της Αμαλιάδας.

 

Το τμήμα Μουσειολογίας, ιδιαίτερα, συνδέεται με την ύπαρξη του πολιτισμού στην πρωτογενή του διάσταση και δίνει στην πρωτεύουσα της Ηλείας την αίγλη που της ταιριάζει.Ανυψώνει το πνευματικό επίπεδο και δημιουργεί τη μαγιά συγκρότησης μιας ακαδημαϊκής κοινότητας ικανής να διατυπώσει βιώσιμες αναπτυξιακές προτάσεις που να συνάδουν με το σύγχρονο παραγωγικό μοντέλο της περιοχής μας.Δίνει το έναυσμα για διοργάνωση διεθνών συνεδρίων και πανεπιστημιακών δράσεων που θα αναδείξουν την γη που γέννησε τους Ολυμπιακούς Αγώνες σε Παγκόσμιο Επίπεδο.

 

Η γεωγραφική συνάφεια της πνευματικής κοιτίδα της Αρχαίας Ολυμπίας και του τμήματος Μουσειολογίας, δημιουργεί τη βάση της εκπαίδευσης, δίνει το έναυσμα για την Mουσειακή εκπαίδευση, την προσέγγιση της ιστορίας με αυτοψία και με το τρόπο των διευρυμένων κύκλων, ξεκινώντας από την κεντρική ιδέα του ολυμπιακού ιδεώδους.Το τμήμα αυτό θα έπρεπε ήδη να ανθεί και όχι να περιμένει την έλευση του Πρωθυπουργού για να σταματήσει να μαραζώνει.

 

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης ήδη από τον Ιανουάριο του 2020 στο Νταβός στη συνάντηση με το Πρόεδρο της Microsoft, Brad Smith,  έχει το όραμα της Μουσειολογίας και την αξιοποίηση της ψηφιακής τεχνολογίας για την ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς και του αρχαιολογικού πλούτου της Ελλάδος, ο Πρωθυπουργός από τότε είχε προτείνει στην αμερικανική εταιρεία  να επισκεφθεί την  Ολυμπία, και να υποβάλει μια πρόταση στην κυβέρνηση για το πως η ψηφιακή τεχνολογία μπορεί να αναδείξει τη συνολική εμπειρία του επισκέπτη.

 

Η έλευση του Πρωθυπουργού στην Ηλεία θα πρέπει να περιλαμβάνει την εξασφάλιση όσων διαθέτουμε και το όραμα για το μέλλον του τόπου μας καθώς η στήριξη των Πανεπιστημιακών μας τμημάτων και η μετατροπή της Ηλείας σε Παγκόσμιο Κέντρο Παιδείας και Πολιτισμού θα έπρεπε να αποτελεί εθνικό αίτημα.

Μα επιτέλους :“…Πού είναι το κράτος;..”

Απόψεις

του Κώστα Χλωμούδη*

Είναι το σύνηθες "μότο" από κάθε εποχής αντιπολιτευόμενο, σε περιπτώσεις εκτάκτων συνθηκών και καιρικών φαινομένων που έχουν σημαντική επίπτωση στη ζωή μερίδας των πολιτών…

Που είναι το "ευέλικτο" κράτος;.. Λοιδορώντας την έννοια του «επιτελικού κράτους», κατηγορεί σήμερα η αντιπολίτευση την κυβέρνηση της ΝΔ. Χρησιμοποιεί δε τα ίδια περίπου λόγια που η ΝΔ είχε χρησιμοποιήσει, πριν τρία περίπου χρόνια, για να κατηγορήσει την τότε κυβέρνηση,.

Η "αντιπολίτευση του χιονιά", της "φωτιάς", των "σεισμών" και αντίστοιχων εκτάκτων περιστατικών…

Θυμόμαστε τους εκάστοτε κυβερνητικούς, κάθε περιόδου, να τρέχουν στα κανάλια (και όχι στο κέντρο επιχειρήσεων για την διαχείριση των έκτακτων αυτών συμβάντων), για να προλάβουν να αντιμετωπίσουν τον λαϊκισμό των αντιπολιτευόμενων…

Αδίστακτη ατάκα: “…Πού είναι το κράτος;..”. Θέλοντας να αντιπαρατεθούν στην κυβέρνηση, συνειδητά ή ασυνείδητα, τελικά απαξιώνουν το κράτος…

Χωρίς στρατηγική λογική και με περισσή πολιτική απρέπεια…

Συντάσσονται στον υπέρ πάντων αγώνα, που είναι η ήττα της εκάστοτε κυβέρνησής, χωρίς να στοχάζονται για τη σπορά άρνησης και αμφισβήτησης του ίδιου του κράτους…

Τα γεγονότα, όμως, είναι πεισματάρικα και συνήθως εκδικητικά και αναπόφευκτα οι συγκρίσεις συντριπτικές για τα κόμματα που εναλλάσσονται στην εξουσία.

Σε τέτοιες καταστάσεις αντιλαμβάνονται, βέβαια λίγο εκ των υστέρων, ότι με τέτοιες λαϊκίστικες συμπεριφορές μπορεί να καταλάβουν την εξουσία, αλλά ούτε το κράτος εκσυγχρονίζεται ούτε το επίπεδο της πολιτικής αντιπαράθεσης και συμβολής εξελίσσεται…

Θυμόμαστε τον Ιανουάριο του 2004, σε μια χιονόπτωση που όμοιά της δεν είχαμε τα τελευταία 40 χρόνια, τη Ν.Δ. να μη διστάζει μπροστά σε τίποτα και να κάνει την πλέον λαϊκίστικη αξιοποίηση, από αντιπολίτευση, στη διαχείριση του συμβάντος, από την περίοδο της μεταπολίτευσης….

Θυμόμαστε την ανακοίνωση της ΝΔ στις 23ης Δεκεμβρίου του 2017 και τις εκφράσεις που χρησιμοποίησε τότε για τις ευθύνες της κυβέρνησης.

Θυμόμαστε σεισμούς, πλημύρες ή φωτιές όλα αυτά τα χρόνια, με αντίστοιχες συμπεριφορές, με τους ίδιους ή διαφορετικούς παίχτες στην κυβέρνηση ή την αντιπολίτευση…

Προφανώς και δεν θα δεχόμαστε αυθαιρεσίες και ανόητες αιτιολογίες για την εξυπηρέτηση της κομματικής επικοινωνίας και θα αντιδρούμε όταν και εφόσον χρησιμοποιηθούν αθλιότητες συμψηφισμού για τους νεκρούς....

Προφανώς και θα αποδεχθούμε το ρίσκο, ενδεχομένως, μια προληπτική δράση να μην καταστεί, τελικά, αναγκαία. Αλλά δεν θα αρνηθούμε τον κανόνα προληπτικών μέτρων, όπως στην περίπτωση του κλεισίματος μιας κεντρικής εθνικής οδού. Αρκεί να είναι αποτέλεσμα συλλογικής αξιολόγησης, θεσμικά εντεταλμένων αρμοδίων…

Προφανώς και απαιτείται να επισημαίνουμε τις ευθύνες αρμοδίων θεσμών και προσώπων, σεβόμενοι πρώτα απ' όλα την κοινή λογική, τα ίδια τα θύματα- πολίτες και τους ανθρώπους του κρατικού μηχανισμού αλλά και συνεργατών του ιδιωτικού τομέα που παλεύουν σε αντίξοες συνθήκες.

Όχι όμως λαϊκίζοντας…

Όποτε έλθεις, αν έλθεις, στην εξουσία δια μέσω καλλιέργειας του ψεύδους, του πανικού, της κερδοσκοπίας από τον πόνο των ανθρώπων και της απαξίωση των πάντων, σύντομα θα βουλιάξεις στο πρώτο έντονο χιόνι και ενδέχεται να κόψεις την Ελλάδα στα δύο...

Για τούτο περισσότερη ευθύνη και από την εκάστοτε κυβέρνηση αλλά και από την αντιπολίτευση..

Κάθε Αντιπολίτευση, σε τέτοιες στιγμές καλό θα είναι να σιωπά και να αντιμετωπίζει την κατάσταση προκρίνοντας περισσότερη ψυχραιμία και αποφυγή κάθε είδους λαϊκισμού.

Σε λίγες μέρες αυτά που ζήσαμε, θα έχουν φύγει από το φως της δημοσιότητας και ελάχιστοι θα ασχολούνται με αυτά και σίγουρα όσοι/ες θα προσπαθούν να θεραπεύσουν τις πληγές τους που προεκλήθησαν από τα συμβάντα.

Ως κοινωνία όμως θα τα ξαναβρούμε μπροστά μας, με την ίδια ένταση και τον αντίστοιχο ανευθυνο-υπεύθυνο δημόσιο λόγο, στην πρώτη κακοκαιρία, πυρκαγιά ή σεισμό…

Για αυτό βασικός κανόνας σε προαναγγελθέντα φαινόμενα οι συσκέψεις των (συν)αρμοδίων παραγόντων να γίνονται πριν και σε κάθε περίπτωση με την πρώτη ενημέρωση για τα προβλεπόμενα, με την παρουσία και συμμετοχή όλων αυτών που υπάρχει ενδεχόμενο να εμπλακούν.

Καμία θεσμική παρέμβαση καθορισμού δραστηριοτήτων, αρμοδιοτήτων κλπ από μόνη της, όπως αυτή που εξαγγέλθηκε από τον κο πρωθυπουργό, δεν αντιμετωπίζει το σύνολο των έκτακτων καταστάσεων.

Για αυτό και είναι έκτακτες. Δεν είναι διαδικασία ρουτίνας.

Ο μοναδικός και αποτελεσματικός τρόπος διαχείρισης τέτοιων καταστάσεων είναι η συγκέντρωση της ευθύνης του συντονισμού στο Υπουργείο Πολιτικής Προστασίας και Διαχείρισης Κρίσεων .

Για τέτοιες καταστάσεις δημιουργήθηκε αυτό το εργαλείο του Κράτους.

Εκεί θα συντονίζονται, με κοινή παρουσία, υπό την ευθύνη του συγκεκριμένου υπουργείου, όλοι οι εμπλεκόμενοι, σε μία ομάδα η οποία θα εκτιμά την κατάσταση και θα κατανέμει ευθύνες για δράση, έτσι ώστε όλοι να είναι στις θέσεις τους (συνεργεία, οχήματα, υλικά κλπ), πριν ξεσπάσει το φαινόμενο.

Έτσι θα διαμορφώνεται το αναγκαίο σχέδιο, ως βάση, πάνω στο οποίο θα κινηθούν και θα τροποποιούν, ανάλογα με τις μεταβολές των δεδομένων και τις έκτακτες εξελίξεις.

Όλοι υπό την ευθύνη του συγκεκριμένου Υπουργείου. Κρατικές Υπηρεσίες, Ένοπλες Δυνάμεις, Αστυνομία, Πυροσβεστική, Περιφέρεια, Δήμοι, Οργανισμοί, Ιδιωτικά συνεργεία κλπ. Δεν θα αναζητήσουν την ώρα της μάχης τρόπο να συντονιστούν και δεν θα πλακώνονται εκ των υστέρων για το ποιος θα πάρει στη “βάρδια” του τον «μουτζούρη»….

Το Υπουργείο θα διαθέτει ένα εκπαιδευμένο προσωπικό για τη στελέχωση ενός κέντρου πληροφόρησης, για σχετικές καταστάσεις, προς τους πολίτες, οι οποίοι θα μπορούν να γνωρίζουν τι ακριβώς συμβαίνει και πώς πρέπει να συμπεριφερθούν και, ενδεχομένως, να βοηθήσουν…

Ένα κέντρο ενημέρωση ενιαίο για όλους που δρουν και αποφασίζουν. Ευθύνη του θα είναι εκτός των άλλων να ενημερώνει και τα ΜΜΕ με εγκυρότητα και αξιοπιστία για τη δική τους συμβολή.

Έτσι δεν θα πλακώνονται την επόμενη μέρα αρμόδιοι κι αναρμόδιοι για το ποιος είναι υπεύθυνος που έμειναν μεγάλα κομμάτια δήμων του λεκανοπεδίου χωρίς ρεύμα, επειδή έπεσαν χιόνια σε κλαδιά, βάρυναν τα δέντρα, έπεφταν και προσγειώνονταν επάνω στα καλώδια του ΔΕΔΔΗΕ...

Έτσι δεν θα κατηγορεί καμιά περιφέρεια Αττικής ότι φταίει ο ΔΕΔΔΗΕ, αφού ως όφειλε δεν έκοψε τα κλαδιά που βρίσκονται πλησίον ηλεκτρικών καλωδίων.

Έτσι θα δικαιολογεί και το κράτος την ύπαρξή του. Θα ξέρουμε τον υπεύθυνο και δεν θα τρέχουμε σε τέτοιες στιγμές μεταξύ Περιφέρειας, Δήμου, Δασαρχείου, ΔΕΔΔΗΕ κλπ.

Έτσι η αντιμετώπιση τέτοιων εκτάκτων φαινομένων θα αναφέρεται στην ευθύνη του κρατικού μηχανισμού και δεν θα τρωγόμαστε για την ευθύνη του εκάστοτε κόμματος που είναι στην κυβέρνηση.

Έτσι η εκάστοτε αντιπολίτευση θα εκπαιδευτεί να ασκείται σε θεσμικές προτάσεις αντιμετώπισης δυσλειτουργιών του κράτους.

Ο εκάστοτε πρωθυπουργός ή υπουργός είναι αστείο, πλέον, να εμφανίζεται φορώντας ένα κράνος και να κάνει πως καθοδηγεί τους έμπειρους και εκπαιδευμένους επαγγελματίες, που προφανώς πρέπει να ξέρουν πολύ καλύτερα τι και πώς πρέπει να το κάνουν.

Όλοι αντιλαμβανόμαστε ότι τέτοιες παρουσίες σε τέτοιες στιγμές δεν είναι φροντίδα και μέριμνα, αλλά λαϊκισμός και κοροϊδία προς τους πολίτες….

*Ο Κώστας Χλωμούδης είναι καθηγητής του Τμήματος Ναυτιλιακών Σπουδών του ΠΑ.ΠΕΙ.

O K. Διαμαντόπουλος για την ενεργειακή αναβάθμιση του Νοσοκομείου του Πύργου: "Οι ζευγάδες φεύγουν, η σπορά μένει"

Απόψεις

Τη Δευτέρα η Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας ανακοίνωσε την ένταξη της πράξης « Ενεργειακή Αναβάθμιση της Νοσηλευτικής Μονάδας Πύργου του ΓΝ Ηλείας στο Επιχειρησιακό Πρόγραμμα Δυτική Ελλάδα 2014-2020 » .

Η ανακοίνωση υπήρξε ομολογουμένως λιτή, πλην όμως αποσιωπά το ιστορικό του συγκεκριμένου έργου.

Χωρίς καμιά διάθεση οικειοποίησης και έχοντας πλήρη επίγνωση ότι τέτοιες παρεμβάσεις απαιτούν χρόνο και συνεργικές δράσεις θυμίζουμε ότι το συγκεκριμένο έργο είχε ενταχθεί το Νοέμβριο του 2018 στο Επιχειρησιακό Πρόγραμμα Δυτική Ελλάδα 2014-2020 με δικαιούχο το ΓΝ Ηλείας και απόφαση του τότε Περιφερειάρχη Απόστολου Κατσιφάρα. Το 2019 ζητήθηκε από το Υπουργείο Υγείας ο φάκελος του έργου για να δοθεί η έγκριση σκοπιμότητας (δεν το ζητούσε η πρόσκληση) η οποία και τελική δόθηκε το Δεκέμβριο του 2019. Το ίδιο συνέβη με το Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο της Πάτρας, το Νοσοκομείο του Αιγίου και το Κέντρο Ψυχικής Υγείας του Αγρινίου.

Την ίδια περίοδο η Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας σε συνεννόηση με το Υπουργείο Υγείας και τις Κτιριακές Υποδομές Α.Ε. επέλεξε και ορθά την εμπλοκή της Κτ. Υπ. Α.Ε. στην υλοποίηση του έργου. Προς την κατεύθυνση αυτή έστω και με καθυστέρηση δημοσίευσε το Δεκέμβριο του 2020 πρόσκληση με σκοπό την επανένταξη της πράξης με δικαιούχο αυτή τη φορά την Κτ. Υπ. ΑΕ.

Ο προϋπολογισμός του έργου, το φυσικό αντικείμενο και τα παραδοτέα διαφέρουν ελάχιστα συγκριτικά με την ένταξη του 2018. Η εξοικονόμηση που θα προκύψει είναι η ίδια (215,000 ευρώ/έτος).

Εκείνο που έχει σημασία είναι ότι ένα έργο που οραματιστήκαμε, σχεδιάσαμε, μελετήσαμε και εντάξαμε το 2018 οδεύει προς υλοποίηση. Άλλωστε τέτοια έργα δεν έχουν ούτε ιδιοκτήτες ούτε ενοικιαστές.

Άρθρο της Διονυσίας-Θεοδώρας Αυγερινοπούλου με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Ελληνικής Γλώσσας: Ας διδασκόμαστε τις «ξένες» γλώσσες με αναφορά στην αρχαία ελληνική

Απόψεις

Δρ. Διονυσία-Θεοδώρα Αυγερινοπούλου

Βουλευτής Ν. Ηλείας, Ν.Δ.

 

 

«Είθε η Ελληνική γλώσσα, να γίνει κοινή όλων των λαών» – Βολταίρος 

 

Με την ευκαιρία της Παγκόσμιας Ημέρας Ελληνικής Γλώσσας, η οποία εορτάζεται κάθε 9η Φεβρουαρίου, ημέρα μνήμης του εθνικού μας ποιητή Διονύσιου Σολωμού, θα ήθελα να θέσω ένα ουσιαστικό ζήτημα παιδείας και εκπαίδευσης σχετικά με την ανάγκη περαιτέρω μελέτης της συμβολής της Αρχαίας Ελληνικής γλώσσας στη διαμόρφωση του λεξιλογίου, της γραμματικής και του συντακτικού των σύγχρονων ινδοευρωπαϊκών γλωσσών. Μια τέτοια εκτεταμένη μελέτη, μέσω μιας αναθεωρημένης προσέγγισης της συγκριτικής γλωσσολογίας, έχει ως στόχο την περαιτέρω ανάδειξη του εύρους και του πλούτου της γλώσσας μας, αλλά και την ταχύτερη εκμάθηση και την καλύτερη κατανόηση των σύγχρονων ευρωπαϊκών γλωσσών από όλους, τόσο από τους ίδιους τους λαούς που τις μιλούν, όσο, κυρίως, από τους Έλληνες.  

 

Η ανάγκη περαιτέρω μελέτης του τρόπου εξέλιξης της Αρχαίας Ελληνικής γλώσσας στη σύγχρονη εποχή εδράζεται στο γεγονός ότι σημαντικό ποσοστό του λεξιλογίου των ευρωπαϊκών γλωσσών προέρχονται στην πραγματικότητα και από την Ελληνική, από ρίζες οι οποίες συναντώνται τόσο στην κλασική αρχαία ελληνική γλώσσα, όσο στα Ομηρικά έπη και ακόμα νωρίτερα στην Μυκηναϊκή και ενδεχομένως και την Πρωτοελληνική περίοδο και δεν προέρχονται μόνο από την πρωτο-ρομανική ή τη λατινική ή απευθείας από την πρωτο-ινδοευρωπαϊκή χωρίς να έχουν επηρεαστεί από την ελληνική, όπως ενίοτε παρουσιάζεται. Ο δε αριθμός τους και οι κατηγορίες τους ξεπερνούν κατά πολύ τις λέξεις οι οποίες, κατά την διαδεδομένη ως σήμερα αντίληψη, προέρχονται από την Ελληνική. 

 

Ενίοτε υπάρχουν περιπτώσεις στις οποίες, αν και για τον γνώστη των Αρχαίων Ελληνικών η συσχέτιση με τα ελληνικά είναι προφανής, στην πλειοψηφία των λεξικών των γλωσσών αυτών, η  ετυμολογία των λέξεων ανάγεται συνήθως έως και την κλασική λατινική γλώσσα  και δεν αναφέρεται, ούτε κάποια πρωτο-ρομανική λέξη ή λέξη της δημώδους λατινικής, ούτε η ελληνική ρίζα των λέξεων αυτών. Πεπερασμένος μόνο αριθμός λέξεων, ιδίως λέξεις που σχετίζονται με την πολιτική, την ιατρική και τις άλλες επιστήμες, ή είναι σύνθετες με γνωστές ελληνικές λέξεις, προθέσεις και διφθόγγους αναγνωρίζονται από το ευρύ κοινό ως ελληνικές, αγνοώντας ότι και άλλες απλές, βασικές, καθημερινές λέξεις του λεξιλογίου άλλων γλωσσών είναι, ομοίως, ελληνικής προέλευσης.  

 

Σε αυτό το συμπέρασμα οδηγήθηκα μελετώντας η ίδια την Αρχαία Ελληνική, τα νέα ελληνικά και τέσσερις ξένες γλώσσες, την αγγλική, τη γαλλική, τη γερμανική και την ισπανική, και, ουκ λίγες φορές, αναρωτιόμουν γιατί οι αναφορές των λεξικών των ξένων γλωσσών, εκτός εξαιρέσεων, σταματούσαν στη λατινική.  Γιατί άραγε αναφέρεται στα λεξικά ότι η αγγλική λέξη «home» προήλθε από την γερμανική και αρχαία αγγλική λέξη «ham» και δεν ανατρέχουν ακόμα παλαιότερα στην ελληνική λέξη «κώμη» δηλαδή  οικισμός από την οποία, με  τις ανάλογες φωνητικές μεταβολές, φέρεται ότι προήλθε η λέξη «home»; Ή γιατί, ακόμα και αν γίνεται η σωστή αναφορά στην ετυμολογία στα λεξικά, εμείς οι Έλληνες δεν διδασκόμαστε τις ξένες γλώσσες βάσει και της ετυμολογίας τους που ανάγεται στη δική μας γλώσσα ή έστω έχει κοινή καταγωγή με την δική μας γλώσσα; Θα μάθουμε ως «ξένη» την ισπανική λέξη «aula» που σημαίνει «αίθουσα», αν όχι ως προερχόμενη από την ελληνική λέξη «αυλή», καθώς και εκατοντάδες άλλα ανάλογα παραδείγματα.

 

Η κρατούσα αντίληψη είναι ότι οι περισσότερες ινδοευρωπαϊκής καταγωγής γλώσσες προέρχονται από την λατινική, χωρίς να αναρωτηθεί κανείς από πού προέρχεται σε σημαντικό βαθμό η λατινική γλώσσα. Στη δημιουργία της λατινικής γλώσσας, η Αρχαία Ελληνική συνέβαλε τα μέγιστα και για αυτό η ανάλυση αυτών των γλωσσών πρέπει να αναθεωρηθεί. Η δε αναγωγή όλων αυτών των λέξεων στην πρωτο-ινδο-ευρωπαϊκή καταγωγή τους και η ανεξάρτητη μεταξύ τους ανάπτυξη των πρωτο-γλωσσών εκ παραλλήλου και όχι σε συσχετισμό με την πρωτο-ελληνική και τα επόμενα στάδια εξέλιξης της Αρχαίας Ελληνικής γλώσσας μάλλον παραγνωρίζουν τον παράγοντα «χρόνο». Το ποια δηλαδή γλώσσα προηγήθηκε χρονικά και ενδεχομένως επηρέασε και τις θεωρούμενες ως «πρότυπες» λέξεις των γλωσσών αυτών. Ας σημειωθεί δε ότι αυτές οι πρώιμες μορφές των  γλωσσών δεν έχουν καταγραφεί κάπου, έτσι ώστε να αποδεικνύονται η ορθότητα των ετυμολογιών που παρουσιάζουν στην λεπτομέρειά τους. Αντιθέτως,  στηρίζονται σε αρκετό βαθμό σε υποθέσεις οι οποίες αφήνουν περιθώριο λάθους. 

 

Σε κάθε περίπτωση, και πέραν από την αναφορά στις πρωτογενείς γλώσσες, κατά την, περιορισμένη, ομολογώ, μελέτη μου, υπάρχουν ενδείξεις ότι η Αρχαία Ελληνική γλώσσα συνέβαλε πολύ περισσότερο στην εξέλιξη των σύγχρονων ευρωπαϊκών γλωσσών από ότι ως σήμερα η παγκόσμια κοινή γνώμη αντιλαμβάνεται και από ότι διδασκόμαστε στα σχολεία μας οι Έλληνες. Και εξ αυτού, η πρώτη πρότασή μου συνίσταται στην προτροπή του να  διδασκόμαστε τις ξένες γλώσσες, με διαφορετική μέθοδο διδασκαλίας, η οποία να στηρίζεται στον συσχετισμό αυτών των μεθόδων με την Ελληνική γλώσσα. Ενδεικτική μέθοδος διδασκαλίας ξένης γλώσσας με αναφορά προς την Ελληνική αποτελεί η «Μέθοδος Ελληνο-Γερμανικού Συσχετισμού» του καθ. Αργυροηλιόπουλου, η οποία αναφέρεται ιδίως στο συσχετισμό της επίσημης γερμανικής γλώσσας (“Hochdeutch») με την γραμματική και το συντακτικό της Αρχαίας Ελληνικής. Στο Υπουργείο Παιδείας, το Υπουργείο Εξωτερικών ή και το Υπουργείο Πολιτισμού έγκειται η υποχρέωση να οργανώσουν πρόγραμμα με σκοπό την μελέτη  των λεξικών των ινδοευρωπαϊκών τουλάχιστον γλωσσών εκ νέου και να παρουσιάσουν, αν όντως βρουν σχετικά στοιχεία, συμπληρωματικές αναφορές στην Αρχαία Ελληνική γλώσσα. Με αυτά τα επικαιροποιημένα λεξικά και διδακτικά εγχειρίδια θα μπορέσουμε ευκολότερα να διδασκόμαστε τις ξένες γλώσσες εμείς οι Έλληνες. 

 

Μάλιστα, είναι σημαντικό, και εδώ έγκειται η δεύτερη πρότασή μου προς το Υπουργείο Παιδείας, ως Έλληνες να διδασκόμαστε όχι μόνο μία-μία και ξεχωριστά τις «ξένες» αυτές γλώσσες, αλλά να τις διδασκόμαστε και παράλληλα, οριζοντίως. Γνωρίζοντας την ελληνική λέξη «νυξ» και «νύχτα», μπορείς εύκολα να καταλάβεις και να μάθεις, σε ένα μάθημα, σε μία ώρα διδασκαλίας, τις αντίστοιχες λέξεις στις ευρωπαϊκές γλώσσες: Η γαλλική λέξη «nuit» και ομοίως στα αγγλικά «night» ή στα ισπανικά «noche», στα ιταλικά «note», στα πορτογαλικά «noite» και στα γερμανικά «Nachte”, στα ολλανδικά «nacht» κ.ο.κ., καθώς έχουν σαφώς συνάφεια. Αν δεν διδάξουμε με αυτόν τον τρόπο τις «ξένες» γλώσσες στα παιδιά μας, θα τους αποστερήσουμε, όπως αποστερηθήκαμε και εμείς, τον πλούτο και την κληρονομιά της γλώσσας μας, που πράγματι είναι ανεξάντλητη.  

 

Ως εκ τούτου, είναι ιδιαίτερα σημαντικό να μελετηθεί περαιτέρω ο τρόπος εξέλιξης και συμβολής της γλώσσας μας στη διαμόρφωση άλλων γλωσσών, καθώς αυτός δεν έχει αποτυπωθεί πλήρως. Η γνώση αυτή θα πρέπει εν συνεχεία να αποτελέσει τη βάση, ώστε οι Έλληνες να μαθαίνουν τις ινδοευρωπαϊκές γλώσσες σε συσχετισμό με την αρχαία ελληνική και την νέα ελληνική γλώσσα τόσο σε επίπεδο λεξιλογίου όσο και γραμματικής και συντακτικού από τη δευτεροβάθμια ήδη εκπαίδευση, και όχι να τις διδασκόμαστε ως εντελώς ξένες γλώσσες. Οι ευρωπαϊκές γλώσσες είναι εξέλιξη της κοινής ινδο-ευρωπαϊκής και σε μεγάλο ποσοστό της ίδιας της Ελληνικής γλώσσας και μέσα από αυτή την εξέλιξη πρέπει να τις διδασκόμαστε, να τις απολαμβάνουμε και κυρίως να ασκούμε τη δημιουργική μας σκέψη και να διευρύνουμε τους πνευματικούς μας ορίζοντες. 

 

Με αφορμή λοιπόν την Παγκόσμια Ημέρα για την Ελληνική Γλώσσα, προτρέπω την Ελληνική Πολιτεία, να ξεκινήσει νέο σχετικό ερευνητικό πρόγραμμα και να συνταχθούν εκ νέου λεξικά και μέθοδοι διδασκαλίας των ινδοευρωπαϊκών γλωσσών με βάση την ιστορική τους εξέλιξη και τον ορθότερο συσχετισμό με τις ελληνικές ρίζες τους, τουλάχιστον, για την διδασκαλία αυτών προς τους Έλληνες.

 

Βαγγέλης Καραμανωλάκης: 1821 και Αριστερά

Απόψεις

Η σχέση της Επανάστασης του 1821 με την Αριστερά αποτυπώνει μια ξεχωριστή συνάντηση της πολιτικής με την ιστοριογραφία, μια περίπτωση όπου το αίτημα της πολιτικής και κοινωνικής αλλαγής συνδέθηκε με το ζητούμενο της ιστοριογραφικής ανανέωσης, των νέων προσεγγίσεων. Σε όλο τον 20ό αιώνα οι ιστοριογραφικές αναγνώσεις για το 1821 που ενεγράφησαν στον χώρο της Αριστεράς ευθύνονται για την παραγωγή ενός κρίσιμου αριθμού κειμένων, τα οποία δημιούργησαν μια νέα εικόνα της Επανάστασης.

 

Η σύνδεση του 1821 με την κοινωνία

Η έκδοση του βιβλίου του Γιάνη Κορδάτου Η κοινωνική σημασία της Ελληνικής Επαναστάσεως του 1821″ (1924) σηματοδότησε με την προβολή του κοινωνικού-ταξικού στοιχείου τη διάρρηξη της μονοκρατορίας της εθνικής Ιστορίας. Το βιβλίο συνδέθηκε με το πέρασμα της ελληνικής ιστοριογραφίας στον 20ό αιώνα, σε μια νέα εποχή συγκρούσεων και εντάσεων με επίκεντρο τον μαρξισμό. Μέσα από τις αναγνώσεις του 1821, οι πρώτοι Έλληνες μαρξιστές ιστορικοί, όπως ο Γεώργιος Σκληρός, ο Γ. Κορδάτος, ο Σεραφείμ Μάξιμος, μετέφεραν τον ιστορικό υλισμό και την ταξική ανάλυση στην ελληνική Ιστορία, συγκροτώντας ένα νέο εννοιολογικό οπλοστάσιο. Το πρωτοπόρο έργο του Σεραφείμ Μάξιμου στη δεκαετία του ’40 και στη συνέχεια οι ρηξικέλευθρες για την ελληνική ιστοριογραφία προσεγγίσεις του Νίκου Σβορώνου έφεραν επίμονα την οικονομική διάσταση στη σχετική συζήτηση, καθώς επικεντρώθηκαν στο βασικό ερώτημα της δημιουργίας της αστικής τάξης στην Ελλάδα. Η ανάδειξη της έννοιας του «λαού» στο ιστορικό έργο στελεχών του Κομμουνιστικού Κόμματος, όπως ο Γιάννης Ζέβγος και ο Γιώργης Λαμπρινός, δημιούργησε μια νέα «εθνικολαϊκή» προσέγγιση που πρωταγωνίστησε σε μεγάλο βαθμό όχι μόνο στη μεταπολεμική αριστερή ιστοριογραφία αλλά και ευρύτερα στη δημόσια Ιστορία έως και σήμερα.

Από τη δεκαετία του 1960 και μετά, μια νεότερη γενιά ιστορικών που συνδέθηκαν πολιτικά με την Αριστερά προχώρησε σε μια σειρά καινοτόμων επιστημονικών προσεγγίσεων γύρω από την περίοδο πριν τη συγκρότηση του ελληνικού κράτους. Ιστορικοί όπως ο Σπύρος Ασδραχάς, ο Φίλιππος Ηλιού, ο Βασίλης Κρεμμυδάς, ο Βασίλης Παναγιωτόπουλος στάθηκαν κριτικοί απέναντι στις προηγούμενες αριστερές αναγνώσεις («ιδεολογική χρήση της Ιστορίας») και μελέτησαν την Επανάσταση στο πλαίσιο ευρύτερων χρονικών και γεωγραφικών πλαισίων. Μέσα από τη δική τους ματιά, επηρεασμένη έντονα από την ιστοριογραφία των Annales και τον μαρξισμό, αμφισβήτησαν την εθνική ιστοριογραφία και αναφέρθηκαν στους πολλαπλούς ιδεολογικούς, κοινωνικούς και οικονομικούς παράγοντες που, στο πλαίσιο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, οδήγησαν στην επαναστατική δεκαετία του 1820.

Επανάσταση και αριστερή ταυτότητα

Εάν, από τη μια μεριά, οι αριστερές αναγνώσεις του 1821 ανανέωσαν καθοριστικά τη σχετική βιβλιογραφία, από την άλλη πλευρά, αποτέλεσαν κρίσιμο στοιχείο της ταυτότητας και της στοχοθεσίας της ελληνικής Αριστεράς και συνομίλησαν με τις πολιτικές διαδρομές της στον χρόνο. Άλλωστε, η ελληνική περίπτωση είναι από εκείνες, όπως οι ΗΠΑ και η Γαλλία, όπου η συγκρότηση του εθνικού κράτους συνδέθηκε με μια επανάσταση, νομιμοποιώντας τη συμμετοχή του λαϊκού στοιχείου. Η αποδοχή που γνώρισαν σχήματα όπως εκείνο του αντιστασιακού χαρακτήρα του ελληνικού λαού από τον Νίκο Σβορώνο συνδεόταν με την αναγνώριση της εθνικής συνέχειας, αλλά σε μια αριστερή προοπτική, που βασιζόταν στην επαναστατική παράδοση ως μέρος της ευρύτερης πολιτικής κουλτούρας των Νεοελλήνων.

Το έργο των Ελλήνων μαρξιστών ιστορικών συμπλέχθηκε με την πολιτική τους δράση, ενώ ένα σημαντικό τμήμα της διάχυσής του επιτεύχθηκε μέσω κομματικών μηχανισμών και εντύπων. Η μεσοπολεμική συζήτηση για τον χαρακτήρα της Επανάστασης του 1821 σε συνδυασμό με τη μετεξέλιξη του ελληνικού κοινωνικού σχηματισμού και τη θεωρία των σταδίων αφορούσε, στην πραγματικότητα, τη χάραξη της στρατηγικής για την κατάληψη της εξουσίας από το Κομμουνιστικό Κόμμα. Η ανάδειξη του λαού ως βασικού πρωταγωνιστή της Επανάστασης συνδεόταν με τα λαϊκά μεσοπολεμικά μέτωπα, αλλά και τη φυσιογνωμία της Εθνικής Αντίστασης. Οι αναφορές στον εμφύλιο του 1824-1825 στα χρόνια 1946-1949 αιτιολογούσαν τις πολιτικές αλλά και την ευρύτερη στάση του ΚΚΕ τη συγκεκριμένη περίοδο. Εάν οι εμφύλιες διαμάχες του 1821 είχαν υποβαθμιστεί στο πλαίσιο του κοινού αντιφασιστικού αγώνα, επέστρεφαν, στο πλαίσιο μιας νέας συγκυρίας, ως νομιμοποίηση της αέναης πάλης του λαού ενάντια στους εγχώριους δυνάστες του και τους εξωτερικούς συμμάχους τους. Η μεταπολεμική αναθεώρηση των ιστορικών αντιλήψεων για το 1821 από το Κομμουνιστικό Κόμμα αιτιολογούνταν από τις καινούργιες πραγματικότητες στη χώρα αλλά και τις σοβιετικές αναλύσεις για την έννοια της επανάστασης. Οι εξιδανικευτικές σχεδόν θέσεις αριστερών ιστορικών για τη θετική στάση της Ρωσίας απέναντι στην Επανάσταση συνδέονταν άμεσα με τη σχέση της κομμουνιστικής Αριστεράς με τη Σοβιετική Ένωση.

Η πρόσληψη των νέων αναγνώσεων για την Επανάσταση αποτέλεσε καθοριστικό στοιχείο για τη συγκρότηση της ταυτότητας των αριστερών πολιτών. Η έμφαση στον κοινωνικό της χαρακτήρα, η ταξική διάστασή της, η αναδιάταξη και ο εμπλουτισμός της πινακοθήκης των ηρώων της αποτέλεσαν, ιδιαίτερα στον Μεσοπόλεμο, κρίσιμα διαφοροποιητικά στοιχεία για όσους συμμετείχαν στο κομμουνιστικό κίνημα. Στη δεκαετία του 1940 και στα μετεμφυλιακά χρόνια η αναφορά στην Επανάσταση αποτέλεσε το βασικό στοιχείο της δημιουργίας μιας ηρωικής γενεαλογίας από τους κλέφτες στους αντάρτες, αλλά και παρήγορο στήριγμα για τις διώξεις και τη δύστηνη μοίρα των αγωνιστών της εαμικής Αντίστασης. Η αναφορά στην κοινή μοίρα των αγωνιστών του 1821 και της Αντίστασης αποτέλεσε κοινό τόπο στις εκκλήσεις της Αριστεράς, που ζητούσε την απελευθέρωση των πολιτικών κρατουμένων της περιόδου.

Έργα όπως του Κορδάτου ή του Βαλέτα, με διαφορετικούς τρόπους το καθένα, αναδείχθηκαν όχι μόνο σε πεδία αναφοράς για διαμάχες που συζητούσαν το χθες, ενώ στην πραγματικότητα αφορούσαν το σήμερα, αλλά μεταβλήθηκαν και σε ορόσημα για τη συγκρότηση της συλλογικής μνήμης και τη σφυρηλάτηση δεσμών ανάμεσα στους ηττημένους του Εμφυλίου στη διχασμένη ελληνική μεταπολεμική κοινωνία. Εάν ο Μακρυγιάννης στη δεκαετία του 1960 συνδέθηκε με τις διαδηλώσεις για το 1-1-4, στη διάρκεια της δικτατορίας έγινε όνομα αντιδικτατορικής οργάνωσης στον μακρινό Καναδά. Εάν στη Μεταπολίτευση ο Μακρυγιάννης μαζί με την 3η Σεπτεμβρίου του 1843 αποτέλεσαν ορόσημα για το ΠΑΣΟΚ, παράλληλα ο «μακρυγιαννισμός», μια στάση νοοτροπίας και ζωής που εκκινούσε από τις σεφερικές θεωρήσεις του ήρωα, κατέκτησε σημαντική θέση στην αριστερή κουλτούρα.

 

Μνήμη και γενεαλογία

Το ’21 δεν ήταν όμως μόνο ιστοριογραφικές αναγνώσεις ή πολιτικά κείμενα. Ήταν η ίδια η ζώσα μνήμη του, η παράδοσή του όπως επιβιώνε κυρίως στους αγροτικούς πληθυσμούς, οι οποίοι έστερξαν στα χρόνια της Αντίστασης να υιοθετήσουν ως ψευδώνυμα ονόματα αγωνιστών ή να τραγουδήσουν κλέφτικα τραγούδια, που άλλαζαν τους στίχους τους για να χρησιμοποιηθούν στη νέα «κλεφτουριά». Ήταν ο σταθμός σε μια γενεαλογία που φώτιζε με διαφορετικό τρόπο το εθνικό παρελθόν: από τους Σαλαμινομάχους στους Ιερολοχίτες και, τέλος, στους Επονίτες αλλά και τους δεσμώτες του μετεμφυλιακού κράτους. Ήταν οι εορτασμοί της 25ης Μαρτίου που απλώθηκαν στον χώρο και στον χρόνο με βάση τις διαδρομές ζωής των Ελλήνων αριστερών. Και, βέβαια, ήταν τα λογοτεχνικά κείμενα, τα θεατρικά έργα, τα αντάρτικα τραγούδια, στα οποία χρησιμοποιήθηκε ως πρώτη ύλη το 1821, ανακαλώντας μια γνωστή παράδοση, που όμως τώρα έπαιρνε μια άλλη διάσταση, συνδεδεμένη με τους εθνικούς και κοινωνικούς αγώνες. Κείμενα, θεατρικά έργα, τραγούδια που εμψύχωναν, ενέπνεαν, ενίσχυαν συλλογικούς δεσμούς και αναφορές.

Πολλές και διαφορετικές αναγνώσεις

Δεν υπήρξε προφανώς μία μόνο ανάγνωση του 1821 από την Αριστερά· το αντίθετο. Υπήρξαν πολλές και δεν ήταν ούτε ενιαίες ούτε γραμμικά εξελισσόμενες. Πρόκειται, στην πραγματικότητα, για ένα σύνολο ερμηνειών, οι οποίες συνομίλησαν με την υπόλοιπη ιστοριογραφία της περιόδου, ενώ παράλληλα επηρεάστηκαν καθοριστικά από τις περιπέτειες της Αριστεράς στην Ελλάδα, τις πολλαπλές εκφράσεις της, αλλά και τις μεταβολές στις πολιτικές στοχεύσεις και στις στρατηγικές της. Σε αυτή την κατεύθυνση συνυπήρξαν παλαιότερες με νεότερες ερμηνείες, πολύ συχνά αντιθετικές μεταξύ τους, κάποτε αλληλοαναιρούμενες. Την ίδια ώρα που η πρώτη έκδοση του βιβλίου του Κορδάτου με επίκεντρο τον προοδευτικό χαρακτήρα της αστικής τάξης βρισκόταν στις βιβλιοθήκες των αριστερών πολιτών, οι αναφορές στον προδοτικό ρόλο των αστών κυριαρχούσαν στον κομματικό Τύπο αλλά και στις αντιλήψεις των αναγνωστών του.

Οι αναγνώσεις του 1821 από την ελληνική Αριστερά προκάλεσαν, διεύρυναν ή κάποτε απλοποίησαν την κατανόηση του γεγονότος, ανήκουν όμως πλέον στην ίδια την Ιστορία της ελληνικής ιστοριογραφίας, αποτελούν στοιχεία για την κατανόηση των διαδρομών και των μεταβολών της. Άρα ο Αγώνας στο μουσείο;

Αφορά το ’21 τη σύγχρονη Αριστερά;

Η Επανάσταση του 1821 αποτέλεσε ένα κορυφαίο εθνικό και κοινωνικό γεγονός, μια αλληλουχία γεγονότων καλύτερα, που οδήγησαν στη δημιουργία του πρώτου εθνικού κράτους στην νοτιοανατολική Ευρώπη, εκεί όπου κυριαρχούσαν οι πολυεθνικές αυτοκρατορίες. Ο Αγώνας συνέβαλε καθοριστικά στην αλλαγή όχι μόνο κρατικών συνόρων αλλά και ιδεολογιών, νοοτροπιών και αντιλήψεων. Οι υπήκοοι μιας αυτοκρατορίας, μέσα από τον δικό τους αγώνα, μεταβλήθηκαν σε πολίτες ενός εθνικού κράτους. Ενός κράτους για το οποίο διεκδίκησαν φιλελεύθερους δημοκρατικούς θεσμούς. Οι επαναστάτες εμπνεύστηκαν από τα ιδανικά της Αμερικανικής και της Γαλλικής Επανάστασης, ενώ, την ίδια ώρα, ο αγώνας τους ενέπνευσε χιλιάδες άλλους πολίτες σε όλο τον κόσμο, που έσπευσαν να συμπαρασταθούν με πολλαπλούς τρόπους στην ελληνική εμπειρία. Τα αιτούμενα της Ελληνικής Επανάστασης, μιας νικηφόρας επανάστασης, δεν εγγράφονται απλώς σε σελίδες σκονισμένων βιβλίων Ιστορίας. Ενέπνευσαν και εμπνέουν, ιδιαίτερα σε μια κρίσιμη στιγμή ταλάντωσης ανάμεσα στο εθνικό και στο παγκόσμιο, σε μια περίοδο έντονων μετασχηματισμών και μεταβολών. Τα ιδανικά του Αγώνα, η ελευθερία, η συνταγματική νομιμότητα, η κρατική ανεξαρτησία, η δημοκρατία, η ισότητα, αποτέλεσαν και αποτελούν μείζονα αιτήματα για οποιαδήποτε πολιτική δύναμη διεκδικεί την αλλαγή του κόσμου, την τομή με το παρελθόν. Είναι δυνατόν τα αιτήματα αυτά να μην αφορούν τη σημερινή Αριστερά, είναι δυνατόν να μην εγγράφονται στις κληρονομιές ενός πολιτικού σχηματισμού που επαγγέλλεται μια δικαιότερη και δημοκρατικότερη κοινωνία; Με μια προϋπόθεση: να αναγνωρίζει τη συνθετότητα των ιστορικών γεγονότων και να μην καταφεύγει σε εύκολες «μυθοποιήσεις» και ανιστορικές αναλογίες και ηρωοποιήσεις.

 

Ο Βαγγέλης Καραμανωλάκης είναι καθηγητής Ιστορίας στο Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας στο ΕΚΠΑ

Πηγή: Η Αυγή

Πηγή: https://commonality.gr/vaggelis-karamanolakis-1821-kai-aristera/