319 New Articles

Κυριότερες Ειδήσεις για τον Πολιτισμό

Grid List

Αναδημοσίευση - Αρχιεπίσκοπος Σεραφείμ: Η παλικαριά του αντάρτη

Ιστορία

Η συμβολή του στην εθνική συμφιλίωση

Διπλό χρέος μού υπαγορεύει τα στερνά τούτα λόγια στο σημερινό ξόδι σου. Είναι το χρέος του κοντοχωριανού και συντοπίτη, καθώς και το χρέος του συναγωνιστή.

Προέλευση, περισσότερα στο https://www.in.gr/2024/04/10/stories/arxiepiskopos-serafeim-palikaria-tou-antarti/

 

 

Αναδημοσίευση - Διονύσιος Σολωμός: Πρώτιστη νεοελληνική αξία η ελευθερία

Ιστορία

Η σχέση του Σολωμού με την ευρωπαϊκή σκέψη και ποίηση, την ιταλική και τη γερμανική κυρίως, έχει μελετηθεί διεξοδικά, με μια έμφαση που ίσως υπερκαλύπτει τη σημασία του φαινομένου. Δεν μπορούμε να πούμε το ίδιο για τη σχέση του Σολωμού με την ελληνική παράδοση. Το σημαντικό ερευνητικό έργο που έχει γίνει σ’ αυτόν τον τομέα από ορισμένους σολωμιστές μένει να συμπληρωθεί, αλλά κυρίως να αποτιμηθεί σ’ όλες τις διαστάσεις και τις συνέπειές του.

Προέλευση, περισσότερα στο https://www.in.gr/2024/04/08/stories/dionysios-solomos-protisti-neoelliniki-aksia-eleytheria/

Σπύρος Μαρκεζίνης: Ο «συντονιστής» μιας «πεφωτισμένης» δικτατορίας (παρασκηνιακές κινήσεις των Ανακτόρων και του Μαρκεζίνη κατά τα έτη 1948-1949)

Ιστορία

Aντιφατικός και παρορμητικός, αλλά μεγαλοφυής

Στις 9 Απριλίου 1909 γεννήθηκε ο Σπύρος Μαρκεζίνης, ο οποίος κατάφερε να διαγράψει μια αξιοσημείωτη πορεία στο δημόσιο βίο του τόπου μας, και μάλιστα σε ταραχώδεις περιόδους όπως η δεκαετία του ’40 με τον αδελφοκτόνο πόλεμο, αλλά και τα χρόνια της δικτατορίας των συνταγματαρχών.

Προέλευση, περισσότερα στο https://www.in.gr/2024/04/09/stories/spyros-markezinis-o-syntonistis-mias-pefotismenis-diktatorias/

Αναδημοσίευση - Ο ιταλικός φιλελληνισμός

Ιστορία

Κυρίαρχες αξίες στην Ευρώπη κατά τον 19ου αιώνα ήταν εκείνες της ανεξαρτησίας, της ελευθερίας, της αυτοδιάθεσης των εθνοτήτων, της αλληλεγγύης αλλά και του φιλελληνισμού, που εκτείνεται με το πέρασμα του χρόνου σε όλο και περισσότερα κράτη της Ευρώπης.

Προέλευση, περισσότερα στην https://www.avgi.gr/entheta/anagnoseis/393477_o-italikos-filellinismos

Επαναδημοσίευση - Συμβολή στον εορτασμό της επετείου των 200 χρόνων από την ελληνική Επανάσταση - Η Ελληνική Επανάσταση του 1821 ως ένα ευρωπαϊκό γεγονός

Ιστορία

του Σάκη Τραμπαδώρου

Η Γαλλική επανάστασις και ο Ναπολέων έκαμε, κατά τη γνώμην μου (έγραφε ο Κολοκοτώνης) να ανοίξη τα μάτια του κόσμου. Πρωτύτερα τα έθνη δεν εγνωρίζοντο, τους βασιλείς τους νόμιζαν θεούς της γης, και ό,τι και αν έκαμναν το έλεγαν καλά καμωμένο. Δια τούτο και είναι δυσκολότερο να διοικήσεις τώρα λαόν.

Hobsbawm, E. J., Η Εποχή των Επαναστάσεων 1789-1848, Μ.Ι.Ε.Τ, Αθήνα, 2002, σελ. 137.

Η Ελληνική Επανάσταση ανήκει στην πρώτη ομάδα επαναστάσεων που εκδηλώθηκαν στην Ευρώπη μεταξύ του 1815 και του 1848.

Οι άλλες της ίδιας ομάδας ήταν αυτές της Ισπανίας και της Νάπολης, που εκδηλώθηκαν το 1820.

Εκτός όμως από την ελληνική, όλες οι άλλες επαναστάσεις καταπνίγηκαν.

Οι επαναστάσεις των ετών 1815-1848 δεν ήταν απλώς έργο λίγων δυσαρεστημένων ταραχοποιών. Ξέσπασαν γιατί τα πολιτικά συστήματα που είχαν επιβληθεί στην Ευρώπη ήταν εντελώς ανεπαρκή και, σε μια περίοδο γρήγορων κοινωνικών αλλαγών, οι οικονομικές και κοινωνικές δυσαρέσκειες ήταν τόσο οξείες ώστε να προκαλούν σχεδόν αναπόφευκτα συνεχή επαναστατικά ξεσπάσματα.

Αντίθετα με ό,τι συνέβαινε με τις επαναστάσεις στο τέλος του 18ου αιώνα, οι επαναστάσεις της μεταναπολεόντειας περιόδου ήταν εσκεμμένες ή ακόμη και προγραμματισμένες. Γιατί το καταπληκτικότερο κληροδότημα της ίδιας της Γαλλικής Επανάστασης ήταν τα πρότυπα και τα οργανωμένα σχήματα πολιτικής αναταραχής που αυτή καθιέρωσε για τη γενική χρήση των απανταχού επαναστατών.

Τα πολιτικά πρότυπα που δημιούργησε η Επανάσταση του 1789 χρησίμευαν στο να αποκτήσει η δυσαρέσκεια συγκεκριμένο αντικείμενο, η αναταραχή να γίνει επανάσταση και, πάνω απ’ όλα, να συνενωθεί η Ευρώπη ολόκληρη σ’ ένα ανατρεπτικό κίνημα, σε ένα ανατρεπτικό ρεύμα.

Η Ελληνική Επανάσταση του 1821 υπήρξε ένα γεγονός μεγάλης πολιτικής σημασίας για τους κατακτημένους ελληνικούς πληθυσμούς.

Δεν ήταν όμως αυτή η μοναδική της διάσταση. Αποτέλεσε, ταυτόχρονα, ένα γεγονός γεωπολιτικής εμπλοκής και ιδεολογικών κινητοποιήσεων για την ίδια την Ευρώπη.

Αρχικά, με τη βοήθεια του φιλελληνικού κινήματος και της διπλωματίας αργότερα, οι Έλληνες εκμεταλλεύτηκαν με τρόπο περίτεχνο τις προϋπάρχουσες γεωπολιτικές αντιθέσεις τις οποίες η ίδια η Επανάσταση είχε παροξύνει στο έπακρο.

Παρότι έμοιαζαν πολύ με τις άλλες ξεχασμένες πολεμικές αγροτικές τάξεις και φυλετικές ομάδες της βαλκανικής χερσονήσου, μια μερίδα τους αποτελούσε διεθνή εμπορική και διοικητική τάξη, εγκατεστημένη σε παροικίες ή κοινότητες σ’ ολόκληρη την Οθωμανική Αυτοκρατορία αλλά και εκτός αυτής.

Στους κόλπους αυτής της κοσμοπολίτικης διασποράς ρίζωσαν οι ιδέες της Γαλλικής Επανάστασης: ο φιλελευθερισμός, ο εθνικισμός και οι μέθοδοι πολιτικής οργάνωσης από τις ελευθεροτεκτονικές μυστικές εταιρείες.

Έτσι, αφενός ο ανταγωνισμός των ευρωπαϊκών Δυνάμεων (ιδιαίτερα της Βρετανίας και της Ρωσίας, και δευτερευόντως της Γαλλίας) αναφορικά με την παρατεταμένη κρίση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, έκαναν την εχθρική σε κάθε εξέγερση Ρωσία να βλέπει ευνοϊκά τον αγώνα ενός ορθόδοξου λαού ενάντια σε έναν εχθρό ο οποίος αποδυναμωνόταν. Όσο για τη Βρετανία, οι φόβοι για μια μονομερή ρωσική επέμβαση, η φιλελληνική πίεση, τα οικονομικά συμφέροντα και η γενική πεποίθηση ότι η διάλυση της Τουρκίας δεν μπορούσε να αποτραπεί, αλλά μπορούσε το πολύ πολύ να οργανωθεί, τους οδήγησε τελικά απ΄ την εχθρότητα στην ουδετερότητα και, τέλος, σε μια ανεπίσημη επέμβαση υπέρ των Ελλήνων.

Αφετέρου δε, όλοι οι διεθνείς επαναστάτες της εποχής νοούσαν την επανάσταση ως ενιαία και αδιάσπαστη: ένα ενιαίο ευρωπαϊκό φαινόμενο μάλλον παρά ένα άθροισμα εθνικών και τοπικών απελευθερωτικών κινημάτων. Όλοι τους έτειναν στην υιοθέτηση του ίδιου τύπου επαναστατικής οργάνωσης: της μυστικής επαναστατικής αδελφότητας.

Οι αδελφότητες αυτές, καθεμιά με τονισμένο τελετουργικό και αυστηρή ιεραρχία, που πήγαζαν από ελευθεροτεκτονικά πρότυπα ή τα μιμούνταν, ξεπήδησαν γύρω στο τέλος της ναπολεόντειας περιόδου. Η πιο γνωστή, λόγω της διεθνικότητάς της, ήταν η αδελφότητα των Καλών Εξαδέλφων ή Καρμπονάρων. Φαίνεται ότι κατάγονταν από τεκτονικές ή συναφείς στοές της ανατολικής Γαλλίας, οι οποίες , μαζί με άλλες ανάλογες ομάδες, εξαπλώθηκαν και στον μεσογειακό χώρο μετά το 1815. Οι ίδιες, και τα παράγωγά τους, απαντούν ακόμη και στη Ρωσία - επανάσταση των Δεκεμβριστών του 1825 - αλλά κυρίως στην Ελλάδα.

Ο Καρμποναρισμός (με τη γενική του έννοια) ήταν η κύρια μορφή επαναστατικής οργάνωσης, και η διάθεσή του να συμβάλλει στην ελληνική απελευθέρωση (φιλελληνισμός) τον βοήθησε να διατηρήσει τη συνοχή του.

Η Ελλάδα έγινε η πηγή έμπνευσης του διεθνούς φιλελευθερισμού, και ο φιλελληνισμός, που συνεπέφερε οργανωμένη υποστήριξη για τους Έλληνες και συμμετοχή πολυάριθμων εθελοντών στον ελληνικό αγώνα, έπαιξε στη συσπείρωση της ευρωπαϊκής αριστεράς στη δεκαετία του 1820 ρόλο ανάλογο με αυτόν που θα έπαιξε στο τέλος της δεκαετίας του 1930 η υποστήριξη στην Ισπανική Δημοκρατία.

Η Ελληνική Επανάσταση αποτέλεσε τη μόνη περίπτωση όπου ο ατέρμονος πόλεμος των ποιμενικών φύλων και των ληστών - ηρώων ενάντια οποιασδήποτε κυβέρνησης συγκεράστηκε με τις ιδέες του αστικού εθνικισμού και της Γαλλικής Επανάστασης.

Γιατί μόνο στην Ελλάδα ένας ολάκερος λαός ξεσηκώθηκε ενάντια στον κατακτητή με τρόπο που θα μπορούσε εύλογα να ταυτιστεί με την υπόθεση της ευρωπαϊκής αριστεράς. Και αντίστροφα, η υποστήριξη της ευρωπαϊκής αριστεράς με ηγέτη τον Λόρδο Βύρωνα, συνέβαλε σημαντικά στην πραγμάτωση της ελληνικής ανεξαρτησίας.

Ένα άλλο σημαντικό αποτέλεσμα της ελληνικής παλιγγενεσίας ήταν η εξέλιξη του εθνικισμού των άλλων βαλκανικών λαών.

Συγκεκριμένα, προεπαναστατικά, ήταν τέτοια η σημασία και η εμβέλεια της ελληνικής εμπορικής και διοικητικής τάξης που οι μορφωμένες και εμπορικές τάξεις των Βαλκανίων, της περιοχής της Μαύρης Θάλασσας και της Ανατολής, ανεξάρτητα από την εθνική τους καταγωγή, είχαν εξελληνιστεί ακριβώς εξαιτίας των δραστηριοτήτων τους.

Κατά τη διάρκεια του 18ου αιώνα αυτός ο εξελληνισμός προχώρησε ακόμη πιο ορμητικά απ’ ότι προηγουμένως, εν πολλοίς, λόγω της σημαντικής οικονομικής ανάπτυξης.

Από τη στιγμή όμως που άρχισε να σημαίνει πολιτική υποστήριξη της Ελλάδας, άρχισε να υποχωρεί ακόμη και ανάμεσα στις αφομοιωμένες βαλκανικές εγγράμματες τάξεις.

Έτσι, η ελληνική ανεξαρτησία τροφοδότησε και ενέτεινε τον λανθάνοντα εθνικισμό των άλλων βαλκανικών λαών, λειτουργώντας ως η απαραίτητη προϋπόθεση για την εξέλιξη του.

Η επιτυχία της Ελληνικής Επανάστασης, όπως κάθε άλλης, δεν μπορεί να νοηθεί με στρατιωτικούς όρους και ατομικούς ηρωισμούς, παρά το γεγονός ότι και αυτοί έχουν τη σημασία στους.

Άλλωστε, το πανάρχαιο ήθος της βαλκανικής χερσονήσου, επέβαλε ένα πολιτικό ιδεώδες όπου ο ρόλος του άνδρα ήταν να γίνει ήρωας, και όπου ο εκτός νόμου, που έπαιρνε τα βουνά για να αντισταθεί σε κάθε κυβέρνηση, έπρεπε να επανορθώσει τις αδικίες που γίνονταν εις βάρος του λαού.

Η επικράτηση των Ελλήνων, έναντι ενός ασυγκρίτως ισχυρότερου εχθρού, οφείλεται πρωτίστως σε ιδιαιτέρως ευφυείς πολιτικές στρατηγικές.

Η Ελληνική επανάσταση του 1821 είναι ιστορία ελληνική και ταυτοχρόνως ευρωπαϊκή, όπως άλλωστε και ο ελληνικός Διαφωτισμός, ογδόντα χρόνια νωρίτερα.

Σήμαινε, σε ευρωπαϊκό επίπεδο, την κατάρρευση της μονιμότητας του διακανονισμού του 1815, του συστήματος των συνεδρίων, καθώς επίσης και την κατάρρευση της αρχής της κατάπνιξης κάθε επανάστασης.

 

Πηγές:

  1. Η Ελληνική Επανάσταση του 1821- Ένα ευρωπαϊκό γεγονός, επιμέλεια-εισαγωγή Πέτρος Πιζάνιας, Κέδρος, Αθήνα, 2009.

  2. Hobsbawm, E. J., Η Εποχή των Επαναστάσεων 1789-1848, Μ.Ι.Ε.Τ, Αθήνα, 2002.

Επαναδημοσίευση - Συμβολή στον εορτασμό της επετείου των 200 χρόνων από την Επανάσταση του 1821 - Τα νομίσματα: Από το γρόσι και τα άλλα ξένα νομίσματα στον φοίνικα και την δραχμή.

Ιστορία

Του Διονύση (Σάκη) Τραμπαδώρου*

Τα νομίσματα που συναντούμε στη συγκυρία της Επανάστασης, δηλαδή λίγο πριν, κατά τη διάρκεια και λίγο μετά από αυτήν, είναι τα «τάλιρα δίστηλα», τα «τάλιρα γαλλικά», τα «γρόσια», το «γρόσσο», τα «τάλιρα της αούστριας», οι «παράδες», οι «φοίνικες» τα «τάλιρα της ρεγγίνας», τα «φλωρία βενέτικα» και οι «μαχμουτιέδες».

Για πολλά ακόμη χρόνια μετά την Επανάσταση, οι διάφορες συναλλαγές θα συνεχίσουν να γίνο­νται όχι μόνο στο τούρκικο νόμισμα αλλά και σε πολλά ευρωπαϊκά. Η πολιτεία αρκείται στο ρόλο του ρυθμιστή της αξίας των νομισμάτων αυτών, ορίζοντας με συνεχείς επίσημες διατιμή­σεις τις αντιστοιχίες των ευρωπαϊκών προς το τούρκικο νόμισμα, το γρόσι.

Από αυτή την άποψη παρουσιάζεται απλά ως συνεχιστής της οθωμανικής πολιτικής.

Έτσι, δεν είναι εύκολο κανείς να πει, με απόλυτο τρόπο, το πότε συντελείται η μεταβολή, αν δηλαδή είναι το 1828, έτος κοπής του φοίνικα ή το 1833, με την καθιέρωση της δραχμής, και την απαγό­ρευση της κυκλοφορίας των τουρκικών νομισμάτων[i].

Πάντως, η νομισματική αλλαγή του 1833, με την καθιέρωση της δραχμής, ήταν πολύ πιο ολοκληρωμένη και πιο επιστημονικά τεκμηριωμένη, απ’ ό,τι αυτή του Ι. Καποδίστρια με τον φοίνικα[ii].

Κατά τον Αλέξανδρο Δεσποτόπουλο, ο από 28 Φεβρουαρίου 1828 καθορισμός της επίσημης τιμής των διαφόρων ξένων νομισμάτων, σε σύγκριση με το γρόσι, νόμισμα το οποίο ήταν ακόμη σε χρήση για τον προϋπολογισμό του κράτους, και με αυτό συναλλασσόταν το δημόσιο, απέβλεπε στη διευκόλυνση του εμπορίου. Ο φοίνικας κόπηκε το 1828 και τέθηκε σε κυκλοφορία την 1η Οκτωβρίου 1829.

Ο Ελληνικός φοίνικας κόπηκε με βάση το ισπανικό δίστηλο[iii].

 Η κοπή του φοίνικα υπήρξε, άλλωστε, το σπουδαιότερο νομισματικό μέτρο της κυβέρνησης Καποδίστρια, που ενείχε μάλιστα και εθνικό χαρακτήρα (ο Δεσποτόπουλος εννοεί την απάλειψη του παράγοντα της ποδηγέτησης της ελληνικής οικονομίας από τον Σουλτάνο, μέσω αλλαγών στην κυκλοφορία των νομισμάτων).

Από τον Ιανουάριο του 1830, καθορίστηκε η επίσημη τιμή των ξένων νομισμάτων, σε σύγκριση με τον φοίνικα, πού είχε στο μεταξύ ορισθεί ως το εθνικό νόμισμα.

Επίσης, τον Ιανουάριο του 1830, ανακοινώθηκε ότι από 1ης  Μαρτίου 1830 τα κατάστιχα των δημοσίων υπηρεσιών θα έπρεπε να τηρούνται σε φοίνικες και λεπτά [iv]

.Ο δε Βασίλης Κρεμμυδάς αναφέρει ότι η μετάβαση στο ελληνικό κράτος έφερε στο προσκήνιο νομίσματα που πριν δεν κυκλοφορούσαν όπως ήταν το «παβαρικό», το «σπαθάτο», η «λίρα», το «γαλλικό» κ.ά. και εξαφάνισε άλλα με ευρεία χρήση (όπως τους «ρουμπιέδες» Πόλης και άλλους, τα «μπεσικλίκια» κ.ά.

Άφησε όμως ακλόνητο το πιο σκληρό νόμισμα, δηλαδή το κολονάτο (δίστηλο) τάλιρο που κατείχε τη θέση αυτή από τα τέλη του 18ου αιώνα, με την πτώση της Βενετίας στον Ναπολέοντα και την συνακόλουθη καθολική απαξίωση του τότε σκληρού βενέτικου φλουρίου ή τσεκινίου.

Ο καποδιστριακός φοίνικας ισοτιμήθηκε προς ένα γρόσι, ενώ η έκδοση της δραχμής ισοτιμήθηκε επισήμως προς 2,5 γρόσια.

Όμως, το νόμισμα εκτός από μέσο συναλλαγής, είναι και εμπόρευμα, που η αξία του υπόκειται στο νόμο της προσφοράς και της ζήτησης και επομένως η τιμή του θα μπορούσε να κυμαίνεται με όρους αγοράς και οι ισοτιμίες να προσδιορίζονται από τις εκάστοτε συμφωνίες.

Το δε γρόσι εξακολούθησε να αντιστέκεται και ήταν σε χρήση επί πολλά χρόνια μετά την ίδρυση του ελληνικού κράτους[v].

 

 

[i]Ευτυχία Δ. Λιάτα, Φλωρία δεκατέσσερα στένουν γρόσια σαράντα, Η κυκλοφορία των νομισμάτων στον ελληνικό χώρο, 15ος-9ος αι., Κ.Ν.Ε.-Ε.Ι.Ε., Αθήνα 1996, σελ. 9.

[ii]«Η διατίμηση του 1830 γίνεται για να ορίσει τις τιμές των διαφόρων νομισμάτων ως προς το ελληνικό νόμισμα, τον φοίνικα. Και οι τρεις όμως αυτές ταρίφες δίνουν την εντύπωση της προσωρινής λύσης σ' αντίθεση με την διατίμηση του 1833 όπου ο παραλληλισμός των ξένων νομισμάτων με την ελλη­νική δραχμή είναι συστηματικότερος, διεξοδικότερος και επιστημονικότερος. Επιπλέον, ο κατάλογος εδώ είναι ο πλουσιότερος από άποψη αριθμού νομισμάτων με αναφορά όχι μόνο στον τύπο του νομί­σματος αλλά και στο συγκεκριμένο έτος κοπής-του, αφού, ως γνωστό, οι διαφορετικές κοπές νομίσματος κατά κανόνα σήμαιναν και διαφορετική εσωτερική αξία αυτών». Ευτυχία Δ. Λιάτα, Φλωρία δεκατέσσερα στένουν γρόσια σαράντα, Η κυκλοφορία των νομισμάτων στον ελληνικό χώρο, 15ος-9ος αι., Κ.Ν.Ε.-Ε.Ι.Ε., Αθήνα 1996, σελ. 288.

[iii]Ευτυχία Δ. Λιάτα, Φλωρία δεκατέσσερα στένουν γρόσια σαράντα, Η κυκλοφορία των νομισμάτων στον ελληνικό χώρο, 15ος-9ος αι., Κ.Ν.Ε.-Ε.Ι.Ε., Αθήνα 1996, σελ. 154.

[iv]Αλέξανδρος Δεσποτόπουλος, «Οικονομική πολιτική του Καποδίστρια», Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, Τόμος ΙΒ΄, Εκδοτική Αθηνών, Αθήναι 1975, σελ. 616.

[v]Βασίλης Κρεμμυδάς, Το καριοφίλι και το γρόσι. Στεριανές οικονομικές πραγματικότητες στη νότια Πελοπόννησο (1750-1850), Ιστορικό Αρχείο-Πολιτιστική Συμβολή της Εμπορικής Τράπεζας της Ελλάδος, Αθήνα 2004, σσ. 100, 102.

 

Ορισμοί νομισμάτων της περιόδου

Γρόσι/α= τουρκικό νόμισμα, το ένα εκατοστό της τουρκικής λίρας. Το κάθε γρόσι είχε 40 παράδες, (τουρκικά, gurush).

Γρόσσο= Πολλαπλάσιο του δηναρίου, γνωστό και ως  γρόσσιον, το οποίο κόπηκε για πρώτη φορά από το βασιλιά της Γαλλίας Λουδοβίκο ΙΑ΄στην Tours και ονομάστηκε gros tournois. Καταρχήν ισοδυναμούσε με 12 δηνάρια, αλλά σταδιακά η αναλογία μεταβλήθηκε

Δίστηλα= Ασημένια νομίσματα ισπανοαμερικανικής προέλευσης, πολύ διαδεδομένα στην Ευρώπη κατά τον 18ο και 19ο αιώνα, ίσης αξίας με το τάληρο, βενέτικο κ. ά. Νομίσματα της εποχής. Αλλιώς: Κολονάτο, ονομασία που περοέρχεται απ’τις δύο κολόνες (στήλες) που απεικονίζονται αριστερά και δεξιά του θυρεού τα Ισπανίας, ίσο με 5,43 γαλλικά φράγκα της ίδιας εποχής.

Μαχμουτιές=Νόμισμα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Εκδόθηκε από το Μαχμούτ Β΄(1808-1839), και ήταν η κοινή ονομασία του atya-rumi altunu που κοινώς λεγόταν και mahmudiye και yirmibeslik (= νόμισμα 25 πιάστρων). Ο μαχμουτιές αυτός ήταν νέος τύπος χρυσού νομίσματος.

Παράς=  Είναι το αιγυπτιακό maidin (medino) και στις ελληνικές πηγές μαΐδι, μαϊδί ή μαγίδιον και μεδίνα, το οποίο εισαγόμενο στην Κωνσταντινούπολη ονομάστηκε παράς.

Τάλιρα δίστηλα= ασημένιο νόμισμα γερμανικής προέλευσης, διαδεδομένο σε όλη την Ευρώπη, αξίας πέντε μονάδων, ισότιμο με τα: κολωνάτο, ιμπεριάλικο, δίστηλο, ρηγκίνα, πεντάδραχμο και άλλα που κυκλοφορούσαν στις αρχές του 19ου αιώνα, γερμ. Thaler, βεν. Talaro, ιταλ. tallero.

Τάλιρο της Αούστριας=μάλλον πρόκειται για τα «τάλαρα ιμπεριάλικα», τα τάληρα της Αυστρο-Ουγγαρίας.

Τάλιρο γαλλικό= Νόμισμα που χρησιμοποιείτο ευρέως στην Ανατολή. Υπάρχει αναφορά ότι στα 1709, στις αγορές της Λάρισας και της Θεσσαλονίκης, κυκλοφορούν ευρύτατα γαλλικά τάλιρα, τα οποία ανταλλάσσονται με ζολότες (πολωνικό νόμισμα) σε αντιστοιχία 150 και 160 τουρκικών άσπρων.

Τάλιρο της Ισπανίας= ή Δίστηλο ή τάλιρο κολονάτο ή απλά κολονάτο. Με βάση αυτό το νόμισμα εκδόθηκε και ο ελληνικός φοίνικας.

Τάλιρο της ρεγγίνας= Τάλιρο Αυστριακό της Μαρίας Θηρεσίας με ισοτιμία 3,12 γρόσια το 1800 και 6 γρόσια το 1819.

Φλωρί (βενέτικο)= Είναι το πασίγνωστο τσεκίνι, κομμένο στον τύπο του Βυζαντινού υπέρπυρου με τη σταθερότητα του τύπου και του τίτλου του από την πρώτη του κοπή το 1284 ως την κατάλυση της βενετικής δημοκρατίας (1797) θα αποτελέσει τον χρυσό νομισματικό κανόνα της εποχής και θα καταστεί ο ρυθμιστής των άλλων νομισματικών συστημάτων για αιώνες ολόκληρους.

Φοίκινας= Το πρώτο ελληνικό νόμισμα που εκδόθηκε το 1828.

*Ο Διονύσης (Σάκης) Τραμπαδώρος είναι Οικονομολόγος και Ιστορικός (ΜΑ)

Προέλευση εικόνας: https://el.wikipedia.org/

 

Ιστορείν - H Επί της Δικαιοσύνης Γραμματεία της Επικράτειας

Ιστορία

Η Επί της Δικαιοσύνης Γραμματεία της Επικράτειας, - (το πρώτο Υπουργείο Δικαιοσύνης του νέου ελληνικού κράτους), (Απρίλιος 1833 - Ιούνιος 1846), ιδρύθηκε στις 3 / 15 Απριλίου 1833.

Ο «θεμελιωτής» του ελληνικού δικαστικού συστήματος, Γκέοργκ φον Μάουρερ

Πρώτος «Επί της Δικαιοσύνης Γραμματέας της Επικράτειας» χρημάτισε ο Γεώργιος Πραΐδης στην πρώτη κυβέρνηση της Αντιβασιλείας, αυτής του Σπυρίδωνα Τρικούπη.
Τη σημαντικότερη θέση για την μορφή και την κατεύθυνση του Δικαίου στην Ελλάδα, κατέχει ο Γερμανός νομομαθής και καθηγητής του Πανεπιστημίου του Μονάχου, Αντιβασιλέας, Γκέοργκ φον Μάουρερ (Georg Ludwig von Maurer), ο οποίος ανέλαβε την οργάνωση της Δικαιοσύνης (μαζί με αυτήν της Παιδείας και της Εκκλησίας). Συγκεκριμένα, υπό την καθοδήγηση του Μάουρερ σχηματίστηκε ο πρώτος νόμος «περί σχηματισμού και της αρμοδιότητας της επί της Δικαιοσύνης Γραμματείας της Επικρατείας». Επίσης, συνέταξε τον Ποινικό Κώδικα, την Ποινική Δικονομία, την Πολιτική Δικονομία και τον «Οργανισμό Δικαστηρίων και Συμβολαιογράφων».[1]Ο Μάουρερ όμως, δεν πρόλαβε να ολοκληρώσει το έργο της σύνταξης Αστικού Κώδικα καθώς εγκατέλειψε την Ελλάδα τον Ιούλιο του 1834 και η νομοθεσία έμεινε ημιτελής.
Στις 3 Ιουνίου 1846 με τον νόμο «Περί Διοργανισμού των Υπουργείων», [2]καταργήθηκε ο όρος Γραμματεία της Επικράτειας, και τον αντικατέστησε ο σημερινός όρος Υπουργείο. Ο πλήρης τίτλος ήταν πλέον Υπουργείον επί της Δικαιοσύνης.

Αρμοδιότητες

  • Η καθίδρυσις, διόρθωσις και επιστασία όλων των δια την διαχείρησιν της δικαιοσύνης εις πολιτικάς και εγκληματικάς υποθέσεις καταστημάτων, ο διοργανισμός των Δικαστηρίων, αι περί του προσωπικού αυτών προτάσεις, και η επ’ αυτά επαγρύπνησις, η διατήρησις των περί των Δικαστηρίων υπαρχόντων νόμων και η ανεξαρτησία του δικαστικού υπουργήματος.
  • Η επιστασία όλων των δια την διαχείρησιν της δικαιοσύνης αναγκαίων πραγμάτων, προ πάντων δε των εξεταστικών ειρκτών, και η φροντίς δια την επισκευήν και διατήρησιν των δια την υπηρεσίαν της δικαιοσύνης αναγκαίων οικοδομών.
  • Η επιτήρησις εις τους Επιτρόπους της Επικρατείας, η μετ’ αυτών αλληλογραφία και αι περί διορισμού ή παύσεως αυτών προτάσεις.
  • Τα περί Μνημονίας, και η επιτήρησις εις τους Μνήμονας [3]
Η Εξάβιβλος, ο Αστικός κώδικας του νέου ελληνικού κράτους, που τροποποιημένος κατά καιρούς, ίσχυε μέχρι το 1946
  • Αι προτάσεις περί βελτιώσεως ή τροποποιήσεως των πολιτικών ή ποινικών Κωδήκων, και των περί διαδικασίας εις πολιτικάς ή ποινικάς υποθέσεις Κωδήκων, καθώς και περί της αληθούς αυτών διερμηνεύσεως.
  • Η επαγρύπνησις εις την διατήρησιν της δικαστικής αρμοδιότητος, και η σύμπραξις εις την κατά τους υπάρχοντας νόμους διάλυσιν των αναφυομένων περί τούτου διενέξεων μεταξύ των Δικαστηρίων και των διοικητικών αρχών.
  • Αι προτάσεις περί αφέσεως ή ελαττώσεως της ποινής εις τας παρά των ποινικών δικαστηρίων γενομένας αποφάσεις.
  • Αι προτάσεις περί όλων των εξαιρέσεων και αδειών, τας οποίας οι πολιτικοί νόμοι εναποθέτουν εις τον Βασιλέα εις πολιτικάς δίκας.
  • Εις την επί της Δικαιοσύνης Γραμματείαν είναι υποτεταγμένοι εντός της αρμοδιότητός της όλα τα Δικαστήρια, οι Επίτροποι της Επικρατείας, οι Μνήμονες, οι Συνήγοροι και το λοιπόν προσωπικόν, το οποίον τυχόν ήθελεν είσθαι διωρισμένον διά την υπηρεσίαν της Δικαιοσύνης».[4]

Ιστορική αναδρομή

Το 1833 πρωτο - συστάθηκαν τρία δικαστήρια (Ναύπλιο, Μεσολόγγι και Θήβα) τα οποία εξ ανάγκης δίκαζαν πολιτικές και ποινικές υποθέσεις ενώ από τις αρχές του 1834 ιδρύθηκαν Πολιτικά και Ποινικά Δικαστήρια καθώς και συμβολαιογραφεία. Συγκεκριμένα, ιδρύθηκαν δέκα Πρωτοδικεία: Αθηνών, Σύρου, Χαλκίδας, Ναυπλίου, Τρίπολης, Σπάρτης, Πύλου, Πάτρας, Μεσολογγίου και Άμφισσας,
δύο Εμποροδικεία : Σύρου, Πάτρας, Ναυπλίου
δύο Εφετεία : Αθηνών, Τρίπολης.
Τα Ειρηνοδικεία παρέμειναν όπως είχαν, ένα σε κάθε επαρχία του κράτους. Τον Οκτώβριο του 1833 συστάθηκε το Ελεγκτικό Συνέδριο του Κράτους ενώ τον Οκτώβριο του 1834 ιδρύθηκε ο Άρειος Πάγος - πρώτος πρόεδρος του οποίου διορίστηκε ο νομικός Χριστόδουλος Κλωνάρης και πρώτος Εισαγγελέας ο Ανδρόνικος Πάικος[5] Όσον αφορά το εφαρμοστέο δίκαιο (Αστικός Κώδικας) η Αντιβασιλεία αποφάσισε ότι: «Οἱ πολιτικοί νόμοι τῶν Βυζαντινῶν Αὐτοκρατόρων, οἱ περιεχόμενοι εἰς τήν Ἑξάβιβλον τοῦ Ἁρμενοπούλου, θέλουν ἰσχύει μεχρισοῦ δημοσιευθῇ ὁ πολιτικός κῶδιξ, τοῦ ὁποίου τήν σύνταξιν διετάξαμεν ἤδη. Τά ἔθιμα ὅμως, ὅσα πολυχρόνιος καί ἀδιάκοπος συνήθεια ἤ ἀποφάσεις δικαστικαί καθιέρωσαν, ὑπερισχύουν ὅπου ἐπεκράτησαν».

Επί της Δικαιοσύνης Γραμματείς της Επικράτειας

Όνομα Έναρξη - Λήθη θητείας Κυβέρνηση
Χριστόδουλος Κλωνάρης 25 Ιανουαρίου - 3 Απριλίου 1833 Κυβέρνηση Σπυρίδωνα Τρικούπη Ιανουαρίου 1833
Γεώργιος Πραΐδης 3 Απριλίου - 12 Οκτωβρίου 1833 Κυβέρνηση Σπυρίδωνος Τρικούπη Απριλίου 1833
Κωνσταντίνος Σχινάς 12 Οκτωβρίου 1833 - 10 Αυγούστου 1834 Κυβέρνηση Αλέξανδρου Μαυροκορδάτου 1833
Κυβέρνηση Ιωάννη Κωλέττη 1834 (διαδοχικά)
Γεώργιος Πραΐδης 10 Αυγούστου 1834 - 14 Φεβρουαρίου 1836 Κυβέρνηση Ιωάννη Κωλέττη 1834
Κυβέρνηση Άρμανσπεργκ 1835 (διαδοχικά)
Ιάκωβος Ρίζος Νερουλός 14 Φεβρουαρίου 1836 - 12 Απριλίου 1837 Κυβέρνηση Άρμανσπεργκ 1835
Κυβέρνηση Ιγνάτιου φον Ρούντχαρτ 1837 διαδοχικά)
Ανδρόνικος Πάικος 12 Απριλίου 1837 - 24 Ιουνίου 1841 Κυβέρνηση Ιγνάτιου φον Ρούντχαρτ 1837
Κυβέρνηση Όθωνος 1837
Κυβέρνηση Αλέξανδρου Μαυροκορδάτου 1841 διαδοχικά)
Λέων Μελάς 24 Ιουνίου - 10 Αυγούστου 1841 Κυβέρνηση Αλέξανδρου Μαυροκορδάτου 1841
Γεώργιος Α. Ράλλης 10 Αυγούστου 1841 - 3 Σεπτεμβρίου 1843 Κυβέρνηση Όθωνος 1841
Λέων Μελάς 3 Σεπτεμβρίου 1843 - 30 Μαρτίου 1844 Κυβέρνηση Ανδρέα Μεταξά 1843
Κυβέρνηση Κωνσταντίνου Κανάρη 1844 διαδοχικά)
Ανδρέας Χ. Λόντος 30 Μαρτίου - 27 Ιουλίου 1844 Κυβέρνηση Μαυροκορδάτου 1844
Σπυρίδων Τρικούπης 27 Ιουλίου - 4 Αυγούστου 1844 Κυβέρνηση Μαυροκορδάτου 1844
Ζηνόβιος Βάλβης 6 Αυγούστου 1844 - 14 Ιανουαρίου 1846 Κυβέρνηση Ιωάννη Κωλέττη 1844
Λυκούργος Κρεστενίτης 14 - 19 Ιανουαρίου 1846 Κυβέρνηση Ιωάννη Κωλέττη 1844
Ιωάννης Κωλέττης 19 Ιανουαρίου 1846 - 6 Απριλίου 1847 Κυβέρνηση Ιωάννη Κωλέττη 1844

Παραπομπές

 

  • Στυλιανός Μπίτος, «Ιστορική εξέλιξη του ελληνικού αστικού δικαίου. Από την επανάσταση του 1821 έως τη σύνταξη αστικού κώδικα», σελ. 42
  • ΦΕΚ Α 14/ 1846
  • «...οι Δημόσιοι Μνήμονες ήταν «δημόσιοι αξιωματικοί διορισμένοι να δέχωνται διαθήκας, και λοιπάς πράξεις, καί συμβόλαια, εις όσα τα μέρη οφείλουν ή θέλουν να δώσωσιν έπίσημον χαρακτήρα, να βεβαιόνουν την χρονολογίαν των, να τάς φυλάττουν ασφαλώς, καί να δίδωσιν αντίγραφα αυτών.» Γενική Εφημερίς της Ελλάδος, του έτους 1830, Εκ της Εθνικής Τυπογραφίας, Διονυσίου Νότη Καραβία, Αθήνα 1976 (Αριθ. 25, Έτους Ε΄, 26ης Μαρτίου 19830), https://ermisilias.gr/index.php/politismos/92-istoria/7753-200-3#_edn7
  • «Αρχειοθετημένο αντίγραφο». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 1 Οκτωβρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 2 Σεπτεμβρίου 2020.

 

  1. ΦΕΚ Α 38/ 1834

Πηγές

  • Στυλιανός Μπίτος, «Ιστορική εξέλιξη του ελληνικού αστικού δικαίου. Από την επανάσταση του 1821 έως τη σύνταξη αστικού κώδικα», διπλωματική εργασία για το Πανεπιστήμιο Μακεδονίας. https://dspace.lib.uom.gr/handle/2159/20428
  • * «Το Πολιτικόν Σύνταγμα της Ελλάδος :Οι Ελληνικοί Κώδικες μετά των τροποποιούντων αυτών νεωτέρων Νόμων και Β. Διαταγμάτων οις προσετέθησαν» του Προέδρου του Αρείου Πάγου, Γεωργίου Α. Ράλλη, Αθήνα, 1856 [1]

Δέσπω Διαμαντίδου: Η αχώριστη φίλη της Μελίνας με την συναρπαστική ζωή

Πολιτισμος

Από τις σπουδαιότερες ηθοποιούς της γενιάς της, με χαλύβδινη προσωπικότητα, σπάνιο χαρακτήρα και το κυριότερο από τις πρώτες χειραφετημένες γνωστές γυναίκες στη χώρα μας. Η Δέσπω Διαμαντίδου διέγραψε σημαντική πορεία στο θέατρο και τον κινηματογράφο και ήταν απ’ τις ελάχιστες Ελληνίδες ηθοποιούς που έκαναν καριέρα στο εξωτερικό, έχοντας ως εφόδια στην υποκριτική τέχνη την εξαιρετική καλλιέργειά της, τη μόρφωση που της παρείχε η οικογένειά της,

Πηγή, περισσότερα στο https://www.in.gr/2024/02/18/stories/despo-diamantidou-axoristi-fili-tis-melinas-tin-synarpastiki-zoi/

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ - Τελευταίες παραστάσεις για την παράσταση “ΨΥΛΛΟΙ ΣΤ’ ΑΥΤΙΑ” από το ΠΡΟΣΚΗΝΙΟ

Πολιτισμος

Μέχρι και την Κυριακή 18 Φεβρουαρίου θα παίζονται οι παραστάσεις της Ομάδας Θεάτρου «ΠΡΟΣΚΗΝΙΟ» με το έργο «ΨΥΛΛΟΙ ΣΤ’ ΑΥΤΙΑ» του Ζωρζ Φεντώ στο Δημοτικό Θέατρο ΑΠΟΛΛΩΝ. Η παράσταση έχει γνωρίσει τεράστια επιτυχία μέχρι σήμερα, με το κοινό να κατακλύζει τις ημέρες των παραστάσεων την αίθουσα του δημοτικού θεάτρου, προκειμένου να απολαύσει μια άρτια στημένη και υψηλής αισθητικής παράσταση με καταιγιστικό ρυθμό και δράση.

Μέσα σ’ ένα κλίμα ευθυμίας και ξεκαρδιστικών καταστάσεων, ο Φεντώ γράφει με την ακρίβεια ωρολογιακής βόμβας μια σπαρταριστική κωμωδία που αποτελεί ορόσημο της ΒelleEpoque, στη οποία βασιλεύει ο σουρεαλισμός, καθώς παρακολουθούμε ένα διαρκές παιχνίδι παρεξηγήσεων και ανατροπών.

Η παράσταση παρουσιάζεται σε σκηνοθεσία Αλέξανδρου Κοέν με τον οποίο, και μετά το θρίαμβο του Σοφόκλειου “Οιδίποδα Τύραννου”, η ομάδα συνεργάζεται για ένατη φορά, ενώ τους ρόλους του έργου ερμηνεύουν οι Νίκος Λαϊνόπουλος, Ευάγγελος Κωνσταντίνου, Γιώτα Τόκα,Μαρία Μαντά, Νικόλ Σπηλιωτοπούλου, Κώστας Μπιλάλης, Άγγελος Γκοτσίνας, Έλενα Μπαγιώργου,Γεωργία Καράμπελα, Κώστας Ντεβενέζος, Ανδριάννα Γιατρά, Ραφαέλα Βουργουτζή και Δημήτρης Παπαδημητρίου.

            Η παράσταση ξεκινάει στις 9.30 μ.μ. ενώ κρατήσεις θέσεων μπορούν να γίνονται καθημερινά από 6.30 μ.μ. στο τηλέφωνο του θεάτρου 26210 36521.

 

Συμφωνία της Βάρκιζας - 12 Φεβρουαρίου 1945

Ιστορία

Η Συμφωνία της Βάρκιζας υπογράφηκε στις 12 Φεβρουαρίου 1945[1] [2] από την κυβέρνηση Πλαστήρα και αντιπροσώπους του Εθνικού Απελευθερωτικού Μετώπου (ΕΑΜ) μετά την ανακωχή των Δεκεμβριανών στις 11 Ιανουαρίου 1945 ανάμεσα στις βρετανικές και κυβερνητικές δυνάμεις και τον ΕΛΑΣ, βάσει της οποίας οι δυνάμεις του ΕΛΑΣ υποχρεώθηκαν να εκκενώσουν την Αττική και τη Θεσσαλονίκη.[3]

Γενικά

Την αντιπροσωπεία του ΕΑΜ αποτελούσαν ο επικεφαλής Γεώργιος Σιάντος [γ.γ. ΚΚΕ], οι Ηλίας Τσιριμώκος [γ.γ. Ε.Λ.Δ.], Δημήτρης Παρτσαλίδης [γ. Κεντρικής Επιτροπής του ΕΑΜ] και ο στρατηγός Στέφανος Σαράφης ως στρατιωτικός σύμβουλος, ενώ η κυβερνητική αντιπροσωπεία απαρτιζόταν από τον επικεφαλής Ιωάννη Σοφιανόπουλο (υπουργό Εξωτερικών), τους Περικλή Ράλλη (υπουργό Εσωτερικών), Ιωάννη Μακρόπουλο (υπουργό Γεωργίας) και το συνταγματάρχη Παυσανία Κατσώτα ως στρατιωτικό σύμβουλο.

Οι συνομιλίες άρχισαν στις 23:00 της 2ας Φεβρουαρίου 1945 στην έπαυλη του βιομήχανου Πέτρου Κανελλόπουλου στα Βλάχικα της Βάρης (Λαθουρίζα Βάρης), 2 χλμ. βόρεια από την παραλία της Βάρκιζας.[4] Στην πρώτη συνεδρίαση πήραν μέρος από την κυβερνητική πλευρά οι Σοφιανόπουλος, Μακρόπουλος και Ράλλης με παρατηρητή το διευθυντή του πολιτικού γραφείου του αντιβασιλέα, Γεωργάκη, και εμπειρογνώμονες τον αντισυνταγματάρχη Παυλόπουλο και τον ταγματάρχη Παπαθανασίου. Τους ΕΑΜ/ΕΛΑΣ/ΚΚΕ εκπροσώπησαν αντίστοιχα οι Τσιριμώκος, Σιάντος και Παρτσαλίδης, με εμπειρογνώμονα το Σαράφη και δύο αξιωματικούς του ΕΛΑΣ[5]. Μετά τις αρχικές τυπικές προσφωνήσεις, προέκυψε διαφωνία μεταξύ των δύο μερών για το κρίσιμο ζήτημα της αμνηστίας και η σύσκεψη διακόπηκε προσωρινά[6], για να ξαναρχίσει στις 6 Φεβρουαρίου[7] [8]. Το ΕΑΜ απέσυρε την αρχική του αξίωση να συμμετάσχει στην κυβέρνηση, ενώ συζητήθηκαν τα θέματα των δοσιλόγων, της συγκρότησης εθνικού στρατού και σωμάτων ασφαλείας, των ομήρων, της διενέργειας εκλογών και δημοψηφίσματος (το οποίο λόγω συνθηκών θα μετατίθετο χρονικά τουλάχιστον για ένα εξάμηνο) και του αφοπλισμού του ΕΛΑΣ. Στις 8 Φεβρουαρίου ανακοινώθηκε ότι ένα σχέδιο αφοπλισμού του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ είχε ήδη καταρτισθεί από τους εμπειρογνώμονες της κυβερνητικής πλευράς (Εφ. "Έθνος", φύλλο 8/2/1945, σελ. 2: "Κατηρτίσθη το σχέδιον αφοπλισμού των ανταρτικών σωμάτων του ΕΛΑΣ"), ενώ από τις αστικές εφημερίδες εκφράζονταν επιφυλάξεις για την "υποχωρητική στάση προς το ΕΑΜ που προκαλεί δυσφορίαν". Ο ΕΛΑΣ ζήτησε την άρση του στρατιωτικού νόμου αμέσως μετά την υπογραφή της συμφωνίας, αλλά η κυβέρνηση αρνήθηκε, επιθυμώντας να τον τερματίσει μετά τον πλήρη αφοπλισμό των αριστερών ανταρτών.[9]

Περιεχόμενο της συμφωνίας

Τη Συμφωνία αποτελούσαν εννέα άρθρα σχετικά με:

  1. Τη δημιουργία μιας δημοκρατικής πολιτείας με πλήρεις πολιτικές ελευθερίες.
  2. Την άρση του στρατιωτικού νόμου.
  3. Την αμνηστία των πολιτικών αδικημάτων (αλλά με την εξαίρεση των κοινών αδικημάτων) που πραγματοποιήθηκαν μετά τις 3 Δεκεμβρίου 1944.
  4. Την πλήρη απελευθέρωση των συλληφθέντων από τον ΕΛΑΣ.
  5. Τη δημιουργία ενός νέου Εθνικού Στρατού.
  6. Την αποστράτευση του ΕΛΑΣ και τον πλήρη αφοπλισμό του.
  7. Την εκκαθάριση των δημοσίων υπηρεσιών.
  8. Την αντίστοιχη εκκαθάριση των σωμάτων ασφαλείας και
  9. Τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος για το πολιτειακό ζήτημα και εκλογών με συμμετοχή διεθνών παρατηρητών.

Και πιο συγκεκριμένα:[10]

  • Με το 1ο άρθρο εξασφαλίστηκε η ελεύθερη εκδήλωση των πολιτικών φρονημάτων των πολιτών και προβλέφθηκε η κατάργηση όσων νομοθετημάτων ήταν αντίθετα προς αυτό. Προβλέφθηκε η εξασφάλιση του δικαιώματος του συνέρχεσθαι, του συνεταιρίζεσθαι, όπως και της ελευθερίας του Τύπου και η πλήρης αποκατάσταση των συνδικαλιστικών ελευθεριών.
  • Με το 2ο άρθρο προβλέφθηκε η άμεση άρση του στρατιωτικού νόμου μετά την ολοκλήρωση της εφαρμογής της Συμφωνίας αλλά και η άμεση αναστολή σε ολόκληρη την Επικράτεια των άρθρων 5, 10, 12, 20 και 85 του Συντάγματος με την έκδοση διατάγματος. Η αναστολή των ανωτέρω άρθρων προβλέφθηκε πως θα διαρκούσε μέχρι την ολοκλήρωση του αφοπλισμού και την εγκατάσταση των Διοικητικών, Δικαστικών και Στρατιωτικών σε όλη την Επικράτεια. Ειδικότερα για την περιοχή της Αθήνας και του Πειραιά, τους συνοικισμούς και τα προάστιά τους προβλέφθηκε εξαίρεση και η αναστολή του άρθρου 5 θα παρέμενε και μετά την ολοκλήρωση του αφοπλισμού εν ισχύ. Με το 2ο άρθρο διευκρινίστηκε πως για όσους είχαν συλληφθεί μέχρι εκείνη τη στιγμή δεν ίσχυε το άρθρο 5 και θα αφήνονταν ελεύθεροι το συντομότερο δυνατό. Αντίστοιχα προβλέφθηκε πως θα αφήνονταν ελεύθεροι και όσοι οπαδοί του ΕΑΜ είχαν συλληφθεί και κρατούνταν από άλλες οργανώσεις.
  • Με το 3ο άρθρο προβλέφθηκε η αμνήστευση όλων των πολιτικών αδικημάτων που τελέσθηκαν από την 3η Δεκεμβρίου 1944 και μέχρι την υπογραφή της Συμφωνίας. Εξαιρέθηκαν από την αμνηστία τα αδικήματα του κοινού ποινικού νόμου κατά της ζωής και της περιουσίας, τα οποία τελέσθηκαν χωρίς να είναι αναγκαία για την επίτευξη του πολιτικού αδικήματος. Ο νόμος που θα όριζε τις σχετικές λεπτομέρειες προβλέφθηκε να δημοσιευθεί μετά την υπογραφή της Συμφωνίας. Από την αμνηστία θα εξαιρούνταν όσοι, ενώ ήταν υποχρεωμένοι καθώς ανήκαν στον Ε.Λ.Α.Σ., την Εθνική Πολιτοφυλακή και τον Ε.Λ.Α.Ν., δεν παρέδιδαν τον οπλισμό τους μέχρι τη 15η Μαρτίου 1945.
  • Με το 4ο άρθρο προβλέφθηκε πως οι κρατούμενοι και οι συλληφθέντες από τις δυνάμεις του Ε.Λ.Α.Σ., της Εθνικής Πολιτοφυλακής και τον Ε.Λ.Α.Ν., ανεξάρτητα της ημέρας σύλληψης, θα αφήνονταν αμέσως ελεύθεροι. Όσοι κρατούνταν με την κατηγορία του δοσιλογισμού ή ως ένοχοι αδικημάτων θα παραδίδονταν στις επίσημες Δικαστικές Αρχές για να δικαστούν από τη Δικαιοσύνη σύμφωνα με τον νόμο.
  • Με το 5ο άρθρο ορίστηκε πως ο Εθνικός Στρατός, με εξαίρεση τους κατ’ επάγγελμα αξιωματικούς και υπαξιωματικούς, θα αποτελούνταν από οπλίτες που θα προέκυπταν από τις κληθείσες κλάσεις προς στρατολόγηση. Οι έφεδροι αξιωματικοί και οπλίτες που είχαν εκπαιδευθεί σε νέα όπλα θα παρέμεναν όμως σε υπηρεσία. Επίσης, ο Ιερός Λόχος θα παρέμενε χωρίς μεταβολές, καθώς βρισκόταν υπό τις εντολές του Συμμαχικού Στρατηγείου και αργότερα θα συγχωνευόταν και αυτός με τον Εθνικό Στρατό. Ορίστηκε, επίσης, πως θα επιβαλλόταν τακτική στρατολογία σε ολόκληρη την Επικράτεια, ενώ στις υπάρχουσες μονάδες θα προσέρχονταν προς κατάταξη και όσοι από τους αποστρατευθέντες του Ε.Λ.Α.Σ. ανήκαν στις κληθείσες προς κατάταξη κλάσεις. Επιπλέον, αποφασίστηκε η απόλυση των εφέδρων που είχαν εθελοντικά στρατευθεί αλλά οι κλάσεις τους δεν είχαν κληθεί. Ορίστηκε, επίσης, πως όλα τα μόνιμα στελέχη του Εθνικού Στρατού θα κρίνονταν από Στρατιωτικά Συμβούλια με βάση την ήδη υπάρχουσα 7η Συντακτική Πράξη και δηλώθηκε ο απόλυτος σεβασμός των πολιτικών και κοινωνικών φρονημάτων των στρατευμένων.
  • Με το 6ο άρθρο αποφασίστηκε πως μετά τη δημοσίευση της Συμφωνίας θα ξεκινούσε η αποστράτευση όλων των ενόπλων δυνάμεων της Αντίστασης και ειδικότερα του τακτικού και εφεδρικού Ε.Λ.Α.Σ., του Ε.Λ.Α.Ν. και της Εθνικής Πολιτοφυλακής. Η διαδικασία της αποστράτευσης και οι τεχνικοί όροι της εκτέλεσής της ορίστηκε πως θα εκτελούνταν με βάση ειδικό πρωτόκολλο, το οποίο θα συνέτασσε η Τεχνική Επιτροπή της Διάσκεψης και το οποίο θα προσαρτούνταν στη Συμφωνία. Ορίστηκε πως το υλικό που θα παρέδιδε ο Ε.Λ.Α.Σ. θα επιτασσόταν υπέρ του Κράτους και με την ολοκλήρωση της παράδοσής του θα αποδιδόταν από τις αρμόδιες αρχές πρωτόκολλο παραλαβής.
  • Με το 7ο άρθρο συμφωνήθηκε η δημιουργία Συμβουλίων από την Κυβέρνηση, τα οποία θα συγκροτούνταν έπειτα από ειδικό νόμο, για να πραγματοποιήσουν την εκκαθάριση των δημοσίων υπαλλήλων, των υπαλλήλων νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου, των δημοτικών και κοινοτικών υπαλλήλων όπως και άλλων επιχειρήσεων και υπηρεσιών εξαρτώμενων από το Κράτος ή επιχορηγούμενων από αυτό. Ως κριτήρια της εκκαθάρισης ορίστηκαν η επαγγελματική επάρκεια, ο χαρακτήρας, το ήθος, η συνεργασία με τον εχθρό και η υπαλληλική σχέση κατά τη διάρκεια της μεταξικής δικτατορίας. Όσοι υπάλληλοι, κατά τη διάρκεια της Κατοχής είχαν προσχωρήσει σε αντιστασιακές οργανώσεις αποφασίστηκε πως θα επανέρχονταν στις θέσεις τους και θα κρίνονταν όπως και οι υπόλοιποι υπάλληλοι. Ορίστηκε, επίσης, πως κανείς δημόσιος υπάλληλος δεν θα διωκόταν μόνο για τα πολιτικά του φρονήματα.
  • Με το 8ο άρθρο συμφωνήθηκε η εκκαθάριση των Σωμάτων Ασφαλείας, Χωροφυλακής και Αστυνομίας Πόλεων από ειδικά Εκκαθαριστικά Συμβούλια. Τα κριτήρια εκκαθάρισης αποφασίστηκε πως θα ήταν αντίστοιχα με αυτά που είχαν οριστεί για τους δημοσίους υπαλλήλους. Προβλέφθηκε πως όσοι αξιωματικοί και οπλίτες των Σωμάτων Ασφαλείας ενέπιπταν στις διατάξεις περί αμνηστίας της Συμφωνίας και κατά τη διάρκεια της Κατοχής είχαν προσχωρήσει στον Ε.Λ.Α.Σ., τον Ε.Λ.Α.Ν. και την Εθνική Πολιτοφυλακή θα επανέρχονταν αμέσως στις θέσεις τους και θα κρίνονταν με τον ίδιο τρόπο, όπως οι συνάδελφοί τους. Επιπλέον, ορίστηκε πως όσοι αξιωματικοί και οπλίτες των Σωμάτων Ασφαλείας είχαν εγκαταλείψει της θέσεις τους από την 3η Δεκεμβρίου 1944 μέχρι και την υπογραφή της Συμφωνίας ετίθεντο σε καθεστώς διαθεσιμότητας μέχρι να αποφασίσει για αυτούς η Κυβέρνηση που θα προέκυπτε από τις εθνικές εκλογές.
  • Το 9ο άρθρο προέβλεπε πως εντός του 1945 θα διεξαγόταν δημοψήφισμα σε καθεστώς πλήρους ελευθερίας, το οποίο θα ρύθμιζε το πολιτειακό ζήτημα. Μετά τη διεξαγωγή του δημοψηφίσματος ορίστηκε πως θα διενεργούνταν εκλογές για τη συγκρότηση Συντακτικής Εθνοσυνέλευσης, η οποία θα συνέτασσε το νέο Σύνταγμα της χώρας. Επίσης δηλώθηκε η επιθυμία παρατηρητές από τις Μεγάλες Σύμμαχες Χώρες να παρακολουθήσουν και να εγγυηθούν τη γνησιότητα των εκλογικών διαδικασιών.

Τα μετέπειτα

Τα αποτελέσματα της Συμφωνίας της Βάρκιζας ήταν:

  • Στις 28 Φεβρουαρίου ολοκληρώθηκε ο αφοπλισμός του ΕΛΑΣ[11], ο οποίος παρέδωσε 100 πυροβόλα διαφόρων τύπων, 81 ομαδικούς και 138 ατομικούς όλμους, 419 πυροβόλα, 1412 οπλοπολυβόλα, 713 αυτόματα τουφέκια, 48.953 τουφέκια και πιστόλια, 57 αντιαρματικά τουφέκια και 17 συσκευές ασυρμάτου.
  • Μερικές μονάδες του ΕΛΑΣ, όπως και ο ηγέτης του Άρης Βελουχιώτης αρνήθηκαν να δεχτούν τη Συμφωνία και κατέφυγαν και πάλι στα βουνά, παρότι ο τελευταίος είχε υπογράψει την αποστράτευση του ΕΛΑΣ. Το Κ.Κ.Ε. τους αποκήρυξε αμέσως, αν και το 2011, μόλις 66 χρόνια αργότερα παραδέχθηκε ότι η απόφαση του Βελουχιώτη ήταν σωστή και τον αποκατέστησε πολιτικά.
  • Οι παραβιάσεις οδήγησαν σε νέα πολιτική πόλωση και στα δραματικά γεγονότα του εμφυλίου 1946-1949.

Ωστόσο, η Συμφωνία της Βάρκιζας περιείχε ουσιαστικές αδυναμίες και νομικά κενά, τα οποία σε συνδυασμό με την έλλειψη συνεννόησης ανάμεσα στις δύο πλευρές τελικά οδήγησαν στην ουσιαστική ακύρωσή της. Υπήρχε, χαρακτηριστικά, η πιο κάτω σημαντική παράλειψη: Ενώ με τη συμφωνία της Βάρκιζας παραχωρούνταν αμνηστία στους αντάρτες του ΕΛΑΣ, δε λαμβανόταν πρόνοια για τα ποινικά αδικήματα που διαπράχθηκαν στην περίοδο των Δεκεμβριανών. Αυτή η παράλειψη θα έχει μοιραίες επιπτώσεις στις πολιτικές εξελίξεις στην Ελλάδα. Μετά την υπογραφή της Συμφωνίας, ξέσπασε η λεγόμενη Λευκή Τρομοκρατία και κύμα αντεκδικήσεων όχι μόνο εναντίον των κομμουνιστών αλλά και πολιτών που είχαν ενταχθεί ή συμπαθούσαν το ΕΑΜ. Λόγω της Συμφωνίας το Κομμουνιστικό Κόμμα Ελλάδας παρέμεινε τυπικά νόμιμο κατά τη διάρκεια του Ελληνικού Εμφυλίου Πολέμου έως τις 27/12/1947, όταν με τον Α.Ν. 509/1947 (Ιδιώνυμο) τέθηκε εκτός νόμου. Νωρίτερα, το καλοκαίρι του 1946, με το Γ' Ψήφισμα, είχε αρχίσει η δίωξη από το επίσημο κράτος των αριστερών και φιλοαριστερών πολιτών με έκτακτα στρατοδικεία και εκτελέσεις.

Στον κινηματογράφο

Τμήματα από το κείμενο της Συμφωνίας της Βάρκιζας είναι ενσωματωμένα στο σενάριο της ταινίας Ο Θίασος (1975) του Θόδωρου Αγγελόπουλου. [12] Στην ταινία αναπαριστάται και το ίδιο το ιστορικό γεγονός:

Στην αυλή ενός στρατιωτικού κτηρίου, που μοιάζει με σκηνή θεάτρου, εισέρχονται οι αντάρτες καβάλα στα άλογά τους, με τελετουργικές κινήσεις αφιππεύουν και αφήνουν τα όπλα τους σε ένα απλωμένο πανί στο κέντρο της αυλής, ενώ στην απέναντι πλευρά στέκονται σε στάση προσοχής οι αξιωματικοί των συμμάχων [...]. Με έκδηλη ειρωνεία –το πρώτο άλογο αφήνει τα περιττώματά του στο πλακόστρωτο– γίνεται σαφής υπαινιγμός στη μελλοντική παραβίαση της Συμφωνίας από τις μεταπολεμικές κυβερνήσεις, εξαιτίας της αντικομμουνιστικής τους πολιτικής, αλλά και της αδυναμίας τους να επιβάλουν την εφαρμογή της. [12]

Δείτε επίσης

Παραπομπές- Σημειώσεις

 

 

  1. Μπράβου, Χριστίνα (2021). Ο Θίασος του Θόδωρου Αγγελόπουλου στη συγκυρία της πρώιμης μεταπολιτευτικής περιόδου και η συμβολή του στη διαμόρφωση της ιστορικής μνήμης. Αθήνα: ΕΑΠ.

Αναφορές

Φυλλάδιο μαθήματος Ιστορίας Γ' Λυκείου

Βιβλιογραφία

  • Χάρης Βλαβιανός, "Η βαλκανική διάσταση της Συμφωνίας της Βάρκιζας και η σοβιετική πολιτική. Η προδοσία του μύθου και ο μύθος της προδοσίας", Ίστωρ, 1 (1990), σελ. 117-145
  • Σπύρος Γασπαρινάτος, Απελευθέρωση, Δεκεμβριανά, Βάρκιζα, Σειρά: «Βιβλιοθήκη ιστορική», εκδ. Ι.Σιδέρη ISBN 960-08-0131-2
  • Κώστας Καραγεώργης, Από τη Βάρκιζα στον Εμφύλιο, εκδ. Προσκήνιο
  • Πηγή: Wikipedia

Δελτίο τύπου - «Ψύλλοι στ’ αυτιά» του Ζωρζ Φεντώ από την ομάδα θεάτρου ΠΡΟΣΚΗΝΙΟ

Πολιτισμος

Γέλιο μέχρι δακρύων χαρίστε στο κοινό η πρεμιέρα της παράστασης «Ψύλλοι στ’ αυτιά» του Ζωρζ Φεντώ από την ομάδα θεάτρου ΠΡΟΣΚΗΝΙΟ το βράδυ της Παρασκευής.  Μια ξέφρενη κωμωδία με φρενήρεις ρυθμούς και ξεκαρδιστικές καταστάσεις είναι το νέο στοίχημα της θεατρικής ομάδας το οποίο και πέτυχε απόλυτα στην πρεμιέρα της παράστασης. Οι ηθοποιοί σε μία «χορογραφική» θα έλεγε κανείς σκηνοθεσία του Αλέξανδρου Κοέν αποδίδουν τα πρόσωπα και την πλοκή του έργου με τέλειο συγχρονισμό πετυχαίνοντας να προκαλέσουν αβίαστα το γέλιο του κοινού από την αρχή μέχρι το τέλος της παράστασης.

Ήδη η ομάδα έχει αποσπάσει τις πιο θερμές κριτικές και θα συνεχίσει μέχρι και τις 18 Φεβρουαρίου στο δημοτικό θέατρο ΑΠΟΛΛΩΝ του Πύργου καθημερινά εκτός από Δευτέρα και Τρίτη με ώρα έναρξης 9:30
Κρατήσεις θέσεων μπορούν να γίνονται στο τηλέφωνο 2621036521 από ώρα 6.30 μμ. 

 

Δελτίο τύπου - ΛΥΚΕΙΟΝ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΔΩΝ ΠΥΡΓΟΥ - ΧΑΡΑΛΑΜΠΕΙΑ 2024: «Θρύλοι και Ιστορίες..»

Πολιτισμος

Τα Χαραλάμπεια, η παράσταση θεσμός συνυφασμένη με το Λύκειο των Ελληνίδων του Πύργου προς τιμήν του προστάτη μας Αγίου Χαραλάμπους, επιστρέφουν μετά την πανδημία, την Κυριακή 11 Φεβρουαρίου 2024 στο συνεδριακό κέντρο της Π.Ε. Ηλείας, σε συνδιοργάνωση με την Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας και τον Δήμο Πύργου.

Αναφέρονται σε θρύλους και ιστορίες που έχουν καταγραφεί στο λαϊκό αίσθημα και έχουν σφραγίσει γενιές Ελλήνων από τους περασμένους αιώνες. Και αν και έρχονται από το μακρινό παρελθόν, παραμένουν ζωντανοί και αφήνουν μια γλυκιά αίσθηση νοσταλγίας για τη ζωή των ανθρώπων και τα πάθη τους. Η ιστορία του Ερωτόκριτου και της Αρετούσας και το πάθος της αγάπης τους, η ιστορία της Γκόλφως και του Τάσου και το πικρό τέλος τους, η ιστορία της γυναίκας του Πρωτομάστορα που θεμελίωσε το γεφύρι της Άρτας, ο θρύλος του Μενούση και της άμοιρης γυναίκας του, της κόρης από την Αμοργό και της άλλης της κοπέλας στο ποτάμι από την Τραπεζούντα θα ζωντανέψουν με χορούς και τραγούδια καθώς και με τις αφηγήσεις μας. Ταυτόχρονα θα αναδειχθεί και η θέση της γυναίκας σε μια κοινωνία σκληρή, αυστηρή που τη θέλει υποταγμένη, αποκλεισμένη και απόλυτα συμμορφωμένη με αυστηρούς κανόνες.

Συμμετέχουν όλα τα χορευτικά τμήματα ενηλίκων του Λ.τ.Ε. Πύργου, η χορευτική ομάδα των εφήβων μας και η Μεγάλη Χορευτική μας Ομάδα, σε επιμέλεια των δασκάλων μας Κώστα Τζανέτου, Ανδρέα Μικελόπουλου, Νίκου Χρυσανθόπουλου, Κώστα Ζώντου και Ιουλίας Κόλλια. Ολοι οι χορευτές μας με υπέροχες φορεσιές από πολλά μέρη της πατρίδας μας (Πόντο, Κάρπαθο, Ήπειρο, Σποράδες, Πελοπόννησο, Κρήτη).

Συμμετέχει επίσης και η χορωδία μας με τραγούδια παραδοσιακά που αναφέρονται σε τέτοιες θρυλικές ιστορίες, σε επιμέλεια της κ. Κωστούλας Σακκά – Κυρίτση.

Ευχαριστούμε θερμά τον Περιφερειάρχη κ. Νεκτάριο Φαρμάκη, τον Αντιπεριφερειάρχη Ηλείας κ. Νίκο Κοροβέση και τον Αντιπεριφερειάρχη Πολιτισμού κ. Παναγιώτη Μπράμο για τη συνδιοργάνωση και την παραχώρηση της φιλόξενης αίθουσας του Συνεδριακού Κέντρου της ΠΕ Ηλείας, όπως θερμά ευχαριστούμε και το Δήμαρχο Πύργου κ. Ευστάθιο Καννή για την συνδιοργάνωση.

Mουσικοί:

Φώτης Τζανέτος-κλαρίνο / Λύσανδρος Παναγόπουλος –λαούτο/ Γιάννης Οικονόμου –βιολί/ Μαρία Παπαγεωργίου –κανονάκι/ Μανώλης Μπουνταλάκης –λύρα Κρήτης & Καρπάθου/ Χρήστος Ναβροζίδης –λύρα Πόντου/ Κώστας Κονταξάκης –λαούτο/ Βαγγέλης Μαμαλάκης –λαούτο/ Γιώργος Γεωργίου – κρουστά.

Τραγούδι: Λύσανδρος Παναγόπουλος, Ρούλη Μαλλιοπούλου, Μαρία Παπαγεωργίου,Μανώλης Μπουνταλάκης, Βαγγέλης Μαμαλάκης, Κώστας Κονταξάκης, Χρήστος Ναβροζίδης.

 

Επιμέλεια παράστασης – Κειμένων : Κων/νος Τζανέτος- Αικ. Παρασκευοπούλου

Έφορος χορού: Αικ. Παρασκευοπούλου

Έφορος Ιματιοθήκης: Α. Διαμαντοπούλου

Έφορος μουσικού τμήματος: Μαρίνα Νικολακοπούλου

Εφορος Εκδηλώσεων: Δήμητρα Πατσούρη.

 

Σας περιμένουμε !

 

Η πρόεδρος η γεν. γραμματέας

Αικατερίνη Παρασκευοπούλου Δήμητρα Καχτίτση Τζαβάρα



Αναδημοσίευση - Αρχιεπίσκοπος Σεραφείμ: Η παλικαριά του αντάρτη

Ιστορία

Η συμβολή του στην εθνική συμφιλίωση

Διπλό χρέος μού υπαγορεύει τα στερνά τούτα λόγια στο σημερινό ξόδι σου. Είναι το χρέος του κοντοχωριανού και συντοπίτη, καθώς και το χρέος του συναγωνιστή.

Προέλευση, περισσότερα στο https://www.in.gr/2024/04/10/stories/arxiepiskopos-serafeim-palikaria-tou-antarti/

 

 

Αναδημοσίευση - Διονύσιος Σολωμός: Πρώτιστη νεοελληνική αξία η ελευθερία

Ιστορία

Η σχέση του Σολωμού με την ευρωπαϊκή σκέψη και ποίηση, την ιταλική και τη γερμανική κυρίως, έχει μελετηθεί διεξοδικά, με μια έμφαση που ίσως υπερκαλύπτει τη σημασία του φαινομένου. Δεν μπορούμε να πούμε το ίδιο για τη σχέση του Σολωμού με την ελληνική παράδοση. Το σημαντικό ερευνητικό έργο που έχει γίνει σ’ αυτόν τον τομέα από ορισμένους σολωμιστές μένει να συμπληρωθεί, αλλά κυρίως να αποτιμηθεί σ’ όλες τις διαστάσεις και τις συνέπειές του.

Προέλευση, περισσότερα στο https://www.in.gr/2024/04/08/stories/dionysios-solomos-protisti-neoelliniki-aksia-eleytheria/

Σπύρος Μαρκεζίνης: Ο «συντονιστής» μιας «πεφωτισμένης» δικτατορίας (παρασκηνιακές κινήσεις των Ανακτόρων και του Μαρκεζίνη κατά τα έτη 1948-1949)

Ιστορία

Aντιφατικός και παρορμητικός, αλλά μεγαλοφυής

Στις 9 Απριλίου 1909 γεννήθηκε ο Σπύρος Μαρκεζίνης, ο οποίος κατάφερε να διαγράψει μια αξιοσημείωτη πορεία στο δημόσιο βίο του τόπου μας, και μάλιστα σε ταραχώδεις περιόδους όπως η δεκαετία του ’40 με τον αδελφοκτόνο πόλεμο, αλλά και τα χρόνια της δικτατορίας των συνταγματαρχών.

Προέλευση, περισσότερα στο https://www.in.gr/2024/04/09/stories/spyros-markezinis-o-syntonistis-mias-pefotismenis-diktatorias/

Αναδημοσίευση - Ο ιταλικός φιλελληνισμός

Ιστορία

Κυρίαρχες αξίες στην Ευρώπη κατά τον 19ου αιώνα ήταν εκείνες της ανεξαρτησίας, της ελευθερίας, της αυτοδιάθεσης των εθνοτήτων, της αλληλεγγύης αλλά και του φιλελληνισμού, που εκτείνεται με το πέρασμα του χρόνου σε όλο και περισσότερα κράτη της Ευρώπης.

Προέλευση, περισσότερα στην https://www.avgi.gr/entheta/anagnoseis/393477_o-italikos-filellinismos

Επαναδημοσίευση - Συμβολή στον εορτασμό της επετείου των 200 χρόνων από την ελληνική Επανάσταση - Η Ελληνική Επανάσταση του 1821 ως ένα ευρωπαϊκό γεγονός

Ιστορία

του Σάκη Τραμπαδώρου

Η Γαλλική επανάστασις και ο Ναπολέων έκαμε, κατά τη γνώμην μου (έγραφε ο Κολοκοτώνης) να ανοίξη τα μάτια του κόσμου. Πρωτύτερα τα έθνη δεν εγνωρίζοντο, τους βασιλείς τους νόμιζαν θεούς της γης, και ό,τι και αν έκαμναν το έλεγαν καλά καμωμένο. Δια τούτο και είναι δυσκολότερο να διοικήσεις τώρα λαόν.

Hobsbawm, E. J., Η Εποχή των Επαναστάσεων 1789-1848, Μ.Ι.Ε.Τ, Αθήνα, 2002, σελ. 137.

Η Ελληνική Επανάσταση ανήκει στην πρώτη ομάδα επαναστάσεων που εκδηλώθηκαν στην Ευρώπη μεταξύ του 1815 και του 1848.

Οι άλλες της ίδιας ομάδας ήταν αυτές της Ισπανίας και της Νάπολης, που εκδηλώθηκαν το 1820.

Εκτός όμως από την ελληνική, όλες οι άλλες επαναστάσεις καταπνίγηκαν.

Οι επαναστάσεις των ετών 1815-1848 δεν ήταν απλώς έργο λίγων δυσαρεστημένων ταραχοποιών. Ξέσπασαν γιατί τα πολιτικά συστήματα που είχαν επιβληθεί στην Ευρώπη ήταν εντελώς ανεπαρκή και, σε μια περίοδο γρήγορων κοινωνικών αλλαγών, οι οικονομικές και κοινωνικές δυσαρέσκειες ήταν τόσο οξείες ώστε να προκαλούν σχεδόν αναπόφευκτα συνεχή επαναστατικά ξεσπάσματα.

Αντίθετα με ό,τι συνέβαινε με τις επαναστάσεις στο τέλος του 18ου αιώνα, οι επαναστάσεις της μεταναπολεόντειας περιόδου ήταν εσκεμμένες ή ακόμη και προγραμματισμένες. Γιατί το καταπληκτικότερο κληροδότημα της ίδιας της Γαλλικής Επανάστασης ήταν τα πρότυπα και τα οργανωμένα σχήματα πολιτικής αναταραχής που αυτή καθιέρωσε για τη γενική χρήση των απανταχού επαναστατών.

Τα πολιτικά πρότυπα που δημιούργησε η Επανάσταση του 1789 χρησίμευαν στο να αποκτήσει η δυσαρέσκεια συγκεκριμένο αντικείμενο, η αναταραχή να γίνει επανάσταση και, πάνω απ’ όλα, να συνενωθεί η Ευρώπη ολόκληρη σ’ ένα ανατρεπτικό κίνημα, σε ένα ανατρεπτικό ρεύμα.

Η Ελληνική Επανάσταση του 1821 υπήρξε ένα γεγονός μεγάλης πολιτικής σημασίας για τους κατακτημένους ελληνικούς πληθυσμούς.

Δεν ήταν όμως αυτή η μοναδική της διάσταση. Αποτέλεσε, ταυτόχρονα, ένα γεγονός γεωπολιτικής εμπλοκής και ιδεολογικών κινητοποιήσεων για την ίδια την Ευρώπη.

Αρχικά, με τη βοήθεια του φιλελληνικού κινήματος και της διπλωματίας αργότερα, οι Έλληνες εκμεταλλεύτηκαν με τρόπο περίτεχνο τις προϋπάρχουσες γεωπολιτικές αντιθέσεις τις οποίες η ίδια η Επανάσταση είχε παροξύνει στο έπακρο.

Παρότι έμοιαζαν πολύ με τις άλλες ξεχασμένες πολεμικές αγροτικές τάξεις και φυλετικές ομάδες της βαλκανικής χερσονήσου, μια μερίδα τους αποτελούσε διεθνή εμπορική και διοικητική τάξη, εγκατεστημένη σε παροικίες ή κοινότητες σ’ ολόκληρη την Οθωμανική Αυτοκρατορία αλλά και εκτός αυτής.

Στους κόλπους αυτής της κοσμοπολίτικης διασποράς ρίζωσαν οι ιδέες της Γαλλικής Επανάστασης: ο φιλελευθερισμός, ο εθνικισμός και οι μέθοδοι πολιτικής οργάνωσης από τις ελευθεροτεκτονικές μυστικές εταιρείες.

Έτσι, αφενός ο ανταγωνισμός των ευρωπαϊκών Δυνάμεων (ιδιαίτερα της Βρετανίας και της Ρωσίας, και δευτερευόντως της Γαλλίας) αναφορικά με την παρατεταμένη κρίση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, έκαναν την εχθρική σε κάθε εξέγερση Ρωσία να βλέπει ευνοϊκά τον αγώνα ενός ορθόδοξου λαού ενάντια σε έναν εχθρό ο οποίος αποδυναμωνόταν. Όσο για τη Βρετανία, οι φόβοι για μια μονομερή ρωσική επέμβαση, η φιλελληνική πίεση, τα οικονομικά συμφέροντα και η γενική πεποίθηση ότι η διάλυση της Τουρκίας δεν μπορούσε να αποτραπεί, αλλά μπορούσε το πολύ πολύ να οργανωθεί, τους οδήγησε τελικά απ΄ την εχθρότητα στην ουδετερότητα και, τέλος, σε μια ανεπίσημη επέμβαση υπέρ των Ελλήνων.

Αφετέρου δε, όλοι οι διεθνείς επαναστάτες της εποχής νοούσαν την επανάσταση ως ενιαία και αδιάσπαστη: ένα ενιαίο ευρωπαϊκό φαινόμενο μάλλον παρά ένα άθροισμα εθνικών και τοπικών απελευθερωτικών κινημάτων. Όλοι τους έτειναν στην υιοθέτηση του ίδιου τύπου επαναστατικής οργάνωσης: της μυστικής επαναστατικής αδελφότητας.

Οι αδελφότητες αυτές, καθεμιά με τονισμένο τελετουργικό και αυστηρή ιεραρχία, που πήγαζαν από ελευθεροτεκτονικά πρότυπα ή τα μιμούνταν, ξεπήδησαν γύρω στο τέλος της ναπολεόντειας περιόδου. Η πιο γνωστή, λόγω της διεθνικότητάς της, ήταν η αδελφότητα των Καλών Εξαδέλφων ή Καρμπονάρων. Φαίνεται ότι κατάγονταν από τεκτονικές ή συναφείς στοές της ανατολικής Γαλλίας, οι οποίες , μαζί με άλλες ανάλογες ομάδες, εξαπλώθηκαν και στον μεσογειακό χώρο μετά το 1815. Οι ίδιες, και τα παράγωγά τους, απαντούν ακόμη και στη Ρωσία - επανάσταση των Δεκεμβριστών του 1825 - αλλά κυρίως στην Ελλάδα.

Ο Καρμποναρισμός (με τη γενική του έννοια) ήταν η κύρια μορφή επαναστατικής οργάνωσης, και η διάθεσή του να συμβάλλει στην ελληνική απελευθέρωση (φιλελληνισμός) τον βοήθησε να διατηρήσει τη συνοχή του.

Η Ελλάδα έγινε η πηγή έμπνευσης του διεθνούς φιλελευθερισμού, και ο φιλελληνισμός, που συνεπέφερε οργανωμένη υποστήριξη για τους Έλληνες και συμμετοχή πολυάριθμων εθελοντών στον ελληνικό αγώνα, έπαιξε στη συσπείρωση της ευρωπαϊκής αριστεράς στη δεκαετία του 1820 ρόλο ανάλογο με αυτόν που θα έπαιξε στο τέλος της δεκαετίας του 1930 η υποστήριξη στην Ισπανική Δημοκρατία.

Η Ελληνική Επανάσταση αποτέλεσε τη μόνη περίπτωση όπου ο ατέρμονος πόλεμος των ποιμενικών φύλων και των ληστών - ηρώων ενάντια οποιασδήποτε κυβέρνησης συγκεράστηκε με τις ιδέες του αστικού εθνικισμού και της Γαλλικής Επανάστασης.

Γιατί μόνο στην Ελλάδα ένας ολάκερος λαός ξεσηκώθηκε ενάντια στον κατακτητή με τρόπο που θα μπορούσε εύλογα να ταυτιστεί με την υπόθεση της ευρωπαϊκής αριστεράς. Και αντίστροφα, η υποστήριξη της ευρωπαϊκής αριστεράς με ηγέτη τον Λόρδο Βύρωνα, συνέβαλε σημαντικά στην πραγμάτωση της ελληνικής ανεξαρτησίας.

Ένα άλλο σημαντικό αποτέλεσμα της ελληνικής παλιγγενεσίας ήταν η εξέλιξη του εθνικισμού των άλλων βαλκανικών λαών.

Συγκεκριμένα, προεπαναστατικά, ήταν τέτοια η σημασία και η εμβέλεια της ελληνικής εμπορικής και διοικητικής τάξης που οι μορφωμένες και εμπορικές τάξεις των Βαλκανίων, της περιοχής της Μαύρης Θάλασσας και της Ανατολής, ανεξάρτητα από την εθνική τους καταγωγή, είχαν εξελληνιστεί ακριβώς εξαιτίας των δραστηριοτήτων τους.

Κατά τη διάρκεια του 18ου αιώνα αυτός ο εξελληνισμός προχώρησε ακόμη πιο ορμητικά απ’ ότι προηγουμένως, εν πολλοίς, λόγω της σημαντικής οικονομικής ανάπτυξης.

Από τη στιγμή όμως που άρχισε να σημαίνει πολιτική υποστήριξη της Ελλάδας, άρχισε να υποχωρεί ακόμη και ανάμεσα στις αφομοιωμένες βαλκανικές εγγράμματες τάξεις.

Έτσι, η ελληνική ανεξαρτησία τροφοδότησε και ενέτεινε τον λανθάνοντα εθνικισμό των άλλων βαλκανικών λαών, λειτουργώντας ως η απαραίτητη προϋπόθεση για την εξέλιξη του.

Η επιτυχία της Ελληνικής Επανάστασης, όπως κάθε άλλης, δεν μπορεί να νοηθεί με στρατιωτικούς όρους και ατομικούς ηρωισμούς, παρά το γεγονός ότι και αυτοί έχουν τη σημασία στους.

Άλλωστε, το πανάρχαιο ήθος της βαλκανικής χερσονήσου, επέβαλε ένα πολιτικό ιδεώδες όπου ο ρόλος του άνδρα ήταν να γίνει ήρωας, και όπου ο εκτός νόμου, που έπαιρνε τα βουνά για να αντισταθεί σε κάθε κυβέρνηση, έπρεπε να επανορθώσει τις αδικίες που γίνονταν εις βάρος του λαού.

Η επικράτηση των Ελλήνων, έναντι ενός ασυγκρίτως ισχυρότερου εχθρού, οφείλεται πρωτίστως σε ιδιαιτέρως ευφυείς πολιτικές στρατηγικές.

Η Ελληνική επανάσταση του 1821 είναι ιστορία ελληνική και ταυτοχρόνως ευρωπαϊκή, όπως άλλωστε και ο ελληνικός Διαφωτισμός, ογδόντα χρόνια νωρίτερα.

Σήμαινε, σε ευρωπαϊκό επίπεδο, την κατάρρευση της μονιμότητας του διακανονισμού του 1815, του συστήματος των συνεδρίων, καθώς επίσης και την κατάρρευση της αρχής της κατάπνιξης κάθε επανάστασης.

 

Πηγές:

  1. Η Ελληνική Επανάσταση του 1821- Ένα ευρωπαϊκό γεγονός, επιμέλεια-εισαγωγή Πέτρος Πιζάνιας, Κέδρος, Αθήνα, 2009.

  2. Hobsbawm, E. J., Η Εποχή των Επαναστάσεων 1789-1848, Μ.Ι.Ε.Τ, Αθήνα, 2002.

Επαναδημοσίευση - Συμβολή στον εορτασμό της επετείου των 200 χρόνων από την Επανάσταση του 1821 - Τα νομίσματα: Από το γρόσι και τα άλλα ξένα νομίσματα στον φοίνικα και την δραχμή.

Ιστορία

Του Διονύση (Σάκη) Τραμπαδώρου*

Τα νομίσματα που συναντούμε στη συγκυρία της Επανάστασης, δηλαδή λίγο πριν, κατά τη διάρκεια και λίγο μετά από αυτήν, είναι τα «τάλιρα δίστηλα», τα «τάλιρα γαλλικά», τα «γρόσια», το «γρόσσο», τα «τάλιρα της αούστριας», οι «παράδες», οι «φοίνικες» τα «τάλιρα της ρεγγίνας», τα «φλωρία βενέτικα» και οι «μαχμουτιέδες».

Για πολλά ακόμη χρόνια μετά την Επανάσταση, οι διάφορες συναλλαγές θα συνεχίσουν να γίνο­νται όχι μόνο στο τούρκικο νόμισμα αλλά και σε πολλά ευρωπαϊκά. Η πολιτεία αρκείται στο ρόλο του ρυθμιστή της αξίας των νομισμάτων αυτών, ορίζοντας με συνεχείς επίσημες διατιμή­σεις τις αντιστοιχίες των ευρωπαϊκών προς το τούρκικο νόμισμα, το γρόσι.

Από αυτή την άποψη παρουσιάζεται απλά ως συνεχιστής της οθωμανικής πολιτικής.

Έτσι, δεν είναι εύκολο κανείς να πει, με απόλυτο τρόπο, το πότε συντελείται η μεταβολή, αν δηλαδή είναι το 1828, έτος κοπής του φοίνικα ή το 1833, με την καθιέρωση της δραχμής, και την απαγό­ρευση της κυκλοφορίας των τουρκικών νομισμάτων[i].

Πάντως, η νομισματική αλλαγή του 1833, με την καθιέρωση της δραχμής, ήταν πολύ πιο ολοκληρωμένη και πιο επιστημονικά τεκμηριωμένη, απ’ ό,τι αυτή του Ι. Καποδίστρια με τον φοίνικα[ii].

Κατά τον Αλέξανδρο Δεσποτόπουλο, ο από 28 Φεβρουαρίου 1828 καθορισμός της επίσημης τιμής των διαφόρων ξένων νομισμάτων, σε σύγκριση με το γρόσι, νόμισμα το οποίο ήταν ακόμη σε χρήση για τον προϋπολογισμό του κράτους, και με αυτό συναλλασσόταν το δημόσιο, απέβλεπε στη διευκόλυνση του εμπορίου. Ο φοίνικας κόπηκε το 1828 και τέθηκε σε κυκλοφορία την 1η Οκτωβρίου 1829.

Ο Ελληνικός φοίνικας κόπηκε με βάση το ισπανικό δίστηλο[iii].

 Η κοπή του φοίνικα υπήρξε, άλλωστε, το σπουδαιότερο νομισματικό μέτρο της κυβέρνησης Καποδίστρια, που ενείχε μάλιστα και εθνικό χαρακτήρα (ο Δεσποτόπουλος εννοεί την απάλειψη του παράγοντα της ποδηγέτησης της ελληνικής οικονομίας από τον Σουλτάνο, μέσω αλλαγών στην κυκλοφορία των νομισμάτων).

Από τον Ιανουάριο του 1830, καθορίστηκε η επίσημη τιμή των ξένων νομισμάτων, σε σύγκριση με τον φοίνικα, πού είχε στο μεταξύ ορισθεί ως το εθνικό νόμισμα.

Επίσης, τον Ιανουάριο του 1830, ανακοινώθηκε ότι από 1ης  Μαρτίου 1830 τα κατάστιχα των δημοσίων υπηρεσιών θα έπρεπε να τηρούνται σε φοίνικες και λεπτά [iv]

.Ο δε Βασίλης Κρεμμυδάς αναφέρει ότι η μετάβαση στο ελληνικό κράτος έφερε στο προσκήνιο νομίσματα που πριν δεν κυκλοφορούσαν όπως ήταν το «παβαρικό», το «σπαθάτο», η «λίρα», το «γαλλικό» κ.ά. και εξαφάνισε άλλα με ευρεία χρήση (όπως τους «ρουμπιέδες» Πόλης και άλλους, τα «μπεσικλίκια» κ.ά.

Άφησε όμως ακλόνητο το πιο σκληρό νόμισμα, δηλαδή το κολονάτο (δίστηλο) τάλιρο που κατείχε τη θέση αυτή από τα τέλη του 18ου αιώνα, με την πτώση της Βενετίας στον Ναπολέοντα και την συνακόλουθη καθολική απαξίωση του τότε σκληρού βενέτικου φλουρίου ή τσεκινίου.

Ο καποδιστριακός φοίνικας ισοτιμήθηκε προς ένα γρόσι, ενώ η έκδοση της δραχμής ισοτιμήθηκε επισήμως προς 2,5 γρόσια.

Όμως, το νόμισμα εκτός από μέσο συναλλαγής, είναι και εμπόρευμα, που η αξία του υπόκειται στο νόμο της προσφοράς και της ζήτησης και επομένως η τιμή του θα μπορούσε να κυμαίνεται με όρους αγοράς και οι ισοτιμίες να προσδιορίζονται από τις εκάστοτε συμφωνίες.

Το δε γρόσι εξακολούθησε να αντιστέκεται και ήταν σε χρήση επί πολλά χρόνια μετά την ίδρυση του ελληνικού κράτους[v].

 

 

[i]Ευτυχία Δ. Λιάτα, Φλωρία δεκατέσσερα στένουν γρόσια σαράντα, Η κυκλοφορία των νομισμάτων στον ελληνικό χώρο, 15ος-9ος αι., Κ.Ν.Ε.-Ε.Ι.Ε., Αθήνα 1996, σελ. 9.

[ii]«Η διατίμηση του 1830 γίνεται για να ορίσει τις τιμές των διαφόρων νομισμάτων ως προς το ελληνικό νόμισμα, τον φοίνικα. Και οι τρεις όμως αυτές ταρίφες δίνουν την εντύπωση της προσωρινής λύσης σ' αντίθεση με την διατίμηση του 1833 όπου ο παραλληλισμός των ξένων νομισμάτων με την ελλη­νική δραχμή είναι συστηματικότερος, διεξοδικότερος και επιστημονικότερος. Επιπλέον, ο κατάλογος εδώ είναι ο πλουσιότερος από άποψη αριθμού νομισμάτων με αναφορά όχι μόνο στον τύπο του νομί­σματος αλλά και στο συγκεκριμένο έτος κοπής-του, αφού, ως γνωστό, οι διαφορετικές κοπές νομίσματος κατά κανόνα σήμαιναν και διαφορετική εσωτερική αξία αυτών». Ευτυχία Δ. Λιάτα, Φλωρία δεκατέσσερα στένουν γρόσια σαράντα, Η κυκλοφορία των νομισμάτων στον ελληνικό χώρο, 15ος-9ος αι., Κ.Ν.Ε.-Ε.Ι.Ε., Αθήνα 1996, σελ. 288.

[iii]Ευτυχία Δ. Λιάτα, Φλωρία δεκατέσσερα στένουν γρόσια σαράντα, Η κυκλοφορία των νομισμάτων στον ελληνικό χώρο, 15ος-9ος αι., Κ.Ν.Ε.-Ε.Ι.Ε., Αθήνα 1996, σελ. 154.

[iv]Αλέξανδρος Δεσποτόπουλος, «Οικονομική πολιτική του Καποδίστρια», Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, Τόμος ΙΒ΄, Εκδοτική Αθηνών, Αθήναι 1975, σελ. 616.

[v]Βασίλης Κρεμμυδάς, Το καριοφίλι και το γρόσι. Στεριανές οικονομικές πραγματικότητες στη νότια Πελοπόννησο (1750-1850), Ιστορικό Αρχείο-Πολιτιστική Συμβολή της Εμπορικής Τράπεζας της Ελλάδος, Αθήνα 2004, σσ. 100, 102.

 

Ορισμοί νομισμάτων της περιόδου

Γρόσι/α= τουρκικό νόμισμα, το ένα εκατοστό της τουρκικής λίρας. Το κάθε γρόσι είχε 40 παράδες, (τουρκικά, gurush).

Γρόσσο= Πολλαπλάσιο του δηναρίου, γνωστό και ως  γρόσσιον, το οποίο κόπηκε για πρώτη φορά από το βασιλιά της Γαλλίας Λουδοβίκο ΙΑ΄στην Tours και ονομάστηκε gros tournois. Καταρχήν ισοδυναμούσε με 12 δηνάρια, αλλά σταδιακά η αναλογία μεταβλήθηκε

Δίστηλα= Ασημένια νομίσματα ισπανοαμερικανικής προέλευσης, πολύ διαδεδομένα στην Ευρώπη κατά τον 18ο και 19ο αιώνα, ίσης αξίας με το τάληρο, βενέτικο κ. ά. Νομίσματα της εποχής. Αλλιώς: Κολονάτο, ονομασία που περοέρχεται απ’τις δύο κολόνες (στήλες) που απεικονίζονται αριστερά και δεξιά του θυρεού τα Ισπανίας, ίσο με 5,43 γαλλικά φράγκα της ίδιας εποχής.

Μαχμουτιές=Νόμισμα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Εκδόθηκε από το Μαχμούτ Β΄(1808-1839), και ήταν η κοινή ονομασία του atya-rumi altunu που κοινώς λεγόταν και mahmudiye και yirmibeslik (= νόμισμα 25 πιάστρων). Ο μαχμουτιές αυτός ήταν νέος τύπος χρυσού νομίσματος.

Παράς=  Είναι το αιγυπτιακό maidin (medino) και στις ελληνικές πηγές μαΐδι, μαϊδί ή μαγίδιον και μεδίνα, το οποίο εισαγόμενο στην Κωνσταντινούπολη ονομάστηκε παράς.

Τάλιρα δίστηλα= ασημένιο νόμισμα γερμανικής προέλευσης, διαδεδομένο σε όλη την Ευρώπη, αξίας πέντε μονάδων, ισότιμο με τα: κολωνάτο, ιμπεριάλικο, δίστηλο, ρηγκίνα, πεντάδραχμο και άλλα που κυκλοφορούσαν στις αρχές του 19ου αιώνα, γερμ. Thaler, βεν. Talaro, ιταλ. tallero.

Τάλιρο της Αούστριας=μάλλον πρόκειται για τα «τάλαρα ιμπεριάλικα», τα τάληρα της Αυστρο-Ουγγαρίας.

Τάλιρο γαλλικό= Νόμισμα που χρησιμοποιείτο ευρέως στην Ανατολή. Υπάρχει αναφορά ότι στα 1709, στις αγορές της Λάρισας και της Θεσσαλονίκης, κυκλοφορούν ευρύτατα γαλλικά τάλιρα, τα οποία ανταλλάσσονται με ζολότες (πολωνικό νόμισμα) σε αντιστοιχία 150 και 160 τουρκικών άσπρων.

Τάλιρο της Ισπανίας= ή Δίστηλο ή τάλιρο κολονάτο ή απλά κολονάτο. Με βάση αυτό το νόμισμα εκδόθηκε και ο ελληνικός φοίνικας.

Τάλιρο της ρεγγίνας= Τάλιρο Αυστριακό της Μαρίας Θηρεσίας με ισοτιμία 3,12 γρόσια το 1800 και 6 γρόσια το 1819.

Φλωρί (βενέτικο)= Είναι το πασίγνωστο τσεκίνι, κομμένο στον τύπο του Βυζαντινού υπέρπυρου με τη σταθερότητα του τύπου και του τίτλου του από την πρώτη του κοπή το 1284 ως την κατάλυση της βενετικής δημοκρατίας (1797) θα αποτελέσει τον χρυσό νομισματικό κανόνα της εποχής και θα καταστεί ο ρυθμιστής των άλλων νομισματικών συστημάτων για αιώνες ολόκληρους.

Φοίκινας= Το πρώτο ελληνικό νόμισμα που εκδόθηκε το 1828.

*Ο Διονύσης (Σάκης) Τραμπαδώρος είναι Οικονομολόγος και Ιστορικός (ΜΑ)

Προέλευση εικόνας: https://el.wikipedia.org/

 

Ιστορείν - H Επί της Δικαιοσύνης Γραμματεία της Επικράτειας

Ιστορία

Η Επί της Δικαιοσύνης Γραμματεία της Επικράτειας, - (το πρώτο Υπουργείο Δικαιοσύνης του νέου ελληνικού κράτους), (Απρίλιος 1833 - Ιούνιος 1846), ιδρύθηκε στις 3 / 15 Απριλίου 1833.

Ο «θεμελιωτής» του ελληνικού δικαστικού συστήματος, Γκέοργκ φον Μάουρερ

Πρώτος «Επί της Δικαιοσύνης Γραμματέας της Επικράτειας» χρημάτισε ο Γεώργιος Πραΐδης στην πρώτη κυβέρνηση της Αντιβασιλείας, αυτής του Σπυρίδωνα Τρικούπη.
Τη σημαντικότερη θέση για την μορφή και την κατεύθυνση του Δικαίου στην Ελλάδα, κατέχει ο Γερμανός νομομαθής και καθηγητής του Πανεπιστημίου του Μονάχου, Αντιβασιλέας, Γκέοργκ φον Μάουρερ (Georg Ludwig von Maurer), ο οποίος ανέλαβε την οργάνωση της Δικαιοσύνης (μαζί με αυτήν της Παιδείας και της Εκκλησίας). Συγκεκριμένα, υπό την καθοδήγηση του Μάουρερ σχηματίστηκε ο πρώτος νόμος «περί σχηματισμού και της αρμοδιότητας της επί της Δικαιοσύνης Γραμματείας της Επικρατείας». Επίσης, συνέταξε τον Ποινικό Κώδικα, την Ποινική Δικονομία, την Πολιτική Δικονομία και τον «Οργανισμό Δικαστηρίων και Συμβολαιογράφων».[1]Ο Μάουρερ όμως, δεν πρόλαβε να ολοκληρώσει το έργο της σύνταξης Αστικού Κώδικα καθώς εγκατέλειψε την Ελλάδα τον Ιούλιο του 1834 και η νομοθεσία έμεινε ημιτελής.
Στις 3 Ιουνίου 1846 με τον νόμο «Περί Διοργανισμού των Υπουργείων», [2]καταργήθηκε ο όρος Γραμματεία της Επικράτειας, και τον αντικατέστησε ο σημερινός όρος Υπουργείο. Ο πλήρης τίτλος ήταν πλέον Υπουργείον επί της Δικαιοσύνης.

Αρμοδιότητες

  • Η καθίδρυσις, διόρθωσις και επιστασία όλων των δια την διαχείρησιν της δικαιοσύνης εις πολιτικάς και εγκληματικάς υποθέσεις καταστημάτων, ο διοργανισμός των Δικαστηρίων, αι περί του προσωπικού αυτών προτάσεις, και η επ’ αυτά επαγρύπνησις, η διατήρησις των περί των Δικαστηρίων υπαρχόντων νόμων και η ανεξαρτησία του δικαστικού υπουργήματος.
  • Η επιστασία όλων των δια την διαχείρησιν της δικαιοσύνης αναγκαίων πραγμάτων, προ πάντων δε των εξεταστικών ειρκτών, και η φροντίς δια την επισκευήν και διατήρησιν των δια την υπηρεσίαν της δικαιοσύνης αναγκαίων οικοδομών.
  • Η επιτήρησις εις τους Επιτρόπους της Επικρατείας, η μετ’ αυτών αλληλογραφία και αι περί διορισμού ή παύσεως αυτών προτάσεις.
  • Τα περί Μνημονίας, και η επιτήρησις εις τους Μνήμονας [3]
Η Εξάβιβλος, ο Αστικός κώδικας του νέου ελληνικού κράτους, που τροποποιημένος κατά καιρούς, ίσχυε μέχρι το 1946
  • Αι προτάσεις περί βελτιώσεως ή τροποποιήσεως των πολιτικών ή ποινικών Κωδήκων, και των περί διαδικασίας εις πολιτικάς ή ποινικάς υποθέσεις Κωδήκων, καθώς και περί της αληθούς αυτών διερμηνεύσεως.
  • Η επαγρύπνησις εις την διατήρησιν της δικαστικής αρμοδιότητος, και η σύμπραξις εις την κατά τους υπάρχοντας νόμους διάλυσιν των αναφυομένων περί τούτου διενέξεων μεταξύ των Δικαστηρίων και των διοικητικών αρχών.
  • Αι προτάσεις περί αφέσεως ή ελαττώσεως της ποινής εις τας παρά των ποινικών δικαστηρίων γενομένας αποφάσεις.
  • Αι προτάσεις περί όλων των εξαιρέσεων και αδειών, τας οποίας οι πολιτικοί νόμοι εναποθέτουν εις τον Βασιλέα εις πολιτικάς δίκας.
  • Εις την επί της Δικαιοσύνης Γραμματείαν είναι υποτεταγμένοι εντός της αρμοδιότητός της όλα τα Δικαστήρια, οι Επίτροποι της Επικρατείας, οι Μνήμονες, οι Συνήγοροι και το λοιπόν προσωπικόν, το οποίον τυχόν ήθελεν είσθαι διωρισμένον διά την υπηρεσίαν της Δικαιοσύνης».[4]

Ιστορική αναδρομή

Το 1833 πρωτο - συστάθηκαν τρία δικαστήρια (Ναύπλιο, Μεσολόγγι και Θήβα) τα οποία εξ ανάγκης δίκαζαν πολιτικές και ποινικές υποθέσεις ενώ από τις αρχές του 1834 ιδρύθηκαν Πολιτικά και Ποινικά Δικαστήρια καθώς και συμβολαιογραφεία. Συγκεκριμένα, ιδρύθηκαν δέκα Πρωτοδικεία: Αθηνών, Σύρου, Χαλκίδας, Ναυπλίου, Τρίπολης, Σπάρτης, Πύλου, Πάτρας, Μεσολογγίου και Άμφισσας,
δύο Εμποροδικεία : Σύρου, Πάτρας, Ναυπλίου
δύο Εφετεία : Αθηνών, Τρίπολης.
Τα Ειρηνοδικεία παρέμειναν όπως είχαν, ένα σε κάθε επαρχία του κράτους. Τον Οκτώβριο του 1833 συστάθηκε το Ελεγκτικό Συνέδριο του Κράτους ενώ τον Οκτώβριο του 1834 ιδρύθηκε ο Άρειος Πάγος - πρώτος πρόεδρος του οποίου διορίστηκε ο νομικός Χριστόδουλος Κλωνάρης και πρώτος Εισαγγελέας ο Ανδρόνικος Πάικος[5] Όσον αφορά το εφαρμοστέο δίκαιο (Αστικός Κώδικας) η Αντιβασιλεία αποφάσισε ότι: «Οἱ πολιτικοί νόμοι τῶν Βυζαντινῶν Αὐτοκρατόρων, οἱ περιεχόμενοι εἰς τήν Ἑξάβιβλον τοῦ Ἁρμενοπούλου, θέλουν ἰσχύει μεχρισοῦ δημοσιευθῇ ὁ πολιτικός κῶδιξ, τοῦ ὁποίου τήν σύνταξιν διετάξαμεν ἤδη. Τά ἔθιμα ὅμως, ὅσα πολυχρόνιος καί ἀδιάκοπος συνήθεια ἤ ἀποφάσεις δικαστικαί καθιέρωσαν, ὑπερισχύουν ὅπου ἐπεκράτησαν».

Επί της Δικαιοσύνης Γραμματείς της Επικράτειας

Όνομα Έναρξη - Λήθη θητείας Κυβέρνηση
Χριστόδουλος Κλωνάρης 25 Ιανουαρίου - 3 Απριλίου 1833 Κυβέρνηση Σπυρίδωνα Τρικούπη Ιανουαρίου 1833
Γεώργιος Πραΐδης 3 Απριλίου - 12 Οκτωβρίου 1833 Κυβέρνηση Σπυρίδωνος Τρικούπη Απριλίου 1833
Κωνσταντίνος Σχινάς 12 Οκτωβρίου 1833 - 10 Αυγούστου 1834 Κυβέρνηση Αλέξανδρου Μαυροκορδάτου 1833
Κυβέρνηση Ιωάννη Κωλέττη 1834 (διαδοχικά)
Γεώργιος Πραΐδης 10 Αυγούστου 1834 - 14 Φεβρουαρίου 1836 Κυβέρνηση Ιωάννη Κωλέττη 1834
Κυβέρνηση Άρμανσπεργκ 1835 (διαδοχικά)
Ιάκωβος Ρίζος Νερουλός 14 Φεβρουαρίου 1836 - 12 Απριλίου 1837 Κυβέρνηση Άρμανσπεργκ 1835
Κυβέρνηση Ιγνάτιου φον Ρούντχαρτ 1837 διαδοχικά)
Ανδρόνικος Πάικος 12 Απριλίου 1837 - 24 Ιουνίου 1841 Κυβέρνηση Ιγνάτιου φον Ρούντχαρτ 1837
Κυβέρνηση Όθωνος 1837
Κυβέρνηση Αλέξανδρου Μαυροκορδάτου 1841 διαδοχικά)
Λέων Μελάς 24 Ιουνίου - 10 Αυγούστου 1841 Κυβέρνηση Αλέξανδρου Μαυροκορδάτου 1841
Γεώργιος Α. Ράλλης 10 Αυγούστου 1841 - 3 Σεπτεμβρίου 1843 Κυβέρνηση Όθωνος 1841
Λέων Μελάς 3 Σεπτεμβρίου 1843 - 30 Μαρτίου 1844 Κυβέρνηση Ανδρέα Μεταξά 1843
Κυβέρνηση Κωνσταντίνου Κανάρη 1844 διαδοχικά)
Ανδρέας Χ. Λόντος 30 Μαρτίου - 27 Ιουλίου 1844 Κυβέρνηση Μαυροκορδάτου 1844
Σπυρίδων Τρικούπης 27 Ιουλίου - 4 Αυγούστου 1844 Κυβέρνηση Μαυροκορδάτου 1844
Ζηνόβιος Βάλβης 6 Αυγούστου 1844 - 14 Ιανουαρίου 1846 Κυβέρνηση Ιωάννη Κωλέττη 1844
Λυκούργος Κρεστενίτης 14 - 19 Ιανουαρίου 1846 Κυβέρνηση Ιωάννη Κωλέττη 1844
Ιωάννης Κωλέττης 19 Ιανουαρίου 1846 - 6 Απριλίου 1847 Κυβέρνηση Ιωάννη Κωλέττη 1844

Παραπομπές

 

  • Στυλιανός Μπίτος, «Ιστορική εξέλιξη του ελληνικού αστικού δικαίου. Από την επανάσταση του 1821 έως τη σύνταξη αστικού κώδικα», σελ. 42
  • ΦΕΚ Α 14/ 1846
  • «...οι Δημόσιοι Μνήμονες ήταν «δημόσιοι αξιωματικοί διορισμένοι να δέχωνται διαθήκας, και λοιπάς πράξεις, καί συμβόλαια, εις όσα τα μέρη οφείλουν ή θέλουν να δώσωσιν έπίσημον χαρακτήρα, να βεβαιόνουν την χρονολογίαν των, να τάς φυλάττουν ασφαλώς, καί να δίδωσιν αντίγραφα αυτών.» Γενική Εφημερίς της Ελλάδος, του έτους 1830, Εκ της Εθνικής Τυπογραφίας, Διονυσίου Νότη Καραβία, Αθήνα 1976 (Αριθ. 25, Έτους Ε΄, 26ης Μαρτίου 19830), https://ermisilias.gr/index.php/politismos/92-istoria/7753-200-3#_edn7
  • «Αρχειοθετημένο αντίγραφο». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 1 Οκτωβρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 2 Σεπτεμβρίου 2020.

 

  1. ΦΕΚ Α 38/ 1834

Πηγές

  • Στυλιανός Μπίτος, «Ιστορική εξέλιξη του ελληνικού αστικού δικαίου. Από την επανάσταση του 1821 έως τη σύνταξη αστικού κώδικα», διπλωματική εργασία για το Πανεπιστήμιο Μακεδονίας. https://dspace.lib.uom.gr/handle/2159/20428
  • * «Το Πολιτικόν Σύνταγμα της Ελλάδος :Οι Ελληνικοί Κώδικες μετά των τροποποιούντων αυτών νεωτέρων Νόμων και Β. Διαταγμάτων οις προσετέθησαν» του Προέδρου του Αρείου Πάγου, Γεωργίου Α. Ράλλη, Αθήνα, 1856 [1]

Συμφωνία της Βάρκιζας - 12 Φεβρουαρίου 1945

Ιστορία

Η Συμφωνία της Βάρκιζας υπογράφηκε στις 12 Φεβρουαρίου 1945[1] [2] από την κυβέρνηση Πλαστήρα και αντιπροσώπους του Εθνικού Απελευθερωτικού Μετώπου (ΕΑΜ) μετά την ανακωχή των Δεκεμβριανών στις 11 Ιανουαρίου 1945 ανάμεσα στις βρετανικές και κυβερνητικές δυνάμεις και τον ΕΛΑΣ, βάσει της οποίας οι δυνάμεις του ΕΛΑΣ υποχρεώθηκαν να εκκενώσουν την Αττική και τη Θεσσαλονίκη.[3]

Γενικά

Την αντιπροσωπεία του ΕΑΜ αποτελούσαν ο επικεφαλής Γεώργιος Σιάντος [γ.γ. ΚΚΕ], οι Ηλίας Τσιριμώκος [γ.γ. Ε.Λ.Δ.], Δημήτρης Παρτσαλίδης [γ. Κεντρικής Επιτροπής του ΕΑΜ] και ο στρατηγός Στέφανος Σαράφης ως στρατιωτικός σύμβουλος, ενώ η κυβερνητική αντιπροσωπεία απαρτιζόταν από τον επικεφαλής Ιωάννη Σοφιανόπουλο (υπουργό Εξωτερικών), τους Περικλή Ράλλη (υπουργό Εσωτερικών), Ιωάννη Μακρόπουλο (υπουργό Γεωργίας) και το συνταγματάρχη Παυσανία Κατσώτα ως στρατιωτικό σύμβουλο.

Οι συνομιλίες άρχισαν στις 23:00 της 2ας Φεβρουαρίου 1945 στην έπαυλη του βιομήχανου Πέτρου Κανελλόπουλου στα Βλάχικα της Βάρης (Λαθουρίζα Βάρης), 2 χλμ. βόρεια από την παραλία της Βάρκιζας.[4] Στην πρώτη συνεδρίαση πήραν μέρος από την κυβερνητική πλευρά οι Σοφιανόπουλος, Μακρόπουλος και Ράλλης με παρατηρητή το διευθυντή του πολιτικού γραφείου του αντιβασιλέα, Γεωργάκη, και εμπειρογνώμονες τον αντισυνταγματάρχη Παυλόπουλο και τον ταγματάρχη Παπαθανασίου. Τους ΕΑΜ/ΕΛΑΣ/ΚΚΕ εκπροσώπησαν αντίστοιχα οι Τσιριμώκος, Σιάντος και Παρτσαλίδης, με εμπειρογνώμονα το Σαράφη και δύο αξιωματικούς του ΕΛΑΣ[5]. Μετά τις αρχικές τυπικές προσφωνήσεις, προέκυψε διαφωνία μεταξύ των δύο μερών για το κρίσιμο ζήτημα της αμνηστίας και η σύσκεψη διακόπηκε προσωρινά[6], για να ξαναρχίσει στις 6 Φεβρουαρίου[7] [8]. Το ΕΑΜ απέσυρε την αρχική του αξίωση να συμμετάσχει στην κυβέρνηση, ενώ συζητήθηκαν τα θέματα των δοσιλόγων, της συγκρότησης εθνικού στρατού και σωμάτων ασφαλείας, των ομήρων, της διενέργειας εκλογών και δημοψηφίσματος (το οποίο λόγω συνθηκών θα μετατίθετο χρονικά τουλάχιστον για ένα εξάμηνο) και του αφοπλισμού του ΕΛΑΣ. Στις 8 Φεβρουαρίου ανακοινώθηκε ότι ένα σχέδιο αφοπλισμού του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ είχε ήδη καταρτισθεί από τους εμπειρογνώμονες της κυβερνητικής πλευράς (Εφ. "Έθνος", φύλλο 8/2/1945, σελ. 2: "Κατηρτίσθη το σχέδιον αφοπλισμού των ανταρτικών σωμάτων του ΕΛΑΣ"), ενώ από τις αστικές εφημερίδες εκφράζονταν επιφυλάξεις για την "υποχωρητική στάση προς το ΕΑΜ που προκαλεί δυσφορίαν". Ο ΕΛΑΣ ζήτησε την άρση του στρατιωτικού νόμου αμέσως μετά την υπογραφή της συμφωνίας, αλλά η κυβέρνηση αρνήθηκε, επιθυμώντας να τον τερματίσει μετά τον πλήρη αφοπλισμό των αριστερών ανταρτών.[9]

Περιεχόμενο της συμφωνίας

Τη Συμφωνία αποτελούσαν εννέα άρθρα σχετικά με:

  1. Τη δημιουργία μιας δημοκρατικής πολιτείας με πλήρεις πολιτικές ελευθερίες.
  2. Την άρση του στρατιωτικού νόμου.
  3. Την αμνηστία των πολιτικών αδικημάτων (αλλά με την εξαίρεση των κοινών αδικημάτων) που πραγματοποιήθηκαν μετά τις 3 Δεκεμβρίου 1944.
  4. Την πλήρη απελευθέρωση των συλληφθέντων από τον ΕΛΑΣ.
  5. Τη δημιουργία ενός νέου Εθνικού Στρατού.
  6. Την αποστράτευση του ΕΛΑΣ και τον πλήρη αφοπλισμό του.
  7. Την εκκαθάριση των δημοσίων υπηρεσιών.
  8. Την αντίστοιχη εκκαθάριση των σωμάτων ασφαλείας και
  9. Τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος για το πολιτειακό ζήτημα και εκλογών με συμμετοχή διεθνών παρατηρητών.

Και πιο συγκεκριμένα:[10]

  • Με το 1ο άρθρο εξασφαλίστηκε η ελεύθερη εκδήλωση των πολιτικών φρονημάτων των πολιτών και προβλέφθηκε η κατάργηση όσων νομοθετημάτων ήταν αντίθετα προς αυτό. Προβλέφθηκε η εξασφάλιση του δικαιώματος του συνέρχεσθαι, του συνεταιρίζεσθαι, όπως και της ελευθερίας του Τύπου και η πλήρης αποκατάσταση των συνδικαλιστικών ελευθεριών.
  • Με το 2ο άρθρο προβλέφθηκε η άμεση άρση του στρατιωτικού νόμου μετά την ολοκλήρωση της εφαρμογής της Συμφωνίας αλλά και η άμεση αναστολή σε ολόκληρη την Επικράτεια των άρθρων 5, 10, 12, 20 και 85 του Συντάγματος με την έκδοση διατάγματος. Η αναστολή των ανωτέρω άρθρων προβλέφθηκε πως θα διαρκούσε μέχρι την ολοκλήρωση του αφοπλισμού και την εγκατάσταση των Διοικητικών, Δικαστικών και Στρατιωτικών σε όλη την Επικράτεια. Ειδικότερα για την περιοχή της Αθήνας και του Πειραιά, τους συνοικισμούς και τα προάστιά τους προβλέφθηκε εξαίρεση και η αναστολή του άρθρου 5 θα παρέμενε και μετά την ολοκλήρωση του αφοπλισμού εν ισχύ. Με το 2ο άρθρο διευκρινίστηκε πως για όσους είχαν συλληφθεί μέχρι εκείνη τη στιγμή δεν ίσχυε το άρθρο 5 και θα αφήνονταν ελεύθεροι το συντομότερο δυνατό. Αντίστοιχα προβλέφθηκε πως θα αφήνονταν ελεύθεροι και όσοι οπαδοί του ΕΑΜ είχαν συλληφθεί και κρατούνταν από άλλες οργανώσεις.
  • Με το 3ο άρθρο προβλέφθηκε η αμνήστευση όλων των πολιτικών αδικημάτων που τελέσθηκαν από την 3η Δεκεμβρίου 1944 και μέχρι την υπογραφή της Συμφωνίας. Εξαιρέθηκαν από την αμνηστία τα αδικήματα του κοινού ποινικού νόμου κατά της ζωής και της περιουσίας, τα οποία τελέσθηκαν χωρίς να είναι αναγκαία για την επίτευξη του πολιτικού αδικήματος. Ο νόμος που θα όριζε τις σχετικές λεπτομέρειες προβλέφθηκε να δημοσιευθεί μετά την υπογραφή της Συμφωνίας. Από την αμνηστία θα εξαιρούνταν όσοι, ενώ ήταν υποχρεωμένοι καθώς ανήκαν στον Ε.Λ.Α.Σ., την Εθνική Πολιτοφυλακή και τον Ε.Λ.Α.Ν., δεν παρέδιδαν τον οπλισμό τους μέχρι τη 15η Μαρτίου 1945.
  • Με το 4ο άρθρο προβλέφθηκε πως οι κρατούμενοι και οι συλληφθέντες από τις δυνάμεις του Ε.Λ.Α.Σ., της Εθνικής Πολιτοφυλακής και τον Ε.Λ.Α.Ν., ανεξάρτητα της ημέρας σύλληψης, θα αφήνονταν αμέσως ελεύθεροι. Όσοι κρατούνταν με την κατηγορία του δοσιλογισμού ή ως ένοχοι αδικημάτων θα παραδίδονταν στις επίσημες Δικαστικές Αρχές για να δικαστούν από τη Δικαιοσύνη σύμφωνα με τον νόμο.
  • Με το 5ο άρθρο ορίστηκε πως ο Εθνικός Στρατός, με εξαίρεση τους κατ’ επάγγελμα αξιωματικούς και υπαξιωματικούς, θα αποτελούνταν από οπλίτες που θα προέκυπταν από τις κληθείσες κλάσεις προς στρατολόγηση. Οι έφεδροι αξιωματικοί και οπλίτες που είχαν εκπαιδευθεί σε νέα όπλα θα παρέμεναν όμως σε υπηρεσία. Επίσης, ο Ιερός Λόχος θα παρέμενε χωρίς μεταβολές, καθώς βρισκόταν υπό τις εντολές του Συμμαχικού Στρατηγείου και αργότερα θα συγχωνευόταν και αυτός με τον Εθνικό Στρατό. Ορίστηκε, επίσης, πως θα επιβαλλόταν τακτική στρατολογία σε ολόκληρη την Επικράτεια, ενώ στις υπάρχουσες μονάδες θα προσέρχονταν προς κατάταξη και όσοι από τους αποστρατευθέντες του Ε.Λ.Α.Σ. ανήκαν στις κληθείσες προς κατάταξη κλάσεις. Επιπλέον, αποφασίστηκε η απόλυση των εφέδρων που είχαν εθελοντικά στρατευθεί αλλά οι κλάσεις τους δεν είχαν κληθεί. Ορίστηκε, επίσης, πως όλα τα μόνιμα στελέχη του Εθνικού Στρατού θα κρίνονταν από Στρατιωτικά Συμβούλια με βάση την ήδη υπάρχουσα 7η Συντακτική Πράξη και δηλώθηκε ο απόλυτος σεβασμός των πολιτικών και κοινωνικών φρονημάτων των στρατευμένων.
  • Με το 6ο άρθρο αποφασίστηκε πως μετά τη δημοσίευση της Συμφωνίας θα ξεκινούσε η αποστράτευση όλων των ενόπλων δυνάμεων της Αντίστασης και ειδικότερα του τακτικού και εφεδρικού Ε.Λ.Α.Σ., του Ε.Λ.Α.Ν. και της Εθνικής Πολιτοφυλακής. Η διαδικασία της αποστράτευσης και οι τεχνικοί όροι της εκτέλεσής της ορίστηκε πως θα εκτελούνταν με βάση ειδικό πρωτόκολλο, το οποίο θα συνέτασσε η Τεχνική Επιτροπή της Διάσκεψης και το οποίο θα προσαρτούνταν στη Συμφωνία. Ορίστηκε πως το υλικό που θα παρέδιδε ο Ε.Λ.Α.Σ. θα επιτασσόταν υπέρ του Κράτους και με την ολοκλήρωση της παράδοσής του θα αποδιδόταν από τις αρμόδιες αρχές πρωτόκολλο παραλαβής.
  • Με το 7ο άρθρο συμφωνήθηκε η δημιουργία Συμβουλίων από την Κυβέρνηση, τα οποία θα συγκροτούνταν έπειτα από ειδικό νόμο, για να πραγματοποιήσουν την εκκαθάριση των δημοσίων υπαλλήλων, των υπαλλήλων νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου, των δημοτικών και κοινοτικών υπαλλήλων όπως και άλλων επιχειρήσεων και υπηρεσιών εξαρτώμενων από το Κράτος ή επιχορηγούμενων από αυτό. Ως κριτήρια της εκκαθάρισης ορίστηκαν η επαγγελματική επάρκεια, ο χαρακτήρας, το ήθος, η συνεργασία με τον εχθρό και η υπαλληλική σχέση κατά τη διάρκεια της μεταξικής δικτατορίας. Όσοι υπάλληλοι, κατά τη διάρκεια της Κατοχής είχαν προσχωρήσει σε αντιστασιακές οργανώσεις αποφασίστηκε πως θα επανέρχονταν στις θέσεις τους και θα κρίνονταν όπως και οι υπόλοιποι υπάλληλοι. Ορίστηκε, επίσης, πως κανείς δημόσιος υπάλληλος δεν θα διωκόταν μόνο για τα πολιτικά του φρονήματα.
  • Με το 8ο άρθρο συμφωνήθηκε η εκκαθάριση των Σωμάτων Ασφαλείας, Χωροφυλακής και Αστυνομίας Πόλεων από ειδικά Εκκαθαριστικά Συμβούλια. Τα κριτήρια εκκαθάρισης αποφασίστηκε πως θα ήταν αντίστοιχα με αυτά που είχαν οριστεί για τους δημοσίους υπαλλήλους. Προβλέφθηκε πως όσοι αξιωματικοί και οπλίτες των Σωμάτων Ασφαλείας ενέπιπταν στις διατάξεις περί αμνηστίας της Συμφωνίας και κατά τη διάρκεια της Κατοχής είχαν προσχωρήσει στον Ε.Λ.Α.Σ., τον Ε.Λ.Α.Ν. και την Εθνική Πολιτοφυλακή θα επανέρχονταν αμέσως στις θέσεις τους και θα κρίνονταν με τον ίδιο τρόπο, όπως οι συνάδελφοί τους. Επιπλέον, ορίστηκε πως όσοι αξιωματικοί και οπλίτες των Σωμάτων Ασφαλείας είχαν εγκαταλείψει της θέσεις τους από την 3η Δεκεμβρίου 1944 μέχρι και την υπογραφή της Συμφωνίας ετίθεντο σε καθεστώς διαθεσιμότητας μέχρι να αποφασίσει για αυτούς η Κυβέρνηση που θα προέκυπτε από τις εθνικές εκλογές.
  • Το 9ο άρθρο προέβλεπε πως εντός του 1945 θα διεξαγόταν δημοψήφισμα σε καθεστώς πλήρους ελευθερίας, το οποίο θα ρύθμιζε το πολιτειακό ζήτημα. Μετά τη διεξαγωγή του δημοψηφίσματος ορίστηκε πως θα διενεργούνταν εκλογές για τη συγκρότηση Συντακτικής Εθνοσυνέλευσης, η οποία θα συνέτασσε το νέο Σύνταγμα της χώρας. Επίσης δηλώθηκε η επιθυμία παρατηρητές από τις Μεγάλες Σύμμαχες Χώρες να παρακολουθήσουν και να εγγυηθούν τη γνησιότητα των εκλογικών διαδικασιών.

Τα μετέπειτα

Τα αποτελέσματα της Συμφωνίας της Βάρκιζας ήταν:

  • Στις 28 Φεβρουαρίου ολοκληρώθηκε ο αφοπλισμός του ΕΛΑΣ[11], ο οποίος παρέδωσε 100 πυροβόλα διαφόρων τύπων, 81 ομαδικούς και 138 ατομικούς όλμους, 419 πυροβόλα, 1412 οπλοπολυβόλα, 713 αυτόματα τουφέκια, 48.953 τουφέκια και πιστόλια, 57 αντιαρματικά τουφέκια και 17 συσκευές ασυρμάτου.
  • Μερικές μονάδες του ΕΛΑΣ, όπως και ο ηγέτης του Άρης Βελουχιώτης αρνήθηκαν να δεχτούν τη Συμφωνία και κατέφυγαν και πάλι στα βουνά, παρότι ο τελευταίος είχε υπογράψει την αποστράτευση του ΕΛΑΣ. Το Κ.Κ.Ε. τους αποκήρυξε αμέσως, αν και το 2011, μόλις 66 χρόνια αργότερα παραδέχθηκε ότι η απόφαση του Βελουχιώτη ήταν σωστή και τον αποκατέστησε πολιτικά.
  • Οι παραβιάσεις οδήγησαν σε νέα πολιτική πόλωση και στα δραματικά γεγονότα του εμφυλίου 1946-1949.

Ωστόσο, η Συμφωνία της Βάρκιζας περιείχε ουσιαστικές αδυναμίες και νομικά κενά, τα οποία σε συνδυασμό με την έλλειψη συνεννόησης ανάμεσα στις δύο πλευρές τελικά οδήγησαν στην ουσιαστική ακύρωσή της. Υπήρχε, χαρακτηριστικά, η πιο κάτω σημαντική παράλειψη: Ενώ με τη συμφωνία της Βάρκιζας παραχωρούνταν αμνηστία στους αντάρτες του ΕΛΑΣ, δε λαμβανόταν πρόνοια για τα ποινικά αδικήματα που διαπράχθηκαν στην περίοδο των Δεκεμβριανών. Αυτή η παράλειψη θα έχει μοιραίες επιπτώσεις στις πολιτικές εξελίξεις στην Ελλάδα. Μετά την υπογραφή της Συμφωνίας, ξέσπασε η λεγόμενη Λευκή Τρομοκρατία και κύμα αντεκδικήσεων όχι μόνο εναντίον των κομμουνιστών αλλά και πολιτών που είχαν ενταχθεί ή συμπαθούσαν το ΕΑΜ. Λόγω της Συμφωνίας το Κομμουνιστικό Κόμμα Ελλάδας παρέμεινε τυπικά νόμιμο κατά τη διάρκεια του Ελληνικού Εμφυλίου Πολέμου έως τις 27/12/1947, όταν με τον Α.Ν. 509/1947 (Ιδιώνυμο) τέθηκε εκτός νόμου. Νωρίτερα, το καλοκαίρι του 1946, με το Γ' Ψήφισμα, είχε αρχίσει η δίωξη από το επίσημο κράτος των αριστερών και φιλοαριστερών πολιτών με έκτακτα στρατοδικεία και εκτελέσεις.

Στον κινηματογράφο

Τμήματα από το κείμενο της Συμφωνίας της Βάρκιζας είναι ενσωματωμένα στο σενάριο της ταινίας Ο Θίασος (1975) του Θόδωρου Αγγελόπουλου. [12] Στην ταινία αναπαριστάται και το ίδιο το ιστορικό γεγονός:

Στην αυλή ενός στρατιωτικού κτηρίου, που μοιάζει με σκηνή θεάτρου, εισέρχονται οι αντάρτες καβάλα στα άλογά τους, με τελετουργικές κινήσεις αφιππεύουν και αφήνουν τα όπλα τους σε ένα απλωμένο πανί στο κέντρο της αυλής, ενώ στην απέναντι πλευρά στέκονται σε στάση προσοχής οι αξιωματικοί των συμμάχων [...]. Με έκδηλη ειρωνεία –το πρώτο άλογο αφήνει τα περιττώματά του στο πλακόστρωτο– γίνεται σαφής υπαινιγμός στη μελλοντική παραβίαση της Συμφωνίας από τις μεταπολεμικές κυβερνήσεις, εξαιτίας της αντικομμουνιστικής τους πολιτικής, αλλά και της αδυναμίας τους να επιβάλουν την εφαρμογή της. [12]

Δείτε επίσης

Παραπομπές- Σημειώσεις

 

 

  1. Μπράβου, Χριστίνα (2021). Ο Θίασος του Θόδωρου Αγγελόπουλου στη συγκυρία της πρώιμης μεταπολιτευτικής περιόδου και η συμβολή του στη διαμόρφωση της ιστορικής μνήμης. Αθήνα: ΕΑΠ.

Αναφορές

Φυλλάδιο μαθήματος Ιστορίας Γ' Λυκείου

Βιβλιογραφία

  • Χάρης Βλαβιανός, "Η βαλκανική διάσταση της Συμφωνίας της Βάρκιζας και η σοβιετική πολιτική. Η προδοσία του μύθου και ο μύθος της προδοσίας", Ίστωρ, 1 (1990), σελ. 117-145
  • Σπύρος Γασπαρινάτος, Απελευθέρωση, Δεκεμβριανά, Βάρκιζα, Σειρά: «Βιβλιοθήκη ιστορική», εκδ. Ι.Σιδέρη ISBN 960-08-0131-2
  • Κώστας Καραγεώργης, Από τη Βάρκιζα στον Εμφύλιο, εκδ. Προσκήνιο
  • Πηγή: Wikipedia

Πρωτοπόρες και ατίθασες – Οι γυναίκες της δεκαετίας του 1910 που έκαναν τη Νέα Υόρκη κουλ

Ιστορία

Σύμφωνα με ένα νέο βιβλίο, η μεταμόρφωση της Νέας Υόρκης τον 20ό αιώνα σε μια ζωντανή, μοντέρνα πόλη οφείλεται σε μεγάλο βαθμό σε μια ομάδα ριζοσπαστικών γυναικών καλλιτεχνών που αγνοήθηκαν από την ιστορία.

Πηγή, περισσότερα στο https://www.in.gr/2023/12/19/life/woman/protopores-kai-atithases-oi-gynaikes-tis-dekaetias-tou-1910-pou-ekanan-ti-nea-yorki-koul/

Προτεινόμενο βιβλίο - Eric Hobsbawm, Terence Ranger, επιμέλεια, Η Επινόηση της Παράδοσης, μετάφραση Θ. Αθανασίου, Εκδόσεις Θεμέλιο - Ιστορική Βιβλιοθήκη, Αθήνα 2004

Ιστορία