414 New Articles

AΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ

Γ΄ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ Δ΄ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ

 

Α. ΔΙΔΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ

Πλάτων, Πρωταγόρας 321b-322a

 

Α1.α.

  1. Λάθος
  2. Σωστό
  3. Σωστό
  4. Λάθος
  5. Σωστό

 

β.

  1. «Ἅτε δή … ὁ Έπιμηθεύς ἔλαθεν αὑτόν …»
  2. «ἔρχεται Προμηθεύς ἐπισκεψόμενος τήν νομήν»
  3. «Ἀπορίᾳ οὖν σχόμενος ὁ Προμηθεύς ἣντινα σωτηρίαν τῷ ἀνθρώπῳ εὕροι»
  4. «Τῷ δε Προμηθεῖ εἰς μέν τήν ἀκρόπολιν τήν τοῦ Διός οἴκησιν ουκέτι ἐνεχώρει εἰσελθεῖν»
  5. «… καί ἐκ τούτου εὐπορία μέν ἀνθρώπω τοῦ βίου γίγνεται»

 

Β1.

Οι θεοί ανέλαβαν να πλάσουν σ’ ένα πρώτο στάδιο τα ζώα στο εσωτερικό της γης και στη συνέχεια, ανέθεσαν τον εφοδιασμό τους με ό, τι πιο απαραίτητο για τη ζωή τους στον Προμηθέα και τον Επιμηθέα. Καταλυτική για την πορεία του μύθου στάθηκε η επιθυμία του Επιμηθέα να αναλάβει ο ίδιος το έργο της κατανομής ιδιοτήτων. 

Ο Επιμηθέας είναι αυτός που, όπως δηλώνει και το όνομά του (σύνθετο από τις λέξεις ἐπὶ + μῆδος), σκέφτεται μετά την εκτέλεση μιας ενέργειας και βρίσκεται αντιμέτωπος με τις συνέπειές της. Θα μπορούσαμε, λοιπόν, να τον χαρακτηρίσουμε αστόχαστο, απερίσκεπτο, επιπόλαιο, παρορμητικό [«ἁμαρτίνοος» ή «ὀψίνοος»]. Με την απρονοησία του άφησε εντελώς αβοήθητο και ανυπεράσπιστο, γυμνό, ξυπόλητο, χωρίς στρωσίδια και χωρίς όπλα («γυμνόν τε καὶ ἀνυπόδητον καὶ ἄστρωτον καὶ ἄοπλον»), ον χωρίς δυνατότητα αυτό-υπεράσπισης, τη στιγμή μάλιστα που πλησίαζε η καθορισμένη μέρα της εξόδου του προς το φως. Διαπιστώνει δηλαδή ότι ενώ είχε δώσει με φροντίδα και σοφία όλα τα απαραίτητα εφόδια στα ζώα, στο τέλος της μοιρασιάς βρισκόταν σε αδιέξοδο («ἠπόρει ὅ,τι χρήσαιτο»). Η κατάσταση δηλαδή, στην οποία βρέθηκε ο άνθρωπος λόγω της απρονοησίας και της αμέλειας του Επιμηθέα, ήταν αποτέλεσμα της πνευματικής του κατωτερότητας («οὐ πάνυ τι σοφὸς ὢν ὁ Ἐπιμηθεὺς»). Συνεπώς, δεν είναι τυχαία η τριπλή επανάληψη της απορίας στο κείμενο: ἠπόρει, ἀποροῦντι, ἀπορίᾳ.  

Από την άποψη αυτή ο Πρωταγόρας προβάλλει από την αρχή τη φυσική ένδεια του ανθρώπου, γιατί, από τη στιγμή που ο άνθρωπος δεν διαθέτει φυσικά εφόδια αυτοσυντήρησης του είδους του, η ύπαρξή του εξαρτάται από τον ίδιο και όχι από τη φύση.

Η φάση του Επιμηθέα, δηλαδή ο φυσικός χρόνο του βιολογικού σχηματισμού των ζωικών ειδών, κλείνει με το ανθρώπινο είδος να εμφανίζεται τελευταίο στη σειρά των ζωικών οργανισμών. Ως τελευταίο μένει «ἀκόσμητον», που σημαίνει ότι έχει τα λιγότερα φυσικά εφόδια για να επιβιώσει ως είδος στη φύση. Άρα, η φυσική κατάσταση του ανθρώπου κατά το στάδιο σχηματισμού των ειδών μπορεί να αποδοθεί με την έννοια της «ἀπορίας», δηλαδή της φυσικής αδυναμίας και συγχρόνως της ανάγκης για εξεύρεση τρόπων και μέσων αντιμετώπισής της (ἠπόρει ὅ,τι χρήσαιτο). Έτσι, ο άνθρωπος αναγκάζεται να αναζητήσει τη λύση του προβλήματος και την υπέρβαση της δυσκολίας. Όμως, η έξοδος του ανθρώπου από το εσωτερικό της γης, «ἐκ γῆς», στο φως του ήλιου δεν οφείλεται στις έτοιμες δυνάμεις ύπαρξης που του χάρισε η φύση, δηλαδή ο Επιμηθέας, όπως έγινε για τα άλλα ζωικά είδη. Για τα ζωικά είδη η ανοδική πορεία από το εσωτερικό της γης στο φως ήταν απλώς μια πορεία προς τη βιολογική ύπαρξη.

 

Β2.

Η κλοπή των δώρων του Προμηθέα προς τον άνθρωπο συμβολίζει γενικότερα το πέρασμα από το στάδιο της βιολογικής συγκρότησης σε εκείνο του τεχνικού πολιτισμού. Η κλοπή της θεϊκής γνώσης (αφού αυτά τα δώρα ανήκουν στους θεούς) παρουσιάζεται ως ευρηματική και αλτρουιστική πράξη του Προμηθέα, εκπορευόμενη από την ίδια την αρχή της αναπλήρωσης στη φύση, που καθόρισε και τη διανομή των βιολογικών ικανοτήτων από τον Επιμηθέα. Τα «δώρα» του Προμηθέα αναπληρώνουν τις βιολογικές αδυναμίες του ανθρώπου, καθιστώντας την κλοπή-παράβαση αποτέλεσμα αναγκαιότητας. Η παρέμβαση του Προμηθέα είναι απαραίτητη ώστε να μην αφανιστεί το ανθρώπινο γένος και, άρα, τη δημιουργία των θνητών γενών να είναι πράγματι δίκαιη και ισορροπημένη, όπως αρμόζει σε έργο θεϊκό

ἔντεχνος: ο μέσα στα όρια της τέχνης, έμπειρος, επιδέξιος.

ἔντεχνος σοφία: η σοφία που εμπεριέχει την τέχνη, η σοφία που συμπορεύεται με την τέχνη. Αρχικά η έννοια της σοφίας έχει κυρίως να κάνει με τη δεξιότητα και την εμπειρία σε κάποια τέχνη, την αρχιτεκτονική, την γλυπτική, τη μεταλλουργία, την ιατρική κ.τ.λ. Ο προσδιορισμός έντεχνος επιτρέπει εδώ στον Πρωταγόρα να διευκρινίσει επομένως πως αυτού του είδους τη σοφία εννοεί, και όχι αυτήν που συνδέεται με τη γνώση των επιστημών και τη φιλοσοφία.

Επιπλέον βοηθητικές παρατηρήσεις για την σύνταξη της εργασίας:

  • Ο Προμηθέας κλέβει από το εργαστήρι του Ηφαίστου και της Αθηνάς την γνώση των τεχνών και τη φωτιά. Ο Ήφαιστος είχε σχέση με τη μεταλλουργική τέχνη ενώ η Αθηνά είχε εφεύρει τις ειρηνικές τέχνες (τη γεωργία, την ξυλουργική, την οικοδομική κ.λπ.)
  • Η περί τον βίον σοφία είναι η γνώση που σχετίζεται με την κάλυψη των πρακτικών αναγκών της ζωής
  • Ο άνθρωπος απέκτησε την τεχνολογική γνώση, του έλειπε όμως η πολιτική γνώση και η πολιτική τέχνη. Ο Πρωταγόρας είχε παρουσιάσει την πολιτική τέχνη ως ικανότητα ενός ανθρώπου να διοικεί με σύνεση το σπίτι του, να χειρίζεται εύστοχα και δυναμικά τις υποθέσεις της πόλης και να μιλά γι’ αυτές εύστοχα και πειστικά στην εκκλησία του δήμου. Εδώ είναι σαφές πως εννοεί την πολιτική σοφία. Προσωποποιεί την πολιτική σοφία και την παρουσιάζει να κατοικεί κοντά στον Δία. Ποια σχέση είχε ο Δίας με την πολιτική; Ίσως να ήταν αυτός που εφηύρε την πολιτική τέχνη και την εφάρμοσε, αφού ως αρχηγός των θεών ασκούσε εξουσία, επέβαλλε κανόνες και ρύθμιζε διαφορές.
  • Ο Πρωταγόρας παρουσιάζει τον Δία σαν βασιλιά των Μυκηναϊκών χρόνων, τον παρουσιάζει δηλαδή να κατοικεί σε παλάτι χτισμένο πάνω σε ακρόπολη, όπου δεν ήταν δυνατόν να μπει και δεν υπήρχε και καιρός (βλ. και παρακάτω) να μπει ώστε να κλέψει την πολιτική σοφία. Δεν πρόφτανε να κάνει κάτι τέτοιο, γιατί είχε έρθει η ώρα να βγει ο άνθρωπος από το υπόγειο εργαστήρι των θεών στο φως του ήλιου
  • Η σπουδαιότητα της χρήσης της φωτιάς και την άσκηση των τεχνών προκύπτει από την ευημερία που ακολούθησε: ο άνθρωπος μπόρεσε να καλύψει όλες τις ανάγκες του, να φτιάξει ρούχα, παπούτσια, κρεβάτια, σκεπάσματα και κατοικίες και να εξασφαλίσει πολλά είδη διατροφής καλλιεργώντας τη γη
  • Η θεά Δίκη καταδίωξε και τιμώρησε τον Προμηθέα για την κλοπή που διέπραξε. Στην πραγματικότητα ο Δίας τιμώρησε τον Προμηθέα, γιατί έκλεψε τη φωτιά και τις τέχνες από Θεούς, γιατί ευεργέτησε με αυτόν τον τρόπο τους ανθρώπους χωρίς την έγκριση και τη γνώση του αρχηγού των θεών και των ανθρώπων. Ο Προμηθέας δε ζήτησε την άδεια του Δία, ίσως γιατί περίμενε απ’ αυτόν αρνητική απάντηση. Ο Προμηθέας είχε και την ικανότητα της πρόβλεψης.
  • Ο Προμηθέας, παρότι το επιθυμούσε διακαώς δεν κατόρθωσε να αρπάξει από την οικία του Δία την πολιτική τέχνη. Ο λόγος, στα πλαίσια του μύθου, είναι ότι η πολιτική τέχνη φρουρείται στη δυσπρόσιτη ακρόπολη του Δία από «φοβερούς φρουρούς» : πρόκειται για τη Βία και το Κράτος, που αναφέρονται τόσο στη Θεογονία του Ησιόδου όσο και στον Προμηθέα Δεσμώτη του Αισχύλου και είναι τα όργανα εξουσίας του Δία. Στο αλληγορικό περιβάλλον του πρωταγόρειου  μύθου οι «Διός φυλακαί φοβεραί» συμβολίζουν, ακριβώς, ότι η πολιτική τέχνη είναι ανώτερη κατάκτηση και το ανθρώπινο γένος χρειάζεται να καταβάλει δύσκολες και επίπονες προσπάθειες για να την αποκτήσει. Προβάλλει, έτσι, την αξία και τη σημασία της πολιτικής τέχνης, που δεν είναι άλλη από τη ευβουλία, την οποία και ο ίδιος υπόσχεται ότι διδάσκει στους νέους της Αθήνας. Την ανωτερότητα της πολιτικής τέχνης σε σχέση με την τεχνογνωσία τονίζει ο Πρωταγόρας με δύο επισημάνσεις στο χωρίο αυτό: η πρώτη είναι ότι ο Προμηθέας δεν είχε χρονικά περιθώρια (οὐκέτι ἐνεχώρει) να μπει στην οικία του Δία, υποδηλώνοντας έτσι ότι ο άνθρωπος δεν είχε ακόμα εξελιχθεί αρκετά. Δεν είχε η κατάλληλη στιγμή της εξέλιξής του ώστε να μεταβεί στο ανώτερο στάδιο της συγκρότησης των πόλεων. Όπως προκύπτει από τον πρωταγόρειο μύθο, στην προϊστορία του ανθρώπινου γένους προηγήθηκε η κατάκτηση της τεχνογνωσίας και ακολούθησε η κατάκτηση της πολιτικής τέχνης. Η κατάκτηση της τεχνογνωσίας, που παρουσιάζεται ως τιτανική πράξη κλοπής, συνέβη σε μια πρώιμη φάση, προκοινωνική, και δείχνει τις τότε δυνατότητες του ανθρώπινου πνεύματος. Αντίθετα, η πολιτική τέχνη ήταν ακόμη απρόσιτη σχεδόν στο ανθρώπινο πνεύμα και κατακτήθηκε σε μεταγενέστερη  περίοδο της ιστορίας του ανθρώπου και αφού είχαν διαμορφωθεί οι κατάλληλες συνθήκες.

           

 

Β3.

α. Σωστό   

β. Σωστό

γ. Λάθος

δ. Σωστό 

ε. Λάθος

 

Β4.

εἱμαρμένη → μερίδιο

ἐξιέναι → εισιτήριο

ἔσχε → σχήμα

κλέπτει → κλεψύδρα

λαθών → λήθη

 

Περισσεύουν: είσοδος, σχίσμα, λοιπόν

 

Β5.

Ο Αισχύλος παρουσιάζει τον Προμηθέα πρωτίστως φιλάνθρωπο. Οι προσφορές του αποτελούν την απόδειξη της τεράστιας αγάπης του προς το βιολογικά ασθενές ανθρώπινο είδος, που κατά τη διανομή των ικανοτήτων από τον αδερφό του, αφέθηκε εντελώς στη μοίρα του. Ο Προμηθέας παρεμβαίνει αποφασιστικά δωρίζοντας στον άνθρωπο τις θεϊκές αυτές κατακτήσεις δίνοντάς του τη δυνατότητα να επιβιώσει αλλά και να διαμορφώσει μια ανώτερη ποιότητα ζωής. 

Στο δοθέν απόσπασμα του Αισχύλου ο Προμηθέας εμφανίζεται να μεριμνά για την πρόληψη και τη θεραπεία ασθενειών των ανθρώπων «όσοι πέφτουνε άρρωστοι.. για όλες τις αρρώστιες». Προνοεί ακόμα και για την ερμηνεία των ονείρων τους. Αψηφώντας την απόφαση του Δία , ο Προμηθέας του προσφέρει όλα όσα θα τον βοηθήσουν να δημιουργήσει τον πολιτισμό απαλλάσσοντάς τον από την μειονεξία της φύσης του.

Χαρακτηριστικά, στο απόσπασμα του Αισχύλου ο Προμηθέας δηλώνει την παροχή των τεχνών προς το ανθρώπινο γένος και τη δυνατότητα που τους δίνει να εξορύξουν από τη γη και να επεξεργαστούν τα μέταλλα όπως το σίδερο, το ασήμι, το χρυσάφι. Προφανώς συμβολίζεται η ανακάλυψη των τεχνών από τον άνθρωπο, των «πρακτικών» τεχνών και παρουσιάζεται ως μια οικειοθελής δωρεά του φιλάνθρωπου Προμηθέα. Άρα ο Προμηθέας με τις ενέργειές του αυτές τοποθετεί τον άνθρωπο δικαιωματικά στην κορυφή, παρέχοντάς του ταυτόχρονα την πρωτοκαθεδρία μεταξύ των υπολοίπων έμβιων όντων.

Ίδια είναι και η θέση του Πρωταγόρα σχετικά με το πώς φιλοτεχνεί την προσωπικότητα του Προμηθέα. Βέβαια, ο Πρωταγόρας δεν υπεισέρχεται σε λεπτομέρειες που να φορούν ασθένειες ή συγκεκριμένα υλικά που ανακτά ο άνθρωπος με την βοήθεια του Τιτάνα και αυτή είναι η βασική διαφορά. Ως προς τα υπόλοιπα όμως οι απόψεις τους ταυτίζονται. Και ο Πρωταγόρας τον εμφανίζει με γνήσιο αλτρουιστικό ύφος να ρισκάρει ακόμα και τη ζωή του προσφέροντας τα θεϊκά δώρα στον άνθρωπο. Εμφανίζεται ιδιαίτερα τολμηρός, αφού επιχειρεί να αποσπάσει ακόμα και από τον Δία την πολιτική τέχνη, χωρίς βέβαια επιτυχία. Κάθε του βήμα είναι προϊόν σκέψης, μελέτης και ώριμων ενεργειών «ἀπορια σχόμενος, ἐπισκεψόμενος την νομήν» κάτι που ασφαλώς δικαιολογεί απόλυτα τη σημειολογία του ονόματός του, σ’ αντίθεση με αυτό του αδελφού του.

Συγκρίνοντας, επομένως, τα δύο αποσπάσματα καταλήγουμε στο ότι ο χαρακτήρας του Προμηθέα διαγράφεται από τον Αισχύλο και τον Πρωταγόρα με τρόπο κοινό. Ο Προμηθέας εμφανίζεται φιλάνθρωπος και οι πράξεις του δεν είναι τυχαίες. Βέβαια, ο Αισχύλος και λόγω των αναγκών της σύνθεση ς ενός θεατρικού έργου γίνεται λεπτομερειακός σχετικά με παροχές του Τιτάνα τη στιγμή που ο Πρωταγόρας αρκείται στο γενικό περίγραμμα της δωρεάς από τη στιγμή μάλιστα που ο στόχος του διαφέρει, να αποδείξει δηλαδή το διδακτό της πολιτικής αρετής και όχι αυτή καθ’ αυτή η προσφορά του Προμηθέα.

 

Γ. ΑΔΙΔΑΚΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ

Γ1. ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ

…Εγώ είμαι μεν ιδιώτης, γνωρίζω όμως ότι το βέλτιστο (καλύτερο) είναι να διδαχθεί κανείς το σωστό από την ίδια του τη φύση, κατά δεύτερο όμως καλύτερα (να διδαχθεί) από όσους γνωρίζουν πραγματικά κάτι σωστό παρά από όσους γνωρίζουν την τέχνη να εξαπατούν. Ίσως δε μιλώ με λόγια που είναι επιτηδευμένα· γιατί ούτε αυτό αναζητώ· …

Γ2.

Ο Ξενοφώντας στο απόσπασμα αυτό προβάλλει την κριτική του προς τους σοφιστές, εστιάζοντας στην επίδρασή τους στους νέους. Αρχικά, τους κατηγορεί ότι παρά τον ισχυρισμό τους πως οδηγούν τους νέους προς την αρετή ουσιαστικά πράττουν το αντίθετο («ἄγουσι δ’ ἐπί τοὐναντίον»). Επεξηγώντας τη θέση του αυτή αναφέρει πως δεν υπάρχει κανένα παράδειγμα μαθητή των σοφιστών που να έγινε ενάρετος («οὔτε γάρ ἄνδρα…ἐποίησαν»). Σύμφωνα με τον Ξενοφώντα δεν προσφέρουν συγγράμματα που μπορούν να οδηγήσουν στην αρετή («οὔτε γράμματα…γίγνεσθαι»), αλλά οι ίδιοι έχουν γράψει για ανούσια θέματα που οδηγούν στις κενές απολαύσεις («αἱ μέν ἡδοναί κεναί»), ενώ η ελπίδα των μαθητών ότι θα μάθουν κάτι χρήσιμο είναι μάταια, χάσιμο χρόνου γιατί στην ουσία η διδασκαλία τους είναι κακή εκπαίδευση («διατρίβειν δ’ἄλλως…διδάσκει κακά»). Η κατηγορία γίνεται πιο ξεκάθαρη με τη χρήση του πρώτου προσώπου («μέμφομαι…οὐδαμοῦ»). Ο Ξενοφώντας, λοιπόν, ψέγει τους σοφιστές για το ύφος τους και για την απουσία αποφθεγμάτων, διδαχών και συμβουλών που θα μπορούσαν να οδηγήσουν τους νέους στην αρετή. Τέλος, διαφοροποιείται από τους σοφιστές , τονίζοντας ότι θέλει να μιλήσει για την ορθή γνώση που μπορεί να οδηγήσει τους νέους στην αρετή «ὧν δέονται…εἰ καλῶς ἔχοιεν».

Γ3. α) ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΑ

ἄνδρα: ἄνδρας

γράμματα: γράμμα

ΑΝΤΩΝΥΜΙΕΣ

ὅντιν’ : οὕστινας

ὧν : οὗ

β) ἑωράκαμεν: ἴδωμεν

ἐποίησαν: ποιήσωσι (ν)

παρέχονται: παράσχωσι (ν)

Γ4.

α) Υπόθεση: «εἰ καλῶς ἔχοιεν»

Απόδοση: «ὀνόματα μέν γάρ οὐκ ἄν παιδεύσειε, γνῶμαι δέ…»

Ο υποθετικός λόγος δηλώνει την απλή σκέψη του λέγοντος.

ΜΕΤΑΤΡΟΠΗ ΣΤΟ ΠΡΟΣΔΟΚΩΜΕΝΟ

Υπόθεση: «ἐάν καλῶς ἔχωσιν»

Απόδοση: «ὀνόματα μέν γάρ οὐ παιδεύσει, γνῶμαι δέ… »

β) «πολλά αὐτοῖς γέγραπται»

Η σύνταξη στο χωρίο αυτό είναι παθητική. Το ποιητικό τίθεται σε δοτική (δοτική προσωπική του ενεργούντος προσώπου) διότι εξαρτάται από συντελικό χρόνο παθητικής φωνής.

ΜΕΤΑΤΡΟΠΗ ΣΤΗΝ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΗ ΣΥΝΤΑΞΗ

«πολλά αὐτοί γεγράφασι». (Με τη χρήση της ενεργητικής σύνταξης δίνεται έμφαση στο υποκείμενο που δρα).

Φροντιστήριο Μ. Ε. ΘΕΜΕΛΙΟ Πύργου - Πανελλαδικές εξετάσεις - Τα θέματα στο μάθημα Μαθηματικά προσανατολισμού Δ΄ τάξης Εσπερινού Γενικού Λυκείου - Σύντομα και οι απαντήσεις

 

Φροντιστήριο Μ. Ε. "ΘΕΜΕΛΙΟ" - Πανελλαδικές εξετάσεις - Τα θέματα και οι απαντήσεις στο εξεταζόμενο μάθημα των Μαθηματικών (Άλγεβρας) των Ημερήσιων & Εσπερινών Επαγγελματικών λυκείων

 

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

 

 

Σχολιασμός των θεμάτων των Νέων Ελληνικών ΕΠΑΛ, 06/06/2019

Οι υποψήφιοι των ΕΠΑΛ εξετάστηκαν σήμερα στα Νέα Ελληνικά καλούμενοι να απαντήσουν σε θέματα που αφορούσαν μη λογοτεχνικό κείμενο αλλά και λογοτεχνικό, κατά τον νέο τρόπο εξέτασης, που εφαρμόστηκε στις περσινές εξετάσεις. Σε κάθε περίπτωση, και μόνο τα δοθέντα κείμενα αν προσέξει κανείς, θα διαπιστώσει ότι έχουν υψηλότερο βαθμό δυσκολίας από τα περσινά. Αυτό το επισημαίνουμε καθότι είναι γνωστή και δεδομένη η δυσκολία των παιδιών των ΕΠΑΛ ως προς το γλωσσικό μάθημα γενικώς. Ενδεχομένως λοιπόν, η σημερινή εξέταση σηματοδοτεί μια εξέλιξη που θα πρέπει να προβληματίσει τους μαθητές των ΕΠΑΛ και τους γονείς τους, ως προς τη φροντίδα που πρέπει εγκαίρως να δείχνουν στην προετοιμασία τους στο γλωσσικό μάθημα.
Οι ασκήσεις εντάσσονται στις κλασσικές δραστηριότητες στις οποίες οφείλουν να έχουν ασκηθεί τα παιδιά, με έμφαση στις λεξιλογικές ασκήσεις. Κριτική προσέγγιση απαιτούνταν στο θέμα Β1 του λογοτεχνικού κειμένου ενώ τα παιδιά λόγω της εκφώνησης του θέματος Β3, είχαν την δυνατότητα διατύπωσης της προσωπικής τους προσέγγισης ως προς την επαφή τους με την τέχνη.

Α. ΜΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΚΕΙΜΕΝΟ

ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

1η δραστηριότητα
Α1.
Αγαπητοί συμμαθητές,
στο απόσπασμα ο Α. Καμύ σχολιάζει τον ρόλο του αληθινού καλλιτέχνη στον κόσμο. Θεωρώντας ο ίδιος την τέχνη συλλογικό αγαθό, υπογραμμίζει την ανάγκη επαφής του καλλιτέχνη με την κοινωνία ως τρόπο ενίσχυσης της τέχνης και της διαφορετικότητάς του. Επιπλέον, επισημαίνεται η συνακόλουθη υποχρέωσή του να αποφεύγει την περιφρόνηση και τις κρίσεις και να επιλέγει την κατανόηση. Καταλήγοντας, ο συγγραφέας αναδεικνύει ως χρέος του αληθινού καλλιτέχνη την ταύτισή του με το δίκαιο της κοινωνίας των δημιουργών.
Μονάδες 15
2η δραστηριότητα
Α2.
αντιθέτως: αντίθεση / εναντίωση
λοιπόν: συμπέρασμα
γι’ αυτόν τον λόγο: αιτιολόγηση
εφόσον: όρος/προϋπόθεση ή αιτιολόγηση
Μονάδες 4
Α3.
«Ο κοινωνικός ρόλος του καλλιτέχνη»
Μονάδες 3
Α4.
α)
ουδέποτε ≠ πάντα / πάντοτε
επιτρέπει ≠ απαγορεύει
αδυνατεί ≠ δύναται / μπορεί
δέσμευση ≠ αποδέσμευση
Μονάδες 4
β)
Οι πνευματικοί άνθρωποι περιφρονούν το καταναλωτικό πρότυπο ζωής.
Αποτελεί υποχρέωση της Πολιτείας να εξασφαλίζει το αγαθό της μόρφωσης στους νέους.
Μονάδες 4
3η δραστηριότητα
Α5.
Επικοινωνιακό πλαίσιο: Ομιλία
(Ενδεικτική προσφώνηση και πρόλογος)
Αγαπητοί συνάδελφοι / Αξιότιμα μέλη της Βουλής των εφήβων,
Ο άνθρωπος ως ον κοινωνικό έχει ανάγκη την επικοινωνία με τους συνανθρώπους του κι αυτό γίνεται μέσα από την εξωτερίκευση των σκέψεών του, των ιδεών του, των συναισθημάτων του. Αυτό επιτυγχάνεται μέσα από την καθημερινή του συναναστροφή με άλλα άτομα του περιβάλλοντός του και, όταν η επικοινωνία γίνεται με καλαίσθητο τρόπο, γίνεται λόγος για τέχνη.
Η τέχνη στο σύγχρονο ελληνικό σχολείο μέσα από την αισθητική αγωγή, όπου αυτή διδάσκεται από την πρωτοβάθμια εκπαίδευση μέχρι και τη δευτεροβάθμια, ουσιαστικά έχει υποβαθμιστεί και μπορεί να θεωρηθεί ανύπαρκτη. Αυτό επιβεβαιώνεται από την καθημερινότητα του ελληνικού σχολείου, όπως τη βιώνουν οι μαθητές.

Βοηθητικές παρατηρήσεις για την πιο ολοκληρωμένη επεξεργασία του θέματος

Γιατί λείπει η τέχνη από τη διδασκαλία στο ελληνικό σχολείο;

Επικρατεί ωφελιμιστικό πνεύμα στο σχολείο όπως ακριβώς και στην υπόλοιπη κοινωνία (αφού το σχολείο είναι μικρογραφία της), δηλαδή επιδιώκονται οι γνώσεις που είναι χρήσιμες για τη ζωή του νέου.
Ο ανταγωνισμός που υπάρχει στην αγορά εργασίας απαιτεί την εξειδίκευση στις γνώσεις τόσο νωρίς, δηλαδή από τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση, και είναι ευνόητο ότι καλλιεργείται μια νοοτροπία ανάλογη, η οποία δεν επιτρέπει τη διδασκαλία της τέχνης όπως πρέπει, αφού οι γνώσεις αποσκοπούν στην επαγγελματική κατάρτιση και αποκατάσταση.
Τα μαθήματα που διδάσκονται ή καλύτερα ο τρόπος, με τον οποίο διδάσκονται αυτά στο σχολείο, δίνουν σημασία στη διανοητική και όχι στην συναισθηματική ή αισθητική καλλιέργεια του ατόμου

Προτεινόμενοι τρόποι αναβάθμισης:

Διδασκαλία της Ιστορίας της Τέχνης από ειδικευμένους εκπαιδευτικούς, με πλούσιο και σύγχρονο εποπτικό υλικό και πλήρη αξιοποίηση της ψηφιακής τεχνολογίας σε όλα τα επίπεδα
Το σχολείο οφείλει να ανιχνεύει τις καλλιτεχνικές δεξιότητες των μαθητών ώστε να τους ωθήσει στην ενασχόληση με καλλιτεχνικές δραστηριότητες
Διοργάνωση καλλιτεχνικών εκδηλώσεων στο πλαίσιο του σχολείου, στις οποίες οι μαθητές θα μπορούν να εξοικειωθούν με το καλλιτεχνικό πνεύμα
Προσκλήσεις καλλιτεχνών στο σχολείο – επαφή / διάλογος με τα παιδιά και τους εκπαιδευτικούς
Διεξαγωγή οργανωμένων εκδρομών εκπαιδευτικού χαρακτήρα σε Μουσεία και αρχαιολογικούς χώρους με σκοπό την ουσιαστική επαφή και αναγνώριση της αξίας των έργων τέχνης, παλιότερων και σύγχρονων

Μονάδες 20
Β. ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΚΕΙΜΕΝΟ

ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

1η δραστηριότητα
Β1.
Η ποιήτρια μέσα από την ενασχόλησή της με την ποίηση προσδοκά να ξεφύγει από την μονοτονία της καθημερινότητας και την πεζότητα της ζωής («δεν έχω ανάγκη από χρήματα», χρήματα, υλικές απολαύσεις). Επιδιώκει την συναισθηματική της ανάπτυξη και θέλει να αποκτήσει τα δώρα της τέχνης που θα εξασφαλίσουν νέα πνοή στη ζωή της, την επικοινωνία («λέξεις», «σκέψεις», «ρόδα», «παρουσίες»). Επιθυμεί να ομορφύνει τη ζωή της, να γνωρίσει την αγάπη και τον έρωτα («άστρα που ψιθυρίζουν στ’ αυτί των εραστών»). Τέλος, η ποιήτρια στοχεύει να δώσει νέο νόημα στη ζωή της αντιμετωπίζοντας τις δυσκολίες της ζωής («βάρος των λέξεων»), να αναγεννηθεί και να νιώσει την ελπίδα νέων συγκινήσεων («συγκινήσεις», «καινούργια χρώματα»).
Μονάδες 15
2η δραστηριότητα
Β2.
α)
«κατοικούν τα δέντρα»
«αγάλματα να χορεύουν»
Η ποιήτρια με την χρήση των προσωποποιήσεων προσφέρει πρωτοτυπία στον λόγο της και τον καθιστά πιο ζωντανό. Επιπλέον, το ύφος αποκτά αμεσότητα και παραστατικότητα.
Μονάδες 7 (6+1)
β)
Η ποιήτρια επαναλαμβάνει δύο φορές την φράση «έχω ανάγκη». Με τον τρόπο αυτό δηλώνεται η μεγάλη της επιθυμία για την ποίηση και την τέχνη, αποτυπώνεται η ψυχική της ένταση και δίνεται έμφαση στο νόημα των λόγων της. Η ποιήτρια δεν ενδιαφέρεται για τα υλικά αγαθά αλλά για την καλλιέργεια της ψυχής της μέσω της τέχνης. Χρειάζεται αισθήματα, λέξεις, σκέψεις, παρουσίες και όνειρα που θα της προσφέρουν έμπνευση για να δημιουργήσει.
Μονάδες 8

3η δραστηριότητα
Β3.
Στο ερώτημα αυτό ο μαθητής μπορεί να απαντήσει σε πρώτο πρόσωπο .
Πρόλογος
Η τέχνη διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στη ζωή του ανθρώπου. Έτσι συμβαίνει και με εμάς τους νέους που πάντα έχουμε επαφή με κάποια μορφή τέχνης.
(στο σημείο γίνεται αναφορά στο είδος τέχνης που προτιμά)
Οφέλη της ενασχόλησης με την Τέχνη:
- Ξεφεύγει ο νέος από τη μονοτονία της καθημερινότητας και διασκεδάζει.
- Αξιοποιεί δημιουργικά τον ελεύθερο χρόνο του.
- Προσφέρει ψυχαγωγία, καλλιεργείται η ψυχή του και ωθείται στη δημιουργία.
- Αναπτύσσεται η φαντασία.
- Επικοινωνία με άλλους ανθρώπους που έχουν τα ίδια ενδιαφέροντα στην Τέχνη.
Μονάδες 20
Επιμέλεια απαντήσεων:

Γιώργος Δημ. Αναστασόπουλος
Φιλόλογος – Φροντιστής

Αυγερινός Δημ. Αναστασόπουλος
Φιλόλογος Φροντιστής – Ιστορικός (ΜΑ)

Μπέττυ Καπελιώτη

Φιλόλογος

Παράταση στην ανάρτηση των δασικών χαρτών - Τι φέρνει η τροπολογία για τους δασωμένους αγρούς

Στην κατάθεση σειράς τροπολογιών προχώρησε το υπουργείο Περιβάλλοντος που αφορούν μεταξύ άλλων τους δασωμένους αγρούς και την παράταση των δασικών χαρτών.

 Με την τροπολογία των δασωμένων αγρών δίνεται η δυνατότητα να χρησιμοποιηθεί έκταση δάσους έως 30 στρεμμάτων μόνο για γεωργική ή δενδροκομική καλλιέργεια. Για εκχερσώσεις μεγαλύτερες των πέντε στρεμμάτων απαιτείται τεχνοοικονομική μελέτη ώστε να αποδεικνύεται η βιωσιμότητα της καλλιέργειας που θα αντικαταστήσει το δάσος.

 Όπως επισημαίνεται, η ρύθμιση αφορά όσους έχουν ιδιοκτησία στην περιοχή της παραχώρησης. Με την ανάρτηση των δασικών χαρτών έχει αναδειχθεί ότι υπάρχουν 3.500.000 στρέμματα δασωμένων αγρών στο 51% της χώρας. Οι εκτάσεις αυτές προστατεύονται από τη νομοθεσία και υπάρχει περιορισμός των χρήσεων, ιδιαίτερα σε αυτές που χαρακτηρίζονται ως δάση.

Σύμφωνα με το σκεπτικό της τροπολογίας, καθώς η ανάρτηση των δασικών χαρτών στο 51% έδειξε ότι οι εκχερσωμένες εκτάσεις είναι περίπου 1.600.000 στρέμματα δηλ. το θετικό ισοζύγιο του κράτους είναι περίπου 2 εκατ. στρέμματα η προτεινόμενη διάταξη εκτιμά ότι θα έχει μικρή επίπτωση στο δασικό ισοζύγιο της χώρας.

 Δασικοί χάρτες. Σε ό, τι αφορά τους δασικούς χάρτες, με την τροπολογία δίνεται παράταση έως τις 30 Αυγούστου στην ανάρτηση των δασικών χαρτών (η οποία εκπνέει στις 27 και 28 Ιουνίου για τους κατοίκους εσωτερικού). Η νέα παράταση δίνεται κατ' εξαίρεση για τις περιοχές όπου ο δασικός χάρτης αναρτήθηκε από τις 19 Οκτωβρίου 2018 έως και 1 Μαρτίου 2019 και αφορά περιοχές: της Ανατολικής Αττικής, της Δυτικής Αττικής, των Κυκλάδων, της Θεσσαλονίκης, της Δράμας, της Κοζάνης, της Μαγνησίας και της Καρδίτσας.

Επιπλέον θεσπίζεται ανώτατο χρονικό όριο εξέτασης αντιρρήσεων από τις αρμόδιες Επιτροπές η 31η Δεκεμβρίου 2019 προκειμένου να επιτευχθεί ο στόχος της κύρωσης των δασικών χαρτών εντός των χρονοδιαγραμμάτων ολοκλήρωσης του έργου.

Την ίδια ώρα ο υπουργός Περιβάλλοντος απέσυρε τροπολογία που έδινε τη δυνατότητα για συνένωση οικοπέδων με σκοπό τη δημιουργία άρτιων και οικοδομήσιμων οικοπέδων μετά την αφαίρεση της οφειλόμενης προσφοράς γης.

Με πληροφορίες από την εφημερίδα ΤΑ ΝΕΑ

Πηγή: https://www.enikos.gr

Φροντιστήριο Μ. Ε. "ΘΕΜΕΛΙΟ" Πύργου - Πανελλαδικές εξετάσεις - Τα θέματα και οι απαντήσεις τους στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας Γενικής Παιδείας Γ΄ τάξης Ημερήσιου και Δ΄ τάξης Εσπερινού λυκείου

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ

Γ΄ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ Δ΄ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 7 ΙΟΥΝΙΟΥ 2019 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ (4)

 

ΚΕΙΜΕΝΟ

[Επίκληση των αξιών της δημοκρατίας]

 

Χρειάζεται μια απάντηση στο βασικό ερώτημα που άκουσα να επαναλαμβάνεται συχνά, κυρίως από τους νέους οι οποίοι τόσο εύκολα αυταπατώνται κι εξίσου εύκολα απογοητεύονται: Αφού η δημοκρατία είναι κατά κύριο λόγο ένα σύνολο διαδικαστικών κανόνων, πώς μπορούμε να έχουμε την απαίτηση να βασιζόμαστε στους «ενεργούς πολίτες»; Για να έχουμε ενεργούς πολίτες, δεν χρειάζονται άραγε και ιδανικά; Και βέβαια χρειάζονται τα ιδανικά. Πώς όμως να μην πάρουμε υπόψη μας τις μεγάλες ιδεολογικές συγκρούσεις που δημιούργησαν αυτούς τους κανόνες; Θέλετε να δοκιμάσουμε να τις απαριθμήσουμε;

Πρώτο μεταξύ όλων συναντάμε μέσα από αιώνες αμείλικτων θρησκευτικών πολέμων το ιδανικό της ανοχής. Αν σήμερα απειλείται η ειρήνη στον κόσμο, η απειλή προέρχεται για άλλη μια φορά από τον φανατισμό, δηλαδή από την τυφλή πίστη στη δική μας αλήθεια και ότι αυτή μπορεί να επιβληθεί με τη βία. Δεν χρειάζονται παραδείγματα· τα έχουμε καθημερινά μπροστά στα μάτια μας.

Έπειτα έρχεται το ιδανικό της μη βίας. Ποτέ μου δεν ξεχνώ τη διδαχή του Καρλ Πόπερ*, σύμφωνα με την οποία αυτό που ουσιαστικά διακρίνει μια δημοκρατική εξουσία από μια μη δημοκρατική είναι πως μονάχα στην πρώτη οι πολίτες μπορούν να ξεφορτωθούν τους κυβερνώντες χωρίς αιματοχυσίες. Οι τυπικοί κανόνες της δημοκρατίας, που τόσο συχνά γίνονται αντικείμενο χλευασμού, εισήγαγαν για πρώτη φορά στην ιστορία τρόπους συμβίωσης που είχαν στόχο την επίλυση των κοινωνικών συγκρούσεων χωρίς τη χρήση βίας. Μόνον εκεί όπου οι κανόνες αυτοί γίνονται σεβαστοί, ο αντίπαλος δεν θεωρείται πλέον εχθρός που πρέπει να εξοντωθεί αλλά αυτός που μας αντιπολιτεύεται και αύριο μπορεί να πάρει τη θέση μας.

Τρίτο, το ιδανικό της σταδιακής ανανέωσης της κοινωνίας μέσα από την ελεύθερη αντιπαράθεση των ιδεών και την αλλαγή της νοοτροπίας και του τρόπου ζωής. Μόνο η δημοκρατία επιτρέπει τη διαμόρφωση και την εξάπλωση των ειρηνικών επαναστάσεων, όπως συνέβη τις τελευταίες δεκαετίες με την αλλαγή στις σχέσεις των δύο φύλων, που ίσως να είναι η μεγαλύτερη επανάσταση της εποχής μας.

Τέλος, το ιδανικό της αδελφότητας (η fraternité της Γαλλικής Eπανάστασης). Η ιστορία του ανθρώπου είναι σε μεγάλο βαθμό ιστορία συγκρούσεων αδελφοκτόνων. Στο έργο του Φιλοσοφία της Ιστορίας ο Χέγκελ** χαρακτήρισε την Ιστορία ως «απέραντο σφαγείο». Μπορούμε να τον διαψεύσουμε; Σε καμία χώρα του κόσμου δεν υπάρχει περίπτωση να διαρκεί επί μακρόν η δημοκρατία δίχως να γίνει ήθος και συμπεριφορά.

------------------------------------------

  • Καρλ Πόπερ: Φιλόσοφος του 20ού αι. ** Γ. Β. Φ. Χέγκελ: Φιλόσοφος του 19ου αι.

 

Πώς όμως μπορεί να γίνει αυτό δίχως την αναγνώριση της αδελφότητας που ενώνει όλους τους ανθρώπους σε ένα κοινό πεπρωμένο; Η αναγνώριση αυτού του γεγονότος είναι τόσο περισσότερο αναγκαία σήμερα, που καθημερινά συνειδητοποιούμε αυτό το κοινό πεπρωμένο και θα έπρεπε να ενεργήσουμε με συνέπεια όσο υπάρχει ακόμα αυτή η μικρή φλόγα της λογικής που φωτίζει την πορεία μας.

 

Απόσπασμα από το βιβλίο του Norberto Bobbio, Το μέλλον της δημοκρατίας, μετάφραση Π. Ράμος. Θεσσαλονίκη: Παρατηρητής, 1993, σελ. 49-51.

 

 

 

A1.    Να γράψετε στο τετράδιό σας την περίληψη του κειμένου που σας δόθηκε (90-110 λέξεις).

Μονάδες 25

 

 

Β1. Να επαληθεύσετε ή να διαψεύσετε, με βάση το κείμενο, τις παρακάτω προτάσεις, γράφοντας στο τετράδιό σας δίπλα στο γράμμα που αντιστοιχεί σε κάθε πρόταση τη λέξη Σωστό ή Λάθος:

 

α.  Κυρίως   οι   νέοι   αμφισβητούν   τη    δυνατότητα   της   δημοκρατίας   να βασίζεται στους «ενεργούς πολίτες».

β. Η αλλαγή στις σχέσεις των δύο φύλων δεν εντάσσεται στις ειρηνικές επαναστάσεις.

γ.   Η μακροβιότητα της δημοκρατίας προϋποθέτει ανάλογη στάση ζωής.

δ. Ο φανατισμός και η βία βρίσκονται στον αντίποδα της ανοχής .

ε.    Στόχος των δημοκρατικών πολιτευμάτων δεν είναι η ειρηνική επίλυση των κοινωνικών συγκρούσεων.

Μονάδες 10

 

 

Β2. α. Να  εντοπίσετε  στο  κείμενο  δύο  περιπτώσεις  επίκλησης  στην αυθεντία (μονάδες 2).

β. Για ποιον λόγο χρησιμοποιεί ο συγγραφέας τ ην επίκληση σε κάθε μία περίπτωση; Να δικαιολογήσετε την απάντησή σας με στοιχεία από το κείμενο (μονάδες 4 ).

Μονάδες 6

 

Β3. α. Να ξαναγράψετε κάθε μία από τις παρακάτω προτάσεις της τρίτης παραγράφου, αντικαθιστώντας την υπογραμμισμένη λέξη  με  μ ία άλλη, σημασιολογικά ισοδύναμη:

  1. «… δεν ξεχνώ τη διδαχή του Καρλ Πόπερ …».
  2. «… γίνονται αντικείμενα χλευασμού …».
  3. «… εισήγαγαν στην ιστορία τρόπους συμβίωσης …».
  4. «… αυτός που μας αντιπολιτεύεται …».

Μονάδες 4

 

β. Σε κάθε ένα από τα παρακάτω αποσπάσματα, να αναγνωρίσετε τη λειτουργία της γλώσσας στις  υπογραμμισμένες  φράσεις  (μονάδες 2) και να αποδώσετε τη σημασία τους μονολεκτικά ή περιφραστικά (μονάδες 4):

  1. «… ο Χέγκελ χαρακτήρισε την Ιστορία ως “απέραντο

 σφαγείο” …» (5η παράγραφος).

  1. «… η μικρή φλόγα της λογικής που φωτίζει την πορεία

 μας.» (6η παράγραφος).

Μονάδες 6

ΣΥΝΟΛΟ  ΜΟΝΑΔΩΝ 10

 

Β4.    α.    Στα υφολογικά χαρακτηριστικά του δοκιμίου συμπεριλαμβάνονται τα παρακάτω:

  1. σύνθετη δομή   προτάσεων   που   επιτυγχάνεται   με    τη χρήση υποτακτικού λόγου, και
  2. κάποια προφορικότητα στο ύφος που δείχνει διάθεση του δοκιμιογράφου να επικοινωνήσει με τον αναγνώστη.

Για κάθε ένα από τα παραπάνω χαρακτηριστικά να εντοπίσετε στο κείμενο δύο (2) παραδείγματα και να  τα  μεταφέρετε στο τετράδιό  σας.

Μονάδες 4

 

β.    Να εξηγήσετε τη χρήση του σημείου στίξης της παρένθεσης που βρίσκεται στην 5η παράγραφο:

«… (η fraternité της Γαλλικής επανάστασης) …».

Μονάδες 2

 

γ.    Στην   παρακάτω   φράση   να    αναγνωρίσετε   το   είδος  της  σύνταξης (ενεργητική – παθητική) (μονάδα 1) και να το μετατρέψετε στο άλλο είδος (μονάδες 2):

«…  Μόνο   η   δημοκρατία   επιτρέπει   τη   διαμόρφωση   και   την εξάπλωση ειρηνικών επαναστάσεων … ».

Μονάδες 3

ΣΥΝΟΛΟ  ΜΟΝΑΔΩΝ 9

 

Γ1. «Για να διατηρούν τις βασικές τους αρχές, οι σύγχρονες δημοκρατίες βασίζονται στη δράση των ενεργών πολιτών»  είναι  το  θέμα αφιερώματος στην ηλεκτρονική εφημερίδα του σχολείου σου.

Σε ένα άρθρο 500 -600 λέξεων να παρουσιάσεις τεκμηριωμένα τις θέσεις σου για το θέμα, εστιάζοντας:

α. στις ενέργειες με τις οποίες ο πολίτης κάνει πράξη τη δημοκρατία στην καθημερινότητά του, και

β. στις δράσεις με τις οποίες το σχολείο μπορεί να συμβάλλει στη διαμόρφωση ενεργών πολιτών με δημοκρατικό ήθος.

 Προσοχή: στο άρθρο να μην αναγράψετε το ονοματεπώνυμό σας.

Μονάδες 40

 

 ΟΔΗΓΙΕΣ (για τους εξεταζομένους)

 

  1. Στο εξώφυλλο να γράψετε το εξεταζόμενο μάθημα. Στο εσώφυλλο πάνω-πάνω να συμπληρώσετε τα ατομικά σας στοιχεία. Στην αρχή των απαντήσεών σας να γράψετε πάνω-πάνω την ημερομηνία και το εξεταζόμενο μάθημα. Να μην αντιγράψετε τα  θέματα  στο  τετράδιο και να μη γράψετε πουθενά στις απαντήσεις σας το όνομά σας.
  2. Να γράψετε το ονοματεπώνυμό σας στο πάνω μέρος των φωτοαντιγράφων , αμέσως μόλις σας παραδοθούν. Τυχόν σημειώσεις σας πάνω   στα θέματα δεν θα βαθμολογηθούν σε καμία περίπτωση . Κατά την αποχώρησή σας, να παραδώσετε μαζί με το τετράδιο και τα φωτοαντίγραφα.
  3. Να απαντήσετε στο τετράδιό σας σε όλα τα θέματα μόνο με μπλε ή

μόνο με μαύρο στυλό με μελάνι που δεν σβήνει .

  1. Κάθε απάντηση τεκμηριωμένη είναι αποδεκτή.
  2. Διάρκεια εξέτασης: τρεις (3) ώρες μετά τη διανομή των φωτοαντιγράφων.
  3. Χρόνος δυνατής αποχώρησης: 00 π.μ.

 

ΣΑΣ ΕΥΧΟΜΑΣΤΕ KΑΛΗ ΕΠΙΤΥΧΙΑ ΤΕΛΟΣ ΜΗΝΥΜΑΤΟΣ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Πανελλαδικές Εξετάσεις
Γ΄ Τάξης Ημερησίου και Δ΄ Τάξης Εσπερινού Γενικού Λυκείου
Νεοελληνική Γλώσσα Γενικής Παιδείας

Α1.
Το κείμενο αναφέρεται στην διαχρονικότητα και την αναγκαιότητα του αξιακού κώδικα θεμελίωσης της δημοκρατίας. Ο συγγραφέας, αρχικά, με αφορμή συχνά εκφραζόμενους νεανικούς προβληματισμούς περί ιδανικών και συμμετοχικών πολιτών, επισημαίνει την αξία της ανοχής ως προϋπόθεσης της ειρήνης. Προκρίνει δε την αποφυγή της βίας ως μέσου επίλυσης των κοινωνικών συγκρούσεων, κάτι που μόνο στην δημοκρατία καθίσταται εφικτό. Επιπλέον, αναδεικνύει την αξία της βαθμιαίας ανανέωσης της κοινωνίας μέσω της ζύμωσης και της αλληλεπίδρασης ιδεών και ελεύθερων επιλογών τρόπου ζωής. Καταληκτικά, ο Norberto Bobbio υπογραμμίζει ότι όλα αυτά συνδυάζονται με το ιδανικό της αδελφότητας, που προϋποθέτει την κυριαρχία της λογικής με στόχο την διαμόρφωση του δημοκρατικού ήθους των πολιτών. (106 λέξεις)

Β1.
α. Σωστό
β. Λάθος
γ. Σωστό
δ. Σωστό
ε. Λάθος

Β2.
α. Η πρώτη περίπτωση επίκλησης στην αυθεντία που χρησιμοποιείται από τον συγγραφέα είναι ο φιλόσοφος Κάρλ Πόππερ, ο οποίος επισημαίνει ότι το κριτήριο διάκρισης ανάμεσα σε μια δημοκρατική εξουσία και σε μία μη δημοκρατική είναι ότι στην πρώτη οι πολίτες μπορούν να απαλλαγούν από τους κυβερνώντες χωρίς βία («Ποτέ μου δεν ξεχνώ … χωρίς αιματοχυσίες»).
Η δεύτερη περίπτωση επίκλησης στην αυθεντία είναι ο φιλόσοφος Χέγκελ, ο οποίος χαρακτήρισε την ιστορία ως «απέραντο σφαγείο», χωρίς να είναι δυνατόν, κατά τον συγγραφέα, να διαψευστεί η παρατήρηση αυτή.
β. Η χρήση της επίκλησης στην αυθεντία ως τρόπου πειθούς, λειτουργεί υποστηρικτικά, αφού προσδίδει κύρος, αντικειμενικότητα και αξιοπιστία στις θέσεις που ο συγγραφέας προβάλλει.
Έτσι, χρησιμοποιεί την παρατήρηση του Καρλ Πόππερ ώστε να ενισχύσει την επιχειρηματολογία ως προς το ότι σε μια ουσιαστική δημοκρατία στόχος είναι η επίλυση των κοινωνικών συγκρούσεων χωρίς βία, αφού ο αντίπαλος δεν θεωρείται εχθρός αλλά αντιπολιτευόμενος («Οι τυπικοί κανόνες … μπορεί να πάρει τη θέση μας»).
Στη δεύτερη περίπτωση, ο Norberto Bobbio κάνει αναφορά στον Χέγκελ, προκειμένου να επιβεβαιώσει την άποψή του ότι η ιστορία του ανθρώπου είναι γεμάτη από αδελφοκτόνες συγκρούσεις («Η ιστορία του ανθρώπου είναι σε μεγάλο βαθμό ιστορία συγκρούσεων αδελφοκτόνων. Μπορούμε να τον διαψεύσουμε;»)

Β3.
α.
1. « … δεν ξεχνώ την διδασκαλία/υπόδειξη/παρατήρηση/διαπίστωση του Καρλ Πόππερ …»
2. « … γίνονται αντικείμενα εμπαιγμού/κοροϊδίας/λοιδορίας …»
3. « … εισήγαγαν στην ιστορία τρόπους συνύπαρξης …»
4. « … αυτός που μας αντιστρατεύεται/αντιτίθεται …»
β.
1. « … ο Χέγκελ χαρακτήρισε την Ιστορία ως “απέραντο σφαγείο” …»
Η λειτουργία της γλώσσας είναι μεταφορική.
Απόδοση σημασίας: Η Ιστορία είναι γεμάτη από παραδείγματα αιματηρών συγκρούσεων.
2.
« … η μικρή φλόγα της λογικής που φωτίζει την πορεία μας.»
Η λειτουργία της γλώσσας είναι μεταφορική.
Απόδοση σημασίας: Η μικρή φλόγα της λογικής που μας καθοδηγεί.

Β4.
α.
1.
Δεύτερη παράγραφος: «Αν σήμερα … με τη βία» και
Έκτη παράγραφος: «Η αναγνώριση … την πορεία μας»
2.
Πρώτη παράγραφος: «Πώς όμως … να τις απαριθμήσουμε;» και
Πέμπτη παράγραφος: «Μπορούμε να τον διαψεύσουμε;»

β.
Η παρένθεση χρησιμοποιείται στο συγκεκριμένο χωρίο για να παρατεθεί η αντίστοιχη της λέξης «αδελφότητα» λέξη της γαλλικής γλώσσας «fraternité» και για να δείξει πώς συνδέθηκε ο όρος με το δημοκρατικό πολίτευμα, αφού γίνεται αναφορά στη Γαλλική Επανάσταση. Προφανώς, το περιεχόμενο της παρένθεσης δεν είναι επεξηγηματικού χαρακτήρα, δεν επεξηγείται κάποιος όρος και θα μπορούσε και να παραλείπεται.

γ.
Η σύνταξη που χρησιμοποιεί εδώ ο συγγραφέας είναι ενεργητική.
Μετατροπή: « … Μόνο από την δημοκρατία επιτρέπεται η διαμόρφωση και η εξάπλωση ειρηνικών επαναστάσεων …»

Γ1.
Επικοινωνιακό Πλαίσιο: Άρθρο
Ενδεικτικοί τίτλοι:
«Η διαμόρφωση του δημοκρατικού φρονήματος» ή
«Αληθινοί δημοκρατικοί πολίτες»
[Με δεδομένο ότι το κείμενο γράφεται με έναυσμα κάποιο γεγονός της επικαιρότητας, μπορεί να γίνει εισαγωγή στο θέμα με την παρουσίαση ενός σχετικού γεγονότος, για παράδειγμα η αδιαφορία και αδράνεια των πολιτών σχετικά με κάποιες αυθαιρεσίες εις βάρος τους από φορείς της κρατικής εξουσίας.]

Γενικές κατευθύνσεις: Όσον αφορά το κύριο θέμα του άρθρου θα ήταν χρήσιμο να αναφερθεί ότι η δημοκρατία είναι ένας από τους τρόπους που αναπτύχθηκαν για να επιλυθούν προβλήματα που προκύπτουν από τη συμβίωση των ανθρώπων και την προσπάθεια οργάνωσης των κοινωνιών. Η αναγνώριση της αξίας του ανθρώπου οδήγησε στην ανάπτυξη της Δημοκρατίας ως πολιτεύματος αλλά και ως τρόπου ζωής. Δημοκρατία, λοιπόν, είναι η μορφή της πολιτικής οργάνωσης, κατά την οποία ο λαός συμμετέχει ενεργά, ελεύθερα, άμεσα ή έμμεσα, στη διακυβέρνησή του. Η πραγμάτωση της Δημοκρατίας εξαρτάται από την ποιότητα των πολιτών, οι οποίοι με τον τρόπο ζωής τους σέβονται τους συνανθρώπους τους και τα δικαιώματά τους και προσπαθούν να συνεργάζονται μεταξύ τους για το κοινό καλό.

Η όσο το δυνατόν πιο ουσιαστική προσέγγιση του ιδανικού της δημοκρατίας από τους πολίτες καθιστά αναγκαίο γι’ αυτούς να επωμιστούν ορισμένες υποχρεώσεις:
Συνειδητοποίηση της αξίας της Δημοκρατίας που εκφράζεται με διαρκή εγρήγορση και αγώνα για την προστασία της προσωπικής ελευθερίας
Δυναμική διεκδίκηση και περιφρούρηση ελευθεριών και ατομικών δικαιωμάτων
Αποφυγή φανατισμού και δογματισμού καθώς και προσπάθεια αξιοποίησης του διαλόγου για την επίλυση διαφορών
Έλεγχος ατομοκεντρισμού και κοινωνική συνείδηση που οδηγούν στο ενδιαφέρον για το συνάνθρωπο και τα προβλήματα του τόπου
Ενημέρωση για τα πολιτικά και κοινωνικά δρώμενα με συνακόλουθη ενεργοποίηση και συμμετοχή - Αντικειμενική, σφαιρική και σωστή ενημέρωση καθώς μόνον ο ενημερωμένος πολίτης είναι καλός πολίτης
Ελεύθερη πολιτική τοποθέτηση και αντίσταση σε κάθε προσπάθεια χειραγώγησης και ετεροκατεύθυνσης
Σεβασμός και τήρηση των νόμων της πολιτείας
Προστασία αξιών – δικαιοσύνη, αξιοκρατία, ειρήνη – και αγώνας για την καθιέρωσή τους τόσο στα πλαίσια της κοινωνίας όσο και της καθημερινής πρακτικής και ζωής
Διαρκής προσπάθεια για την υπηρέτηση των αρχών του συνόλου και την προστασία της Δημοκρατίας στους ποικίλους κινδύνους που την καθιστούν στις μέρες μας ιδιαίτερα επισφαλή

Ειδικότερες αναφορές για τον ρόλο του σχολείου στη διαδικασία σφυρηλάτησης δημοκρατικού ήθους στους αυριανούς πολίτες

Διαπαιδαγώγηση με σωστά πρότυπα, καλλιέργεια διαλόγου και ανθρωπιστικών αξιών ως φυσική συνέχεια της αντίστοιχης διαδικασίας που πρέπει να υλοποιείται από τη νηπιακή κιόλας ηλικία στο πλαίσιο της οικογενειακής ζωής
Συντονισμένες προσπάθειες στα πλαίσια της εκπαίδευσης για τη δημιουργία ολοκληρωμένων προσωπικοτήτων, σκεπτόμενων κι ενεργών πολιτών που θα διεκδικούν την πρόοδο, αναγνωρίζοντας τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις τους
Κατοχύρωση δικαιωμάτων και αναγνώριση ελευθεριών από μια ευνομούμενη πολιτεία, της οποίας οι δημοκρατικοί θεσμοί είναι δυνατό να διαπλάσουν δημοκρατικές συνειδήσεις – Δημοκρατικό Σχολείο – Διάλογος – Αντιαυταρχική Αγωγή – Πολιτικοποίηση κι όχι κομματικοποίηση, απόρριψη της στάσης «απολιτίκ» - Σοβαρή λειτουργία των 15μελών και 5μελών Συμβουλίων – Εκπόνηση ομαδικών εργασιών, προώθηση του πνεύματος συνεργασίας, συλλογικότητας, αλληλεγγύης, ανοχής, ανεκτικότητας - Βουλή των Εφήβων – Εκπαιδευτικά ταξίδια με συναφές περιεχόμενο – Συνεργασία - Ανταλλαγές μαθητών
Ανάδειξη προτύπων στο πλαίσιο της κοινωνικής συναναστροφής αλλά και στον εκπαιδευτικό και πολιτικό περίγυρο, που μπορούν να μεταγγίσουν τη δημοκρατία ως τρόπο ζωής στους νέους πολίτες – Ρόλος της πνευματικής ηγεσίας

Επιμέλεια απαντήσεων:

Αυγερινός Δημ Αναστασόπουλος
Φιλόλογος – Ιστορικός (ΜΑ)

Γιώργος Δημ. Αναστασόπουλος
Φιλόλογος

 

ΥΠΕΞ: Ρηματική διακοίνωση στη Γερμανία για τις αποζημιώσεις

Το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών κοινοποίησε, πριν από λίγο, τη ρηματική διακοίνωση σχετικά με την καταβολή από τη Γερμανία των πολεμικών επανορθώσεων και αποζημιώσεων. Η ελληνική κυβέρνηση καλεί τη γερμανική σε διαπραγματεύσεις για την έμπρακτη ικανοποίηση των συγκεκριμένων αξιώσεων, η οποία -όπως επισημαίνεται- έχει ιδιαίτερη σημασία για τον ελληνικό λαό, ως ζήτημα ηθικό και υλικό.

Ειδικότερα, κατόπιν οδηγιών της αναπληρώτριας υπουργού Εξωτερικών, Σίας Αναγνωστοπούλου, ο πρέσβης της Ελλάδας στο Βερολίνο, Θεόδωρος Δασκαρόλης, επέδωσε στο γερμανικό υπουργείο Εξωτερικών «Ρηματική Διακοίνωση, με την οποία η ελληνική κυβέρνηση καλεί την γερμανική πλευρά να προσέλθει σε διαπραγματεύσεις για την επίλυση του εκκρεμούς ζητήματος των αξιώσεων της Ελλάδας από τη Γερμανία για την καταβολή πολεμικών επανορθώσεων και αποζημιώσεων από τον Πρώτο και τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο».

Όπως αναφέρει η σχετική ανακοίνωση «η διπλωματική αυτή ενέργεια έλαβε χώρα σε συνέχεια της σχετικής συζήτησης σε επίπεδο Πολιτικών Αρχηγών στην Ολομέλεια της Βουλής των Ελλήνων, στις 17 Απριλίου, και σε εκτέλεση της απόφασης που ελήφθη με ευρεία πλειοψηφία, λαμβάνοντας υπ΄όψιν το Πόρισμα – Έκθεση της Διακομματικής Κοινοβουλευτικής Επιτροπής για την διεκδίκηση των γερμανικών οφειλών προς τη χώρα μας».

Οι ελληνικές αξιώσεις αφορούν αποζημιώσεις και επανορθώσεις για ζημίες που υπέστη η Ελλάδα και οι πολίτες της κατά τον Πρώτο και Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, για πολεμικές αποζημιώσεις για τα θύματα και τους απογόνους των θυμάτων της γερμανικής Κατοχής, την αποπληρωμή του Κατοχικού Δανείου και την επιστροφή των λεηλατηθέντων και παράνομα αφαιρεθέντων αρχαιολογικών και άλλων πολιτιστικών αγαθών.

Προέλευση φωτογραφίας: Eurokinissi/ΚΟΝΤΑΡΙΝΗΣ ΓΙΩΡΓΟΣ

Πηγή: https://www.naftemporiki.gr

 
 

Περισσότερα Άρθρα...

Εγγραφείτε προκειμένου να λαμβάνετε δωρεάν ειδοποιήσεις όταν έχουμε νεότερες πληροφορίες.