469 New Articles

Top Stories

Δελτίο τύπου Περιβαλλοντικής Δράσης Ηλείας: ΕΞΟΡΥΞΕΙΣ ΥΔΡΟΓΟΝΑΝΘΡΑΚΩΝ & ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ

Περιβαλλον

                                                                                        

Ενώ οι επιστήμονες εδώ και πολλά χρόνια κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου για τις συνέπειες της ανεξέλεγκτης και άμετρης στάσης του ανθρώπου απέναντι στο φυσικό περιβάλλον, οι οποίες γυρνούν ως μπούμερανγκ προς τον ίδιον, εν τούτοις οι εκάστοτε πολιτικές αποφάσεις δεν υποστηρίζουν το αυτονόητο, δηλαδή την υιοθέτηση πολιτικών για την προστασία του περιβάλλοντος και περιορισμό των καταστρεπτικών ως προς αυτό δράσεων.

Η Ειδική Έκθεση για τον 1,5°C της Διακυβερνητικής Επιτροπής (IPCC) του ΟΗΕ, που εκδόθηκε ακριβώς πριν έναν χρόνο, αναφέρει ότι έχουμε ελάχιστα χρόνια για να σταματήσουμε την καταστροφική κλιματική αλλαγή και να συγκρατήσουμε την άνοδο της θερμοκρασίας στον +1,5°C. Συγκεκριμένα, θα πρέπει να καταφέρουμε μείωση 55-60% των εκπομπών CO2 ως το 2030 και μηδενικό ισοζύγιο ως το 2040-2050.[1]

Όπως είναι γνωστό, η Ελλάδα, προκειμένου να κάνει πράξη τους παραπάνω στόχους,  υπέγραψε μαζί με τα περισσότερα κράτη του κόσμου την συμφωνία των Παρισιού (2016),  που αποτελεί την πρώτη οικουμενική, νομικά δεσμευτική παγκόσμια συμφωνία για το κλίμα και η οποία παρέχει μια τελευταία ευκαιρία να αφήσουμε στις μελλοντικές γενιές έναν πλανήτη πιο υγιή. Αντ’ αυτού, η Ελλάδα ψήφισε μετέπειτα συμβάσεις για την παραχώρηση του 1/3 της Ελληνικής Επικράτειας για έρευνα και εκμετάλλευση υδρογονανθράκων, παρ΄ ότι η επιστήμη έχει προειδοποιήσει - ήδη από το 2015 - ότι για να μην ξεπεράσουμε τους 2οC – πόσο μάλλον τον 1,5°C - θα πρέπει το 50% και το 30% των γνωστών κοιτασμάτων φυσικού αερίου και πετρελαίου αντίστοιχα να παραμείνουν στο έδαφος. Σίγουρα όχι να ψάξουμε για καινούργια !

Τα Κοινοβούλια της Βρετανίας, της Σκωτίας, της Ουαλίας και της Ιρλανδίας έχουν πάρει αποφάσεις και έχουν κηρύξει τις χώρες τους σε κατάσταση έκτατης ανάγκης, λόγω της κλιματικής κρίσης. Όλο και περισσότερες χώρες ή Πολιτείες, όπως η Γαλλία, η Ισπανία, η Νέα Ζηλανδία, η Δανία, Πορτογαλία, η Καλιφόρνια, η Κόστα Ρίκα κ.ά,. θέτουν moratorium σε νέες εξορύξεις υδρογονανθράκων για περιβαλλοντικούς και κλιματικούς λόγους. Κήρυξαν την εξορυκτική τεχνολογία ξεπερασμένη και η Παγκόσμια Τράπεζα ανακοίνωσε ότι δεν θα χρηματοδοτεί εξορύξεις Υ/Α και το ίδιο ετοιμάζεται να κάνει και η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων. Το επόμενο βήμα είναι ο φόρος άνθρακα που θα τις καταστήσει ασύμφορες. Όλα δείχνουν ότι ως χώρα κινδυνεύουμε να βρεθούμε πάλι ουραγοί κυνηγώντας το παλιό, αυτό που κάποτε έφερε πλούτο για μερικούς και καταστροφή για όλους, τις εξορύξεις υδρογονανθράκων.

Ο πρωθυπουργός της χώρας μας, στην Διάσκεψη Κορυφής που οργανώθηκε από τον ΟΗΕ στην Νέα Υόρκη (Σεπ 2019), αγόρευσε ακόμα για τον κίνδυνο που διατρέχει η πολιτιστική κληρονομιά και κυρίως τα αρχαία μνημεία από την κλιματική κρίση, αλλά εντός των τειχών δεν επέδειξε κανένα σθένος. Πετρέλαια και ασφαλές περιβάλλον και κλίμα δεν πάνε μαζί. Γνωρίζουμε ακόμα, ότι η Μεσόγειος θερμαίνεται κατά 20% περισσότερο σε σχέση με τον υπόλοιπο πλανήτη, λόγω της γεωγραφικής της θέσης και της μείωσης των βροχοπτώσεων. Η χώρα μας κινδυνεύει με καταστροφικές συνέπειες από την υπερθέρμανση που θα ξεπεράσουν τα 700 δις €, σύμφωνα με την Τράπεζα της Ελλάδας, αλλά και με ερημοποίηση του ενός-τρίτου της επικράτειας.

Το φαινόμενο του θερμοκηπίου προκαλείται κατά 65% από την καύση των ορυκτών καυσίμων και ακολουθούν η αποψίλωση των δασών και η εξάντληση της γης και των ωκεανών (πηγή: IPCC ΑR5). Οι εκπομπές από την καύση των ορυκτών καυσίμων το 2018 ξεπέρασαν τα 37 δισεκατομμύρια τόνους διοξειδίου του άνθρακα.

Τα παραπάνω κατέθεσε η «Περιβαλλοντική Δράση Ηλείας» στο Δημοτικό Συμβούλιο Αρχαίας Ολυμπίας την Παρασκευή 11 Οκτωβρίου - όσον αφορά το πεδίο του κλίματος - σχετικά με τις εξορύξεις υδρογονανθράκων, προτρέποντας επίσης το Δήμο να υπογράψει μαζί με 9.828 Δήμους - έως τώρα - ανά τον κόσμο (222 εξ αυτών από την Ελλάδα), το Σύμφωνο Δημάρχων για την Ενέργεια και το Κλίμα (The Global Covenant of Mayors for  Climate & Energy), για την υλοποίηση  των στόχων της Ε.Ε. και την προσδοκώμενη μείωση των εκπομπών του CO2, κάνοντας ταυτόχρονα πράξη και το μήνυμα για τις συνέπειες της  Κλιματικής Αλλαγής, όπως το έστειλε ο Δήμος Αρχ. Ολυμπίας προς όλο τον κόσμο από την εκδήλωση που οργάνωσε για την ειρήνη και την κλιματική αλλαγή, με ομιλητή τον κ. Πάνο Τριγάζη, μέλος του Συμβουλίου του Διεθνούς Γραφείου Ειρήνης, η οποία πραγματοποιήθηκε την Παγκόσμια Ημέρα Δράσης για την Κλιματική Αλλαγή στην Αρχαία Ολυμπία. 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

[1] Προκειμένου να αποφύγουμε τη χρήση τεχνολογιών αφαίρεσης άνθρακα που δεν έχουν ανακαλυφθεί ακόμα από την ανθρωπότητα και είναι εξαιρετικά αμφίβολο αν θα ανακαλυφθούν ποτέ.

Το «Belt & Road» και η κλιματική αλλαγή

Περιβαλλον

Εν όψη της συνόδου κορυφής του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη για το κλίμα, διοργανώθηκε στη Bangkok στις αρχές του προηγούμενου μήνα η αντίστοιχη περιφερειακή σύνοδος Asia Pacific Climate Week των κρατών της νοτιοανατολικής Ασίας. Σε αυτή την περιοχή του πλανήτη οι συνέπειες της κλιματικής αλλαγής είναι πολύ πιο έντονες και επικίνδυνες εξαιτίας της γεωγραφικής της ιδιαιτερότητας. Την ίδια στιγμή, το κινέζικο επενδυτικό σχέδιο Belt & Road Initiative (BRI) έχει ως αποτέλεσμα την αύξηση των εξορύξεων ορυκτών καυσίμων στην περιοχή επιδεινώνοντας το πρόβλημα το οποίο δεν γνωρίζει σύνορα.

Σε αυτά τα πλαίσια, το Asia Europe People’s Forum (AEPF), ένα διεθνές δίκτυο ακαδημαϊκών, ερευνητών, ΜΚΟ, ακτιβιστών, κινημάτων και οργανώσεων, διοργάνωσε διεθνή συνάντηση υπό τον τίτλο Study and Strategy Seminar on China’s Belt & Road Initiative (BRI). Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στο μέρος του BRI που σχετίζεται με τις επενδύσεις και τις χρηματοδοτήσεις ενεργειακών projects και τις συνέπειες για το περιβάλλον, τις τοπικές κοινότητες και τα δικαιώματα. Ως εναρκτήριο έτος του επενδυτικού σχεδίου BRI έχει καταγραφεί το 2013 όπου και έγινε η πρώτη σχετική αναφορά από τον Πρόεδρο Σι Τζιν Πινγκ σε επίσημη ομιλία του στο Καζακστάν. Σύμφωνα με τον ίδιο κεντρικός στόχος του σχεδίου είναι η εξάλειψη της φτώχειας στην Κίνα. Αρχικά ο σχεδιασμός αφορούσε μόνο χώρες της Ασίας. Επρόκειτο για έναν τρόπο διαχείρισης του πλεονάσματος που είχε επιτευχθεί σε κεφάλαιο και εργασία μετά από δεκαετίες όπου η Κίνα λειτούργησε ως το κατασκευαστήριο του κόσμου.

 

Κατά τη διάρκεια του σεμιναρίου ΜΚΟ και κινήματα από διαφορετικές χώρες της περιοχής παρουσίασαν αναλυτικά τις αρνητικές για τις κοινότητές τους επιπτώσεις των κινέζικων επενδύσεων και των συνεργαζόμενων εγχώριων επιχειρηματικών συμφερόντων. Συχνά αναφέρονταν σε σοβαρά περιβαλλοντικά προβλήματα και σε περιπτώσεις αρπαγής γης ή αλλαγής του ιδιοκτησιακού της καθεστώτος με απουσία επαρκών αποζημιώσεων. Κριτική και ανησυχία περιέβαλλε και τα εργασιακά θέματα. Συχνά επανερχόταν ο προβληματισμός σχετικά με την πρακτική της Κίνας να μεταφέρει μαζικά Κινέζους εργάτες στις χώρες της νοτιοανατολικής Ασίας προκειμένου να εργαστούν στα έργα που χρηματοδοτούν. Με αυτόν τον τρόπο οι ντόπιοι εργαζόμενοι δεν μπορούν να ωφεληθούν, ενώ  ταυτόχρονα αλλάζει με βίαιο τρόπο η σύνθεση των τοπικών πληθυσμών. Το περιβαλλοντικό κόστος και το κοινωνικό ρίσκο στην ουσία το χρεώνονται οι δανειζόμενες χώρες, καθώς είναι οι δικές τους κοινότητες που αντιδρούν.

Ωστόσο, είναι λάθος να θεωρούμε ότι η επενδυτική δραστηριότητα της Κίνας στον ενεργειακό τομέα προκαλεί συνολικά δυσαρέσκεια. Η περίπτωση του Πακιστάν είναι ενδεικτική. Ακτιβιστές και περιβαλλοντικές οργανώσεις από τη χώρα συμφωνούν ότι τουλάχιστον οι μισές εκ των υποσχέσεων της Κίνας στο Πακιστάν έχουν εκπληρωθεί. Πλέον το Πακιστάν έχει εγγυημένη ηλεκτροδότηση για το σύνολο του 24ώρου και τις 7 μέρες της εβδομάδας, κάτι που συμβαίνει για πρώτη φορά και μόνο απαρατήρητο δεν περνάει από τον πληθυσμό. Την ίδια στιγμή, η ηλεκτροδότηση στηρίζεται αποκλειστικά στον άνθρακα και τα εργατικά ατυχήματα είναι συχνά.

Σε κάθε περίπτωση πρέπει να συμπεριλάβουμε στην εικόνα ότι συνιστά συχνή επιλογή της Κίνας να μην μπαίνει μόνη της σε μία επένδυση και να μη φέρει την αποκλειστική ευθύνη. Το σχήμα που επιλέγεται έχει να κάνει με συνεργασία με μία τοπική εργολήπτρια εταιρεία. Ως προς τον τρόπο με τον οποίο θα ολοκληρωθεί ένα project σε ζητήματα που έχουν να κάνουν πχ με τη διαχείριση της έντασης με τις τοπικές κοινότητες που αντιδρούν, οι επιλογές βαραίνουν τόσο τις τοπικές κυβερνήσεις, όσο και τις εγχώριες εταιρείες. Η κινέζικη επενδυτική πλευρά δεν έχει κανένα λόγο να ακολουθήσει διαφορετική πρακτική από αυτή που συνηθίζουν οι μεγάλοι επενδυτές ανεξάρτητα από την προέλευσή τους: δεν είναι δική τους ευθύνη, δεν τους ενδιαφέρει να γνωρίζουν παρά μόνο μέχρι εκεί που τους υποχρεώνει ο νόμος και θέλουν τη δουλειά τους τελειωμένη. Οι βασικές παράμετροι είναι η διαπραγματευτική θέση και η ικανότητα χάραξης στρατηγικής των εμπλεκόμενων μερών.

Το ποσοστό των επενδύσεων στα πλαίσια του BRI που κατευθύνεται στον τομέα της ενέργειας μειώνεται σταθερά από το 2016. Μαζί με τον υπερμεγέθη χρηματοοικονομικό τομέα, το γεγονός της στήριξης του κινέζικου αναπτυξιακού μοντέλου σε εξορύξεις ορυκτών καυσίμων συνιστούν τις  βασικές του αδυναμίες για το μέλλον. Πρόκειται για αναχρονιστική επιλογή με πεπερασμένη και φθίνουσα απόδοση και κατανοούν ότι είναι στρατηγικό λάθος να βρεθούν οι τελευταίοι που θα απομείνουν με μεγάλο απόθεμα ενός πόρου του οποίου η χρήση βρίσκεται υπό αμφισβήτηση. Σήμερα το 73% των επενδύσεων στον τομέα της ενέργειας αφορά στα ορυκτά καύσιμα. Οι επενδυτικές επιλογές της Κίνας καταδεικνύουν ότι για το μέλλον προσανατολίζονται στο φυσικό αέριο, το οποίο επικοινωνιακά παρουσιάζουν ως ‘καθαρή ενέργεια’. Η ανησυχία σχετικά με τις περιβαλλοντικές συνέπειες των εξορύξεων άνθρακα και λιγνίτη είναι αυξανόμενη και εντός της Κίνας. Η κυβέρνηση ανταποκρίνεται συμπεριλαμβάνοντας και περιβαλλοντικούς στόχους στις τελευταίες της εξαγγελίες, ενώ η συζήτηση σχετικά με τη δημιουργία ρυθμιστικού συστήματος για το περιβάλλον είναι ζωηρή. Στην πράξη, ωστόσο, διαπιστώνεται μόνο μία υποστήριξη των επενδύσεων προς την ηλιακή ενέργεια.

Η Κίνα αντιμετωπίζεται ως η κυρίαρχη οικονομική και πολιτική δύναμη στη νοτιοανατολική Ασία και αυτό συνοδεύεται από μία αίσθηση ανησυχίας ως προς το πόσο προσεκτικές πρέπει να είναι οι κυβερνήσεις των άλλων χωρών της περιοχής όταν διαπραγματεύονται συμβόλαια μαζί της. Ιδιαίτερη ανησυχία υπάρχει σχετικά με τα δάνεια που χορηγούν οι κινεζικές τράπεζες στις άλλες χώρες προκειμένου να χρηματοδοτηθούν τα σχετικά projects και τον κίνδυνο ‘παγίδας χρέους’ (debt trap). Η διαπίστωση ότι οι χρηματοδοτήσεις και η πολιτική δεν είναι ανεξάρτητες μεταξύ τους μεταβλητές, επανερχόταν συχνά στην ανάλυση.

 

Στην Κίνα υπάρχουν τρεις κατηγορίες τραπεζών που μπορούν να χορηγήσουν δάνεια και να υποστηρίξουν επενδύσεις: Πέραν των Ιδιωτικών Εμπορικών Τραπεζών υπάρχουν οι Κρατικές Εμπορικές Τράπεζες των οποίων οι δραστηριότητες κρίνονται στη βάση της κερδοφορίας τους. Ωστόσο, τον σημαντικότερο ρόλο τον έχουν οι δύο κολοσσιαίες Θεσμικές Τράπεζες της χώρας   (Exim & ADBC) οι οποίες ιδρύθηκαν και χρηματοδοτούνται από το κράτος και τελούν υπό την εποπτεία του Κρατικού Συμβουλίου. Η μεγάλη διαφορά είναι ότι εξαιτίας του θεσμικού -και όχι κερδοσκοπικού- τους ρόλου δεν έχουν την υποχρέωση τα επενδυτικά τους projects να είναι κερδοφόρα. Αρμοδιότητά τους είναι η εφαρμογή της οικονομικής πολιτικής της Κυβέρνησης και ο ρόλος τους είναι καίριος ως προς την εξέλιξη του Belt & Road Initiative. Χρηματοδοτούν και λειτουργούν συμβουλευτικά για τις κινέζικες εταιρείες και στόχος τους είναι να υποστηρίζουν τις κινέζικες εξαγωγές, την ανάπτυξη του κλάδου του εμπορίου και τις σχετικές υποδομές.

Παράλληλα, το Κουμμουνιστικό Κόμμα Κίνας (ΚΚΚ) περιλαμβάνει μία κομματική δομή η οποία εποπτεύει την επενδυτική πολιτική τόσο της κυβέρνησης, όσο και των τραπεζών. Το κομματικό, το διοικητικό και το τραπεζικό επίπεδο διαπλέκονται με πλήθος τρόπων. Για παράδειγμα, όταν το υπό έγκριση ποσό είναι μικρό η τράπεζα μπορεί να αποφασίσει μόνη της, όταν είναι μεσαίου μεγέθους αποφασίζει με την έγκριση του αρμόδιου υπουργού και όταν είναι μεγάλο περνάει σε κυβερνητικό επίπεδο με τη συμμετοχή των αρμόδιων υπουργείων.

Σύμφωνα με τους συμμετέχοντες από τις κινέζικες ΜΚΟ, η κομματική δομή είναι το επίπεδο με το οποίο έρχονται περισσότερο σε επαφή και αλληλεπιδρούν. Σε κάθε περίπτωση, για την κοινωνία πολιτών η πληροφορία σχετικά με τα επενδυτικά πλάνα και τη BRI ειδικότερα, δεν είναι προσβάσιμη ούτε εντός της χώρας. Ό,τι γίνεται γνωστό στη δημόσια σφαίρα προέρχεται από πληροφορίες που συλλέγουν από projects σε χώρες του εξωτερικού. Σύμφωνα με Κινέζο συμμετέχοντα επικοινωνιολόγο, ‘Η επικοινωνιακή διαχείριση αυτών των θεμάτων από τα ΜΜΕ στο Πεκίνο στόχο έχει τους ξένους ενδιαφερόμενους που ζουν στην Κίνα και όχι τους Κινέζους πολίτες’.

 

Το έτος 2015 υπήρξε σταθμός για την κοινωνία πολιτών στην Κίνα. Ενώ τα προηγούμενα χρόνια σημειώνονταν διαρκής ενδυνάμωσή της, με το νόμο του 2015 ουσιαστικά ανακόπηκε. Σε ελάχιστες ΜΚΟ ανανεώθηκε η άδεια λειτουργίας, με αποτέλεσμα ακόμα και οργανώσεις εγνωσμένου κύρους όπως πχ η Greenpeace να μην δραστηριοποιούνται πλέον στη χώρα. Σε μία προσπάθεια ανάταξης η κοινωνία πολιτών προσπαθεί να αξιοποιήσει τον πέμπτο πυλώνα του BRI (People-to-people Bonds) που επεκτείνει τη συνδεσιμότητα και στα πρόσωπα ‘μέσω των ανταλλαγών και του διαλόγου ανάμεσα σε διαφορετικές κουλτούρες, με στόχο την αναβάθμιση των περιφερειακών συνεργασιών’. Σήμερα, σε μεγάλο βαθμό οι εναπομείνασες ΜΚΟ πραγματοποιούν μελέτες π.χ. risk assesment σχετικά με τη μετάβαση σε εναλλακτικές μορφές ενέργειας ή τη διαμεσολάβηση με κοινότητες που εκφράζουν δυσαρέσκεια εξαιτίας των συνεπειών των κινέζικων επενδύσεων, έργο εμμέσως πολύ χρήσιμο για τον επενδυτικό σχεδιασμό των τραπεζών.

Έχει ενδιαφέρον ότι στη διάρκεια των εργασιών του σεμιναρίου υπήρχε ισχυρό debate μεταξύ  Ασιατών συναδέλφων ως προς το αν η Κίνα -μεταξύ άλλων χωρών όπως το Βιετνάμ, η Κούβα ή το Νεπάλ- βρίσκονται σε φάση μετάβασης από τον κρατικό καπιταλισμό στον σοσιαλισμό. Ακτιβιστές από χώρες όπου οι κινέζικες επενδύσεις συνδέονται με σοβαρά προβλήματα τόσο σε επίπεδο δικαιωμάτων, όσο και περιβαλλοντικών επιπτώσεων, άνθρωποι που αγωνίζονται συχνά με μεγάλο προσωπικό κόστος, υποστηρίζουν ότι ο Σι Τζι Πινγκ χρησιμοποιεί τον καπιταλισμό με στόχο να καταστήσει την Κίνα σοσιαλιστική το 2040. Επικαλούνται τα μεταρρυθμιστικά μοντέλα και τον λενινισμό, όπου ο κρατικός καπιταλισμός συνιστά το σκαλοπάτι πριν το σοσιαλισμό. Τα μεταρρυθμιστικά μοντέλα σε καμία περίπτωση δεν συζητούνται ενταγμένα στο ίδιο πλαίσιο με το ευρωπαϊκό, καθώς στη νοτιοανατολική Ασία δεν υπήρξε η εμπειρία της σοσιαλδημοκρατίας. Αντίθετα υπήρξε πλήθος αντιαποικιακών κινημάτων που εμπνέονταν από πολιτικές παραδόσεις όπως ο μαοισμός ή ο λενινισμός.

Η απουσία δεδομένων και η στάση της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Η ΕΕ κατά τη φάση εξέλιξης του Belt & Road Initiative (BRI) παρακολουθεί με σχετική αμηχανία και ταυτόχρονα αναζητά τα εργαλεία, προκειμένου να αντιληφθεί τη στρατηγική του σχεδίου στο σύνολό του. Η αδιαφάνεια και απουσία δεδομένων σχετικά με τις εν λόγω επενδύσεις δεν βοηθάει τον δυτικό κόσμο να κατανοήσει και να παρακολουθήσει. Σύμφωνα με τους Κινέζους ερευνητές που συμμετείχαν στις εργασίες του σεμιναρίου υπάρχει κατάλογος με Do’s & Dont’s προς τους υπαλλήλους της δημόσιας διοίκησης σχετικά με την επικοινωνιακή διαχείριση του Belt Road Initiative (BRI), ενώ παράλληλα στην Κίνα απαγορεύεται η αποτύπωσή του σε χάρτες. Προκύπτουν ερωτήματα που αν δεν απαντηθούν οποιαδήποτε στρατηγική σχετικά με τις κινέζικες επενδύσεις είτε στον τομέα της ενέργειας, είτε συνολικότερα παραμένει ελλιπής. Για παράδειγμα δεν υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία ως προς το ποιοι άλλοι τομείς πέραν του ενεργειακού, ανταγωνίζονται για επενδυτικά κεφάλαια και με ποιες κινήσεις προωθούν τα ζητήματά τους στην επενδυτική ατζέντα.

Η αδιαφάνεια και η απουσία στοιχείων έχει ως αποτέλεσμα να αναφερόμαστε στην Κίνα γενικά χωρίς να γνωρίζουμε ποιες είναι οι κινητήριες δυνάμεις πίσω από συγκεκριμένες κινήσεις και στρατηγικές. Η Κίνα δεν είναι ένα ενιαίο πράγμα. Όταν πρόκειται για τον δυτικό κόσμο, προκειμένου να κατανοήσουμε το πεδίο, θεωρούμε αυτονόητο ότι πρέπει να αναλύσουμε τους  συστημικούς ανταγωνισμούς. Στην Κίνα αυτή την παράμετρο τείνουμε να την παρακάμπτουμε, σε μεγάλο βαθμό υιοθετώντας την εικόνα που η ίδια η Κίνα καλλιεργεί. Η τάση ενισχύεται δε και από τη δυσκολία πρόσβασης σε στοιχεία που έχουν να κάνουν με την οικονομική και πολιτική δραστηριότητα στη χώρα και ιδιαίτερα με τη Belt & Road Initiative (BRI). Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι οι συστημικοί ανταγωνισμοί απουσιάζουν. Υπάρχουν και διαγκωνίζονται όπως σε όλα τα συστήματα, απλά δεν μπορούν να γίνουν κατανοητοί, ιδιαίτερα αν επιχειρήσουμε να τους κατανοήσουμε στη βάση των δυτικών μας προεγγραφών.

Οι διαφορετικές στρατηγικές εντός της ΕΕ απέναντι στις κινέζικες επενδύσεις είναι όσες και οι χώρες μέλη της και αντανακλούν τις ιδιαιτερότητες της κάθε χώρας και του ειδικού ενδιαφέροντος που παρουσιάζουν οι κινέζικες προτάσεις. Την ίδια στιγμή, αυτό που πέραν της πολυφωνίας διαφοροποιεί σε πολύ μεγάλο βαθμό την ευρωπαϊκή από την κινέζικη δυνατότητα χάραξης στρατηγικής είναι η δυνατότητα μακροσχεδιασμού. Στις δυτικές δημοκρατίες τα πλάνα έχουν ορίζοντα τετραετίας και ταυτίζονται με τον εκλογικό κύκλο. Ακόμα και όταν υπάρχουν σχεδιασμοί δεκαετίας ή εικοσαετίας κανείς δεν γνωρίζει ποιες πολιτικές δυνάμεις θα έχουν την ευθύνη υλοποίησης με τέτοιους χρονικούς ορίζοντες. Στον δυτικό κόσμο η εξαγγέλλουσα ή υπογράφουσα κυβέρνηση δεν είναι και ο αποκλειστικός υπεύθυνος να εγγυηθεί την υλοποίηση ενός πρότζεκτ σε όλη του τη διάρκεια. Κάτι που στην Κίνα συνιστά τον θεμέλιο λίθο των εξαγγελιών του Σι Τζιν Πινγκ για λεπτομερή πλάνα και στοχοθεσίες με ορίζοντα 20, 50 και 100 ετών, τα οποία δεν αναμένεται να ανατραπούν από αντίπαλες πολιτικές δυνάμεις με διαφορετική ανάλυση, πολιτικές και οικονομικές συμμαχίες ή αντιπολιτευτική στρατηγική.

Σε αυτά τα πλαίσια, η ΕΕ από τον Απρίλη του ‘19 ξεκίνησε να επεξεργάζεται την κοινή της θέση ως ‘στρατηγικού παίκτη’ για την Κίνα. Στόχος είναι η υπογραφή της EU – China Comprehensive Investment Agreement έως το 2020 που θα λειτουργήσει ως ‘οδικός χάρτης για το μέλλον’. Κάτι τέτοιο φαίνεται επείγον εξαιτίας των περιφερειακών οσμώσεων που έχει δημιουργήσει η Κίνα στην περιοχή με επίκεντρο τις επενδύσεις της σε υποδομές. Όπως για παράδειγμα, την Πρωτοβουλία των Τριών Θαλασσών (Βαλτική, Αδριατική, Μαύρη Θάλασσα, Three Seas Initiative) ή την πρωτοβουλία 17+1 (17+1 Initiative) η οποία υπάρχει από το 2012 και εστιάζει σε υποδομές, μεταφορές, logistics, την εξυπηρέτηση των κινέζικων εταιρειών και τη χορήγηση  δανείων. Τον περασμένο Μάιο στην Κροατία στη Σύνοδο Κορυφής Κεντρικής & Ανατολικής Ευρώπης και Κίνας, η χώρα μας προστέθηκε στις 16 χώρες της ανατολικής Ευρώπης και των Βαλκανίων που εντάσσονται στην πρωτοβουλία. Μαζί με την Ελλάδα τα κράτη – μέλη της ΕΕ που παίρνουν μέρος στην πρωτοβουλία ανήλθαν στα 12.

Η κινέζικη επενδυτική δραστηριότητα στα πλαίσια της Belt & Road Initiative (BRI) στη  νοτιοανατολική Ασία, ξεκίνησε προτού επεκταθεί το σχέδιο στην ευρωπαϊκή περιοχή. Για αυτό το λόγο οι επενδυτικές επιλογές και τα αποτελέσματά τους βρίσκονται σε ωριμότερο στάδιο κάτι που, τηρουμένων των αναλογιών, ίσως θα ήταν χρήσιμο και για την εξαγωγή συμπερασμάτων στα καθ’ ημάς. Κατά τη διάρκεια των σεμιναρίων παρουσιάστηκαν αναλυτικά ποικίλες περιπτώσεις από διαφορετικές χώρες, όπου οι επιπτώσεις των κινέζικων επενδύσεων για τις κοινότητες υπήρξαν από βλαβερές έως ωφέλιμες. Με μια δεύτερη ανάγνωση αναδεικνύεται η σημασία του θεσμικού πλαισίου εντός του οποίου λαμβάνει χώρα η επένδυση. Όταν η χώρα έχει εμπεδωμένο ένα νομικό πλαίσιο που υποστηρίζει π.χ. την περιβαλλοντική μέριμνα και τα εργασιακά δικαιώματα στη συνέχεια είναι θέμα διαπραγματευτικής ισχύος το σε ποια κατηγορία θα ενταχθούν οι συνέπειες της επένδυσης, δηλαδή από τι όρους θα συνοδευτούν. Επιπλέον, είναι σημαντικό ότι ο ρυθμός ανάπτυξης του κινέζικου ΑΕΠ σταδιακά επιβραδύνεται και στο μέλλον δεν προβλέπεται να υπάρχει η δυνατότητα επέκτασης των ήδη τεράστιου μεγέθους έργων υποδομών. Αυτό που θα αποτελέσει ζητούμενο, θα είναι η χρηματοδότηση της συντήρησης των έργων που θα έχουν ήδη ολοκληρωθεί και σε αυτή την περίπτωση το πιθανότερο είναι μία μαζική μεταφορά ελέγχου των υποδομών σε ιδιώτες μέσω Public Private Partneships (PPP).

Η Δώρα Κοτσακά είναι Δρ. Πολιτικής Κοινωνιολογίας, Ερευνήτρια Ινστιτούτο Εναλλακτικών Πολιτικών

Πηγή: TVXS

Αναδημοσίευση από το https://commonality.gr

Παγκόσμια Ημέρα Δράσης για τις επιπτώσεις της Κλιματικής Αλλαγής - Ενημερωτική εκδήλωση στο Κατάκολο από την - "Πρωτοβουλία Ηλείας ενάντια στις εξορύξεις υδρογονανθράκων"

Περιβαλλον

Στο  πλαίσιο της Παγκόσμιας Ημέρας Δράσης (20/9) για τις επιπτώσεις της Κλιματικής Αλλαγής, η "Πρωτοβουλία Ηλείας ενάντια στις εξορύξεις υδρογονανθράκων" πραγματοποίησε στη μαρίνα Κατακόλου ενημερωτική εκδήλωση – προβολή ντοκιμαντέρ σχετικά με τις εξορύξεις Υ/Α .
Όπως είναι γνωστό, στις 20 Σεπτεμβρίου ολοκληρώνεται και ο τυπικός χρόνος της Δημόσιας Διαβούλευσης της Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων της Α΄ Φάσης του σχεδιαζόμενου έργου υποθαλάσσιας εξόρυξης στο Κατάκολο (οικόπεδο 10).


Τα ορυκτά καύσιμα αποτελούν την κύρια αιτία πρόκλησης της κλιματικής κρίσης που εξελίσσεται και επηρεάζει σχεδόν κάθε γωνιά του πλανήτη.

Την καταψήφιση των συμβάσεων παραχώρησης δικαιώματος έρευνας και εκμετάλλευσης υδρογονανθράκων σε Κρήτη και Ιόνιο, που κατατέθηκαν στη Βουλή, ως εθνικά επιζήμιων, έχουν ζητήσει με επιστολή τους https://www.wwf.gr/images/pdfs/WWF_Greenpeace_epistoli_pros_voyleytes_gia_symbaseis_ydrogonathrakon.pdf  προς τα κόμματα και τους βουλευτές οι περιβαλλοντικές οργανώσεις, WWF Ελλάς και Greenpeace. 

 

Η κύρωση των συμβάσεων συμπίπτει χρονικά με τη Διάσκεψη του Οργανισμού των Ηνωμένων Εθνών για το κλίμα και τις μαθητικές κινητοποιήσεις παγκοσμίως κατά της κλιματικής κρίσης.

Την Παρασκευή 20/9/2019 εκατομμύρια άνθρωποι από το Σίδνεϊ έως το Δελχί και από το Λονδίνο μέχρι τη Νέα Υόρκη διαδήλωσαν για την κλιματική αλλαγή. Σε όλο τον κόσμο πραγματοποιήθηκαν περισσότερες από 5.000 κινητοποιήσεις, με αυτή στη Νέα Υόρκη να προδιαγράφεται η σημαντικότερη, με 1,1 εκατομμύριο μαθητές από 1.800 δημόσια σχολεία, οι οποίοι είχαν  πάρει άδεια από τις αρχές να μην παρακολουθήσουν  τα μαθήματά τους.

Η Ελλάδα συντονίστηκε με την παγκόσμια κινητοποίηση και συμμετείχε με τη σειρά της καλώντας σε αντίστοιχες πορείες στην Αθήνα και σε άλλες  περιοχές.

 Στην Αθήνα πραγματοποιήθηκαν με εντυπωσιακή συμμετοχή και παλμό δύο διαδηλώσεις – διαμαρτυρίες από μαθητές - η δράση των μαθητών εντάσσεται στο πλαίσιο του παγκόσμιου μαθητικού κινήματος, Fridays For Future, που διαμαρτύρεται για την ανεπαρκή αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης - και την Πρωτοβουλία Ενάντια στην Περιβαλλοντική Καταστροφή και την Κλιματική Αλλαγή.

Ενημερωτική εκδήλωση στο Κατάκολο

Η ενημερωτική εκδήλωση που διοργάνωσε  «Πρωτοβουλία Ηλείας ενάντια στις εξορύξεις υδρογονανθράκων» περιλάμβανε συζήτηση και  οπτικό υλικό από την δράση των μελών του Blue Panda, του νέου καραβιού του WWF, που πραγματοποιήθηκε  το διάστημα 20 - 30 Ιουλίου 2019 σε συνεργασία με τοπικές ομάδες και κατοίκους της Ζακύνθου, της Ιθάκης και της Κεφαλονιάς ενάντια στις απειλές που αντιμετωπίζει σήμερα η θαλάσσια ζωή, όπως είναι οι εξορύξεις πετρελαίου και η πλαστική ρύπανση

 

 

Έγινε προβολή του εξαιρετικού ντοκιμαντέρ "Μπαζιλικάτα", περιοχή της νότιας Ιταλίας, όπου έχει πραγματοποιηθεί παρεμφερής με τη σχεδιαζόμενη στο Κατάκολο εξόρυξη Υ/Α και οι κάτοικοι έχουν βιώσει τις συνέπειες αυτής.
 Στη συνέχεια προβλήθηκε το πολυβραβευμένο  ντοκιμαντέρ " Το αίμα του Κουάν Κουάν" του "Εξάντα" από τα παρθένα δάση του Αμαζονίου, όπου συντελείται ένα ανείπωτο έγκλημα διαρκείας λόγω ρίψης τοξικών πετρελαϊκών αποβλήτων και διαρροές αργού πετρελαίου.

 

 

Καταστροφή από τα πετρέλαια στην Ηλεία(;) αλά Μπαζιλικάτα στην Ιταλία

 

Ένα ταξίδι στις κοιλάδες πετρελαίου

 

Η επαρχία Μπαζιλικάτα στη Νότια Ιταλία είναι μια περιοχή με σπάνια φυσική ομορφιά και πλούσια ιστορία. Εκεί βρίσκεται και η Ματέρα  μια μικρή πόλη που χαρακτηρίζεται ως  η «Καππαδοκία της Ιταλίας» και κλείνει στους τοίχους και στις σπηλιές της, τα περίφημα Sassi di Matera,  ολόκληρη την ιστορία της ανθρώπινης ύπαρξης πάνω στον πλανήτη αφού τα παλαιότερα ευρήματα φθάνουν στην Παλαιολιθική Εποχή.

 

Από το 1993 οι Βράχοι της Ματέρας συμπεριλαμβάνονται και στα Μνημεία Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO, ως εξαιρετικό δείγμα τρωγλοδυτικής εγκατάστασης στην ευρύτερη περιοχή της Μεσογείου, απόλυτα προσαρμοσμένης στο έδαφος και το οικοσύστημα, στην οποία ανακαλύφθηκαν ίχνη αντιπροσωπευτικά σημαντικών σταδίων της ανθρώπινης ιστορίας και εξέλιξης.

 

Η επαρχία της Μπαζιλικάτα  είναι η πιο ορεινή περιοχή της νότιας Ιταλίας, και η οικονομία της περιφέρειας βασίζεται στην καλλιέργεια σιτηρών, πατατών, ελιών και αμπελιών, ενώ υπάρχουν και πολλές βιομηχανίες, παρόλα αυτά οι κάτοικοί της  έχουν κουραστεί από το ότι η περιοχή τους κατάντησε «ο σκουπιδοτενεκές της Ιταλίας».

 

 

Η εξόρυξη πετρελαίου στην Μπαζιλικάτα στάθηκε κυριολεκτικά «μάνα εξ’ουρανού». Αλλά όχι για όλους…

Το πετρέλαιο που εξορύσσεται στην Μπαζιλικάτα καλύπτει το 6% των εθνικών αναγκών αλλά η Ιταλία και όλη η Μπαζιλικάτα δεν έχουν κανένα, μα κανένα, όφελος ενώ χιλιάδες πολίτες τρελαίνονται με την ιδέα ότι, κάθε ημέρα, καταληστεύονται οι φυσικοί τους πόροι και αρρωσταίνουν εισπνέοντας τις αναθυμιάσεις της υπόγειας κόλασης.

 

Τα τεράστια οφέλη από το πετρέλαιο, πλούτος και νομισματική ρευστότητα, αφορούν ελάχιστα άτομα ανά χώρα,  που αντιστοιχούν σε αρρώστια, καρκίνους, ρύπανση, φτώχεια, διαφθορά, ανεργία, υποτίμηση περιουσιακών στοιχείων, απώλεια παραγωγικότητας, μετανάστευση και οργή για τους υπόλοιπους.

 

Το πετρέλαιο δεν έφερε δουλειές. Μηχανικοί, διευθυντικά στελέχη και ειδικοί των εταιρειών εξόρυξης ήταν ήδη προσωπικό τους. Χρησιμοποιήθηκε μόνο λίγο απλό εργατικό προσωπικό, το οποίο έμεινε γρήγορα χωρίς δουλειά μόλις τελείωσαν τα έργα της προετοιμασίας των εξορύξεων.

 


Τα δικαιώματα εκμετάλλευσης είναι τα χαμηλότερα στο κόσμο: το 7% μισού διεσεκατομμυρίου τον χρόνο. Το κόλπο είναι στις συμβάσεις: για όλο το διάστημα που η παραγωγή θα είναι μικρότερη των 100 χιλιάδων βαρελιών την ημέρα, το ΕΝΙ – Εθνικός Οργανισμός Υδρογονανθράκων - δεν θα πληρώνει περισσότερο από το 7%.

 

Όλοι οι κάτοικοι των ενδιαφερόμενων περιοχών αναρωτιούνται: Πόσο είναι το κέρδος αυτών των ανθρώπων; Που πάνε αυτά τα χρήματα; Είναι αυτοί στους οποίους έμειναν και μένουν μόνο η δυσωδία και οι υποτιμημένες περιουσίες δίχως να υπολογίζονται αυτά που έχουν ήδη χαθεί: το μεγαλείο του χώρου τους, ο πλούτος της φύσης τους και η κερδοφορία των γεωργικών τους δραστηριοτήτων.

 

 Το πετρέλαιο έφερε μόνο καταστροφή, ελάχιστους εκατομμυριούχους και για τους λοιπούς φτώχεια και μετανάστευση.



«Το αίμα του Κουάν Κουάν»

 

Στα παρθένα τροπικά δάση του Αμαζονίου, της περιοχής με την μεγαλύτερη βιοποικιλότητα στον πλανήτη, συντελείται ένα ανείπωτο έγκλημα διαρκείας κατά της ανθρωπότητας.

Αυτό το ντοκιμαντέρ – το  δεύτερο του Γιώργου Αυγερόπουλου με την ίδια θεματική μετά το βραβευμένο «Δέλτα, Οι βρώμικες δουλειές του Πετρελαίου» - είναι αφιερωμένο στις φυλές Tetetes και Sansahuaris. Οι φωνές τους σίγησαν για πάντα στην αυγή του 21ου αιώνα εξαιτίας της… «ανάπτυξης» στην περιοχή.

 
   

Για αιώνες η Αμαζονία του Εκουαδόρ ήταν ένα απροσπέλαστο μέρος. Και όμως, στα βάθη της ζούγκλας οκτώ φυλές ιθαγενών ζούσαν σε αρμονία με το περιβάλλον.

 Αλλά στις αρχές της δεκαετίας του ΄60 όλα άλλαξαν

Κάτω από την πυκνή ζούγκλα ανακαλύφθηκε πως υπάρχει ένας υπόγειος ωκεανός πετρελαίου, ένα από τα μεγαλύτερα κοιτάσματα της Λατινικής Αμερικής.
Έτσι το 1964, η περιοχή άρχισε να γεμίζει με λευκούς.

Οι υπάλληλοι της Texaco, όταν είδαν τους Ινδιάνους εκεί, θέλησαν να τους δώσουν φαγητό. Τους έδωσαν ένα πιάτο ρύζι με τρία κουτάλια για να φάνε. Εκείνοι αφού έφαγαν, πήραν το πιάτο και τα κουτάλια και έφυγαν.

Με αυτόν τον τρόπο η  Αμαζονία του Εκουαδόρ ήρθε σε επαφή με την «ανάπτυξη» και το Δυτικό πολιτισμό. Σήμερα οι Κοφάν λένε πως οι πετρελαιοπηγές στις περιοχές τους  διαπραγματεύτηκαν για ένα πιάτο ρύζι και τρία κουτάλια.


Μετά ήρθαν οι άποικοι. Το κράτος πριμοδοτούσε όποιον ήθελε να πάει ανατολικά, στην αφιλόξενη ζούγκλα, με 50 εκτάρια τροπικού δάσους. Να το αποψιλώσουν και να το καλλιεργήσουν. Ήρθαν χιλιάδες από όλο το Εκουαδόρ. Νέες πόλεις ξεφύτρωσαν. Ήταν φτωχοί μιγάδες και μαύροι γεμάτοι ελπίδες,  που έψαχναν γη και δουλειά στη νέα βιομηχανία. Σήμερα υπάρχουν χιλιάδες απογοητευμένοι φτωχοί.

 

 Τα ζώα και τα ψάρια πέθαιναν, το κυνήγι λιγόστευε και πρωτόγνωρες αρρώστιες θέριζαν τον πληθυσμό.

Η ζούγκλα γέμισε με εκατοντάδες δεξαμενές στις οποίες η Texaco πετούσε τα τοξικά απόβλητα της άντλησης. Χωρίς καμία στεγανοποίηση και με την βοήθεια των τροπικών καταιγίδων τα απόβλητα διέρρευσαν στο περιβάλλον, ενώ είχε ανακαλυφθεί ο τρόπος της ασφαλούς επαναδιοχέτευσης στο υπέδαφος. Παρόλα αυτά στο Εκουαδόρ δεν εφαρμόστηκαν αυτές οι μέθοδοι. Και ο λόγος είναι απλός. Με αυτόν τον τρόπο εξοικονόμησαν 4 δις δολάρια.

 

Υπολογίζεται από τις οικολογικές οργανώσεις, ότι η Texaco πέταξε με αυτόν τον τρόπο στο περιβάλλον 18 ½ δις γαλόνια τοξικών πετρελαϊκών αποβλήτων, χωρίς να λογαριάζονται σε αυτό το νούμερο, τα βαρέλια αργού που ξέφυγαν απευθείας στη ζούγκλα από διαρροές ή ατυχήματα. Βρισκόμαστε σύμφωνα με κατήγορους της Texaco, μπροστά στην μεγαλύτερη οικολογική καταστροφή του πλανήτη.

 

Η κρατική εταιρεία που ανέλαβε μετά την Texaco, η Petroecuador φαίνεται πως κληρονόμησε εκτός από τις εγκαταστάσεις και όλες τις κακές πρακτικές της πολυεθνικής. Η διαρροές είναι συνεχείς και οι ανοιχτές δεξαμενές εξακολουθούν να μολύνουν το υπέδαφος.  

 Στην κοινότητα Νταιγιούμα  οι κάτοικοι τόλμησαν να διαμαρτυρηθούν για την ρύπανση της περιοχή τους και να κλείσουν τους δρόμους που οδηγούν σε ένα από τα μεγαλύτερα πετρελαιοφόρα πεδία της χώρας. Η διαμαρτυρία κατεστάλη βίαια και ο πρόεδρος χαρακτήρισε τους κατοίκους «τρομοκράτες που παίζουν με το ψωμί όλων των Εκουαδοριάνων».

Σήμερα οι δείκτες καρκίνου στην περιοχή είναι αυξημένοι κατά 147% σε σχέση με άλλες επαρχίες της χώρας όπου δεν γίνονται πετρελαϊκές δραστηριότητες.

 

Οι ιθαγενείς και οι άποικοι της Αμαζονίας ενωμένοι διεκδικούν 16 δις δολάρια αποζημίωση από την Texaco για την καταστροφή που τους προκάλεσε. Η δίκη που άρχισε το 1993 μπήκε στο 15 χρόνο της. Είναι η μεγαλύτερη δίκη για το περιβάλλον στην παγκόσμια ιστορία. Μία μάχη ανάμεσα στο οικονομικό συμφέρον και την ανθρώπινη ζωή, ανάμεσα σε «νομικά πρόσωπα» και πρόσωπα υπαρκτά που νιώθουν πόνο και οργή για την αδικία.

 

Την συνόψισε με την σοφία της δικής του κοσμοθεωρίας ο Σαμάνος των Cofan:
«Πάντα το κράτος μιλά για ανάπτυξη, για μια καλύτερη ζωή, για αυτό οι πετρελαϊκές βγάζουν καθημερινά πετρέλαιο. Αλλά για μας, δεν τους καίγεται καρφί. Βάζουν εκρηκτικά και δυναμίτες στη γη, μολύνουν με χημικά τη φύση, και έτσι μας σκοτώνουν τον Κουάν Κουάν ρουφώντας το αίμα του. Ο θεός μας πεθαίνει και δεν έχουμε κυνήγι όπως παλιά. Ζούμε με αρρώστιες και με λίγη τροφή.»

 

 

 

Αφιέρωμα: Ο Αμαζόνιος φλέγεται

Περιβαλλον

 

Προτιμά βόδια και σόγια, αντί οξυγόνου

Τεράστια οικολογική καταστροφή εξελίσσεται εδώ και τέσσερις εβδομάδες που καίγεται το δάσος του Αμαζονίου. Από τον Ιανουάριο έχουν ξεσπάσει 78.383 φωτιές, αριθμός ρεκόρ σύμφωνα με το Εθνικό Ινστιτούτο Διαστημικής Έρευνας (ΙΝΡΕ) της Βραζιλίας, ενώ τα τελευταία εικοσιτετράωρα εκδηλώθηκαν πάνω από 1660 νέες εστίες φωτιάς. Πλέον η λαίλαπα έχει αποτεφρώσει μεγάλα τμήματα του «πνεύμονα της γης», όπου ζουν τουλάχιστον ένα εκατομμύριο αυτόχθονες από περίπου 500 φυλές και τρία εκατομμύρια είδη του φυτικού και ζωικού βασιλείου. Τα πώς και τα γιατί εντοπίζονται πολύ εύκολα αν δούμε τα οικονομικά, αλλά και τα πολιτικά συμφέροντα, που κρύβονται πίσω από την καταστροφή του δάσους του Αμαζονίου, το οποίο εκτείνεται στο μεγαλύτερο μέρος του στη Βραζιλία, αλλά και στην Κολομβία, το Περού, τη Βολιβία, τη Βενεζουέλα, τη Γουιάνα, το Σουρινάμ και το Εκουαδόρ. Ένα στοιχείο μόνο αρκεί, τον Ιούλιο η αποψίλωση του τροπικού δάσους της Βραζιλίας έσπασε κάθε προηγούμενο ρεκόρ. Σύμφωνα με τα προκαταρκτικά δεδομένα δορυφορικών παρατηρήσεων, καταστρέφεται έκταση αντίστοιχη με πέντε γήπεδα ποδοσφαίρου το λεπτό. Μέσα σε ένα μόλις μήνα, 2.254 τετραγωνικά χιλιόμετρα δάσους χάθηκαν οριστικά, αύξηση της τάξεως του 278%, σε σχέση με τον Ιούλιο του 2018.

Με στόχο το κέρδος

Το βοδινό κρέας και η σόγια είναι τα πιο δημοφιλή προϊόντα ανά τον κόσμο και η Βραζιλία είναι ο μεγαλύτερος εξαγωγέας βοδινού κρέατος παγκοσμίως. Σύμφωνα με την Ένωση Εξαγωγικών Βιομηχανιών Κρέατος Βραζιλίας, οι εξαγωγές βοδινού κρέατος έφτασε το 2018 το ρεκόρ του 1,64 εκατ. τόνων. Σύμφωνα δε με το υπουργείο Οικονομικών της Βραζιλίας, το 2018 η χώρα εξήγαγε 83,3 εκατ. τόνους σόγιας, αύξηση 22,2% σε σχέση με το 2017. Οι βιομηχανίες επιθυμούν να αυξήσουν την παραγωγή τους και επομένως τη γη που κατέχουν, αφού οι γεωργικές δραστηριότητες καταλαμβάνουν μόλις το 6,5% των αποψιλωμένων εκτάσεων του Αμαζονίου. Γι’ αυτό και επιθυμούν να απαλλαγούν από τις εμπορικές συμφωνίες που δεσμεύουν τις βιομηχανίες να προστατεύσουν το δάσος του Αμαζονίου και να μην μπορούν να πουλήσουν προϊόντα που έχουν παραχθεί σε αμφισβητήσιμη γη. Και ύστερα είναι και οι αυτόχθονες, που στέκονται εμπόδιο σε σχέδια αποψίλωσης του δάσους. Όπως δήλωσε ο Ραόνι Μετουκτίρε, ινδιάνος αρχηγός και μαχητικός υπερασπιστής του δάσους του Αμαζονίου «Ο Μπολσονάρο θέλει να αποτελειώσει το δάσος, θέλει να αποτελειώσει εμάς. Είναι πραγματικά τρομακτικό αυτό που κάνει». Και πράγματι είναι, αφού ενώ φλέγεται το δάσος, επιτροπή του Κογκρέσου ενέκρινε την αναθεώρηση άρθρου του Συντάγματος, ώστε να επιτρέπονται οι αγροτικές καλλιέργειες για εμπορικούς σκοπούς σε προστατευόμενες περιοχές αυτοχθόνων, οι οποίες μέχρι τώρα είναι συνταγματικά κατοχυρωμένες. Και συνεχίζεται η προσπάθεια να περάσει η πρόταση σε επίπεδο επιτροπών, ώστε να επικυρωθεί από το Κογκρέσο.

Φταίνε οι ΜΚΟ, οι αυτόχθονες και η Συμφωνία του Παρισίου

Ο Ζαΐχ Μπολσονάρο απέδειξε την πλήρη αδιαφορία του για τον Αμαζόνιο, αλλά και το περιβάλλον, όταν με την ανάληψη καθηκόντων του, εκμηδένισε τα κονδύλια του υπουργείου Περιβάλλοντος και κατάργησε περιβαλλοντικές υπηρεσίες και αρμοδιότητες, ενώ σχεδόν κατάργησε την επιχορήγηση των ΜΚΟ. Τις προηγούμενες μέρες, δε, δεν δίστασε να κατηγορήσει τις ΜΚΟ για τις φωτιές λέγοντας, παρότι αναγνώρισε πως δεν έχει αποδεικτικά στοιχεία: «Όλα δείχνουν ότι ΜΚΟ βάζουν φωτιές στον Αμαζόνιο. Δεν διαθέτω κάποιο γραπτό σχέδιο να το αποδείξω, αλλά έτσι γίνεται. Υπάρχει έγκλημα. Λείπουν χρήματα από αυτούς τους ανθρώπους». «Αρρωστημένη και λυπηρή δήλωση», χαρακτήρισε τα λόγια του Μπολσονάρο ο Μάρσιο Αστρίνι, εκπρόσωπος της Greenpeace Βραζιλίας. Ο γερουσιαστής Νίλτο Τάτο, επικεφαλής της περιβαλλοντικής επιτροπής της κάτω βουλής, δήλωσε πως η επίθεση εις βάρος των ΜΚΟ έχει στόχο «να ρίξει στάχτη στα μάτια, προκειμένου να αποκρύψει το γεγονός ότι η κυβέρνησή του καταργεί τριάντα χρόνια περιβαλλοντικής νομοθεσίας».
Αφού δεν κατάφερε να κατηγορήσει αποτελεσματικά της ΜΚΟ, ο Μπολσονάρο έστρεψε τα βέλη του στους αυτόχθονες αγρότες, που βάζουν φωτιά στα χωράφια τους να τα καθαρίσουν: «Με αποκαλούσαν λοχαγό αλυσοπρίονο», δήλωσε, «Τώρα είμαι ο Νέρωνας, που βάζει φωτιά στον Αμαζόνιο». Ο περιβαλλοντολόγος Κάρλος Νόμπρε εξήγησε, σχετικά, πως οι αγρότες που επιθυμούν να καθαρίσουν περιοχές προκειμένου να τις μετατρέψουν σε βοσκοτόπια βάζουν φωτιές, αλλά περιμένουν την περίοδο ξηρασίας και αυτές δεν ξεφεύγουν σχεδόν ποτέ στο δάσος. Ύστερα, ο Μπολσονάρο έστρεψε τα βέλη του στη Συμφωνία του Παρισίου για την Κλιματική Αλλαγή, λέγοντας πως είναι εξαιρετικά περιοριστική για την ανάπτυξη της οικονομίας.
Και κάπως έτσι οι μέρες περνούν, και οι φωτιές συνεχίζουν να απανθρακώνουν το δάσος, αφού η Βραζιλία, που κατέχει το 60% του Αμαζονίου, δεν προτίθεται να διαθέσει τα απαραίτητα μέσα για την πυρόσβεση, μέσα που λέει πως δεν διαθέτει, καθώς πρόλαβε τους προηγούμενους μήνες και τα κατάργησε. Δεν είναι τυχαίο, λοιπόν, που μέσα σε μία εβδομάδα η δημοτικότητα της κυβέρνησής του έπεσε στο 29,4%, ενώ η στάση του έχει προκαλέσει διεθνή κατακραυγή.

Ναι στη διεθνή βοήθεια, υπό όρους

Στη σύνοδο της G7 [Γαλλία, Γερμανία, Ιαπωνία, Ιταλία, ΗΠΑ, Καναδάς, Ηνωμένο Βασίλειο] που πραγματοποιήθηκε την προηγούμενη εβδομάδα αποφασίστηκε να δοθεί για ενίσχυση της πυρόσβεσης το ποσό των 22 εκατ. δολαρίων (ευτελές ποσό για να δώσουν οι πιο ανεπτυγμένες χώρες του πλανήτη, όταν μάλιστα για τη διοργάνωση της συνόδου ξοδεύτηκαν 20 εκατ. ευρώ). Αρχικά ο Μπολσονάρο αρνήθηκε την οικονομική βοήθεια, ενώ την επόμενη μέρα αναθεώρησε και δήλωσε πως «η κυβέρνηση είναι ανοιχτή στην προσφορά οικονομικής βοήθειας από ξένους οργανισμούς και χώρες, υπό τον όρο ότι αυτή θα ελέγχει τα κεφάλαια». «Το σημαντικό είναι πως, αφού τα χρήματα αυτά εισέλθουν στην Βραζιλία, την ευθύνη για τη διαχείρισή τους θα την έχουμε εμείς», δήλωσε εκπρόσωπος της προεδρίας της Βραζιλίας, κάνοντας τους πάντες να αναρωτιούνται για το πού θα διατεθούν τα κονδύλια.
Είχε προηγηθεί αήθης σεξιστική επίθεση στη σύζυγο του Μακρόν, όπως και απειλές εναντίον του γάλλου προέδρου, από τον οποίο απαιτούσε να «αποσύρει τις προσβολές» και να του ζητήσει συγγνώμη. Ο Εμανουέλ Μακρόν είχε κατηγορήσει τον Μπολσονάρο ότι είπε ψέματα για τις δεσμεύσεις του για το περιβάλλον και διερωτήθηκε αν θα μπορούσε να αποδοθεί διεθνές καθεστώς στο τροπικό δάσος, ως «οικουμενικό αγαθό», όπως τόνισε, σε περίπτωση που ηγέτες των κρατών, όπου εκτείνεται, παίρνουν αποφάσεις που βλάπτουν τον πλανήτη.
Μετά την ανακοίνωση του Μπολσονάρο πως θα δεχθεί την ενίσχυση των G7, υπό όρους, ο Τραμπ αμφισβήτησε την απόφαση αυτή: «Οι ΗΠΑ είναι έτοιμες να βοηθήσουν την Βραζιλία στις προσπάθειές της για την καταπολέμηση των πυρκαγιών και δεν συμφώνησαν σε μια κοινή πρωτοβουλία της G7 που απέτυχε να συμπεριλάβει διαβουλεύσεις με τον πρόεδρο Μπολσονάρο», δήλωσε εκπρόσωπος του αμερικανικού Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας. Με τη δήλωση αυτή επιβεβαιώνεται η πλήρης στήριξη των ΗΠΑ στην αμφιλεγόμενη κυβέρνηση Μπολσονάρο και τον τρόπο που διαχειρίζεται την περιβαλλοντική καταστροφή. Είχε προηγηθεί δήλωση του Τραμπ στο τουίτερ, με την οποία εξήρε τις κινήσεις του Μπολσονάρο: «Γνωρίζω πολύ καλά τον πρόεδρο Μπολσονάρο. Εργάζεται πολύ σκληρά για τις πυρκαγιές στον Αμαζόνιο, και, με όλο το σεβασμό, κάνει εξαιρετική δουλειά για το λαό της Βραζιλίας. Δεν είναι εύκολο. Ο ίδιος και η χώρα του έχουν την πλήρη στήριξη των ΗΠΑ».

Η Βολιβία στη μάχη της πυρόσβεσης

Σε αντίθεση με την Βραζιλία, η Βολιβία ρίχνεται στη μάχη της πυρόσβεσης και της προστασίας του δάσους του Αμαζονίου δεσμεύοντας ένα αεροπλάνο υπερτάνκερ τύπου Μπόινγκ 747, το οποίο μπορεί να μεταφέρει μεγαλύτερη ποσότητα νερού από οποιοδήποτε άλλο αεροπλάνο στον κόσμο. Ακόμα, βάσει του πυροσβεστικού σχεδίου στέλνει στην περιοχή δεκαπέντε εναέρια μέσα, ενώ στέλνει 500 στρατιώτες, ώστε να συμβάλλουν μαζί με τους 2.500 πυροσβέστες στην όλη επιχείρηση. Ο πρόεδρος της Βολιβίας, Έβο Μοράλες, ο οποίος χαιρέτησε την προσφορά βοήθειας από τους G7, χαρακτηρίζοντας το ποσό «ελάχιστο μπροστά στις ανάγκες», από την πρώτη μέρα που η πυρκαγιά εξαπλώθηκε σε βολιβιανό έδαφος, βρέθηκε στο σημείο και διέταξε την εκκένωση των κοινοτήτων που κινδύνευαν. Στην κριτική της δεξιάς αντιπολίτευσης πως η Βολιβία δεν μπορεί να αντιμετωπίσει την πυρκαγιά και χρειάζεται ξένη βοήθεια δήλωσε, πως «Η βολιβιανή οικονομία έχει αναπτυχθεί αρκετά, ώστε να μπορεί να υποστηρίξει δικά της επιχειρησιακά σχέδια σε περιπτώσεις φυσικών καταστροφών. Δεν είμαστε πλέον αναγκασμένοι να χρησιμοποιούμε τη διεθνή βοήθεια, μπορούμε να ανταποκριθούμε άμεσα μόνοι μας, ειδικά όταν η “διεθνής βοήθεια” αποτελεί πρόφαση για εμπλοκή των ΗΠΑ στις υποθέσεις της εκάστοτε χώρας».
Μέχρι στιγμής, ο Μπολσονάρο παραμένει άπραγος μπροστά στην καταστροφή, καθώς όπως έχει δηλώσει η χώρα του δεν δύναται να παρέχει τους απαραίτητους πόρους για την πυρόσβεση. Άσε που έχει ήδη εξαγγείλει σειρά επενδύσεων στον Αμαζόνιο [εξόρυξη μεταλλευμάτων, γεωργική ανάπτυξη, υλοτομία]…

Ιωάννα Δρόσου

 

Μία ερμηνεία για τις φωτιές

Των Τζος Μπάρλοου και Αλεξάντερ Λις

Φανταστείτε ένα τροπικό δάσος την αυγή: ένας ψηλός θόλος που σκεπάζεται με φυλλωσιές από φτέρες και ορχιδέες, κορμοί δέντρων καλυμμένοι με βρύα και λειχήνες, ένα ομιχλώδες τοπίο που υποχωρεί όσο ο ήλιος ανατέλλει. Φαντάζει αδιανόητο πώς αυτό το υγρό οικοσύστημα θα μπορούσε να πιάσει φωτιά. Και πράγματι, χωρίς ανθρώπινη παρέμβαση, δεν πιάνει.
Ιστορικά, είναι πολύ σπάνιες οι πυρκαγιές στον Αμαζόνιο, ακόμα και πριν κατοικηθούν οι περιοχές, ενώ κανένα από τα 8.000 ή περισσότερα είδη δέντρων του Αμαζονίου δεν είναι πυρόφυλλο, όπως ισχύει με άλλα δέντρα που φύονται στις σαβάνες ή και αλλού.
Τη στιγμή που μαίνονται χιλιάδες φωτιές κατά μήκος του Αμαζονίου, αξίζει να δούμε πώς ξεκίνησαν αυτές. Ως «πυρκαγιά» εννοούμε μια φωτιά που έχει ξεφύγει πια από τον έλεγχο, ακόμα και όταν έχει μπει από ανθρώπινο χέρι. Τι σημαίνει μια τέτοια εξέλιξη για το δάσος; Τι πρέπει να γίνει για να αποφευχθούν τα χειρότερα;

Όταν ένα δάσος καίγεται για πρώτη φορά

Παρά τις φωτογραφίες που βλέπουμε να κυκλοφορούν στο διαδίκτυο και απεικονίζουν υψηλά τείχη λαίλαπας, στα τροπικά δάση δεν αναπτύσσονται πυρκαγιές, καθώς το ίδιο το οικοσύστημα τις περιορίζει. Η φωτιά εκτείνεται μέχρι τα 200-300 μέτρα τη μέρα και σπάνια υπερβαίνει τα 30 εκατοστά σε ύψος, καίγοντας μόνο πεσμένα φύλλα και ξύλα.
Τα περισσότερα ζώα είναι σε θέση να ξεφύγουν από τη φωτιά και οι πυροσβέστες –αν είναι παρόντες- μπορούν να τη σταματήσουν με απλές ρίψεις νερού και αναχώματα. Είναι αλήθεια πως μονάχα τα μονοπάτια που ανοίγουν τα μυρμήγκια αρκούσαν για να σταματήσουν τις φωτιές, όπως αποδείχτηκε σε ένα αντίστοιχο πείραμα στο νότιο Αμαζόνιο.
Ωστόσο, η ένταση της φωτιάς δεν ταυτίζεται απαραίτητα με την επικινδυνότητά της. Η έλλειψη φυσικής προσαρμογής των τροπικών δασών από τις πυρκαγιές, τα κάνει ιδιαίτερα ευάλωτα σε τέτοια φαινόμενα. Ακόμα και μια ήπια πυρκαγιά μπορεί να σκοτώσει τα μισά δέντρα. Ενώ τα μικρά δέντρα είναι αυτά που πλήττονται περισσότερο την ώρα της πυρκαγιάς, τα μεγαλύτερα συχνά πεθαίνουν τα επόμενα χρόνια, με αποτέλεσμα να περιορίζεται στο ήμισυ η απορρόφηση του διοξειδίου του άνθρακα. Καθώς αυτά τα ψηλά δέντρα είναι που απορροφούν το μεγαλύτερο μέρος του διοξειδίου του άνθρακα και βοηθούν στην αναπαραγωγή του δάσους, η καταστροφή τους σημαίνει αυτόματα την κατά 25% μείωση απορρόφησης του διοξειδίου του άνθρακα.
Με μία τόσο καταστροφική επίδραση στα δέντρα, δεν προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι επηρεάζονται εξίσου τα ζώα και οι άνθρωποι που εξαρτώνται από τα δάση. Μειώνεται ο πληθυσμός των θηλαστικών ζώων, ενώ εξαφανίζονται τα εντομοφάγα πουλιά. Και οι ντόπιοι που χρησιμοποιούν τα δάση για οικοδομικά υλικά και φάρμακα, χάνουν ένα από τα σημαντικότερα δίχτυα ασφαλείας.
Όλα αυτά συμβαίνουν όταν ένα δάσος καίγεται για πρώτη φορά. Ωστόσο, η κατάσταση αλλάζει άρδην όταν ένα δάσος έρχεται αντιμέτωπο με συνεχόμενες πυρκαγιές. Τότε είναι που τα ξερά πια δέντρα αποτελούν τον επιταχυντή για μια πυρκαγιά και βλέπουμε τις φλόγες να φτάνουν σε τεράστια ύψη, μέχρι το θόλο του δάσους, προκαλώντας το θάνατο σχεδόν όλων των εναπομείναντων δέντρων.
Μια τέτοια εκδοχή έχει ονομαστεί «σαβανοποίηση» (savannization) και έτσι οι συνεχείς πυρκαγιές είναι πολύ πιθανό να επιταχύνουν τη μετάβαση του Αμαζονίου σε ένα οικοσύστημα χαμηλής ποικιλότητας, με απαξιωμένη κοινωνική και οικολογική αξία.

Το ζήτημα της φωτιάς

Όπως αναφέραμε, η εξέλιξη πυρκαγιών στον Αμαζόνιο δεν είναι φυσική. Γιατί, λοιπόν, έχουν ξεσπάσει τόσες φωτιές; Δυστυχώς, δεν έχουν ακόμα χαρτογραφηθεί οι περιοχές που φλέγονται, καθώς οι δορυφόροι που εντοπίζουν τις ενεργές εστίες δεν μπορούν να είναι ακριβείς με την έκταση του καπνού, και επομένως θα έχουμε μια πληρέστερη εικόνα όταν πια οι φωτιές θα έχουν σβήσει, αφήνοντας πίσω τους καμένη γη. Ωστόσο, η αύξηση των πυρκαγιών εκτιμούμε ότι οφείλεται σε τρεις παράγοντες.
Ορισμένες από αυτές είναι αποτέλεσμα της αυξητικής τάσης αποδάσωσης, προκειμένου να δημιουργηθούν φάρμες και αγροτικές εκτάσεις. Άλλες προκλήθηκαν από αγρότες, που βάζουν φωτιά στη γη τους για να την καθαρίσουν. Άλλες πάλι, σύμφωνα με στοιχεία, μπαίνουν επίτηδες για να πλήξουν τις περιοχές των ιθαγενών, ώστε να αναπτυχθούν είτε παράνομες δραστηριότητες είτε να ικανοποιηθούν πολιτικά συμφέροντα. Είναι πολύ σημαντικό να διαχωρίσουμε αυτές τις πυρκαγιές από τις φωτιές μικρής έκτασης που βάζουν οι ιθαγενείς αγρότες του Αμαζονίου. Παρότι και αυτές οι φωτιές μπορεί να βρουν διέξοδο στο δάσος, είναι απαραίτητες για τη βιωσιμότητα των φτωχών κατοίκων του Αμαζονίου.
Όταν οι φωτιές φτάνουν πια τα όρια του δάσους, μπορούν να αντιμετωπιστούν με χαμηλής τεχνολογίας λύσεις, όπως είναι οι αντιπυρικές ζώνες. Ωστόσο, η αποτελεσματική πυρόσβεση γίνεται πολύ σπάνια, καθώς στις περισσότερες περιπτώσεις είτε καθυστερεί πολύ η βοήθεια είτε δεν φτάνει ποτέ
Υπό τον Ζαΐχ Μπολσονάρο, τον πρόεδρο της Βραζιλίας, τα κονδύλια για το Ινστιτούτο Περιβάλλοντος και Φυσικών Πόρων της Βραζιλίας (ΙΒΑΜΑ) μειώθηκαν κατά 95%. Αυτό οδήγησε στην μείωση των κεφαλαίων για πυρόσβεση κατά 17,5 εκατ. δολάρια, ποσό που εκτιμάται πως είναι ακόμα μεγαλύτερο ύστερα από την απόσυρση των εισφορών της Νορβηγίας και της Γερμανίας από το διεθνές χρηματοδοτικό ταμείο για τον Αμαζόνιο.

Αντιμετωπίζοντας την ανάφλεξη

Για να μειωθούν οι πυρκαγιές δεν αρκεί να αντιμετωπίσουμε τις πηγές ανάφλεξης και να καταπολεμήσουμε τις φλόγες, απαιτείται να ενθαρρύνουμε δράσεις που θα περιορίσουν την αναφλεξιμότητα. Το κλειδί είναι η αποδάσωση, που όσο αυτή συνεχίζεται τόσο το μικροκλίμα θα γίνεται πιο θερμό και πιο ξηρό και θα συμβάλλει στη μείωση των βροχοπτώσεων.
Η επιλεκτική υλοτόμηση είναι ένας επιπλέον παράγοντας που κάνει πιο εύφλεκτα τα τροπικά δάση. Αν κάνεις μία βόλτα σε ένα επιλεκτικά καταγεγραμμένο δάσος, κατά την περίοδο ξηρασίας, θα νιώσεις τη ζέστη του ήλιου να καίει το πρόσωπό σου, ενώ θα περπατάς πάνω σε ξεραμένα φύλλα. Αντίθετα, τα πρωτογενή δάση είναι σκιερά μέρη, όπου το έδαφος παραμένει υγρό. Η πρόληψη από τις πυρκαγιές είναι η βασική προϋπόθεση για τη μακροπρόθεσμη διάσωση των δασών. Αυτό θα λειτουργήσει μόνο εάν ελέγχεται αποτελεσματικά η παράνομη υλοτομία, καθώς η φθηνότερη ξυλεία υπονομεύει τη βιωσιμότητα των βέλτιστων πρακτικών σε δασικές εκτάσεις.

* Ο Τζ. Μπάρλοου είναι καθηγητής Επιστήμης της Διατήρησης της Βιοποικιλότητας στο πανεπιστήμιο του Λάνκαστερ και ο Α. Λις είναι λέκτορας Βιολογίας της Διατήρησης στο πανεπιστήμιο του Μάντσεστερ.

 

Πέντε πράγματα που πρέπει να γνωρίζετε

Του Ντανίλιο Ιγκνάσιο ντε Ουρχέντο

Οι περισσότερες από 2.500 φωτιές που καίνε το δάσος του Αμαζονίου στη Βραζιλία, αποτελούν ρεκόρ. Εκπέμπουν τεράστιες ποσότητες διοξειδίου του άνθρακα, με τα σύννεφα καπνού να είναι ορατά από χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά.
Οι φωτιές στην Βραζιλία αυξήθηκαν κατά 85% το 2019, με τις μισές από αυτές να καταγράφονται στην περιοχή του Αμαζονίου, σύμφωνα με τη διαστημική υπηρεσία της χώρας.
Αυτή η ξαφνική αύξηση είναι πιθανό να επηρεάσει όλη την περιοχή, καθώς η αποψίλωση και οι γεωργικές χρήσεις μειώνουν τη διαθεσιμότητα νερού, θερμαίνουν το έδαφος και εντείνουν την ξηρασία, με αποτέλεσμα η έξαρση πυρκαγιών να γίνει ακόμα πιο συχνή και πιο έντονη.

1. Γιατί φλέγεται ο Αμαζόνιος

Ο αυξανόμενος αριθμός πυρκαγιών είναι αποτέλεσμα της παράνομης αποψίλωσης των δασών, ώστε να δημιουργηθεί γεωργική γη. Οι φωτιές μπαίνουν σκόπιμα και εξαπλώνονται πολύ εύκολα την περίοδο της ξηρασίας. Η επιθυμία για νέα γη για εκτροφή βοοειδών είναι ο κύριος παράγοντας αποδάσωσης του Αμαζονίου της Βραζιλίας από τη δεκαετία του ’70.
Κατά ειρωνικό τρόπο, οι αγρότες δεν έχουν ανάγκη για νέα γη, για να βάλουν τα ζώα τους για βοσκή. Σύμφωνα με έρευνες, έχει εντοπιστεί ένας ικανός αριθμός βοσκότοπων που θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν. Επίσης, οι νέες τεχνολογίες προσφέρουν τη δυνατότητα για τη μετατροπή γεωργικών γαιών σε παραγωγικές φάρμες, προσφέροντας τα ίδια αποτελέσματα, με την κατανάλωση λιγότερων φυσικών πόρων.
2. Γιατί πρέπει να ενδιαφερθεί ο κόσμος

Η καταστροφή της βιοποικιλότητας δεν επηρεάζει μόνο την Βραζιλία. Η απώλεια της βλάστησης του Αμαζονίου μειώνει άμεσα τη βροχή κατά μήκος της Νότιας Αμερικής και σε άλλες περιοχές του κόσμου.
Ο πλανήτης χάνει ένα σημαντικό φίλτρο διοξειδίου του άνθρακα, και φωτιές διαχέουν τον άνθρακα απευθείας στην ατμόσφαιρα. Αν δεν σταματήσουμε την αποδάσωση του Αμαζονίου, και τις σχετιζόμενες πυρκαγιές, εγείρονται πραγματικά ερωτήματα για το κατά πόσο μπορούμε να φτάσουμε τους στόχους της Συμφωνίας του Παρισίου για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής.
Η κυβέρνηση της Βραζιλίας έχει θέσει έναν φιλόδοξο στόχο να σταματήσει την παράνομη αποδάσωση και να αποκαταστήσει 4,8 εκατ. εκτάρια γης του Αμαζονίου έως το 2030. Αν αυτοί οι στόχοι δεν επιτευχθούν, δεν είναι πιθανό να μετριαστούν οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής.

3. Ποιος είναι ο ρόλος των πολιτικών

Από το 2014, ο ρυθμός αποδάσωσης του Αμαζονίου έχει αυξηθεί κατά 60%. Είναι αποτέλεσμα της οικονομικής κρίσης και της κατάργησης της περιβαλλοντικής νομοθεσίας και των υπηρεσιών από την εκλογή του Μπολσονάρο το 2018.
Το πολιτικό πρόγραμμα του Μπολσονάρο περιλαμβάνει αμφιλεγόμενα σημεία, που απειλούν τα ανθρώπινα δικαιώματα και το περιβάλλον. Μία από τις πρώτες του πράξεις ως πρόεδρος ήταν να υποβαθμίσει σε μεγάλο βαθμό το ρόλο και τις αρμοδιότητες του υπουργείου Περιβάλλοντος.
Κανονισμοί και προγράμματα διατήρησης και προστασίας των δικαιωμάτων των παραδοσιακών κοινοτήτων απειλούνται από τα οικονομικά λόμπι. Τους τελευταίους μήνες η κυβέρνηση της Βραζιλίας ανακοίνωσε τη μείωση και την κατάργηση περιβαλλοντικών υπηρεσιών και κονδυλίων, περιλαμβανομένου και του φορέα για την καταπολέμηση της αποδάσωσης και των πυρκαγιών.

4. Πώς πρέπει να αντιδράσει ο κόσμος

Οι διεθνείς παράγοντες έχουν ένα πολύ σημαντικό ρόλο να παίξουν. Οι διεθνείς συζητήσεις και η χρηματοδότηση, παράλληλα με τις τοπικές παρεμβάσεις και αποκρίσεις, έχουν αναμορφώσει τη χρήση γης στις τροπικές περιοχές. Αυτό σημαίνει πως οποιαδήποτε κυβερνητική προσπάθεια για περαιτέρω εξάλειψη των πολιτικών διατήρησης του Αμαζονίου μπορεί να έχει σημαντικές διπλωματικές και οικονομικές συνέπειες.
Για παράδειγμα, το εμπόριο μεταξύ Ε.Ε. και Νότιας Αμερικής, που περιλαμβάνει και την Βραζιλία επηρεάζεται ολοένα και περισσότερο από την περιβαλλοντική ατζέντα. Οποιοσδήποτε εμπορικός φραγμός στα βασικά προϊόντα της Βραζιλίας θα προσελκύσει με βεβαιότητα την προσοχή: η αγροτική βιομηχανία εξασφαλίζει περισσότερο από το 20% του ΑΕΠ της χώρας.
Η συνεχιζόμενη αδυναμία της Βραζιλίας να σταματήσει την αποδάσωση έχει μειώσει τη διεθνή χρηματοδότηση για τη διατήρηση. Η Νορβηγία και η Γερμανία, οι μεγαλύτεροι δωρητές του Ταμείου του Αμαζονίου, ανέστειλαν την οικονομική τους στήριξη.
Αυτές οι διεθνείς επιτροπές και οργανώσεις είναι πιθανό να ασκήσουν σημαντική επιρροή στη Βραζιλία για τη διατήρηση των υφιστάμενων δεσμεύσεων και συμφωνιών, περιλαμβανομένων των στόχων αποκατάστασης.

5. Υπάρχει λύση

Η Βραζιλία έχει ήδη αναπτύξει ένα πρωτοποριακό πολιτικό πλαίσιο για την αντιμετώπιση της παράνομης αποδάσωσης στον Αμαζόνιο. Η αποδάσωση έφτασε στο αποκορύφωμά της το 2004, αλλά μειώθηκε δραστικά ύστερα από την περιβαλλοντική διακυβέρνηση και τις παρεμβάσεις που στόχευαν στην αντιμετώπιση της παράνομης αποψίλωσης.
Ψηφίστηκαν περιβαλλοντικοί νόμοι που διαμόρφωναν ένα εθνικό πρόγραμμα προστασίας του Αμαζονίου, με τα ποσοστά αποψίλωσης να μειώνονται περισσότερο από τα δύο τρίτα μεταξύ 2004 και 2011.
Επιπλέον, ιδιωτικές παγκόσμιες συμφωνίες όπως οι Amazon Beef και η Soy Moratorium, όπου εταιρείες συμφώνησαν να μην αγοράζουν σόγια ή βοοειδή που συνδέονται με την παράνομη αποψίλωση των δασών, μείωσαν σημαντικά τα ποσοστά αποδάσωσης.
Έχουμε οικονομικά, διπλωματικά και πολιτικά εργαλεία, που μπορούν να σταματήσουν την εξαφάνιση του Αμαζονίου και να κατασβήσουν τις καταστροφικές πυρκαγιές. Ήρθε η ώρα να τα χρησιμοποιήσουμε.

* Υποψήφιος διδάκτορας στο πανεπιστήμιο του Σίδνεϋ.

 

ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΔΙΑΜΑΡΤΥΡΙΑΣ ΣΤΗΝ ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΤΗΣ ΒΡΑΖΙΛΙΑΣ

Το περιβάλλον πάνω από τα κέρδη τους


Παράσταση διαμαρτυρίας πραγματοποίησε η Νεολαία ΣΥΡΙΖΑ έξω από την πρεσβεία της Βραζιλίας την Τρίτη 27 Αυγούστου. Αφορμή  για την συγκεκριμένη κινητοποίηση αποτέλεσε η  καταστροφή του Αμαζονίου και η εγκληματική αδιαφορία για την κλιματική κρίση. Ο μεγαλύτερος πνεύμονας πρασίνου της γης, βρίσκεται για άλλη μια φορά στο στόχαστρο, καθώς από τον Ιανουάριο του 2019 έχουν καεί εκατομμύρια στρέμματα. Την στιγμή που οι κινητοποιήσεις για την κλιματική κρίση πληθαίνουν σε όλη την Ευρώπη και η πανίδα και η χλωρίδα της Λατινικής Αμερικής βρίσκονται σε άμεσο κίνδυνο, οι αρχές της Βραζιλίας αδιαφορούν για την αντιμετώπιση του ζητήματος. «Ο Πρόεδρος της Βραζιλίας, του οποίου διακηρυγμένη πρόθεση είναι η παραχώρηση τμημάτων της Αμαζονίας σε ιδιώτες για εκμετάλλευση, αρνούνταν επί μήνες να ενεργοποιήσει τους κρατικούς μηχανισμούς, με αποτέλεσμα οι χιλιάδες εστίες να είναι εκτός ελέγχου, απειλώντας μεταξύ άλλων και τους ιθαγενείς που κατοικούν στην περιοχή» αναφέρει χαρακτηριστικά η Νεολαία ΣΥΡΙΖΑ στην ανακοίνωσή της.
Η αδιαφορία του ακροδεξιού Μπολσονάρο ακολουθεί πιστά την πεποίθηση του Τραμπ ότι δεν υπάρχει κλιματική κρίση και πως είναι κατασκεύασμα των επιστημόνων και των περιβαλλοντικών οργανώσεων. Συγκεκριμένα, ο Ντ. Τραμπ «χλεύαζε» για τις υπερβολικά χαμηλές θερμοκρασίες τον χειμώνα του 2019 στις Μεσοδυτικές πολιτείες «παρακαλώντας» την κλιματική αλλαγή να γυρίσει πίσω. Όμως, η περιβαλλοντική κρίση είναι πλέον ορατή στην ίδια την καθημερινότητα και αποτελεί ένα παγκόσμιο φαινόμενο.

Δεν είναι η φωτιά, είναι ο καπιταλισμός

Η Νεολαία ΣΥΡΙΖΑ στην ανακοίνωσή της για τις καταστροφικές πυρκαγιές στον Αμαζόνιο αναφέρει: «Ο καπιταλιστικός τρόπος ανάπτυξης απαιτεί τη συνεχιζόμενη αύξηση της παραγωγής και άρα προϋποθέτει τεράστιες ποσότητες ενέργειας και εξοντωτική άντληση των φυσικών πόρων του πλανήτη. Τα κέρδη των επιχειρηματικών κολοσσών και των πολυεθνικών εταιρειών τίθενται πάντοτε πάνω από την προστασία του περιβάλλοντος. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα την πρόκληση τρομακτικής βλάβης στα επιμέρους οικοσυστήματα και, βέβαια, την επιδείνωση των όρων ζωής στον πλανήτη». Η παγκόσμια θερμοκρασία συνεχώς αυξάνεται, τεράστιες εκτάσεις ερημοποιούνται, ακραία καιρικά φαινόμενα εμφανίζονται όλο και πιο συχνά, ορισμένα είδη της χλωρίδας και της πανίδας εξαφανίζονται πλήρως. Οι παραπάνω είναι ορισμένες μόνο από τις επιδράσεις της κλιματικής αλλαγής και κρίσης στις σύγχρονες κοινωνίες. Δεν είναι τυχαίο άλλωστε που μαθητές και φοιτητές βρέθηκαν στους δρόμους όλης της Ευρώπης ήδη από τις αρχές του 2019 για να διαμαρτυρηθούν για την κλιματική αλλαγή.
Το φαινόμενο αυτό αγγίζει κάθε πτυχή της καθημερινότητας και είναι πλέον η ώρα να δράσουμε.  Η Νεολαία ΣΥΡΙΖΑ ιεραρχεί ψηλά στην ατζέντα της το ζήτημα της περιβαλλοντικής κρίσης και γι’ αυτό θα είναι και μία από τις θεματικές που θα αναδειχθούν μέσα από συζητήσεις, εκθέσεις, ομιλίες και workshops στο ΣΠΟΥΤΝΙΚ festival στις 27, 28 & 29 Σεπτέμβρη στο άλσος Στρατού (Γουδή). Το φετινό φεστιβάλ θα σηματοδοτήσει την έναρξη της διαδικασίας ανασυγκρότησης του ΣΥΡΙΖΑ και της Νεολαίας ΣΥΡΙΖΑ, που θα συνοδευτεί με καμπάνια εγγραφής νέων μελών, με σκοπό τη μαζικοποίηση και την εμβάθυνση των σχέσεων της Νεολαίας με τον κόσμο της νέας γενιάς.

Μαρία Γεωργακοπούλου

Πηγή: http://epohi.gr

 

Ακόμα και ένα μικρό κομμάτι της λίμνης μπορεί να αναγεννηθεί!

Περιβαλλον

Ο πιλοτικός επαναπλημμυρισμός ενός τμήματος της πρώην λίμνης που είχε πριν χρόνια διενεργήσει το Πανεπιστήμιο Πατρών απέδειξε ότι ακόμα και ένα μικρό κομμάτι της λίμνης μπορεί να αναγεννηθεί.

Οι φωτογραφίες αποτυπώνουν την κακή κατάσταση που επικρατεί  σήμερα περιμετρικά του πειραματικού μερικού επαναπλημμυρισμού της λίμνης Μουριάς . Τα αποτελέσματα της έρευνας είναι ενθαρρυντικά καθώς  το σημείο είναι γεμάτο νερό και φιλοξενεί διάφορα είδη χλωρίδας και πανίδας. Πρόθεση του Συλλόγου Φίλων Λίμνης Μουριάς και Αλφειού ποταμού  είναι να αναδείξει το πείραμα και σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Πατρών και τον Δήμο να καταστήσει τον χώρο επισκέψιμο κατάλληλο για περίπατο. Το σημείο βρίσκεται πολύ κοντά στο Ενωσιακό γήπεδο Σπιάντζας, ελάχιστα μέτρα μακριά από τον δρόμο.

Σημαντικές εξελίξεις στον χώρο των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ), δρομολογούνται αυτή την περίοδο στην Πελοπόννησο, η οποία μπορεί να μετατραπεί σε νέο «Ελ Ντοράντο» για τις επενδύσεις στην «καθαρή» ενέργεια.

Σύμφωνα με πληροφορίες, με απόφαση που έλαβε η ΡΑΕ (Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας), απελευθερώνεται χώρος για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας περίπου 400 MW. Στην πραγματικότητα ανοίγει ένα μεγάλο παράθυρο για νέες επενδύσεις, λόγω της έναρξης από τον ΑΔΜΗΕ, στα τέλη καλοκαιριού με αρχές φθινοπώρου, της νέας Γραμμής Μεταφοράς 400 KV Αχελώος - Πάτρα - Μεγαλόπολη που μαζί με το υποβρύχιο τμήμα Ρίο-Αντίρριο, θα απαρτίζουν τον Δυτικό Διάδρομο της επέκτασης του συστήματος ηλεκτρικής ενέργειας προς την Πελοπόννησο.

Σύμφωνα με την απόφαση της ΡΑΕ το έργο δίνει τη δυνατότητα, μετά από 7 χρόνια απόλυτης στασιμότητας στον χώρο των ΑΠΕ στην Πελοπόννησος, να προχωρήσουν νέα αιολικά, φωτοβολταϊκά, μικρά υδροηλεκτρικά και έργα βιομάζας και βιοαερίου.

Οι ίδιες πληροφορίες αναφέρουν ότι η επιπλέον δυναμικότητα που θα δοθεί θα έχει ως αποτέλεσμα να δημιουργηθούν επενδύσεις για αιολικά πάρκα ισχύος 100 MW, φωτοβολταϊκά πάρκα ισχύος 100 MW (πέραν των Φ/Β στέγης που είναι ελεύθερα), μικρά υδροηλεκτρικά έργα 100 MW, μονάδες επεξεργασίας βιομάζας, βιοαερίου και ΣΥΘΗΑ 80 MW και έργα ενεργειακών κοινοτήτων ισχύος 30 MW.

Μάλιστα για τα μικρά υδροηλεκτρικά και τα έργα βιοαερίου, βιομάζας και ΣΥΘΗΑ θα ανοίξει ξεχωριστός κατάλογος για να γίνουν αιτήσεις για όρους σύνδεσης, χωριστά από τα αιολικά και τα φωτοβολταϊκά, τομείς στους οποίους υπάρχει και η παλιά «επετηρίδα».

Εάν κατά την εφαρμογή της απόφασης αποδειχθεί ότι δεν υπάρχει επαρκές δυναμικό ή ζήτηση για μικρά υδροηλεκτρικά, βιομάζα, βιοαέριο κ.λπ., τότε μπορεί να γίνει ανακατανομή ανάμεσα στις τεχνολογίες και να ενισχυθούν, για παράδειγμα, περαιτέρω, τα φωτοβολταϊκά.

Ως γνωστόν υπάρχει ένα πλήθος έργων, αιολικών και φωτοβολταϊκών, που από το 2012 που κηρύχθηκε κορεσμένο το δίκτυο της Πελοποννήσου, έχουν κάνει αιτήσεις ή έχουν πάρει και προσωρινούς όρους σύνδεσης, χωρίς ποτέ να πάρουν οριστικούς.

Τα έργα αυτά, εφόσον οι επενδυτές θέλουν να τα συνεχίσουν με τους νέους όρους που ισχύουν σήμερα (διαγωνισμοί για τη διαμόρφωση της τιμής κ.λπ.), θα έχουν προτεραιότητα στην τεχνολογική κατηγορία τους.

Οι πληροφορίες αναφέρουν ότι, ειδικά στα φωτοβολταϊκά εκτιμάται ότι τα περισσότερα από τα παλιά έργα θα ακυρωθούν, οπότε θα εξεταστεί από τη ΡΑΕ αν χρειάζεται να ανοίξει νέος γύρος υποβολής αιτήσεων.

Πρέπει να σημειωθεί, τέλος, ότι ακόμα μεγαλύτερος ηλεκτρικός χώρος αναμένεται να δημιουργηθεί στην Πελοπόννησο όταν ολοκληρωθεί και ο λεγόμενος Ανατολικός Διάδρομος Επέκτασης του Συστήματος 400 ΚV στην Πελοπόννησο, δηλαδή η Γραμμή Μεταφοράς που θα συνδέει το ΚΥΤ Μεγαλόπολης με το νέο ΚΥΤ Κορίνθου, έργο του ΑΔΜΗΕ που συμβασιοποιήθηκε πρόσφατα και έχει ορίζοντα ολοκλήρωσης το 2021.

pelop.gr

Αναδημοσίευση από το https://www.b2green.gr

Ο τομέας των ΑΠΕ εισέρχεται σε μια νέα φάση ανάπτυξης χωρίς επιδοτήσεις παγκοσμίως, σύμφωνα με την 53η έκδοση της εξαμηνιαίας έρευνας της ΕΥ, Renewable Energy Country Attractiveness Index (RECAI). Η Κίνα και οι ΗΠΑ διατηρούν την πρώτη και δεύτερη θέση αντίστοιχα μεταξύ των 40 χωρών του Δείκτη, ενώ η Γαλλία ανεβαίνει στην τρίτη από την πέμπτη θέση, εξαιτίας της στροφής που έχει κάνει στην αύξηση της δυναμικότητας των υπεράκτιων αιολικών πάρκων και του διπλασιασμού των ετήσιων στόχων αύξησης της αιολικής δυναμικότητας στην ξηρά.

Αξιοσημείωτη βελτίωση κατέγραψαν, επίσης, η Νότια Κορέα (στην 24η από την 31η θέση) και το Βιετνάμ (στην 26η θέση, μετά από άνοδο 17 θέσεων), που κινήθηκαν δυναμικά με σχέδια για την κατασκευή νέων έργων ανανεώσιμης ενέργειας 4GW και 475MW αντίστοιχα. Η Νορβηγία (36η με άνοδο εννέα θέσεων) και η Φινλανδία (39η με άνοδο τριών θέσεων) ανακάμπτουν χάρη στις προγραμματισμένες νέες επενδύσεις, αλλά και τις συμφωνίες αγοράς ενέργειας (power purchase agreements – PPAs) σε ένα περιβάλλον σχεδόν χωρίς καθόλου επιδοτήσεις. Μεταξύ των χωρών, των οποίων η θέση επιδεινώθηκε, βρίσκονται το Μεξικό και η Ταϊβάν, που υποχώρησαν κατά έξι θέσεις και βρέθηκαν στη 19η και 33η θέση αντίστοιχα.

Δύο θέσεις υποχωρεί η Ελλάδα
Στην 30η θέση βρίσκεται η Ελλάδα στην κατάταξη της τελευταίας έκδοσης του Δείκτη, υποχωρώντας δύο θέσεις σε σχέση με το β' εξάμηνο του 2018. Η Ελλάδα είχε βελτιώσει σημαντικά τη θέση της κατά το α' εξάμηνο του 2017, φθάνοντας από την 40η στην 32η θέση, ενώ το β' εξάμηνο του 2018 πέτυχε την καλύτερη επίδοση των τελευταίων ετών, ανεβαίνοντας στην 28η θέση.

Σχολιάζοντας τα ευρήματα της έρευνας ο κ. Τάσος Ιωσηφίδης, Εταίρος και Επικεφαλής του Τμήματος Υπηρεσιών Χρηματοοικονομικού Συμβούλου & Υποστήριξης Συναλλαγών της ΕΥ Ελλάδος, αναφέρει: "Η Ελλάδα συγκεντρώνει τις αντικειμενικές προϋποθέσεις για σημαντικά καλύτερες επιδόσεις στον τομέα των ΑΠΕ. Ωστόσο, πρέπει να προχωρήσει σε αλλαγές στο ρυθμιστικό και νομοθετικό πλαίσιο και να αντιμετωπίσει μια σειρά από γραφειοκρατικά και άλλα εμπόδια, για να αξιοποιήσει τα ανεκμετάλλευτο δυναμικό της. Παράλληλα, θα πρέπει να αξιοποιήσει τις τεράστιες δυνατότητές της για υπεράκτια αιολικά πάρκα, ένας τομέας ο οποίος συγκεντρώνει όλο και περισσότερο ενδιαφέρον διεθνώς και θα μπορούσε να αποτελέσει πόλο έλξης επενδύσεων στη χώρα μας. Η προσπάθεια αυτή απαιτεί και τη στήριξη της Πολιτείας με ένα αναπτυξιακό σχέδιο, τόσο για περιβαλλοντικούς, όσο και για αναπτυξιακούς λόγους".

Το νέο, μη επιδοτούμενο περιβάλλον των ΑΠΕ
Καθώς οι ΑΠΕ εξελίσσονται όλο και περισσότερο σε έναν μη επιδοτούμενο τομέα, όπου τα έργα ανταγωνίζονται στην αγορά με βάση τα οικονομικά και περιβαλλοντικά τους πλεονεκτήματα, η τελευταία έκδοση του Δείκτη εξετάζει δύο αλληλένδετα χαρακτηριστικά αυτού του νέου τοπίου: τον τρόπο με τον οποίο τα έργα αντιμετωπίζουν την έκθεσή τους στις χονδρικές τιμές ενέργειας και την αστάθεια της αγοράς – τον λεγόμενο εμπορικό κίνδυνο – και τον αυξανόμενο ρόλο των εταιρικών αγοραστών ενέργειας στην αναδοχή έργων καθαρής ενέργειας.

Οι εταιρικές αγορές καθαρής ενέργειας εκτοξεύτηκαν την τελευταία χρονιά, ενώ αρκετές νέες εταιρείες εισήλθαν στην αγορά για πρώτη φορά. Σύμφωνα με την έκθεση, οι συμφωνίες αγοράς ενέργειας υποστήριξαν πέρυσι 13,4GW παραγωγής καθαρής ενέργειας, επίδοση υπερδιπλάσια από τα 6,1GW του 2017. Η έκθεση αναδεικνύει πως νέες εταιρείες, αλλά και νέες χώρες στον κλάδο, εξοικειώνονται με το νέο, μη επιδοτούμενο περιβάλλον ΑΠΕ. Για πολλές επιχειρήσεις, το κίνητρο για σύναψη συμφωνιών αγοράς ενέργειας είναι οικονομικό – συμβάσεις διάρκειας δέκα ή περισσότερων ετών, οι οποίες εξασφαλίζουν μακροπρόθεσμη προστασία έναντι των διακυμάνσεων των τιμών ενέργειας. Άλλες επιχειρήσεις επιλέγουν να προμηθευτούν ΑΠΕ για λόγους φήμης ή για να μειώσουν την έκθεσή τους στις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα.

Υπεράκτια αιολική ενέργεια: Μια αναδυόμενη τάση
Μια σημαντική πρόσφατη αναπτυξιακή τάση στον τομέα των ΑΠΕ είναι η υπεράκτια αιολική ενέργεια, η οποία σημείωσε μεγάλη επιτυχία στην Ευρώπη και πλέον ενισχύεται ολοένα και περισσότερο και σε άλλες χώρες. Ενώ η Ευρώπη θα καταγράψει σημαντική συνεχή ανάπτυξη κατά την επόμενη δεκαετία, οι αναδυόμενες αγορές υπεράκτιας αιολικής ενέργειας περιλαμβάνουν τις Ηνωμένες Πολιτείες, την ηπειρωτική Κίνα, την Ιαπωνία, την Ταϊβάν και τη Νότια Κορέα. Η έκθεση εξετάζει τις συνθήκες που θα καθορίσουν ποιες αγορές είναι πιθανό να αποδειχθούν πιο ενδιαφέρουσες για τους επενδυτές, καθώς έχουν πολύ διαφορετικά προγράμματα στήριξης, πολιτική υποστήριξη και ανοικτή πρόσβαση σε διεθνείς παίκτες.

capital.gr

Αναδημοσίευση: https://www.b2green.gr

Σημαντική η ευφυής γεωργία στην αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής

Περιβαλλον

Τη συνεισφορά της εισαγωγής καινοτομίας (τεχνολογικής και μη) στη διαμόρφωση της ΚΑΠ εξετάζει η πρόσφατα εκδοθείσα έκθεση της Κομισιόν, με θέμα τον αντίκτυπο της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής στην αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής.

Αξίζει να αναφερθεί ότι η έκθεση λαμβάνει υπόψη παραδείγματα από πρακτικές δέκα κρατών-μελών, στα οποία δεν συμπεριλαμβάνεται η Ελλάδα, ωστόσο αξιοποιεί και δεδομένα και από τα 28 κράτη-μέλη της ΕΕ. Αξίζει να διευκρινιστεί ότι η αξιολόγηση που γίνεται αφορά μέτρα της ΚΑΠ μετά από τη μεταρρύθμιση του 2013.

Oι κύριες κατηγορίες τεχνολογικών καινοτομιών που εξετάζονται στην έκθεση αφορούν:

 

1) Γενετική βελτίωση, 
2) Καινοτόμες εφαρμογές των βιοεπιστημών, 
3) Μηχανικές καινοτομίες, 
4) Καινοτομία βασισμένη στη γνώση, 
5) Συνθήκες ελεγχόμενου κλίματος όπως τα θερμοκήπια.

Μεταξύ των πρακτικών που αναφέρονται στην έκθεση περιλαμβάνεται η βελτίωση της ανθεκτικότητας των φυτών στο θερμό κλίμα, καθώς και η χρήση «αναστολέων νιτροποίησης» που συμβάλλουν στις μειωμένες εκπομπές διοξειδίου του αζώτου και στη μείωση διαρροών νιτρικών αλάτων στο περιβάλλον.

Μάλιστα, σύμφωνα με την έκθεση, «η τεχνολογία αυτή έχει τη δυνατότητα μείωσης των εκπομπών του διοξειδίου του αζώτου έως και 35%, ενώ συμβάλλει και στον περιορισμό της απαιτούμενης λίπανσης».

Η χρήση αισθητήρων στο έδαφος για αροτραίες καλλιέργειες και δενδροκομία επιτρέπουν την εξοικονόμηση νερού από 8% έως 41%, με τη μέση εξοικονόμηση να ανέρχεται από 20% έως 25%

Στην ενότητα των μηχανικών καινοτομιών γίνεται αναφορά στη βελτιστοποίηση της άρδευσης με τη μέθοδο της σταγόνας αντί για τον εκτοξευτή νερού. Σύμφωνα με την έκθεση, η άρδευση με σταγόνα μπορεί να εξοικονομήσει έως 35% στις αροτραίες καλλιέργειες, από 28% έως 46% στη δενδροκομία και από 17% έως 43% στην παραγωγή φρούτων και λαχανικών.

Εκτενής αναφορά γίνεται επίσης στον ισχυρό ρόλο των ψηφιακών τεχνολογιών για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, όπως η ευφυής λίπανση και η ευφυής άρδευση. Σύμφωνα με την έκθεση, «οι ψηφιακές τεχνολογίες μπορούν να βελτιστοποιήσουν τη λίπανση ή την κατανάλωση νερού.

Για παράδειγμα, είναι εφικτή η εξοικονόμηση λιπάσματος από 200 γρ. έως 2 κιλά ανά στρέμμα. Η χρήση αισθητήρων στο έδαφος για αροτραίες καλλιέργειες και δενδροκομία επιτρέπουν την εξοικονόμηση νερού από 8% έως 41%, με τη μέση εξοικονόμηση να ανέρχεται από 20% έως 25%. Στα οπωροκηπευτικά, η εξοικονόμηση εκτοξεύεται από 30% έως 89%, ενώ η μέση εξοικονόμηση φτάνει το 45%-50%».

Πηγή: https://www.ypaithros.gr

Νέοι κανόνες της ΕΕ για την επαναχρησιμοποίηση του νερού στη γεωργική άρδευση

Περιβαλλον

Η ΕΕ λαμβάνει νέα μέτρα προκειμένου να περιορίσει τον κίνδυνο έλλειψης νερού για την άρδευση καλλιεργειών. Το Συμβούλιο καθόρισε σήμερα τη θέση του (γενική προσέγγιση) σχετικά με έναν κανονισμό βάσει του οποίου διευκολύνεται η χρήση των αστικών λυμάτων για γεωργική άρδευση.

Με τους νέους κανόνες η Ευρώπη θα μπορέσει να προσαρμοστεί στις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής. Ο κανονισμός, ο οποίος συνάδει απόλυτα με την κυκλική οικονομία, θα βελτιώσει τη διαθεσιμότητα του νερού και θα ευνοήσει την αποδοτική χρήση τους. Η εξασφάλιση επαρκούς ποσότητας νερού για την άρδευση των αγρών, ιδίως σε περιόδους καύσωνα και σοβαρής ξηρασίας, μπορεί να συμβάλει στο να αποτρέπονται οι απώλειες συγκομιδής και η έλλειψη τροφίμων.

«Το νερό είναι πολύτιμος πόρος. Σήμερα έγινε ένα σημαντικό βήμα με τη θέσπιση νέων κανόνων χάρη στους οποίους θα μπορούμε να ανακτήσουμε το νερό κατά τρόπο ασφαλή για τους ανθρώπους και τα ζώα, καθώς και για το περιβάλλον. Είναι σκόπιμο να καθοριστούν εναρμονισμένα ελάχιστα πρότυπα για την ποιότητα του επαναχρησιμοποιούμενου νερού και για την παρακολούθηση της συμμόρφωσης, ούτως ώστε οι γεωργοί μας να μπορούν να χρησιμοποιούν το νερό αυτό. Μέρος της προσπάθειας αυτής είναι να αντληθούν διδάγματα από την εμπειρία ορισμένων κρατών μελών τα οποία εφαρμόζουν με επιτυχία τη διαδικασία επαναχρησιμοποίησης του νερού εδώ και δεκαετίες». Ioan Deneș, Υπουργός Υδάτων και Δασών

 

Πολλά κράτη μέλη έχουν μακρά και επιτυχή πείρα όσον αφορά την επαναχρησιμοποίηση του νερού για διάφορους σκοπούς, μεταξύ των οποίων η γεωργική άρδευση. Η επαναχρησιμοποίηση του νερού είναι ευνοϊκότερη για το περιβάλλον από τις εναλλακτικές μεθόδους παροχής νερού, όπως είναι η μεταφορά νερού ή η αφαλάτωση. Οι προτεινόμενοι νέοι κανόνες θα είναι ιδιαίτερα χρήσιμοι σε περιοχές όπου η ζήτηση νερού εξακολουθεί να υπερβαίνει την προσφορά, παρά τα προληπτικά μέτρα για τη μείωση της ζήτησης. Οι ισχύοντες κανόνες της ΕΕ για την υγιεινή των τροφίμων εξακολουθούν να ισχύουν και τηρούνται πλήρως.

Με τη θέση του, το Συμβούλιο παρέχει στα κράτη μέλη την ευελιξία να αποφασίζουν κατά πόσον επιθυμούν να χρησιμοποιήσουν τέτοιους υδάτινους πόρους για άρδευση, δεδομένου ότι οι γεωγραφικές και κλιματικές συνθήκες ποικίλλουν σε μεγάλο βαθμό μεταξύ των κρατών μελών. Ένα κράτος μέλος μπορεί να αποφασίσει ότι δεν ενδείκνυται η επαναχρησιμοποίηση νερού για γεωργική άρδευση σε τμήμα ή στο σύνολο της επικράτειάς του.

Η πρόταση περιλαμβάνει αυστηρές απαιτήσεις για την ποιότητα του επαναχρησιμοποιούμενου νερού και την παρακολούθησή του ώστε να εξασφαλίζεται η προστασία της υγείας των ανθρώπων και των ζώων καθώς και του περιβάλλοντος.

Τα κράτη μέλη θέλουν να είναι βέβαια ότι οι απαιτήσεις του κανονισμού θα βασίζονται συνεχώς στα πιο πρόσφατα διαθέσιμα επιστημονικά στοιχεία. Για τον λόγο αυτόν, εισήγαγαν μια ρήτρα βάσει της οποίας η Επιτροπή οφείλει να αξιολογεί την ανάγκη επανεξέτασης των ελάχιστων απαιτήσεων ποιότητας του επαναχρησιμοποιούμενου νερού, με βάση τα αποτελέσματα αξιολόγησης της εφαρμογής του κανονισμού ή κάθε φορά που το απαιτούν οι νέες τεχνικές και επιστημονικές γνώσεις.

Ιστορικό και επόμενα στάδια

Στις 28 Μαΐου 2018, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε πρόταση κανονισμού σχετικά με τις ελάχιστες απαιτήσεις για την επαναχρησιμοποίηση του νερού, στο πλαίσιο της υλοποίησης του σχεδίου δράσης για την κυκλική οικονομία. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο καθόρισε τη γνώμη του επί της πρότασης στις 12 Φεβρουαρίου 2019.

Η γενική προσέγγιση που καθορίστηκε σήμερα αποτελεί την εντολή του Συμβουλίου για τις μελλοντικές διαπραγματεύσεις με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Οι τριμερείς διαπραγματεύσεις αναμένεται να αρχίσουν υπό φινλανδική προεδρία.

Πηγή: https://www.ypaithros.gr

Η λίμνη Μουριά δεν είναι σκουπιδότοπος!

Περιβαλλον

Με το σύνθημα «Αυτό το καλοκαίρι βάζουμε ένα τέλος στην ανεξέλεγκτη εναπόθεση απορριμμάτων στη λίμνη Μουριά» ο Φυσιολατρικός Σύλλογος φίλων λίμνης Μουριάς και ποταμού Αλφειού διοργάνωσε την Κυριακή 30 Ιουνίου την πρώτη δράση ευαισθητοποίησης για το μεγάλο πρόβλημα της ανεξέλεγκτης ρύπανσης. Η πόλη μας έχει γίνει ένας απέραντος σκουπιδότοπος και η λίμνη Μουριά χωματερή. Καλούμε τον Δήμο Πύργου να αναλάβει επιτέλους τις ευθύνες του και να σταματήσει αυτή η επικίνδυνη για τη δημόσια υγεία κατάσταση η οποία εγκυμονεί και τον κίνδυνο ανεξέλεγκτων πυρκαγιών που αποτελούν σχεδόν καθημερινό φαινόμενο στις εκτάσεις της λίμνης. Η κυριακάτικη δράση περιελάμβανε μάζεμα σκουπιδιών, καθάρισμα του δρόμου από τα χορτάρια, βάψιμο και συντήρηση του γεφυριού για τη βελτίωση της ορατότητας.

 

Η λίμνη Μουριά δεν είναι σκουπιδότοπος!

Περιβαλλον

Με το σύνθημα «Αυτό το καλοκαίρι βάζουμε ένα τέλος στην ανεξέλεγκτη εναπόθεση απορριμμάτων στη λίμνη Μουριά» ο Φυσιολατρικός Σύλλογος φίλων λίμνης Μουριάς και ποταμού Αλφειού διοργάνωσε την Κυριακή 30 Ιουνίου την πρώτη δράση ευαισθητοποίησης για το μεγάλο πρόβλημα της ανεξέλεγκτης ρύπανσης. Η πόλη μας έχει γίνει ένας απέραντος σκουπιδότοπος και η λίμνη Μουριά χωματερή. Καλούμε τον Δήμο Πύργου να αναλάβει επιτέλους τις ευθύνες του και να σταματήσει αυτή η επικίνδυνη για τη δημόσια υγεία κατάσταση η οποία εγκυμονεί και τον κίνδυνο ανεξέλεγκτων πυρκαγιών που αποτελούν σχεδόν καθημερινό φαινόμενο στις εκτάσεις της λίμνης. Η κυριακάτικη δράση περιελάμβανε μάζεμα σκουπιδιών, καθάρισμα του δρόμου από τα χορτάρια, βάψιμο και συντήρηση του γεφυριού για τη βελτίωση της ορατότητας.


Η χρήση του καλαμποκιού ως βιοκαύσιμο έχει μεγαλύτερο περιβαλλοντικό κόστος από ό,τι ως τρόφιμο

Περιβαλλον

Η σύγκριση των οικονομικών και περιβαλλοντικών οφελών της χρήσης του καλαμποκιού ως βιοκαυσίμου έδειξε ότι το φυτό έχει αποτελεσματικότερη χρήση ως τρόφιμο.

Καθώς εντείνονται οι προσπάθειες να βρεθούν ανανεώσιμες εναλλακτικές λύσεις για τα ορυκτά καύσιμα, τα βιοκαύσιμα, όπως από το καλαμπόκι και το ζαχαροκάλαμο, εξετάζονται ως τα πιθανά καύσιμα του μέλλοντος. Η καλλιέργεια αυτών των βιοκαυσίμων, ωστόσο, απαιτεί τεράστιες εκτάσεις και εδώ και πολλά χρόνια έχουν τεθεί ερωτήσεις σχετικά με το εάν η πρακτική αυτή είναι οικονομικά και περιβαλλοντικά αποτελεσματική.

Τώρα, μία μελέτη του Πανεπιστημίου του Ιλινόι στις ΗΠΑ για τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις της αμερικανικής γεωργίας, έδειξε ότι η καλλιέργεια καλαμποκιού για καύσιμα έχει κρυφό, μεγαλύτερο οικονομικό και περιβαλλοντικό κόστος.

Οι ερευνητές εξέτασαν την ευρεία οικονομία της γεωργικής παραγωγής, εξετάζοντας την «υπηρεσία κρίσιμης ζώνης», η οποία μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να αναλύσει τις επιπτώσεις της καλλιέργειας καλαμποκιού στην οικονομία και το περιβάλλον.

Η κρίσιμη ζώνη είναι η διαπερατή στρώση στην επιφάνεια του εδάφους. Η σύνθεση αυτής της ζώνης επηρεάζεται από τη γεωργία. Χρησιμοποιώντας αυτό το κριτήριο, οι ερευνητές μπόρεσαν να μετατρέψουν αυτόν τον αντίκτυπο σε ένα απτό κοινωνικό κόστος.

«Υπάρχουν πολλές αφηρημένες έννοιες που πρέπει να αντιμετωπίσουμε όταν συζητάμε για τις ανθρώπινες επιπτώσεις στην κρίσιμη ζώνη στις γεωργικές περιοχές», δήλωσε η Μέρεντιθ Ρίτσαρντσον, μέλος της ερευνητικής ομάδας.

«Θέλαμε να το παρουσιάσουμε με τρόπο που να δείχνει την ισοδύναμη αξία σε δολάρια της ανθρώπινης ενέργειας που καταναλώνεται στη γεωργική παραγωγή, και πόσο κερδίζουμε όταν χρησιμοποιείται καλαμπόκι ως τροφή έναντι ως βιοκαύσιμο».

Οι ερευνητές ξεκίνησαν με την απογραφή των πόρων που καταναλώνονται στην παραγωγή καλαμποκιού και του οικονομικού και περιβαλλοντικού κόστους τους σε ό,τι αφορά την διαθέσιμη και δαπανημένη ενέργεια. Στη συνέχεια ποσοτικοποίησαν τα οφέλη και το κόστος, όπως τις επιπτώσεις στην ποιότητα του αέρα και των υδάτων, για τη χρήση καλαμποκιού ως καύσιμο και ως τρόφιμο, σε ό,τι αφορά τις υπηρεσίες κρίσιμης ζώνης.

Οι ερευνητές υπολόγισαν ότι η κοινωνική και οικονομική αξία της παραγωγής τροφίμων είναι 1.492 δολάρια ανά εκτάριο, ενώ σημειώνεται απώλεια 10 δολαρίων ανά εκτάριο όταν η καλλιέργεια χρησιμοποιείται για βιοκαύσιμα.

Η χρήση του καλαμποκιού ως πηγή καυσίμων φαίνεται να είναι μια εύκολη διαδρομή προς την ανανεώσιμη ενέργεια, ωστόσο, αυτή η μελέτη δείχνει ότι το περιβαλλοντικό κόστος είναι πολύ μεγαλύτερο, και τα οφέλη λιγότερα από τη χρήση καλαμποκιού ως τρόφιμο, καταλήγει η έρευνα.

Πηγή: https://www.naftemporiki.gr