442 New Articles

Κυριότερες Ειδήσεις για τον Πολιτισμό

Grid List

Το Μεγάλο Σχίσμα

Ιστορία

Με τον όρο Σχίσμα εννοούμε τη διάσπαση της αδιαίρετης κατά την πρώτη χιλιετία Χριστιανικής Εκκλησίας, που συνέβη συμβατικά το 1054. Το Σχίσμα επηρεάστηκε από πολιτικούς, πολιτιστικούς και οικονομικούς παράγοντες, αλλά η βασική του αιτία δεν ήταν κοσμική, αλλά θεολογική. Οι Χριστιανοί της Ανατολής και της Δύσης διαφωνούσαν για τις Παπικές αξιώσεις και το Filioque.

Πολλούς αιώνες πριν από το Σχίσμα προέκυψαν ορισμένες διαφορές ανάμεσά τους, που σταδιακά τους αποξένωσαν. Αφορούσαν τον τρόπο της εκκλησιαστικής διοίκησης (Συνοδικό σύστημα στην Ανατολή, μονοκρατορία του Πάπα στη Δύση), τον τρόπο ερμηνείας της Παράδοσης (Filioque) και κυρίως τον τρόπο τέλεσης της Λατρείας (Εικονομαχία, διαφορές στη νηστεία και την τέλεση των μυστηρίων, χρήση αγαλμάτων στους ναούς της Δύσης, υποχρεωτική αγαμία για όλο τον κλήρο στη Δύση κ.ά).

Ωστόσο, η επιδείνωση των σχέσεων της Ορθόδοξης Ανατολής και της Λατινική Δύσης επιταχύνθηκε από τις γενικότερες πολιτικές εξελίξεις, που σημειώθηκαν κυρίως τον 8ο αιώνα, αποτέλεσμα των οποίων υπήρξε η ανασύσταση της Δυτικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας από τους Φράγκους, ως ανταγωνίστριας δύναμης της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας. Η Ρώμη, που μέχρι τότε ήταν τμήμα του Βυζαντινού Κόσμου, περνούσε προοδευτικά στην επιρροή των Φράγκων, ιδιαίτερα από την εποχή του Καρλομάγνου. Από την περίοδο εκείνη υπήρχαν όλες οι προϋποθέσεις για το λεγόμενο Μεγάλο Σχίσμα και έλλειπαν μόνο οι αφορμές που δεν άργησαν να έλθουν.

Τα δύο μεγάλα «αγκάθια» που οδήγησαν στο Σχίσμα ήταν οι Παπικές Αξιώσεις και το Filioque. Οι Παπικές Αξιώσεις συνοψίζονται στο Πρωτείο του Ποντίφικα, έναντι των άλλων τεσσάρων Πατριαρχών της Ανατολής (Κωνσταντινουπόλεως, Αλεξανδρείας Αντιοχείας και Ιεροσολύμων). Στη Δύση υπήρχε μόνο μία μεγάλη επισκοπική έδρα που προέβαλε το προνόμιο της ίδρυσής της από τον Απόστολο Πέτρο. Η Ορθόδοξη Ανατολή δεν αρνείται το Πρωτείο της Εκκλησίας της Ρώμης, αλλά το εντάσσει στο πλαίσιο της Συνοδικότητας.

Η άλλη μεγάλη δυσκολία ήταν το Filioque. H διαμάχη είχε σχέση με τη διατύπωση του Συμβόλου της Πίστεως («Πιστεύω») για το Άγιο Πνεύμα. Το επίμαχο σημείο, όπως διαμορφώθηκε από τις Συνόδους Νικαίας και Κωνσταντινουπόλεως και ισχύει έως σήμερα στην Ορθόδοξη Εκκλησίας, είχε ως εξής: «…και εις το πνεύμα το Άγιον, το Κύριον, το Ζωοποιόν, το εκ του Πατρός εκπορευόμενον, το συν Πατρί και Υιώ συμπροσκυνούμενον…». Η Δυτική Εκκλησία παρενέβαλε μια πρόσθετη φράση «Και εκ του Υιού» (Filioque στα Λατινικά), έτσι ώστε το Σύμβολο της Πίστεως να διαβάζεται στο συγκεκριμένο σημείο: «…και εις το πνεύμα το Άγιον, το Κύριον, το Ζωοποιόν, το εκ του Πατρός και εκ του Υιού εκπορευόμενον, το συν Πατρί και Υιώ συμπροσκυνούμενον …».

Ο Οικουμενικός Πατριάρχης Αθηναγόρας και ο Πάπας Παύλος ΣΤ ανακάλεσαν τους αφορισμούς το 1965.

 

Δεν υπάρχει βεβαιότητα για το πότε παρενεβλήθη η προσθήκη, φαίνεται όμως ότι κατάγεται από την Ισπανία και χρησιμοποιήθηκε από τους εκεί Χριστιανούς ως προστασία κατά της αίρεσης του Αρειανισμού. Οι Ορθόδοξοι αποκρούουν την προσθήκη του Filioque για δύο λόγους. Τη θεωρούν θεολογικό λάθος και υποστηρίζουν ότι η όποια αλλαγή στο Σύμβολο της Πίστεως θα πρέπει να γίνει μόνο με τη σύγκληση Οικουμενικής Σύνοδος.

Η πρώτη μεγάλη αντιπαράθεση μεταξύ Ανατολικής και Δυτικής Εκκλησίας σημειώθηκε το 857 με τη διαμάχη Ιγνατίου και Φωτίου για τον Θρόνο του Οικουμενικού Πατριαρχείου της Κωνσταντινούπολης. Στη διαμάχη επενέβη ο Πάπας Νικόλαος Β', ο οποίος έθεσε το θέμα των Πρωτείων του και αξίωσε να έχει λόγο στην εκλογή του Πατριάρχη. Η αντιπαράθεση έληξε το 869 με αμοιβαίες υποχωρήσεις και αφού ο αυτοκράτορας Βασίλειος Α' ο Μακεδών είχε χρίσει Πατριάρχη τον εκλεκτό του Πάπα, Ιγνάτιο, στοχεύοντας στην υποστήριξή του, προκειμένου να κατοχυρώσει τα συμφέροντα του Βυζαντίου στην Ιταλία, που απειλούνταν από τους Φράγκους.

Η νέα διαμάχη, που έφθασε τα πράγματα στα άκρα και τη ρήξη, σημειώθηκε επί πατριαρχίας του Μιχαήλ Κηρουλάριου (1043-1059), ο οποίος θέλησε να αντιμετωπίσει αποφασιστικά την προσπάθεια του Πάπα Λέοντος Θ' (1049-1054) να επιβάλλει εκκλησιαστικές καινοτομίες στις βυζαντινές επαρχίες της Νότιας Ιταλίας. Ο Πάπας, περνώντας στην αντεπίθεση, αμφισβήτησε τον τίτλο του Οικουμενικού Πατριάρχη στον Μιχαήλ και ζήτησε να υπαχθούν στη δικαιοδοσία του οι Εκκλησίες της Βουλγαρίας και της Ιλλυρίας (σημερινής Αλβανίας).

Το επόμενο βήμα ήταν ο αφορισμός του Πατριάρχη από τον Πάπα. Ο απεσταλμένος του Πάπα στην Κωνσταντινούπολη καρδινάλιος Ουμβέρτος επέθεσε επιδεικτικά τη Βούλα Αφορισμού στην Αγία Τράπεζα της Αγίας Σοφίας στις 16 Ιουλίου 1054, πριν από την έναρξη της Θείας Λειτουργίας, παρόντων του Αυτοκράτορα και του Πατριάρχη. Αμέσως μετά, ο Ουμβέρτος και η ακολουθία του αναχώρησαν από την Κωνσταντινούπολη με προορισμό τη Ρώμη, έχοντας πληροφορηθεί τον θάνατο του Νικόλαου Β'. Καθώς περνούσαν από τη δυτική πύλη της Βασιλεύουσας, ο καρδινάλιος ακούστηκε να λέει «Ο Θεός ας δει και ας κρίνει». Μάταια ένας διάκονος έτρεξε πίσω του, παρακαλώντας τον να πάρει πίσω το έγγραφο του Αφορισμού. Ο Ουμβέρτος αρνήθηκε και πέταξε το έγγραφο στον δρόμο.

Η αντίδραση του Μιχαήλ ήταν άμεση. Παρά τις επιφυλάξεις του Αυτοκράτορα Κωνσταντίνου Θ' του Μονομάχου, συγκάλεσε την ενδημούσα σύνοδο στις 24 Ιουλίουκαι ανταφόρισε όσους Παπικούς είχαν συντάξει τον αφορισμό ή συμφωνούσαν με το περιεχόμενό του. Επιπλέον, ζήτησε από τους υπόλοιπους Πατριάρχες να αποδεχθούν την απόφαση αυτή της ενδημούσας Συνόδου. Έτσι, οριστικοποιήθηκε το Μεγάλο Σχίσμα Ανατολικής και Δυτικής Χριστιανοσύνης, το οποίο επισφραγίστηκε με την κατάληψη της Κωνσταντινούπολης από τους Σταυροφόρους (1204).

Μέχρι την Άλωση της Πόλης από τους Οθωμανούς Τούρκους (1453) έγιναν κάποιες προσπάθειες για την επανένωση των Εκκλησιών. Προσέκρουσαν, όμως, στις αξιώσεις του Πάπα και στο ανθενωτικό κλίμα που επικρατούσε στο Βυζάντιο. Οι σημαντικότερες ήταν οι Σύνοδοι της Λυόν (1274) και της Φεράρας - Φλωρεντίας (1438-1445). Το Σχίσμα υφίσταται και σήμερα, παρά το γεγονός ότι στις 7 Δεκεμβρίου του 1965 ο Πάπας Παύλος ΣΤ' και ο Οικουμενικός Πατριάρχης Αθηναγόρας ανακάλεσαν τους αφορισμούς του Πάπα Λέοντα Θ' και του Πατριάρχη Μιχαήλ Κηρουλάριου, με τους οποίους είχε επέλθει η ρήξη του 1054.

Πηγή: https://www.sansimera.gr

 

Το Πραξικόπημα κατά του Μακαρίου

Ιστορία

Στις 15 Ιουλίου του 1974 η Χούντα των Αθηνών δια των οργάνων της στη Μεγαλόνησο (Εθνική Φρουρά, ΕΛΔΥΚ, ΕΟΚΑ Β') ανατρέπει τον πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας αρχιεπίσκοπο Μακάριο και εγκαθιστά κυβέρνηση «μαριονετών» υπό τον δημοσιογράφο Νίκο Σαμψών. Πέντε ημέρα αργότερα, οι Τούρκοι θα εισβάλουν στην Κύπρο...

Οι σχέσεις της ελληνικής χούντας και ιδιαίτερα του ισχυρού άνδρα της ταξιάρχου Δημητρίου Ιωαννίδη με τον αρχιεπίσκοπο Μακάριο ήταν ιδιαίτερα τεταμένες. Ο Ιωαννίδης πίστευε ότι ο Μακάριος είχε απεμπολήσει την «Ένωση», ήταν φιλοκομμουνιστής και φοβόταν το πνεύμα ανεξαρτησίας του. Από τον Απρίλιο του 1974 εξύφαινε σχέδιο για την ανατροπή του. «Πρέπει να τελειώνουμε με τον Μούσκο» φέρεται να είπε σε συγκέντρωση αξιωματικών στο σπίτι του πρωθυπουργού Αδαμάντιου Ανδρουτσόπουλου (Μιχαήλ Μούσκος ήταν το κοσμικό όνομα του Μακαρίου).

Ο Μακάριος είχε προειδοποιηθεί για τα σχέδια του Ιωαννίδη από τον Ευάγγελο Αβέρωφ και άλλους Ελλαδίτες πολιτικούς παράγοντες, αλλά δεν φαίνεται να έδινε ιδιαίτερη σημασία. Τους φόβους τους για το ενδεχόμενο ενός πραξικοπήματος στη μεγαλόνησο είχαν εκφράσει από το εξωτερικό ο Κωνσταντίνος Καραμανλής και ο Ανδρέας Παπανδρέου. Στην Κύπρο, απλώς είχαν ληφθεί έκτακτα μέτρα για την προστασία παραγόντων της δημόσιας ζωής, λόγω και της δραστηριότητας της ΕΟΚΑ Β'.

Η αφορμή για την επιτάχυνση των εξελίξεων δόθηκε την 1η Ιουλίου 1974, όταν το Υπουργικό Συμβούλιο της Κύπρου αποφάσισε τη μείωση της στρατιωτικής θητείας σε 14 μήνες και του περιορισμού των ελλαδιτών αξιωματικών της Εθνικής Φρουράς. Την επομένη, 2 Ιουλίου, ο Μακάριος με επιστολή του προς τον Έλληνα ομόλογό του στρατηγό Φαίδωνα Γκιζίκη κατηγόρησε την ελληνική κυβέρνηση για ανάμιξη στις εναντίον του συνωμοσίες και αξίωνε να ανακληθούν στην Ελλάδα 650 ελλαδίτες αξιωματικοί, που υπηρετούσαν στην Εθνική Φρουρά της Κύπρου.

Στην επιστολή του επισήμαινε στον Γκιζίκη:

…Θλίβομαι κύριε πρόεδρε, διότι ευρέθην εις την ανάγκην να είπω πολλά δυσάρεστα δια να περιγράψω εις αδράς γραμμάς με γλώσσα ωμής ειλικρινείας την από μακρού εν Κύπρω υφιστάμενην κατάστασιν . Τούτο όμως επιβάλλει το εθνικόν συμφέρον , το οποίον έχω πάντοτε γνώμονα όλων των ενεργειών και δεν επιθυμώ διακοπήν της συνεργασίας μου μετά της ελληνικής κυβερνήσεως. Δέον, όμως, να ληφθεί υπόψιν,ότι δεν είμαι διορισμένος νομάρχης ή τοποτηρητής εν Κύπρω της ελληνικής κυβερνήσεως αλλά εκλεγμένος ηγέτης μεγάλου τμήματος του ελληνισμού και απαιτώ ανάλογον προς εμέ συμπεριφοράν του εθνικού κέντρου…

Την ίδια ημέρα, σε σύσκεψη στο γραφείο του Αρχηγού των Ενόπλων Δυνάμεων, στρατηγού Μπονάνου, με τη συμμετοχή του Ιωαννίδη, αποφασίστηκε ότι το πραξικόπημα εναντίον του Μακαρίου θα γινόταν τη Δευτέρα 15 Ιουλίου 1974. Ο Μπονάνος ανέθεσε την αρχηγία του πραξικοπήματος στον ταξίαρχο Μιχαήλ Γεωργίτση, με υπαρχηγό τον καταδρομέα συνταγματάρχη Κωνσταντίνο Κομπόκη. Και οι δύο αξιωματικοί υπηρετούσαν στην Εθνική Φρουρά.

Στις 11 Ιουλίου συνήλθε στην Αθήνα το υπουργικό συμβούλιο για να συζητήσει την επιστολή Μακαρίου και αποφασίστηκε να συγκληθεί ευρεία σύσκεψη το Σάββατο 13 Ιουλίου, για να εκτιμηθούν οι επιπτώσεις από την επαπειλούμενη μείωση της στρατιωτικής θητείας στην Κύπρο. Στη σύσκεψη αυτή συμμετείχαν ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας στρατηγός Φαίδων Γκιζίκης, ο πρωθυπουργός Αδαμάντιος Ανδρουτσόπουλος, ο αρχηγός των Ενόπλων Δυνάμεων στρατηγός Μπονάνος και ο διοικητής της Εθνικής Φρουράς αντιστράτηγος Γεώργιος Ντενίσης (θείος της γνωστής ηθοποιού Μιμής Ντενίση). Η σύσκεψη, που κράτησε μόλις λίγα λεπτά της ώρα έγινε για το θεαθήναι, για να παραπλανηθεί ο στρατηγός Ντενίσης, ο οποίος ήταν αντίθετος σε ενδεχόμενο πραξικόπημα στην Κύπρο και να αφεθεί ελεύθερο το έδαφος στους δύο υφισταμένους του Γεωργίτση και Κομπόκη να δράσουν ανενόχλητοι στο νησί.

Νωρίς το πρωί της Δευτέρας, 15 Ιουλίου 1974, ο Μακάριος πήρε τον δρόμο της επιστροφής στο Προεδρικό Μέγαρο στη Λευκωσία από την εξοχική του κατοικία στο όρος Τρόοδος, όπου είχε περάσει το Σαββατοκύριακο. Η πομπή του Μακαρίου πέρασε μπροστά από το στρατόπεδο της Εθνικής Φρουράς στην Κοκκινοτριμιθιά, όπου τα τανκς ζέσταιναν ήδη τις μηχανές τους για το επικείμενο πραξικόπημα. Η πομπή του Μακαρίου πέρασε ανενόχλητη από το σημείο εκείνο, χωρίς κάποιο από τα μέλη της συνοδείας του να παρατηρήσει κάτι το ύποπτο.

Στις 8.15 πμ, τα πρώτα τεθωρακισμένα άρχισαν να βγαίνουν από τη βάση τους, με κατεύθυνση το Προεδρικό Μέγαρο. Παράλληλα, μία μοίρα καταδρομών διατάχθηκε να καταλάβει όλα τα επίκαιρα σημεία και τα δημόσια κτίρια. Το πολυαναμενόμενο πραξικόπημα είχε εκδηλωθεί με το σύνθημα «Ο Αλέξανδρος εισήλθε εις το νοσοκομείο».

Την ώρα εκδήλωσης του πραξικοπήματος, ο Μακάριος δεχόταν μια ομάδα ελληνοπαίδων από την Αίγυπτο. Κάποιο από τα παιδιά άκουσε τους πυροβολισμούς, αλλά ο Μακάριος τα καθησύχασε. Όταν τα πυρά πύκνωσαν και το Προεδρικό Μέγαρο άρχισε να κανονιοβολείται από τα τεθωρακισμένα της Εθνικής Φρουράς, ο Μακάριος, αφού προστάτευσε πρώτα τους μικρούς του επισκέπτες, στη συνέχεια διέφυγε από τη μοναδική αφύλακτη δίοδο, που υπήρχε στα δυτικά του Προεδρικού Μεγάρου.

Με τη βοήθεια τριών σωματοφυλάκων του και ντυμένος με πολιτικά ρούχα, ακολούθησε την κοίτη ενός παρακείμενου χειμάρρου και κάτω από μυθιστορηματικές συνθήκες έφθασε στη Μονή Κύκκου. Εκεί, ξεκουράστηκε για λίγο και στη συνέχεια πήρε τον δρόμο για την Πάφο. Το ερώτημα που πλανάται από τότε είναι γιατί οι πραξικοπηματίες δεν απέκλεισαν ολοκληρωτικά το Προεδρικό Μέγαρο, αλλά άφησαν αφύλακτη μία δίοδο, από την οποία διέφυγε ο Μακάριος. Ο συνταγματάρχης Κομπόκης, που είχε το γενικό πρόσταγμα της επίθεσης, ισχυρίζεται ότι είχε εντολές να αφήσει ελεύθερη μία δίοδο για τη διαφυγή του Μακαρίου, ενώ ο επικεφαλής του πραξικοπήματος ταξίαρχος Γεωργίτσης επικαλέστηκε την έλλειψη δυνάμεων.

Μέχρι το μεσημέρι, οι πραξικοπηματίες είχαν θέσει υπό τον έλεγχό τους σχεδόν ολόκληρη τη Λευκωσία, παρά την αντίδραση των πολιτοφυλάκων της ΕΔΕΚ του Βάσου Λυσαρίδη και του Εφεδρικού Στρατού, που αποτελούνταν αποκλειστικά από Ελληνοκυπρίους. Αμέσως άρχισαν να αναζητούν το πρόσωπο που θα αναλάμβανε την Προεδρία της Κυπριακής Δημοκρατίας. Βολιδοσκοπήθηκαν τρεις ανώτατοι δικαστικοί και ο Γλαύκος Κληρίδης, οι οποίοι αρνήθηκαν. Τελικά, ο Γεωργίτσης κατέληξε στον δημοσιογράφο και παλαιό αγωνιστή της ΕΟΚΑ Νίκο Σαμψών, μία από τις πλέον αμφιλεγόμενες προσωπικότητες στην ιστορία του Κύπρου. Όταν το πληροφορήθηκε ο Ιωαννίδης φέρεται να είπε με αγανάκτηση: «500.000 Έλληνες υπάρχουν στην Κύπρο, αυτόν βρήκατε να κάνετε πρόεδρο».

Κι ενώ οι πραξικοπηματίες θεωρούσαν τον Μακάριο νεκρό και το ανακοίνωναν συνεχώς μέσω του ΡΙΚ, αυτός ήταν ζωντανός και απηύθυνε μήνυμα μέσω ενός αυτοσχέδιου ραδιοσταθμού της Πάφου:

Ελληνικέ Κυπριακέ Λαέ! Γνώριμη είναι η φωνή που ακούεις. Γνωρίζεις, ποιος σου ομιλεί. Είμαι ο Μακάριος. Είμαι εκείνος, τον οποίο συ εξέλεξες δια να είναι ο ηγέτης σου. Δεν είμαι νεκρός. Είμαι ζωντανός. Και είμαι μαζί σου, συναγωνιστής και σημαιοφόρος εις τον κοινόν αγώνα. Το πραξικόπημα της χούντας απέτυχε. Εγώ ήμουν ο στόχος της και εγώ, εφόσον ζω, η Χούντα εις την Κύπρον δεν θα περάση. Η Χούντα απεφάσισε να καταστρέψη την Κύπρο.Να την διχοτομήση.Αλλά δεν θα το κατορθώση.Πρόβαλε παντοιοτρόπως αντίστασιν εις την Χούντα. Μη φοβηθής. Ενταχθήτε όλοι εις τα νομίμους δυνάμεις του κράτους. Η Χούντα δεν πρέπει να περάση και δεν θα περάση. Νυν υπέρ πάντων ο αγών!

Μέχρι το πρωί της 16ης Ιουλίου όλη η Κύπρος βρισκόταν υπό τον έλεγχο των πραξικοπηματιών. Το τίμημα του πραξικοπήματος ήταν βαρύ. Οι νεκροί από την αδελφοκτόνα διαμάχη έφθασαν τους 450. Ο Μακάριος, αφού διανυκτέρευσε στο στρατόπεδο της ειρηνευτικής δύναμης του ΟΗΕ στην Πάφο, επιβιβάστηκε σε αγγλικό στρατιωτικό αεροπλάνο και δια μέσου της Μάλτας έφθασε στο Λονδίνο, όπου την επομένη, 17 Ιουλίου, συναντήθηκε με τον Βρετανό πρωθυπουργό Χάρολντ Ουίλσον και τον Υπουργό Εξωτερικών Τζέιμς Κάλαχαν.

Όσον αφορά τις διεθνείς αντιδράσεις για το πραξικόπημα, η Μεγάλη Βρετανία τήρησε επιφυλακτική στάση και συνέστησε «αυτοσυγκράτηση». Οι Ηνωμένες Πολιτείες ζήτησαν την υποστήριξη της ανεξαρτησίας της Κύπρου και κάλεσαν όλα τα κράτη να πράξουν το ίδιο, ενώ ο Υπουργός Εξωτερικών Χένρι Κίσιγκερ απέρριψε πρόταση για υποστήριξη του ανατραπέντος καθεστώτος Μακαρίου. Στην Αθήνα, ο Υπουργός Εξωτερικών Κωνσταντίνος Κυπραίος δήλωσε, μεταξύ άλλων, ότι «αι πρόσφατοι εξελίξεις εν Κύπρω αποτελούν υπόθεσιν ανεξαρτήτου κράτους, μέλους των Ηνωμένων Εθνών».

Οι Τουρκοκύπριοι παρέμειναν απαθείς, καθώς θεώρησαν ότι το πραξικόπημα ήταν καθαρά υπόθεση των Ελληνοκυπρίων. Την ίδια ημέρα με την εκδήλωση του πραξικοπήματος, η Τουρκία έθεσε τις στρατιωτικές δυνάμεις της σε επιφυλακή, γιατί όπως δηλώθηκε ανετράπη η συνταγματική τάξη στο νησί. Στην Άγκυρα συνήλθε το Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας με αφορμή την κατάσταση στην Κύπρο. Οι στρατιωτικοί διαβεβαίωσαν τον πρωθυπουργό Μπουλέντ Ετσεβίτ ότι θα είναι έτοιμοι για απόβαση στην Κύπρο μέσα σε πέντε ημέρες.

 

Η Άλωση της Βαστίλης

Ιστορία

Η Άλωση της Βαστίλης είναι ένα από τα σημαντικότερα επεισόδια στην πορεία επικράτησης της Γαλλικής Επανάστασης, αν και συμβολικού χαρακτήρα. Συνέβη στις 14 Ιουλίου του 1789 στο Παρίσι και τιμάται ως Εθνική Εορτή της Γαλλίας.

Στα μέσα του 1789 η Γαλλία δονείται από επαναστατικό ενθουσιασμό. Το αριστοκρατικό και φεουδαρχικό καθεστώς της χώρας βρίσκεται υπό κατάρρευση και η λεγόμενη Τρίτη Τάξη (αστοί, αγρότες και λαϊκές τάξεις των πόλεων) διεκδικεί μερίδιο στην εξουσία.

Στις 9 Ιουλίου η Εθνοσυνέλευση, στην οποία πλειοψηφούν οι αστοί και οι φιλελεύθεροι ευγενείς, μετατρέπεται σε Συντακτική Συνέλευση και απαιτεί Σύνταγμα από τον βασιλιά. Η απόλυτη μοναρχία του Λουδοβίκου ΙΣΤ' έχει καταργηθεί. Ο μονάρχης αντιδρά και συγκεντρώνει στρατό στο Παρίσι για να χτυπήσει τους επαναστάτες και παράλληλα απολύει τον δημοφιλή υπουργό οικονομικών Ζακ Νεκέρ, που έχαιρε της εμπιστοσύνης της εθνοσυνέλευσης (11 Ιουλίου).

Οι βουλευτές δεν έχουν τη δύναμη να αντιπαρατεθούν με τη στρατιωτική δύναμη του μονάρχη. Η αντεπανάσταση καραδοκεί. Την κρίσιμη στιγμή αναλαμβάνει δράση ο λαός του Παρισιού, που εισέρχεται για πρώτη φορά στο προσκήνιο της επανάστασης. Καθοδηγούμενος από φλογερούς δημοκρατικούς ρήτορες, όπως ο Καμίλ Ντεμουλέν, καταλαμβάνει το Δημαρχείο και οργανώνει πολιτοφυλακή.

Για τον εξοπλισμό της πολιτοφυλακής, οι εξεγερμένοι Παριζιάνοι αρπάζουν χιλιάδες τουφέκια από το Μέγαρο των Απομάχων το πρωί της 14ης Ιουλίου. Την ίδια ημέρα πολιορκούν τη Βαστίλη, το φρούριο στην ανατολική πλευρά του Παρισιού, που χρησίμευε ως φυλακή των αντιφρονούντων του παλαιού καθεστώτος.

Το εξεγερμένο πλήθος ζητάει από τον διοικητή της Βαστίλης μαρκήσιο Ντε Λονέ να παραδώσει το φρούριο. Αυτός αρνείται και διατάσσει τους λιγοστούς άνδρες του να ανοίξουν πυρ εναντίον τους. Αυτοί δεν διστάζουν και πραγματοποιήσουν έφοδο κατά του φρουρίου, με βαρύ φόρο αίματος και άνευ αποτελέσματος. Όταν, όμως, οι πολιτοφύλακες, με επικεφαλής τον λοχαγό Ελί, μεταφέρουν κανόνια για να παραβιάσουν τις πύλες της Βαστίλης, ο Ντε Λονέ παραδίδεται, αλλά εκτελείται επί τόπου, μαζί με τρεις αξιωματικούς του.

Στα κελιά του φρουρίου δεν βρίσκουν παρά μόνο επτά ποινικούς κρατούμενους, όμως η κατάληψη της Βαστίλης γιορτάζεται ξέφρενα από τους Παριζιάνους, καθώς συμβολίζει τη μοναρχική καταπίεση αιώνων. Μπροστά στη διογκούμενη λαϊκή πίεση, ο Λουδοβίκος υποχωρεί. Επαναφέρει τον δημοφιλή Νέκερ στο Υπουργείο Οικονομικών και διατάσσει την αποχώρηση των στρατευμάτων του από το Παρίσι. Ο λαός βρίσκεται για πρώτη φορά στο προσκήνιο της ιστορίας και η Γαλλική Επανάσταση, με το σύνθημα «Ελευθερία - Ισότητα - Αδελφότητα», μάχεται για την επικράτησή της και εμπνέει τους καταπιεσμένους λαούς του κόσμου.

Μεταγενέστερα, η Άλωση της Βαστίλης χαιρετίστηκε ως θρίαμβος των λαϊκών δυνάμεων κατά της τυραννίας και της μοναρχίας. Γι’ αυτό και η 14η Ιουλίου είχε παγκόσμια απήχηση και καθιερώθηκε το 1880 ως εθνική εορτή της Γαλλίας. Οι εορταστικές εκδηλώσεις της ημέρας κορυφώνονται με τη μεγάλη στρατιωτική παρέλαση στα Ηλύσια Πεδία, ενώπιον του Προέδρου της Γαλλικής Δημοκρατίας.

Το πρόγραμμα του 8ου Διεθνούς Φεστιβάλ του Δήμου Ανδραβίδας - Κυλλήνης 2019

Πολιτισμος

ΔΗΜΟΣ ΑΝΔΡΑΒΙΔΑΣ - ΚΥΛΛΗΝΗΣ
Πολυτεχνείου 2 - Λεχαινά
Κιν 6977348528
Email Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.
http://festival-andravidaskillinis.weebly.com/
Καλλιτεχνικός Διευθυντής – Γιώργος Βούκανος

10 / 7 /2019
ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Αξιότιμοι Κυρίες και Κύριοι
Το Διεθνές Φεστιβάλ του Δήμου Ανδραβίδας – Κυλλήνης διανύοντας την 8η χρονιά παρουσίας του στον πολιτισμό, έχει την ιδιαίτερη χαρά να σας προσκαλέσει στις εκδηλώσεις του για αυτό το καλοκαίρι. Μια ιδιαίτερη χρονιά δυσκολιών για την ομαλή λειτουργία του, αφού δεν είχε την οικονομική υποστήριξη από τον ίδιο φορέα που ανήκει. Όμως με την αγάπη σας και το ενδιαφέρον κάποιων φίλων του Φεστιβάλ που μας υποστήριξαν με την δωρεάν παροχή υπηρεσιών, συνεχίζει το ταξίδι του πιο δυνατό με ένα πρόγραμμα που και φέτος το καθιστά στα κορυφαία Φεστιβάλ της Ελλάδας και του εξωτερικού. Άλλωστε το ευχάριστο πολιτιστικό γεγονός του 2019, η πολύ σημαντική διάκριση για το Διεθνές Φεστιβάλ, ότι ανήκει και επίσημα πλέον στην Ευρωπαϊκή Οικογένεια των Φεστιβάλ στο Europian Festival Association και θα φέρει πλέον και το επίσημο Λογότυπο, μας έδωσε τη δύναμη να μην εγκαταλείψουμε την προσπάθεια. Μια προσπάθεια που δικαιώνεται στον χρόνο αφού κρίθηκε το περσινό μας πρόγραμμα, από ειδική επιτροπή για την αρτιότητα και πρωτοτυπία του και ιδιαίτερα για την δημιουργία και επιτυχημένη παρουσίαση της οπτικοακουστικής παράστασης «Το Μυστικό Τραγούδι του Κάστρου – Μεσαιωνικές Νύχτες Κάστρου» κατατάσσοντάς μας στα επίσημα μέλη των μεγάλων Ευρωπαϊκών Φεστιβάλ.
Το Καλοκαιρινό μας Ταξίδι στον Πολιτισμό έχει ξεκινήσει και σας περιμένουμε να απολαύσουμε την ομορφιά των τοπίων μας, τα ιστορικά μας μνημεία και την φιλοξενία που προσφέρει ο Δήμος μας! Μια πολιτιστική εμπειρία που θα συντροφεύει την καρδιά μας και αυτό το καλοκαίρι
Γιώργος Βούκανος
Μουσικοσυνθέτης - Καλλιτεχνικός Διευθυντής
8ου Διεθνούς Φεστιβάλ Δήμου Ανδραβίδας - Κυλλήνης

Το Πρόγραμμα μας περιλαμβάνει συναυλίες με αγαπημένους καλλιτέχνες, Συμφωνικές Ορχήστρες και σχήματα από το εξωτερικό που ερμηνεύουν κλασσικά θέματα, soundtracks και κομμάτια από την μουσική σκηνή της Jazz. Επίσης θεσμικές συνεργασίες με άλλους Δήμους, την ΕΡΤ, την Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας και το Υπουργείο Πολιτισμού και την Εφορεία Αρχαιοτήτων Ηλείας.


Τρίτη 16 Ιουλίου και ώρα 18.00 - Ζωντανή μετάδοση συναυλίας από το ιστορικό Γ Πρόγραμμα της ΕΡΤ με την Συμφωνική Ορχήστρα του Bobblingen 100 μουσικών στο πλαίσιο του Πολιτισμός Ενώνει, υπό τη διεύθυνση του Stephan Berdolt

Σάββατο 20 Ιουλίου (ΕΝΑΡΞΗ ΦΕΣΤΙΒΑΛ), 27 Ιουλίου, 3 Αυγούστου
Ώρα Έναρξης 19.45 – ΕΙΣΟΔΟΣ ΕΛΕΥΘΕΡΗ
«Το Μυστικό Τραγούδι του Κάστρου – Μεσαιωνικές Νύχτες» του Γιώργου Βούκανου
Η πολιτιστική ναυαρχίδα του Φεστιβάλ ξεκινά με τις Μεσαιωνικές Νύχτες Κάστρου- και το Μυστικό Τραγούδι του Κάστρου που πραγματοποιούνται στο Κάστρο Χλεμούτσι τα οποία και αυτό το καλοκαίρι θα συνεχίσουν την δημοφιλή και επιτυχημένη πορεία τους, για 3 παραστάσεις με την ονειρική φωνή της Άντας Αθανασοπούλου!
Σκηνοθεσία - Μουσική Γιώργος Βούκανος, Κείμενα Μαίρη Βούκανου, Σκηνικά Christo Defrim Hasa, Video Art Έφη Παναγοπούλου, Φωτισμοί Σάκης Μαράκας. Επιστημονική Επιμέλεια Νάνσυ Ράλλη. Τραγούδι Άντα Αθανασοπούλου, αφήγηση Χρύσα Ρόμα. Με την φιλική συμμετοχή του Συλλόγου αναβιώσεων Γκιόστρα της Ζακύνθου και της Αθλητικής Ένωσης Λεχαινών ομάδα Τοξοβολίας και Ιταλική Γυναικεία Χορωδία σε διεύθυνση & επεξεργασία Richard J. Sigmund, Μουσικοί Γιώργος Βούκανος Πιάνο - Synths, Σταύρος Παργινός Βιολοντσέλλο, Ιωάννης Κοψίνης Ντραμς, Τρύφωνας Τρυφωνόπουλος Ηλεκτρική Κιθάρα, Κώστας Καούρης Ηλ. Κιθάρα - Ηλ. Μπάσο. Υπό την Αιγίδα του Υπουργείου Πολιτισμού, της Περιφέρειας Δυτικής Ελλάδας και της Εφορείας Αρχαιοτήτων Ηλείας.


Κυριακή 4 Αυγούστου – ΛΙΜΑΝΙ ΚΥΛΛΗΝΗΣ

Γλυκερία - Μελίνα Ασλανίδου «Όπου με πας, σε πάω...»
Οι δύο σπουδαίες και χαρισματικές ερμηνεύτριες Γλυκερία & Μελίνα Ασλανίδου, σε μία κορυφαία μουσική συνάντηση επί σκηνής! Θα παρουσιάσουν ένα ξεχωριστό, αυθεντικό, και ιδιαίτερα ψυχαγωγικό πρόγραμμα, με τις μεγαλύτερες επιτυχίες τους, αλλά και αγαπημένα τραγούδια – σταθμούς σημαντικών Ελλήνων δημιουργών, πλαισιωμένες από πολυμελή ορχήστρα, αποτελούμενη από εξαίρετους μουσικούς! Η Γλυκερία, αυτή η τόσο σημαντική ερμηνεύτρια με αξιοσημείωτη πορεία και εκτός συνόρων, θεωρείται από πολλούς η πιο γνήσια λαϊκή τραγουδίστρια της γενιάς της. Η Μελίνα Ασλανίδου είναι μια από τις πιο γνωστές και αγαπημένες ερμηνεύτριες του λαϊκού και έντεχνου τραγουδιού. Η μοναδική χροιά της φωνής της μαγεύει το κοινό.

Δευτέρα 12 Αυγούστου – ΚΑΣΤΡΟ ΧΛΕΜΟΥΤΣΙ
Σωκράτης Μάλαμας
Ο Σωκράτης επιστρέφει στους ανοιχτούς χώρους, σε διαφορετικές πόλεις της Ελλάδας, κατακαλόκαιρο και υπόσχεται να «φοράει» τα καλύτερά του: τα πιο αγαπημένα του (σας) τραγούδια, τα πιο σκοτεινά, τα φωτεινά και τα χιλιοτραγουδισμένα ή μία απρόβλεπτη ροή που σίγουρα θα συγκινήσει και θα μας ενώσει πάλι. Παρέα με την εκλεκτή μπάντα του και το χαμογελαστό ταλαντούχο κορίτσι που τον συνοδεύει τα δύο τελευταία χρόνια, την Ιουλία Καραπατάκη. Μαζί του επί σκηνής: Ιουλία Καραπατάκη: τραγούδι, Δημήτρης Λάππας: Κιθάρες, τζουράς, μπουζούκι, Νίκος Μαγνήσαλης: Τύμπανα, Γιάννης Παπατριανταφύλλου: Μπάσο, Φώτης Σιώτας: Βιολί, βιόλα, τραγούδι, Κυριάκος Ταπάκης: Λαούτο, μπουζούκι, Νίκος Παραουλάκης: Νέυ, Τίτος Καργιωτάκης & Παναγιώτης Ηλιόπουλος: Ηχοληψία, Χρήστος Λαζαρίδης: Σχεδιασμός φώτων, Δημήτρης Κατέβας: Τεχνικός σκηνής

Παρασκευή 16 Αυγούστου – ΚΑΣΤΡΟ ΧΛΕΜΟΥΤΣΙ
Βασίλης Λέκκας
Ο αγαπημένος και εμβληματικός ερμηνευτής Βασίλης Λέκκας, τραγουδώντας όλες τις γνωστές του επιτυχίες, θα μας ταξιδέψει με φόντο την Πανσέληνο. Ο Μάνος Χατζηδάκης, ο Μίκης Θεοδωράκης και άλλοι γνωστοί συνθέτες έχουν αφιερώσει τα τραγούδια τους, και ο Βασίλης τα ερμηνεύει με τον μοναδικό του τρόπο ζωντανεύοντας κάθε μας μνήμη και αγαπημένη στιγμή. Μια αξέχαστη και μοναδική μουσική εμπειρία στο Κάστρο Χλεμούτσι!

Τρίτη 20 Αυγούστου – ΚΑΣΤΡΟ ΧΛΕΜΟΥΤΣΙ
Σταμάτης Κραουνάκης – Σπείρα «Φίλα με…στο Κάστρο»
Το ωραιότερο λαϊκό πρόγραμμα της Αθήνας που λάτρεψε και χειροκρότησε σύμπας ο καλλιτεχνικός κόσμος, τα Μ.Μ.Ε., οι δημοσιογράφοι, γλέντησαν οικογένειες και μοναχικοί...παρέες και ερωτευμένοι, που ταξίδεψε σε Ελλάδα και Κύπρο σε κατάμεστους χώρους, έρχεται τώρα να μοιράσει για ακόμα μία φορά τα αισθήματά του στο μαγευτικό Κάστρο Χλεμούτσι. Η μεγάλη λαϊκή γιορτή του Σταμάτη Κραουνάκη και της Σπείρας στο 8ο Διεθνές Φεστιβάλ Δήμου Ανδραβίδας - Κυλλήνης.
Η ομάδα που άλλαξε τη νύχτα : Χρήστος Γεροντίδης: φωνή, καχόνε,Σάκης Καραθανάσης: φωνή, κιθαρόνι, καχόνε, Σταμάτης Κραουνάκης: φωνή, πιάνο, Κώστας Μπουγιώτης: φωνή, καχόνε, Βασίλης Ντρουμπoγιάννης: πιάνο, Βάιος Πράπας: φωνή, κιθάρες, μπουζούκι, Νίκος Σταδιάτης: φωνή, ακορντεόν, Γιώργος Στιβανάκης: φωνή, μαράκες, ντέφι, Γιώργος Ταμιωλάκης – τσέλλο, Κοστούμια Θοδωρής Καραγκούνης, L'A Pro atelier, Ενορχηστρώσεις η ομάδα μουσικών, Στον ήχο ο Δημήτρης Γιάλας, Σχεδιασμός φωτισμού o Κώστας Μπλουγουράς, Φωτογραφίες Γιώργος Γκινάτης, Φωτογραφία αφίσας Σταμάτη Κραουνάκη Παναγής Χρυσοβέργης, ArtworkProweb, Υπεύθυνη προβολής δημοσιότητας Δέσποινα Κραουνάκη, Παραγωγή GIONIK

Ευχαριστούμε το Υπουργείο Πολιτισμού, την Εφορεία Αρχαιοτήτων Ηλείας και την Προϊσταμένες κα Ερωφύλλη Ίρις Κόλια και την κα Νάνσυ Ράλλη, το Δημοτικό Λιμενικό Ταμείο, την Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας και τον κ. Λαυρέντη Βασιλειάδη καθώς και τον ΕΟΤ και τον κ. Πέτρο Σαγάνα και Ελευθερία Φίλη για την προβολή στο VisitGreece, την ΕΡΤ και τον κ Πανταζή Τσάρα - Διευθυντή Γ΄ Προγράμματος, το Πολιτιστικό Φορέα Ελληνικό Ειδύλλιο και τον κ. Ανδρέα Ντρέκη, το Melody Spirit Institute, τη Φάρμα Ηλείας και τον κ. Σάκη Μαρίνο, τις ξενοδοχειακές εγκαταστάσεις Grecotel και τον κ. Στράτο Μαυραλεξάκη, το Robbinson Club και τους κ. Joerg Schwille και κ. Γιώργο Αγγελόπουλο, το Olympia Golden Beach Resort και τον κ. Ανδρέα Μπράτη, το Vigla Village και τον κ. Δημήτρη Χάρδα, το Hotel Taxiarhis και τον κ. Φώτη Μπακογιάννη, την Πυξίδα και τον κ. Αρίστο Χατζηπαπά, την Αθλητική ‘Ενωση Λεχαινών και τον Αλέξη Παναγόπουλο, την Ομάδα Αναβιώσεων Γκιόστρα Ζακύνθου και την κα Μαύρα Καρδάρη, το Ναυτικό Όμιλο Κυλλήνης και τον κ. Αντώνη Σοφιανό και στον Πρόεδρο του Εμπορικού Συλλόγου Κυλλήνης κ. Τρυφωνα Κόλλια και την Πρόεδρο της Τοπικής Κοινότητας Κυλλήνης κα Δήμητρα Φιτσάλου. Ένα ιδιαίτερο ευχαριστώ στα τοπικά Μέσα Ενημέρωσης που προβάλλουν τις εκδηλώσεις μας και τους χορηγούς επικοινωνίας μας, στους εθελοντές καθώς και στους αγαπημένους φίλους μου που πάντα είναι κοντά μου στα δύσκολα τον κ. Σωτήρη Νικολουτσόπουλο και κ. Στάθη Αρβανίτη.

Κώστας Ουράνης και Υπερρεαλισμός (της Σταυρούλας Τσούπρου)

Πολιτισμος

Στην φωτογραφία: Ο Κώστας Ουράνης με τη σύζυγό του Ελένη Νεγρεπόντη (την κριτικό, γνωστή με το ψευδώνυμο Αλκης Θρύλος)

Της Σταυρούλας Τσούπρου.

Ο ποιητής (γνωστός για την ταξιδιωτική λογοτεχνία του) Κώστας Ουράνης, «ένας από τους πρώτους χρονολογικά και τους πιο χαρακτηριστικούς εκπροσώπους τής σχολής του νεορομαντισμού και του νεοσυμβολισμού στον τόπο μας», σύμφωνα με τον Κώστα Στεργιόπουλο,[1] δέχτηκε επιδράσεις (μέσω και των αντίστοιχων μεταφράσεων που έκανε), αρχικά σε νεαρή ηλικία, από τους E. A. Poe και A. C. Swinburne, τους Γάλλους Charles Baudelaire, Villiers de l’ Isle-Adam, κυρίως όμως από τους αφανέστερους J. Laforgue, A. Spire και G. Rodenbach και αργότερα, μετά το 1920, από την «καθαρή» ποίηση των Paul Valéry και T. S. Eliot. Αναμφίβολα, ωστόσο, άσκησε επίδραση και ο ίδιος, αφ’ ενός, στην γενιά των νεοσυμβολιστών τού 1920 (ιδίως στον κύκλο του περιοδικού Μούσα – Τέλλος Άγρας, Ναπολέων Λαπαθιώτης, Μιλτιάδης Μαλακάσης, Κλέων Παράσχος, Λάμπρος Πορφύρας, Ι. Μ. Παναγιωτόπουλος) και, αφ’ ετέρου, σε ορισμένους πεζογράφους, όπως τον Ζαχαρία Παπαντωνίου, τον Πάνο Καραβία, τον Αντώνη Βουσβούνη, αλλά και τον Νίκο Καββαδία.[2]

Από αυτούς τους τελευταίους, ο Πάνος Καραβίας ασχολήθηκε περισσότερο με το έργο του Κώστα Ουράνη, παραδίδοντάς μας και το εκτενές δοκίμιο με τον τίτλο «Ο Ουράνης, το πρόσωπο, το προσωπείο και η σκιά», ενώ εξέδωσε και κάποιες από τις επιστολές που του είχε αποστείλει ο ποιητής και πεζογράφος κατά τα έτη 1924-1932.[3]

Ο βραβευμένος πεζογράφος και δοκιμιογράφος Πάνος Καραβίας ανατέμνει εμπνευσμένα το εκλεκτικά συγγενές, έως έναν βαθμό, έργο τού Ουράνη, παραδεχόμενος, από την μια, ότι «δεν ήταν μείζων ποιητής»[4] αλλά υποστηρίζοντας, από την άλλη, ότι «μας χάρισε μερικά εξαιρετικά ποιήματα». Ως «κυριότερα χαρακτηριστικά της πολλαπλής ποιητικής προσωπικότητας αυτού του λυρικού των μεγάλων πόλεων» ο Καραβίας εντοπίζει πρώτα την πλήξη και την νοσταλγία, «σαν δεμένες μαζί, πλήξη για το παρόν, νοσταλγία για κάτι άλλο», με την πλήξη, επιπλέον, να «είναι ανησυχία, κι όχι απάθεια»[5] και, παράλληλα με αυτά, αλλά και με τον τρόμο τού θανάτου, ο μελετητής εντοπίζει επίσης, ως θεματικά χαρακτηριστικά τού Ουράνη, «το πλήρες δόσιμο στον έρωτα και στη σαρκική ηδονή, τη δίψα τής αποδημίας και της περιπέτειας, της περιπέτειας που περιέχει και τον έρωτα και την αποδημία», καθώς και «κάποιες έντονες εκδηλώσεις νεκροφιλίας ερωτικού χαρακτήρα». «Αυτά είναι τα αισθήματα που τραγούδησεν ο Ουράνης», γράφει ο Καραβίας, ζώντας «ολόκληρος, με το αίμα του και με τη σκέψη του», στην ευρωπαϊκή περίοδο του 1880-1890, αναπνέοντας «τον φαρμακωμένο αέρα των décadents» και σε αυτήν την ατμόσφαιρα σχηματίζοντας «την έκφραση και τη μορφή της ποίησής του, προσθέτοντας κάτι από την ουσία της «φυγής» τού Rimbaud και κάτι από τον αψύ πυρετό τού Maurice Barrès για έρωτα και για ωραία τοπία, για syllabes chantantes και terrasses parfumées. Μέσα σ’ αυτή την ατμόσφαιρα έμεινε, περισσότερο ή λιγότερο σ’ όλη τη ζωή του, αυτήν αγαπούσε κι αυτή ήταν το φιλολογικό κλίμα του[6]», παρόλο που όταν πρωτοπήγε να ζήσει στο Παρίσι, από το 1910 και ύστερα, «τα ζωντανά, νέα τότε, πνευματικά και καλλιτεχνικά κινήματα της εποχής […] είχαν αρχίσει κιόλας να εκτοπίζουν τον ξεπερασμένο συμβολισμό, τους Décadents, και τον καλλιτεχνικό εμπρεσιονισμό».

Στην συνέχεια θα εμπιστευθούμε την ερμηνευτική κατάθεση του Πάνου Καραβία, για να μας οδηγήσει και στο κύριο αντικείμενό μας εδώ, την Εισαγωγή, δηλαδή, που θα επιχειρήσουμε στην σχέση τού Kώστα Ουράνη με τον Υπερρεαλισμό, μιας και στην περίπτωση του Καραβία ο υπερρεαλισμός περιλαμβανόταν στα ενδιαφέροντά του από τα νεανικά του χρόνια, καθώς, ως φοιτητής στο Παρίσι, είχε παρακολουθήσει από κοντά δράσεις και εκδηλώσεις τής ενδοξότερης περιόδου τού κινήματος και είχε γνωριστεί προσωπικά με τους Αντρέ Μπρετόν, Φιλίπ Σουπώ, Μαν Ραίη.[7] Λίγο πριν την κήρυξη του πολέμου, μάλιστα, ο Πάνος Καραβίας, «εμπλουτισμένος με ειδικές γνώσεις και υπερβαίνοντας τις συμβάσεις των δοκιμίων τού γραπτού τύπου», ενημερώνει τους αναγνώστες τής εφημερίδας Ασύρματος σχετικά με «τα βασικά σημεία της υπερρεαλιστικής ποιητικής», αποδίδοντάς τα «στις σωστές τους αναλογίες».[8] Ο Πάνος Καραβίας, λοιπόν, λειτουργεί εδώ ως συνδετικός κρίκος, μιας και ασχολήθηκε διεξοδικά τόσο με τον Υπερρεαλισμό όσο και με το έργο του Κώστα Ουράνη.

 

α) Πριν αναφερθούμε πιο συγκεκριμένα στην Ενότητα «Παιχνίδια», η οποία μάλλον έχει περάσει απαρατήρητη, αν και εντάχθηκε εξαρχής στον τόμο των Ποιημάτων τού Κώστα Ουράνη, θα παραθέσουμε εδώ την θεωρητική άποψη – κριτική αντιμετώπιση του τελευταίου ως προς το θέμα «Υπερρεαλισμός», έτσι όπως αυτή βρίσκεται διατυπωμένη στο φερώνυμο άρθρο του, αντλημένο από τον συγκεντρωτικό τόμο Αποχρώσεις. Ας έχουμε, δε, επιπλέον, υπ’ όψιν ότι, γενικά: «[…] η θεωρητική υποστήριξη του κινήματος [του Υπερρεαλισμού] στην χώρα μας υπήρξε σπασμωδική· ενισχυόταν, υποχωρούσε ή μετατοπιζόταν ανάλογα με τους πολιτικούς προσανατολισμούς τής ηγετικής ομάδας στο Παρίσι». Εξάλλου, και η «φύση τού κινήματος» ήταν «ιδιαιτέρως δεκτική σε παρερμηνείες, απλοποιήσεις και αυθαιρεσίες», με αποτέλεσμα, στην «θεωρητική αμηχανία τής εποχής τού μεσοπολέμου» να προστεθούν «η χλεύη και η αντίδραση που ξεσήκωσε ο υπερρεαλισμός. Ενδεικτικό γραφής είναι το αμφίθυμο ύφος τού Σκαρίμπα, όταν ενσωματώνει ένα θεωρητικό περί τον υπερρεαλισμό κείμενο στο Σόλο του Φίγκαρω».[9]

Έγραφε, λοιπόν, ο Κώστας Ουράνης στο άρθρο του με τον τίτλο «Υπερρεαλισμός» :

«Στο υπερρεαλιστικό μανιφέστο που εξέδωσε το 1924 ο Αντρέ Μπρετόν, ένας από τους κυριότερους αρχηγούς τού υπερρεαλισμού, προσδιόριζε τον υπερρεαλισμό σαν ένα «ψυχικό αυτοματισμό που αποσκοπεί να εκφράσει την πραγματική λειτουργία τής σκέψης χωρίς τον έλεγχο της λογικής κ’ έξω από κάθε αισθητική ή ηθική μέριμνα». Μ’ άλλα λόγια, ο υπερρεαλισμός εγκαθιστούσε τη βασιλεία ή, ακριβέστερα, την απόλυτη μοναρχία του αυθόρμητου. Μετέστρεφε το ρόλο τού συγγραφέα: από δημιουργό τον ήθελε Πυθία, από πατέρα τού έργου του τον περιόριζε σ’ απλό παθητικό θεατή – και μεταδότη – της αυτόματης γένεσής του.

»Δεν πρόκειται να εξετάσω εδώ τον υπερρεαλισμό σαν θεωρία. Εκείνο όμως που διεπίστωσα παρακολουθώντας τα υπερρεαλιστικά (ποιητικά προ πάντων) έργα, που έβλεπαν περιοδικά το φως στη Γαλλία, είναι ότι οι υπερρεαλιστές δεν τήρησαν ποτέ τη θεωρία τους και πάντα την καταπάτησαν με τον πιο κατάφωρο τρόπο.

»Επαγγέλθηκαν τον αυτοματισμό – κι ο αυτοματισμός λείπει εντελώς από τα ποιήματά τους. Επαγγέλθηκαν το αυθόρμητο – και δεν εμφανίζουν παρά το αυθαίρετο, που δεν είναι βέβαια το ίδιο. Τέλος, αντί να καταργήσουν εντελώς τη λογική, την αντικατέστησαν μόνο με μιαν άλλη, πολύ πιο άκαμπτη και απαιτητική: τη λογική… του παραλογισμού.

»Διαβάστε π.χ. τα ποιήματα που εξέδωσε τελευταία, με τον τίτλο «Υψικάμινος», ο πρώτος και γνησιότερος αντιπρόσωπος του υπερρεαλισμού στην Ελλάδα κ. Α. Εμπειρίκος, και πέστε μου αν δεν υπάρχει έκδηλη σ’ αυτά η συστηματική, η κοπιώδης, η σ υ ν ε ι δ η τ ή προσπάθεια ενός λογικού ν’ αποφύγει κάθε διατύπωση με λογικό ειρμό, αν δεν τα χαρακτηρίζει μια μαθηματική συνοχή στην έλλειψη κάθε συνοχής, αν δε φέρνουν τη σφραγίδα μιας «οργανωμένης» αναρχίας, αν κάθε φράση και κάθε λέξη στη φράση δεν έχουν αποστειρωθεί υπομονετικά και αμείλικτα μέσα στο χημικό εργαστήριο του λογικού, έτσι που η σύζευξή τους να μη γεννάει κανένα συναίσθημα…

»«Εκεί που ανθούσε το διασημότερο χρωματουργείον – γράφει ο κ. Εμπειρίκος – σήμερα πουλούν παιδιά και αντί δυο δοντιών μπορεί κανείς να μεταβάλει την ατομικότητα μιας ερωτευμένης αγελάδας σε τρόπαιο ανδρογύνου συγκροτήματος χωρίς άφεσιν αμαρτιών χωρίς λυπομανίαν χωρίς μεταβολήν προς τα δεξιά ή τ’ αριστερά μα μόνον με τ’ απαλά χαϊδολογήματα στοργικής ηλεκτροπυξίδος.»

»Μια τέτοια φράση – κι όλο το βιβλίο τού κ. Εμπειρίκου δεν είναι παρά μια παράταξη τέτοιων και μόνο φράσεων – δ ε ν  μ π ο ρ ε ί να προέρχεται από το υποσυνείδητο, να είναι μια αυθόρμητη υπαγόρευση της σκέψης. Όταν βρισκόμαστε «μεταξύ ύπνου και εγρηγόρσεως», οπότε ο έλεγχος της λογικής πέφτει σε χαύνωση, ή όταν ονειρευόμαστε στον ύπνο μας, οπότε ο έλεγχος αυτός έχει εντελώς καταργηθεί, συμβαίνει, βέβαια, να προφέρουμε ξεκάρφωτα λόγια, περνάν, βέβαια, από το νου μας ασύνδετες μεταξύ τους εικόνες κι ασυνάρτητες σκέψεις, αλλά μια τόσο π ε ρ ί τ ε  χ ν η ασυναρτησία ή, ακριβέστερα, μια τέτοια αναγωγή τής ασυναρτησίας σε σύστημα, μια τέτοια συγκρότηση απροσδόκητων και γριφωδών για το λογικό μας φράσεων, δεν μπορεί παρά να είναι έργο του λογικού – ένα ψυχρό, υπομονετικό, εσκεμμένο[10] κατασκεύασμα γραφείου. Η ίδια εργασία που κάνει το λογικό για τη συναρμολόγηση (association) εννοιών έχει γίνει και τώρα – αλλά για τη διάσπασή τους (dissociation). Τι λέω; Πολύ αυστηρότερη. Γιατί, ενώ στην πρώτη περίπτωση συμβαίνει να ξεφεύγει κάποτε τον έλεγχό του κάτι το αόριστο, το σκοτεινό ή και το παράλογο, στην περίπτωση των υπερρεαλιστικών ποιημάτων του κ. Εμπειρίκου ο έλεγχος του λογικού στάθηκε απηνής: δεν άφησε να εισχωρήσει μέσα στην «Υψικάμινο» ούτε μια σύντομη φράση με κάποιον ειρμό…

»Η διαπίστωση της βασικής αυτής παράβασης της ίδιας τους της θεωρίας από τους υπερρεαλιστές δεν ενέχει, από μέρος μου, την έννοια εξόφλησης με τα δημιουργήματά τους, την έννοια ότι τα δημιουργήματά τους αυτά είναι «για γέλια» ή ανάξια προσοχής. Διαβάζοντας π.χ. τα ποιήματα του κ. Εμπειρίκου, δεν αισθάνθηκα το νυγμό του γέλιου, όπως άλλοι. Ό,τι αισθάνθηκα είναι κάτι ανάλογο μ’ ό,τι θα αισθανόταν ένας άνθρωπος μπαίνοντας σ’ ένα εργοστάσιο παράδοξου τύπου και βλέποντας ένα πολύπλοκο συγκρότημα ακόμα πιο παράδοξων μηχανών να κινούνται αδιάκοπα χωρίς άλλο σκοπό από το να κινούνται. Τα ποιήματα αυτά έχουν, για να θυμηθώ τον Μπωντλαίρ, την «παγερή λαμπρότητα» του στείρου και του ανώφελου…».[11]

Ως γνήσιος διανοούμενος και ποιητής, ο Κώστας Ουράνης δεν ήταν δυνατόν να μείνει αδιάφορος μπροστά σε ένα συνταρακτικό καλλιτεχνικό, αλλά και υπαρξιακό γεγονός όπως ήταν τότε το κίνημα του Υπερρεαλισμού. Επιπλέον, η στάση του, αν και αρνητική, δεν υπήρξε επιπόλαιη, όπως διαπιστώνεται, κατά πρώτο λόγο, από τα παραπάνω, αλλά, κατά δεύτερον, επιβεβαιώνεται και από ένα άλλο κριτικό κείμενό του και, συγκεκριμένα, το κείμενο που αναφερόταν στο βραβευθέν τότε από τον Γυναικείο Σύλλογο Γραμμάτων και Τεχνών βιβλίο τής Μέλπως Αξιώτη (τα έργα τής οποίας «υποχρέωσαν την κριτική να μιλήσει «για υπερρεαλιστική τεχνική σύνθεσης»», όπως γράφει ο Mario Vitti[12]Δύσκολες νύχτες. Σε εκείνο το κείμενό του, με τον τίτλο «Γύρω από ένα βραβείο», ο Ουράνης επικροτούσε «αδίσταχτα τη βράβευση» του βιβλίου, «παρά τα ελαττώματά του», κυρίως επειδή επρόκειτο για «ένα βιβλίο γυναίκας που δε θα μπορούσε να είχε γραφτεί κι από άντρα»· αποτελεί, δηλαδή, «έργο – ντοκουμέντο της γυναικείας φύσης» και είναι «αποκαλυπτικό της γυναικείας ψυχής». Βλέπουμε, λοιπόν, μέσω των παραπάνω, ότι ο συγγραφέας, ποιητής και κριτικός Κώστας Ουράνης διέθετε ανοιχτούς ορίζοντες υποδοχής καθετί πνευματικού, χωρίς αυτό, βέβαια, να σημαίνει ότι θα μπορούσε να αποδεχτεί και κάτι το οποίο δεν θα ταίριαζε στην ιδιοσυγκρασία του, την ιδιοσυγκρασία ενός νικημένου επαναστάτη. Έτσι, δεν είναι παράξενο που δεν μπορούσε να ακούσει καθαρά, στις πραγματικές της διαστάσεις, την υπερρεαλιστική φωνή, «αυτήν που συνεχίζει να κηρύττει την παραμονή τού θανάτου και πάνω απ’ τις θύελλες»[13].

β) Περνώντας, τώρα, στην “έμπρακτη αντιμετώπιση” του υπερρεαλιστικού φαινομένου από τον Ουράνη, στεκόμαστε πρώτα στο επιγραμματικό προλόγισμα της Ενότητας «Παιχνίδια» των Ποιημάτων από τον Άλκη Θρύλο, προλόγισμα το οποίο έπεται της, αναμενόμενης σε τέτοιες περιπτώσεις, σημείωσης του ίδιου τού ποιητή: «À la manière de…». Ο Άλκης Θρύλος, λοιπόν, γράφει, ερμηνεύοντας, παράλληλα, και τον τίτλο της Ενότητας:

«Τα pastiches αυτά τα συνέθεσε παίζοντας. Πίστευε ότι δεν είναι δύσκολο να γραφούν «μοντέρνα ποιήματα»».

Η Ενότητα «Παιχνίδια» των Ποιημάτων περιλαμβάνει τέσσερα (I-IV) διαφορετικά ποιήματα, συνοδευόμενα όλα από μία υπογραφή – κατακλείδα, που δηλώνει, κάθε φορά, το αντικείμενο της μίμησης που προηγήθηκε: στο πρώτο, πρόκειται για την Υψικάμινο του Α. Εμπειρίκου, στο δεύτερο, για το Μην ομιλείτε εις τον οδηγόν του Ν. Εγγονόπουλου, στο τρίτο, για την Αμοργό του Ν. Γκάτσου και στο τέταρτο, για το Τα κλειδοκύμβαλα της σιωπήςκαι πάλι του Ν. Εγγονόπουλου. Ας ακούσουμε/ διαβάσουμε τα τρία από αυτά[14], που μας αφορούν και στα οποία γίνεται φανερή η διαφορά η οποία τα ξεχωρίζει από τον γνήσιο υπερρεαλισμό τού Εμπειρίκου και του Εγγονόπουλου· οι δύο αυτοί έγραφαν δοξάζοντας το παράλογο πριν το αποτυπώσουν, ο Ουράνης, μιμούμενος, έγραφε ρηχά, κατασκευάζοντας το παράλογο στην άκρη της πένας και, ταυτόχρονα, αρνούμενος ότι αυτό το παράλογο έχει δικαίωμα, ή έστω λόγο, ύπαρξης:

Ι

Διεσχίσαμεν τας αποδοκιμασίας των αστυφυλάκων και εκτοξεύσαμεν τα βλέμ-/ ματα προς τας συναλλαγάς των διαττόντων, αλλά τα κυδώνια επέπεσαν/ εγκαρσίως κατά του κιγκλιδώματος και οι κομψοί κύριοι διέτρησαν τους/ καρχαρίας. Επειδή ήτο νύκτα και οι τηλεβόες των οπλοστασίων περιέφεραν/ τον αόμματον δασοφύλακα προς χάριν μας, οι φασιανοί ηρεύνων τας πυγολα-/ μπίδας και αι μοιχαλίδες εσπάθιζαν τις πτυχές των δεξαμενών. Και έως εδώ/ καλά. Πέραν τούτου όμως εβόα ο συρφετός των σωματοφυλάκων και τα/ ιπποφορβεία εγαλουχούσαν τας εκ δευτέρου τοκετού δεσποινίδας. Ο διαγώνιος/ δρόμος ήτο μεστός από αλαβουργίδας και το επανωφόρι της δενδροστοιχίας/ προωθούσε την πολίχνην μέχρις ότου περιεπλάκη εις τους μαστούς τής/ αγελάδος. Πολλοί διηρωτώντο εάν το κλειδί τού περιφερειακού συγκροτήματος/ θα ανελάμβανε την εξουσίαν ή εάν η διασκέδασις των ζητιάνων θα συνωδεύετο/ από ελιγμούς αναμνήσεων και παραστρατημένας ηλεκτροπυξίδας. Επήλθεν/ όμως το πρωΐ και το προαύλιον της οπτασίας περιεπλάκη με τους θυσάνους/ των χρεωπιστώσεων έως ότου απέκαμαν να γελούν αι στρουθοκάμηλοι και/ εσταμάτησαν να συνουσιάζωνται επιχαρίτως οι δολιχοκέφαλοι.

«Υψικάμινος» του Α. ΕΜΠΕΙΡΙΚΟΥ

 

II

Όταν ο Γεδεών, τον οποίον υποκοριστικώς ωνόμαζον Ζαρζαβάτην, περιεπλέ-/ χθη στα δίχτυα της βροχής και οι λαβίδες του ασυρμάτου διήνοιξαν την/ πορεία τους διά μέσου μιας εφοδιοπομπής αποτελουμένης από δεκαέξ κυλίβα-/ ντας και πέντε (αριθμός 5) αργίτικα πεπόνια, τότε εννόησα καλώς ότι επέστη/ η τελευταία στιγμή μου. Εσυγχώρησα νοερώς τους δολοφόνους μου και/ αφέθηκα να πέσω στον πυθμένα του μεταλλείου, το οποίον κατασκευάζει/ λεκάνες από πορσελάνην και άλλα είδη τυροκομίας. Επηκολούθησε σύγχυσις/ μεταξύ των ψαριών και ηνοίχθη κατάλογος εράνων υπέρ της φθισιώσης/ φοιτητρίας της Νομικής, της καλουμένης Ευαγγελίτσας. Εγώ όμως, ο/ οποίος είχα πεθάνει εκ της πτώσεως, μετεφέρθην διά της αεραντλίας εις το/ δωμάτιόν μου και επέθεσα κρύο νερό στο μέτωπό μου μέχρις ότου ανεκάλυψα/ ότι ο Γεδεών, ο επικαλούμενος Ζαρζαβάτης, περιεφέρετο εις τον προθάλαμον/ και κατέγραφε τους σταλακτίτας – έ ν α  π ρ ο ς  έ ν α.

«Μην ομιλείτε εις τον οδηγόν» του Ν. ΕΓΓΟΝΟΠΟΥΛΟΥ

 

IV

Ουδόλως μ’ ενδιαφέρει/ αν/ αύριον/ ή και μεθαύριον/ η σεμνή Κοραλία/ – κατόπιν ειδικής/ αδείας των αρχών –/ περιέλθη την πόλιν/ συνοδεία ενός/ πρωταθλητού βαρών/ και/ δύο πινάκων/ ζωγραφικής.// Ο/ Ισίδωρος Ducasse/ κ’ εγώ/ εκρατήσαμεν θέσεις/ στο θωρηκτόν «Ξιφολόγχη»/ και φεύγομεν αύριον/ διά/ το/ Βαλπαραΐζο/ όπερ στην αρχαιότητα/ εκαλείτο Σινώπη.// Εκεί μας αναμένουν/ τα σείστρα της σιωπής/ και δύο/ ξανθαί στρουθοκάμηλοι/ των οποίων τα μάτια/ είναι παράθυρα/ χωρίς τζάμια.// Εκεί μέσα σε γλάστρες/ υάλινες/ ανθίζουν/ τα πράσινα ψάρια/ ανεμίζουν σεντόνια/ στις καπνοδόχους/ και/ ρόδινες, γαλάζιες φλόγες/ συργιανούνε στους κήπους/ δύο με δύο…// Εμείς/ – όμως –/ με μία ανεμόσκαλα/ δύο ποδήλατα/ και μία προβοσκίδα/ θα κατεβούμε/ στο ΣΠΗΛΑΙΟ/ όπου/ μας αναμένει/ η Μπέλλα Ντόννα.// Και/ τότε/ θα γίνουμε μικρά παιδιά/ θ’ απολύσουμε χαρταετούς/ και θα ξυπνήσουμε/ μέσ’ στην κοιλιά/ ΤΗΣ/ ενώ πάνω μας/ και γύρω μας/ θα κυματίζουνε/ οι ρομφαίες του ήλιου/ και θα ηχούν/ ακατάπαυστα/ τα κλειδοκύμβαλα/ των εγκεφάλων.

«Τα κλειδοκύμβαλα της σιωπής» του Ν. ΕΓΓΟΝΟΠΟΥΛΟΥ

 

  Εκτός των παραπάνω ποιημάτων, ο Ουράνης συνέθεσε ένα, τουλάχιστον, ακόμη «υπερρεαλιστικό – και άχρηστο –», σύμφωνα με την διατύπωσή του, «κατασκεύασμα», στο πλαίσιο ενός κειμένου του με τον ενδεικτικό τίτλο: «Ζητώντας ένα θέμα…». Έγραφε εκεί, μεταξύ άλλων, ο Κώστας Ουράνης:

«Πετάω αγαναχτισμένος την πέννα μου κι αναστενάζω:

»― Α, αυτή η τυραννία του θέματος!… Τι καλά που έκαναν οι μοντέρνοι ζωγράφοι, που το εξοστράκισαν από τους πίνακές τους! Τι καλά που κάνει ο Τζόϋς, να γράφει ό,τι του περνάει από το κεφάλι! Τι καλά που κάνουν οι υπερρεαλιστές γράφοντας χωρίς κανέναν ειρμό! Γιατί να μην έχει καθιερωθεί αυτός ο τρόπος τού γραψίματος! Τι εύκολα, τι γρήγορα που θα τελείωνα τη σημερινή αυτή αγγαρεία! Θα ’παιρνα έναν οποιοδήποτε τίτλο – ας πούμε «Εμποροπανήγυρις» – και θ’ άφηνα το χέρι μου να γράφει, όπως ο Εμπειρίκος στην «Υψικάμινό» του:

»«Τα πεζούλια της ακακίας άνοιξαν τις ομπρέλες τους και οι ήχοι των μοτέρ ανάγκασαν τον ουρανόν να τραπεί προς άγνωστον διεύθυνσιν. Μία δεσποινίς εκάθησε κατά γης και η γάτα τής αντικρυνής κατοικίας επέδωκε τελεσίγραφον διά του οποίου ανεκλήθησαν εις τα ψυγεία οι διαφυγόντες αιώνες και ήνοιξαν τα κατάστιχα των λατομείων. Εις το έρεβος που διεχύθη, τα νήματα της υφαντουργίας παρεξετράπησαν και καμμία ηχώ συγκεκριμένης καταγωγής δεν άνθισε από τα ανοιχτά κιβώτια των τραυματιοφορέων. Μόνον ότι οι λαιμοδέτες άργησαν να συνέλθουν από την κόπωσιν και ότι το ψύχος υπέστη σοβαράς ζημίας εις το χρηματιστήριον. Άναυδοι τότε οι προσκεκλημένοι επέβησαν της διερχομένης οδοντογλυφίδος, ενώ ο ψίθυρος των τηλεβόλων μετέβαλλε την ουσίαν των λίκνων εις κάτι το φαιόν και το ρόδινον – παραλλήλως και διαγωνίως…».

»Μια νέα ματιά στο ρολόϊ με κάνει να σταματήσω το υπερρεαλιστικό – και άχρηστο – αυτό κατασκεύασμά μου και να ξαναγυρίσω… στην απόγνωσή μου:

»― Τι να γράψω! Τι διάβολο να γράψω!…

»Άξαφνα μου έρχεται μια ιδέα: Αφού δεν μπορώ να γράψω τίποτα σήμερα, γιατί να μη γράψω γι’ αυτό ακριβώς; Γιατί, δηλαδή, να μην κάνω θέμα την ακεφιά μου, την αδυναμία μου να συγκεντρωθώ, ό,τι μου πέρασε από το μυαλό ώς αυτή τη στιγμή; Θα γέμιζα, έτσι, χωρίς στίψιμο του κεφαλιού μου, τα τρία χειρόγραφα που περιμένει το τυπογραφείο και, αν όχι τίποτ’ άλλο, θα ’δινα στους αναγνώστες μου κάτι που θα ’χε την αξία ενός «ντοκουμέντου»…

»Κι αυτό έκανα – όπως βλέπετε…».[15]

 

Ίσως αυτό το τελευταίο δείγμα τής στάσης τού Ουράνη απέναντι στον υπερρεαλισμό, ως συνδυασμός θεωρητικής, έστω και υπαινικτικής, κριτικής αντιμετώπισης και pastiche, να συμπυκνώνει την άποψή του, την οποία, πέρα από το αν συμφωνούμε ή διαφωνούμε, οφείλουμε, πάντως, να σεβαστούμε. Για τον ποιητή του ελληνικού Spleen, ο υπερρεαλισμός δεν θα μπορούσε, όπως και τίποτε άλλο δεν θα μπορούσε, να είναι κίνημα απελευθερωτικό και δημιουργικό. Οι άλυτοι συναισθηματικοί κόμποι στην ψυχή τού Κώστα Ουράνη μάταια αποζητούσαν Ουρανό[16]. Άλλοι, ανάμεσά τους και οι Εμπειρίκος – Εγγονόπουλος, ίσως να τον αξιώθηκαν μέσω της υπερρεαλιστικής οδού. Μια τέτοια συγκριτική έρευνα, όμως, θα μπορούσε να αποτελέσει το αντικείμενο μίας πολύ μεγαλύτερης εργασίας. Εδώ επιχειρήσαμε απλώς μία Εισαγωγή.

   

Σημειώσεις

[1] Βλ. στο άρθρο του Κώστα Στεργιόπουλου, «Κώστας Ουράνης. Ο ποιητής κι ο ταξιδιώτης», στο ένθετο Βιβλιοθήκη της εφημ. Ελευθεροτυπία, 1 Αυγούστου 2003, σσ. 12-15.

[2] Για τα παραπάνω βλ. στο λήμμα «Κώστας Ουράνης», υπογεγραμμένο από τον Αλέξη Ζήρα, στο Λεξικό Νεοελληνικής Λογοτεχνίας. Πρόσωπα – Έργα – Ρεύματα – Όροι, Πατάκης, Αθήνα, 2007.

[3] Τόσο το δοκίμιο όσο και οι επιστολές, τα οποία είχαν αρχικά εκδοθεί από τον Δίφρο (1958), περιλαμβάνονται στην έκδοση: Πάνου Καραβία, Οκτώ Μορφές. Σολωμός, Καβάφης, Ουράνης, Καρυωτάκης, Δραγούμης – Καζαντζάκης, Παράσχος, Θρύλος. Επίμετρο: 19 γράμματα του Κ. Ουράνη, Ίκαρος, 1979 – το δοκίμιο εκτείνεται στις σσ. 89-119 (και οι Σημειώσεις του στις σσ. 235-239) και οι επιστολές (ως «Επίμετρο») εκτείνονται στις σσ. 181-226 (και οι Σημειώσεις τους στις σσ. 241-245).

[4] Για όσα παρατίθενται εδώ βλ. στο Οκτώ Μορφές, ό.π., σσ. 98-102.

[5] Πρόκειται για μία φράση τής Marie Léneru, «L’ ennui est une inquiétude, et non pas une apathie», την οποία ο Καραβίας, κατά την ανάλυσή του (ό.π., σ. 99), αντλεί από μία επιστολή του Ουράνη (ό.π., σ. 196).

[6] Σε σημείωση εδώ ο Καραβίας αναφέρει και την επίδραση, κυρίως μετά το 1930, από την «καθαρή ποίηση» των Valéry και Eliot, όπως και ο Ζήρας τον οποίο παραθέσαμε νωρίτερα εδώ, προσθέτοντας, πάντως, το όνομα του «τελευταίου μεγάλου συμβολιστή, του Mallarmé»· βλ. στο Οκτώ Μορφές, ό.π., σ. 236/ σημ. 4.

[7] Βλ. σχετικά στο Πάνος Καραβίας, Η Διάρκεια του Υπερρεαλισμού, Σειρά: Μονόκερως, Γαβριηλίδης, 2006.

[8] Βλ. στο Η Διάρκεια του Υπερρεαλισμού, ό.π., στην Εισαγωγή εκεί του Ζ. Ι. Σιαφλέκη, σ. 14. Αξίζει, πάντως, να αναφερθεί ότι στο αφιερωματικό 4ο τεύχος τού περιοδικού Ηριδανός(Φεβρ. – Μάρτιος 1976) για τον Υπερρεαλισμό, δεν έχουν συμπεριληφθεί τα κείμενα του Πάνου Καραβία μεταξύ αυτών που συναπαρτίζουν την ενότητα «Υποδοχή του Υπερρεαλισμού και κριτική διαμάχη (1931 – 1945)».

[9] Για όσα παρετέθησαν εδώ βλ. στο Συμεών Γρ. Σταμπουλού, Πηγές της πεζογραφίας του Γιάννη Σκαρίμπα, Σύλλογος προς Διάδοσιν Ωφελίμων Βιβλίων, Αθήναι, 2006, σ. 101. Bλ. επίσης σχετικά και στο Σταυρούλα Γ. Τσούπρου, «Γιάννης Σκαρίμπας και υπερρεαλισμός: αμφιθυμία ή στοιχεία υπερπεζογραφίας; Εισαγωγή σε μία παράλληλη εξέταση με τον Νίκο Εγγονόπουλο», Τετράδια Πολιτισμού, τχ. 3–4, Δεκέμβριος 2008, Υπουργείο Πολιτισμού, σσ. 329-347.

[10] Σχετικά με τις συγκεκριμένες αντιρρήσεις/ παρατηρήσεις τού Κώστα Ουράνη βλ. και το δοκίμιό μου «Ο εσκεμμένος υπερρεαλισμός», περ. Διαβάζω, τχ. 478, Οκτώβριος 2007/ Αφιέρωμα: Νίκος Εγγονόπουλος, σσ. 96-100 [= Σταυρούλα Γ. Τσούπρου, Δοκιμές Ανάγνωσης, Πρόλογος Μ.Γ. Μερακλής, Εκδόσεις Γρηγόρη, 2013, σσ. 43-50].

[11] Για τα παραπάνω βλ. στο Κώστα Ουράνη, Αποχρώσεις, Βιβλιοπωλείον της “Εστίας” Ιωάννου Δ. Κολλάρου και ΣΙΑΣ Α.Ε., Β′ τόμος (1933-1939, 1950), σσ. 230-232.

[12] Βλ. στο Mario Vitti, Ιστορία της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας, εκδόσεις Οδυσσέας, 2003, σ. 399.

[13] Βλ. στο Αντρέ Μπρετόν, Μανιφέστα του Σουρρεαλισμού, Εισαγωγή – μετάφραση – σημειώσεις: Ελένης Μοσχονά, εκδόσεις «Δωδώνη», Αθήνα – Γιάννινα, 1983, σ. 31. Αυτήν την τη φράση από το πρώτο Μανιφέστο είχαν διαλέξει, παρεμπιπτόντως, τόσο ο Εμπειρίκος όσο και ο Εγγονόπουλος ως μότο των πρώτων ποιητικών συλλογών τους.

[14] Για τα ποιήματα που παρατίθενται στην συνέχεια εδώ βλ. στο Κώστας Ουράνης, Ποιήματα, Βιβλιοπωλείον της “Εστίας” Ι. Δ. Κολλάρου & Σιασ Α. Ε., Αθήνα, 2009, σσ. 197-8 και 200-202 – για το προαναφερθέν «προλόγισμα» βλ. σ. 195. Η ως άνω έκδοση ακολουθεί πιστά την πρώτη, μεταθανάτια, συγκεντρωτική έκδοση των Ποιημάτων, την οποία είχε επιμεληθεί ο Άλκης Θρύλος (Βιβλιοπωλείον της “Εστίας” [1953]). Για κάποιες επιφυλάξεις σχετικά με την μέθοδο της συγκεκριμένης παρουσίασης των Ποιημάτων τού Ουράνη από τον Άλκη Θρύλο βλ. στο Κώστας Στεργιόπουλος, «Κώστας Ουράνης. Ο ποιητής κι ο ταξιδιώτης», ό.π., σ. 12.

[15] Βλ. στο Κώστα Ουράνη, Αποχρώσεις, ό.π., σσ. 296-297.

[16] Ο Πάνος Καραβίας, στο διεισδυτικό δοκίμιό του (βλ. στο Οκτώ Μορφές, ό.π.,/ σ. 116) φθάνει, περισσότερο ασυνείδητα παρά συνειδητά, πολύ κοντά στο να ερμηνεύσει την επιλογή τού ψευδώνυμου «Ουράνης» από τον Κώστα Νέαρχο ή Νιάρχο, βασιζόμενος στους στίχους εκείνους των Spleen: «τον ουρανό εγώ νοσταλγώ, που κάποτε είχα ζήσει,/ δίχως χαρές και συφορές κι ανθρώπους, πάντα Μόνος» (βλ. στο Κώστας Ουράνης, Ποιήματα, ό.π., σ. 30), βασιζόμενος, δηλαδή, στην, ήδη νεανική, νοσταλγία τού ποιητή για το «ύστατο καταφύγιο», την «μοναδική αγκαλιά της γης».

Πηγή: https://www.oanagnostis.gr

Φώτης Κόντογλου 1895 – 1965

Ιστορία

Μικρασιάτης λογοτέχνης, ζωγράφος και αγιογράφος, από τα επίλεκτα μέλη της γενιάς του '30, που αναζήτησε την ελληνικότητά της μέσα από την επιστροφή στις ρίζες. Μαθητές του υπήρξαν οι διακεκριμένοι ζωγράφοι Σπύρος Βασιλείου, Γιάννης Τσαρούχης και Νίκος Εγγονόπουλος.

Γεννήθηκε στο Αϊβαλί (τις αρχαίες Κυδωνίες) στις 8 Νοεμβρίου 1895 και ήταν γιος του Νικολάου Αποστολέλλη και της Δέσποινας Κόντογλου. Νήπιο ακόμη έχασε τον πατέρα του και ανατράφηκε από τη μητέρα του και τον θείο του ιερομόναχο Στέφανο Κόντογλου. Γι' αυτό και όταν μεγάλωσε υιοθέτησε το οικογενειακό επίθετο της μητέρας του. Το συγγραφικό και εικαστικό του τάλαντο άνθισε νωρίς. Όντας μαθητής Γυμνασίου, εξέδιδε το περιοδικό «Μέλισσα» με κείμενα δικά του και των συμμαθητών του, τα οποία εικονογραφούσε ο ίδιος.

Το 1913 άφησε τη γενέθλια πόλη του και μετέβη στην Αθήνα για να σπουδάσει στη Σχολή Καλών Τεχνών, παρότι προς στιγμήν σκέφθηκε να γίνει ναυτικός. Το κλίμα στη Σχολή δεν τον σήκωνε, αφού μεταξύ των καθηγητών του κυριαρχούσε το ακαδημαϊκό στυλ του Μονάχου, ενώ ο ίδιος ήταν φορέας άλλης αντίληψης, έχοντας γερά μέσα του ριζωμένο τον μικρασιατικό λαϊκό πολιτισμό. Το 1914 εγκατέλειψε τη Σχολή και έφυγε για την Ευρώπη. Μετά από μικρά παραμονή στη Μαδρίτη, εγκαταστάθηκε στο Παρίσι.

Γρήγορα έγινε γνωστός στους εικαστικούς κύκλους της γαλλικής πρωτεύουσας, όταν τον πρόσεξε ο διάσημος γλύπτης Ογκίστ Ροντέν. Το 1916 βραβεύτηκε για την εικονογράφηση του βιβλίου του Κνουτ Χάμσουν «Η πείνα». Στο Παρίσι συνάντησε τον φίλο του και συμφοιτητή του Σπύρο Παπαλουκά, τον μετέπειτα σπουδαίο ζωγράφο. Την εποχή εκείνη έγραψε και το πρώτο του λογοτεχνικό έργο, την ιστορία του φανταστικού κουρσάρου «Πέδρο Καζάς».

Το 1919 επιστρέφει στο Αϊβαλί. Διδάσκει γαλλικά και ιστορία της τέχνης στο τοπικό παρθεναγωγείο. Παράλληλα, ιδρύει τον πνευματικό σύλλογο «Νέοι Άνθρωποι» μαζί με τους Ηλία Βενέζη και Στρατή Δούκα. Το 1921 στρατεύεται και μετέχει στη Μικρασιατική Εκστρατεία. Μετά την κατάρρευση του μετώπου και την επακολουθήσασα Έξοδο του ελληνικού στοιχείου της Μικράς Ασίας, φθάνει πρόσφυγας στη Λέσβο και στη συνέχεια στην Αθήνα.

Η κυκλοφορία τού «Πέδρο Καζάς» στην Αθήνα τον επιβάλλει αμέσως στους λογοτεχνικούς κύκλους. Το βιβλίο είναι η ιστορία ενός ισπανού κουρσάρου, γραμμένη με ένα ασυνήθιστο δυναμισμό και σε μια γλώσσα γεμάτη νεύρο και παλμό, που αντλούσε άμεσα από τις λαϊκές ρίζες και τα λαϊκά βιβλία παλαιότερης εποχής. Το 1925 παντρεύεται τη συμπατριώτισσά του Μαρία Χατζηκαμπούρη και δύο χρόνια αργότερα γεννιέται η κόρη τους Δέσπω. Τα επόμενα χρόνια θα μοιράσει τον χρόνο του ανάμεσα στον χρωστήρα και τη γραφίδα, ενώ αξιόλογη είναι η θητεία του ως συντηρητή έργων τέχνης.

Το 1932 κτίζει το σπίτι του στην οδό Βιζυηνού 16 (περιοχή Πατησίων), όπου μαζί με τους μαθητές του Τσαρούχη και Εγγονόπουλο ζωγραφίζουν με νωπογραφίες ένα δωμάτιό του. Κατά τη διάρκεια της Κατοχής, θύμα του μαυραγοριτισμού, αναγκάζεται να το πουλήσει για ένα σακί αλεύρι και μετακομίζει με την οικογένειά του σε ένα γκαράζ. Την εποχή αυτή ο Χριστιανισμός τον απορροφά εντελώς και αποφασίζει να τον διακονήσει ολόψυχα ως λογοτέχνης και ζωγράφος.

Ο Κόντογλου εμπνέεται από την ελληνική παράδοση και προσηλώνεται με φανατισμό σε ό,τι θεωρεί καθαρά ελληνικό, βγαλμένο από την παράδοση του Βυζαντίου και της Ορθόδοξης Εκκλησίας. Στις φορητές του εικόνες χρησιμοποίησε τη μέθοδο της ωογραφίας. Πολλές από αυτές έχουν εκδοθεί από τον «Αστέρα». Αγιογράφησε πολλές εκκλησίες (Καπνικαρέα, Αγία Βαρβάρα Αιγάλεω, Άγιος Ανδρέας Πατησίων, Ζωοδόχος Πηγή και Αγία Παρασκευή Παιανίας, Ευαγγελισμός Ρόδου, Άγιος ΧαράλαμποςΠολυγώνου, Άγιος Γεώργιος Κυψέλης κ.ά).

Φιλοτέχνησε τοπία, σχέδια βιβλίων, περιοδικών, ποιητικών συλλογών, πορτραίτα, ενώ το σημαντικότερο έργο στην κοσμική ζωγραφική είναι οι βυζαντινοπρεπείς νωπογραφίες του στο Δημαρχείο Αθηνών, με θέματα και πρόσωπα από την Ελληνική Ιστορία. Δούλεψε στο Βυζαντινό Μουσείο, το Κοπτικό Μουσείο του Καΐρου και δημιούργησε το Βυζαντινό τμήμα του Μουσείου της Κέρκυρας. Σημαντική ήταν η συμβολή του στην αποκατάσταση των τοιχογραφιών στον Μυστρά.

Ο Φώτιος Κόντογλου πέθανε στις 13 Ιουλίου 1965 στον «Ευαγγελισμό» από τις επιπλοκές που του είχε προκαλέσει ένα αυτοκινητιστικό δυστύχημα. Θεωρείται από τους σημαντικότερους εικαστικούς καλλιτέχνες, που άνοιξε νέους δρόμους στην ελληνική ζωγραφική. Το πλούσιο λογοτεχνικό του έργο παρέμεινε εν πολλοίς στρατευμένο στην υπόθεση του Χριστιανισμού, όμως τα πρώιμα έργα του και ιδιαίτερα το μυθιστόρημα «Πέδρο Καζάς» ανήκουν στις σημαντικές στιγμές της λογοτεχνίας μας.

Ενδεικτική Εργογραφία

  • «Πέδρο Καζάς» και «Βασάντα» («Παπαδημητρίου - Αστήρ»)
  • «Γιαβάς ο Θαλασσινός» («Παπαδημητρίου - Αστήρ»)
  • «Έκφρασις» Το εικαστικό μανιφέστο του Κόντογλου. («Παπαδημητρίου - Αστήρ»)
  • «Μυστικά Άνθη» («Παπαδημητρίου - Αστήρ»)

Είπαν για τον Κόντογλου...

  • Νίκος Ζίας: «Νίκος Κόντογλου» («Εμπορική Τράπεζα»)
  • Συλλογικό: «Κόντογλου, Σημείον Αντιλεγόμενον» («Αρμός»)
 

Δημήτρης Μαρωνίτης 1929–2016

Ιστορία

Διακεκριμένος έλληνας φιλόλογος, πανεπιστημιακός δάσκαλος, μεταφραστής αρχαίων συγγραφέων, κριτικός λογοτεχνίας και δοκιμιογράφος. Έγινε ευρύτερα γνωστός από τη μετάφραση της «Οδύσσειας» του Ομήρου, που εκδόθηκε το 2002 και με την οποία αναμετρήθηκε επί 12 χρόνια.

Ο Δημήτρης Μαρωνίτης γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη το 1929. Περάτωσε τις εγκύκλιες σπουδές του στο Πειραματικό Σχολείο του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ) και συνέχισε τις σπουδές του στη Φιλοσοφική Σχολή του ΑΠΘ. Κατόπιν έκανε μεταπτυχιακές σπουδές στη Δυτική Γερμανία, με υποτροφία του ιδρύματος «Χούμπολντ», δίπλα στον ελληνιστή Βάλτερ Μαργκ.

Το 1962 έλαβε το διδακτορικό του δίπλωμα από το ΑΠΘ, όπου και δίδαξε Αρχαία Ελληνικά από το 1963 έως το 1968 ως εντεταλμένος υφηγητής στη Φιλοσοφική Σχολή του ΑΠΘ.

Στο διάστημα της δικτατορίας, παύθηκε από τη θέση του, συνελήφθη τρεις φορές για συμμετοχή σε πράξεις αντίστασης κατά του καθεστώτος και κρατήθηκε στο ΕΑΤ - ΕΣΑ επί οκτάμηνο το 1973. Μέσα στο κελί του έγραψε ένα σημαντικό κείμενο - κατάθεση ψυχής, με τίτλο «Μαύρη Γαλήνη» πάνω σε φθαρμένες χαρτοπετσέτες και όταν κατάφερε να βρει ένα μολύβι.

Το 1974, με την πτώση του στρατιωτικού καθεστώτος, και τη μεταπολίτευση, διορίστηκε ειδικός σύμβουλος για πανεπιστημιακά θέμα τα στο Υπουργείο Παιδείας. Το 1975 εκλέχθηκε τακτικός καθηγητής της Αρχαίας Ελληνικής Φιλολογίας και εντεταλμένος στη διδασκαλία τής Νεοελληνικής Ποίησης στο ΑΠΘ. Δίδαξε έως το 1996, οπότε συνταξιοδοτήθηκε. Επίσης, δίδαξε ως επισκέπτης καθηγητής σε πανεπιστήμια της Γερμανίας, της Αυστρίας, της Κύπρου και των ΗΠΑ.

Διετέλεσε μέλος του Δ.Σ. του Ιδρύματος Τριανταφυλλίδη και του Μορφωτικού Ιδρύματος τής Εθνικής Τραπέζης (ΜΙΕΤ) και καλλιτεχνικός διευθυντής του Κρατικού Θεάτρου Βορείου Ελλάδος (ΚΒΘΕ).

Υπήρξε για πολλά χρόνια τακτικός συνεργάτης της εφημερίδας «Το Βή­μα», όπου έγραφε επιφυλλίδες για φιλολο­γικά και εκπαιδευτικά θέματα, ενώ συνεργάστηκε με πλήθος λογοτεχνικών περιοδικών. Το 1981 τιμήθηκε με το Α’ Κρατικό Βραβείο Κριτικής Δοκιμίου για το βιβλίο του «Όροι του λυρισμού στον Οδυσσέα Ελύτη» και το 2011 με το Κρατικό Βραβείο Λογοτεχνικής Μετάφρασης Έργου Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας στα Νέα Ελληνικά για την «Ιλιάδα» του Ομήρου.

Ο Δημήτρης Μαρωνίτης μετέφρασε την «Οδύσσεια» και την «Ιλιάδα» του Ομήρου («η Οδύσσεια είναι έργο αγαπησιάρικο», είχε πει. «Αντίθετα η Ιλιάδα είναι ακατάδεκτη, δεν δέχεται τα χάδια μας»). Έγραψε βιβλία, μονογραφίες και άρθρα για τον Όμηρο, τον Ησίοδο, τον Σοφοκλή, τον Ηρόδοτο, τον Αλκαίο, τη Σαπφώ, ενώ μελέτησε και δημοσίευσε δοκίμια για νεοέλληνες ποιητές, κυρίως εκπροσώπους της πρώτης μεταπολεμικής γενιάς, όπως τον Οδυσσέα Ελύτη, τον Γεώργιο Σεφέρη, τον Τίτο Πατρίκιο, τον Γιάννη Ρίτσο, τον Τάκη Σινόπουλο και τον Μίλτο Σαχτούρη, αλλά και τον Διονύσιο Σολωμό, τον Κωνσταντίνο Καβάφη και τον Γιώργο Χειμωνά.

Ο Δημήτρης Μαρωνίτης πέθανε στις 12 Ιουλίου 2016 στην Αθήνα, σε ηλικία 87 ετών. Ήταν νυμφευμένος με την ποιήτρια και επιμελήτρια φιλολογικών εκδόσεων Ανθή Μαρωνίτη. Κόρη τους είναι η δημοσιογράφος και μεταφράστρια Εριφύλη Μαρωνίτη.

 

Πρόγραμμα 7ου Φεστιβάλ Δήμου Πηνειού

Πολιτισμος

 

 

Πρόγραμμα Διεθνούς Φεστιβάλ Αρχαίας Ολυμπίας 2019

Πολιτισμος

Δευτέρα 15 Ιουλίου 9.30 μμ Θέατρο Φλόκα "Κατά Φαντασίαν Ασθενής" του Μολιέρου
Σκηνοθεσία: Πέτρος Φιλιππίδης


Το τελευταίο έργο του κορυφαίου Γάλλου δραματουργού σκηνοθετεί ο Πέτρος Φιλιππίδης, ο οποίος υπογράφει τη μετάφραση μαζί με τον Δημήτρη Φιλιππίδη, κρατώντας παράλληλα τον πρωταγωνιστικό ρόλο, με έναν εξαιρετικό θίασο στο πλευρό του, που θα περιοδεύσει μαζί του σε μεγάλα φεστιβάλ ανά την Ελλάδα. Η κωμωδία του Μολιέρου αποτελεί ένα από τα δημοφιλέστερα θεατρικά κείμενα και γοητεύει αιώνες το κοινό, καθώς αγγίζει την ανθρώπινη ψυχή προσπαθώντας να ξορκίσει μέσα από το γέλιο φόβους και αμφιβολίες.
Το έργο: Ο Αργκάν είναι ένας υποχόνδριος, φιλάργυρος και αρρωστοφοβικός ηλικιωμένος, εξαρτημένος από τους γιατρούς και τα φάρμακα. Αισθάνεται συνεχώς ασθενής, αν και στην πραγματικότητα χαίρει άκρας υγείας! Αυτή η εμμονή του τον καθιστά εύκολο θύμα και οι γύρω του τον εκμεταλλεύονται. Μάλιστα, φτάνει στο σημείο να θέλει να παντρέψει την κόρη του, Ανζελίκ, με γιατρό προκειμένου να έχει δωρεάν ιατρική φροντίδα. Ο αδελφός του, όμως, σε συνεργασία με την υπηρέτρια του Αργκάν θα προσπαθήσουν να τον θεραπεύσουν από τις φαντασιοπληξίες του και ταυτόχρονα να τον οδηγήσουν να ανακαλύψει ποιος πραγματικά τον αγαπά και του είναι πιστός.
Ο Μολιέρος μέσα από τη συγκεκριμένη κωμωδία ασκεί με οξυδέρκεια κριτική στην κοινωνία και στα ήθη, στην ιατρική σοβαροφάνεια και στην απληστία, ενώ παράλληλα παρατηρεί την αιώνια διαμάχη των δύο φύλων για την «πρωτοκαθεδρία» μέσα στο σπίτι. Τέλος, κριτικάρει έντονα την τσαρλατάνικη ιατρική της εποχής του. Η ιδιαιτερότητα του έργου έγκειται και στο γεγονός ότι ο ίδιος ο Μολιέρος ερμήνευσε το ρόλο του Αργκάν και στην τέταρτη παράσταση του έργου, στις 17 Φεβρουαρίου 1673, κατέρρευσε με το κλείσιμο της αυλαίας, για να πεθάνει λίγο αργότερα σπίτι του.
Συντελεστές:
Μετάφραση-Απόδοση: Πέτρος Φιλιππίδης, Δημήτρης Φιλιππίδης
Σκηνοθεσία: Πέτρος Φιλιππίδης
Σκηνικά-Κοστούμια: Γιάννης Μετζικώφ
Μουσική: Θέμης Καραμουρατίδης
Χορογραφίες-Κινησιολογία: Ελπίδα Νίνου
Φωτισμοί: Λευτέρης Παυλόπουλος
Μουσική διδασκαλία: Παναγιώτης Τσεβάς
Βοηθός χορογράφος: Ζωή Πολυχρονιάδη
Βοηθός σκηνοθέτη: Χάρης Χιώτης
Παραγωγή: ΤΑΓΑΡΗΣ ΜΑΡΚΟΣ ΘΕΑΤΡΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ
Παίζουν:
Πέτρος Φιλιππίδης (Αργκάν), Μυρτώ Αλικάκη (Μπελίν), Τάκης Παπαματθαίου
(Μπεράλντ), Τάσος Γιαννόπουλος (κος Ντιαφουαρύς), Αντίνοος Αλμπάνης (Τομά Ντιαφουαρύς), Λαέρτης Μαλκότσης (Μπονφουά), Ιωάννα Ασημακοπούλου (Τουανέτ), Νεφέλη Κουρή (Ανζελίκ), Ρένος Ρώτας (Κλεάντ), Θάλεια Σταματέλου (Λουιζόν), Χάρης Χιώτης (κος Φλεράν), Βαγγέλης Κυπαρίσσης (κος Πυργκόν).
Τιμές εισιτηρίων: 20€ κανονικό και 15€ (φοιτητικό, άνεργοι, πολύτεκνοι, ΑΜΕΑ και παιδικό από 6 έως 12 ετών) Προπώληση εισιτηρίων: viva.gr


Τετάρτη 17 Ιουλίου 9.30 μ.μ. ΘΕΑΤΡΟ ΦΛΟΚΑ
ΤΑΚΙΜ – ΚΑΦΕ ΑΜΑΝ «ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΠΟΛΑΥΣΙΣ…!!!»
Το Λύκειο των Ελληνίδων Πύργου παρουσιάζει τους TAKIM
και την παράσταση KΑΦΕ ΑΜΑΝ «Ελληνική Απόλαυσις»!! που γοήτευσε κοινό και κριτικούς στην Ελλάδα και την Κύπρο!
Ένα μουσικό ταξίδι σε
ΗΠΕΙΡΟ, ΒΑΛΚΑΝΙΑ, ΠΟΛΗ, ΣΜΥΡΝΗ, ΑΜΕΡΙΚΗ
Καλλιτεχνική επιμέλεια – κείμενα: Λάμπρος Λιάβας


Συμμετέχει το Λύκειον των Ελληνίδων Πύργου
Οι ΤΑΚΙΜ, έξι από τους σημαντικότερους δεξιοτέχνες της ελληνικής δημοτικής μας μουσικής, ξαναζωντανεύουν το Καφέ-Αμάν «Ελληνική Απόλαυσις», σε μια ξεχωριστή μουσική παράσταση που επιμελείται και παρουσιάζει ο Λάμπρος Λιάβας.
Σταθμοί του ταξιδιού μας τα Γιάννενα (με το «Γυαλί-καφενέ»), τα Βαλκάνια (με το «Γκρέτζι-Χάνι»), η Πόλη (με το «Καζίνο της Δέσποινας» στα Ταταύλα), η Σμύρνη (με τις «μπύρες» την Προκυμαία), αλλά και η Αμερική (με τα Καφέ-Αμάν του Κατσαρού και της Μαρίκας στο Σικάγο και τη Νέα Υόρκη).
Μαζί τους, οι εξαιρετικοί τραγουδιστές Γιάννης Νιάρχος και Κατερίνα Τζιβίλογλου και στην αφήγηση η ηθοποιός Δήμητρα Στογιάννη.
Οπτικό υλικό: Γρηγόρης Φιλίδης
Υπεύθυνος ήχου: Θανάσης Γκίκας
Συμμετέχει η χορευτική ομάδα του Λυκείου των Ελληνίδων Πύργου.
Υπεύθυνος: Κωνσταντίνος Τζανέτος

ΤΙΜΕΣ ΕΙΣΙΤΗΡΙΩΝ
Προπώληση: 12 €
Στην είσοδο: 14 €
Παιδικό/Φοιτητικό/Ανέργων: 8.€
ΠΡΟΠΩΛΗΣΗ ΕΙΣΙΤΗΡΙΩΝ:
ISTANTE (Κοκκίνου 2 & 28ης Οκτωβρίου 46, Πύργος)
TreOrsi – Ρόη Πηλιχού (Μανωλοπούλου 2, Πύργος)
Βιβλιοπωλείο ΚΟΡΚΟΛΗΣ (Ερμού 3, Πύργος)
«ΡΟΔΟΝ ΚΑΦΕ» , Αρχ. Ολυμπία
«Sonata Cafe», Αρχ. Ολυμπία
Λύκειο Ελληνίδων Πύργου (Λετρίνων 6, κάθε Παρασκευή 10-11πμ κ 8-9μμ)
Διοργάνωση:Λύκειον των Ελληνίδων Πύργου

Πέμπτη 18 Ιουλίου 9.15μ.μ.
Η Πεντάμορφη και το τέρας


Η Παιδική Σκηνή του ΓΙΑΝΝΗ ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΥ πιστή στο ραντεβού της παρουσιάζει το παιδικό φαντασμαγορικό μιούζικαλ
"Η ΠΕΝΤΑΜΟΡΦΗ ΚΑΙ ΤΟ ΤΕΡΑΣ”.
Στους δύο βασικούς ρόλους πρωταγωνιστούν αγαπημένα μας πρόσωπα απ’ το θέατρο και την τηλεόραση
όπως ο ΝΙΚΟΣ ΑΝΑΔΙΩΤΗΣ στο ρόλο του ΤΕΡΑΤΟΣ
και η ΕΥΓΕΝΙΑ ΤΣΑΟΥΣΗ στο ρόλο της ΠΕΝΤΑΜΟΡΦΗΣ,
Στη συνέχεια οι παραστάσεις θα ταξιδέψουν σε όλη την ΕΛΛΑΔΑ, και θα κορυφωθούν στα καλοκαιρινά ΦΕΣΤΙΒΑΛ.
Μία νέα παραγωγή λοιπόν της Παιδικής Σκηνής ΓΙΑΝΝΗ ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΥ
έρχεται να προστεθεί στο κρίκο με τα γνωστά παραμύθια και λογοτεχνικά έργα
που έχει παρουσιάσει όλα αυτά τα χρόνια με μεγάλη επιτυχία.
"Η ΠΕΝΤΑΜΟΡΦΗ ΚΑΙ ΤΟ ΤΕΡΑΣ" ένα έργο το οποίο μεγάλωσε γενιές και γενιές,
έγραψε το 1870 η μυθιστοριογράφος ΣΟΥΖΑΝ ΜΠΑΡΜΠΟ ΝΤΕ ΒΙΛΕΝΕΒ,
με καταγωγή από την πόλη του Φωτός,
Αυτή την υπέροχη ιστορία ΑΓΑΠΗΣ που διαδραματίζεται σε ένα μικρό χωριό της ΓΑΛΛΙΑΣ
θα έχουν την ευκαιρία να την παρακολουθήσουν μικροί και μεγάλοι
εμπλουτισμένη με πολύ ΜΟΥΣΙΚΗ - ΧΟΡΟ - ΤΡΑΓΟΥΔΙ - ΓΕΛΙΟ - ΘΕΑΜΑ!
Την παράσταση μπορούν να την παρακολουθήσουν μικροί και μεγάλοι στο
ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΕΡΓΟ...
Πότε μεγαλύτερη αξία η ομορφιά;
Όταν βρίσκετε στη ψυχή και το σώμα η την ψυχή και την καρδιά;
Τi είναι όμορφο και τι άσχημο;
Τις απαντήσεις θα ανακαλύψουν τα παιδιά μέσα απ' την παράσταση.
Το έργο είναι ένας ύμνος της αγνής και άδολης αγάπης,
ενώ παράλληλα διανθίζεται με κωμικές και απρόσμενες καταστάσεις,
κάνοντας την παρακολούθησή του ακόμα πιο ευχάριστη.
Την παράσταση θα έχουν την ευκαιρία να παρακολουθήσουν μικροί & μεγάλοι.
Στο ρόλο του ΤΕΡΑΤΟΣ ο ΝΙΚΟΣ ΑΝΑΔΙΩΤΗΣ
ενώ το ρόλο της ΠΕΝΑΜΟΡΦΗΣ υποδυεται η ΕΥΓΕΝΙΑ ΤΣΑΟΥΣΗ.
Μαζί τους είναι η ΣΤΕΛΛΑ ΜΠΟΝΑΤΣΟΥ ο ΤΑΜΒΑΚΑΣ ΑΝΤΩΝΗΣ, και ο ΑΡΓΥΡΗΣ ΣΑΖΑΚΛΗΣ.
Τη Διασκευή και τις σκηνοθετικές οδηγίες της έδωσε ο ΜΠΑΜΠΗΣ ΚΛΑΛΙΩΤΗΣ,
τη μουσική έκανε ο αγαπημένος μας σε όλους ΓΙΑΝΝΗΣ ΖΟΥΓΑΝΕΛΗΣ,
τη παράσταση με τα εντυπωσιακά κοστούμια έντυσε η ΣΗΛΙΑ ΔΕΜΙΡΗ,
και το σκηνικό δημιούργησε η ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΑΣΛΑΝΟΓΛΟΥ.


Τετάρτη 24 Ιουλίου Θέατρο Φλόκα
Νεφέλες του Αριστοφάνη
σε σκηνοθεσία ΔΗΜΗΤΡΗ ΚΑΡΑΝΤΖΑ


Η αριστοτεχνική κωμωδία “Νεφέλες” του Αριστοφάνη, θα παρουσιαστεί σε περιοδεία σε όλη την Ελλάδα και στο Φεστιβάλ Επιδαύρου 2 & 3 Αυγούστου σε σκηνοθεσία Δημήτρη Καραντζά και μετάφραση Γιάννη Αστερή.
Ο Δημήτρης Καραντζάς καταπιάνεται για πρώτη φορά με το αριστοφανικό έργο και με τη σύμπραξη πολύ σημαντικών ηθοποιών (Γιώργος Γάλλος, Νίκος Καραθάνος, Χρήστος Λούλης, Καρυοφυλλιά Καραμπέτη, Θεοδώρα Τζήμου, Αινείας Τσαμάτης, Παναγιώτης Εξαρχέας, Πάνος Παπαδόπουλος, Γιάννης Κλίνης, Αλεξάνδρα Αϊδίνη, Ευδοξία Ανδρουλιδάκη, Έμιλυ Κολιανδρή, Ελίνα Ρίζου) χρίζει πρωταγωνίστριες της παράστασης τις ίδιες τις Νεφέλες, που έρχονται να κηρύξουν την αμφισβήτηση της παντοδυναμίας της λογικής και την επιστροφή σε μια χαμένη πνευματικότητα, σ’ ένα αέναο και επικίνδυνο παιχνίδι μεταμορφώσεων.
Οι “Νεφέλες” του Αριστοφάνη παρουσιάστηκαν στα Μεγάλα Διονύσια το 423 π.Χ. και μας αφηγούνται την περιπέτεια ενός ”καθημερινού ανθρώπου” ,του Στρεψιάδη , που προσπαθεί ν’ απαλλαγεί από τα χρέη του.
Αρχικά, ο Στρεψιάδης προσπαθεί να πείσει τον καλοαναθρεμμένο του γιο , Φειδιππίδη , που είναι και η αιτία των χρεών του ,να φοιτήσει στο φροντιστήριο του Σωκράτη, ελπίζοντας ότι έτσι θα μπορέσει να υπερασπιστεί τον εαυτό του στο δικαστήριο γλιτώνοντας από τους δανειστές. Όταν εκείνος αρνείται, αποφασίζει -παρά την ηλικία του-να σπουδάσει ο ίδιος. Έρχεται σε επαφή με τον κόσμο των Νεφελών και τον Σωκράτη ,αλλά πολύ γρήγορα αποδεικνύεται ανεπίδεκτος μαθήσεως .Μην έχοντας άλλη λύση , αναγκάζει τον Φειδιππίδη να σπουδάσει με το ζόρι. Πατέρας και γιος παρακολουθούν τη σύγκρουση Δίκαιου και Άδικου Λόγου, για το ποιος από τους δύο μπορεί να προσφέρει την καλύτερη εκπαίδευση . Ο Άδικος Λόγος αναδεικνύεται νικητής και ο Φειδιππίδης μεταμορφώνεται σε έναν υποδειγματικό διανοούμενο. Ξέροντας ότι έχει πια κάποιον να τον υπερασπιστεί στο δικαστήριο ,ο Στρεψιάδης διώχνει κακήν κακώς τους δανειστές του και διοργανώνει μια γιορτή όπου θα διαπιστώσει τα “καλά” της εκπαίδευσης του γιου του. Σε μια αντιδικία τους ο Φειδιππίδης αρχίζει να τον ξυλοφορτώνει, έχοντας μάλιστα “ατράνταχτα” επιχειρήματα, και ο Στρεψιάδης, όλος θυμό, αποφασίζει να καταστρέψει το φροντιστήριο του Σωκράτη σ’ ένα από τα πιο αινιγματικά και τραγικά φινάλε στην αριστοφανική δραματουργία.
ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ
Μετάφραση: Γιάννης Αστερής
Σκηνοθεσία: Δημήτρης Καραντζάς
Συνεργάτης στη δραματουργία: Θεοδώρα Καπράλου
Σκηνικά: Κλειώ Μπομπότη
Κοστούμια: Ιωάννα Τσάμη
Κίνηση: Τάσος Καραχάλιος
Μουσική:Ανρί Κεργκομάρ
Φωτισμοί: Αλέκος Αναστασίου
Βοηθός σκηνοθέτη:Γκέλυ Καλαμπάκα
Παραγωγή: "ΤΟ ΘΕΑΤΡΟ"
ΔΙΑΝΟΜΗ
Στρεψιάδης Γιώργος Γάλλος
Σωκράτης Νίκος Καραθάνος
Ποιητής Χρήστος Λούλης
Δικαίος Λόγος Καρυοφυλλιά Καραμπέτη
Άδικος Λόγος Θεοδώρα Τζήμου
Φειδιππίδης Αινείας Τσαμάτης
Μαθητές Παναγιώτης Εξαρχέας, Πάνος Παπαδόπουλος
Δανειστής Γιάννης Κλίνης
Κορυφαίες Αλεξάνδρα Αϊδίνη, Ευδοξία Ανδρουλιδάκη,
Έμιλυ Κολιανδρή, Ελίνα Ρίζου
Χορός (με αλφαβητική σειρά)
Αλεξάνδρα Αϊδίνη,Ευδοξια Ανδρουλιδάκη, Παναγιώτης Εξαρχέας,Νίκος Καραθάνος, Καρυοφυλλιά Καραμπέτη, Γιάννης Κλίνης, Εμιλυ Κολιανδρή, Χρήστος Λούλης, Πάνος Παπαδόπουλος, Θεοδώρα Τζήμου
Τιμές εισιτηρίων: 20€ κανονικό και 15€ (φοιτητικό, άνεργοι, πολύτεκνοι, ΑΜΕΑ και παιδικό από 6 έως 12 ετών) Προπώληση εισιτηρίων: viva.gr

28 Ιουλίου «Ο καλός στρατιώτης Σβέικ» Γιάροσλαβ Χάσεκ Θεατρική Ομάδα Πύργου


Μην τρομάζετε! Ο στρατιώτης είναι «καλός». Δεν σκοτώνει! Φέρνει γέλιο!
Οι καιροί είναι δύσκολοι, τα προβλήματα πολλά και οι άνθρωποι έχουν ανάγκη να ξεφύγουν, να δραπετεύσουν μέσα από το γέλιο. Επιλέγουν το γέλιο γιατί είναι η «ηχώ του δράματος» μεταλλαγμένη όπως γράφει και ο Γιάννης Ξανθούλης.
Σε σκηνοθεσία Ευανθίας Στιβανάκη κουβαλάει μέσα της μια μικρή θεότητα καλλιτεχνικής θεατρικής δημιουργίας και μας τη μεταλαμπαδεύει κάθε φορά που συνεργαζόμαστε.
Ο κεντρικός ήρωας του έργου, ο Σβέικ είναι μια μορφή που δεν αναγνωρίζει το σύστημα εξουσίας, δεν το λαμβάνει υπόψιν του. Του επιστρέφει τη «σοβαρότητα» των σχέσεων με την δική του «παράδοξη» «κωμική» δραστηριότητα. Είναι ο θρίαμβος της κοινής λογικής επί του πατριωτικού κλισέ.
Ο ήρωας μας, μέσα από τις φαρσικές περιπέτειες, τις κουτοπονηριές και την αδιάκοπη φλυαρία, σατιρίζει καυστικά τον μιλιταρισμό, την πολιτική τυραννία και το παράλογο του πολέμου. Μιλάμε για τον 1ο Παγκόσμιο πόλεμο που άρχισε στις 28 Ιουνίου 1914 με αφορμή τη δολοφονία του Αρχιδούκα και διαδόχου της Αυστροουγγαρίας, εναντίον της Σερβίας.

ΤΕΤΑΡΤΗ 31 ΙΟΥΛΙΟΥ Θέατρο Φλόκα
"Πήτερ Παν" του Τζέιμς Μπάρι σε διασκευή-σκηνοθεσία του Δημήτρη Αδάμη


Όλα τα παιδιά μεγαλώνουν, εκτός από ένα ...
Οι μαγικές σβούρες γιορτάζουν 15 χρόνια στο θέατρο για τα παιδιά και συνεργάζονται φέτος με τις θεατρικές επιχειρήσεις Μαροσούλη ,
ανεβάζοντας το διαχρονικό αριστούργημα του J.M. Barrie « Πήτερ Παν » ,
σε σκηνοθεσία Δημήτρη Αδάμη , με τη φροντίδα της Ελεονώρας Μελέτη.
Ο Δημήτρης Αδάμης σκηνοθετεί αυτό το θαυμάσιο έργο , που λατρεύουν μικρά και μεγάλα παιδιά , σε όλα τα μήκη και πλάτη της γης.
Ακολουθεί το αγόρι που δε μεγαλώνει ποτέ και μας αποκαλύπτει
15 μαγικούς μυστικούς λόγους για να χαθούμε μέσα στην ωραιότερη παράσταση της χρονιάς.
1. Ο Πήτερ είναι το σκανδαλιάρικο παιδί που κρύβουμε μέσα μας.
2. Ο Πήτερ Παν αρνείται τον κόσμο των μεγάλων και παραμένει για πάντα παιδί.
3. Ο Πήτερ Παν δημιουργεί και ζει στον μοναδικό δικό του κόσμο, τη Χώρα του Ποτέ.
4. Ο Πήτερ Παν είμαστε εμείς που θα αναζητούμε πάντα την ανεμελιά των παιδικών μας χρόνων.
5. Η Χώρα του Ποτέ είναι η καθημερινότητα των παιδιών μας, η αγωνία τους καθώς μεγαλώνουν.
6. Η Χώρα του Ποτέ είναι το Τώρα.
7. Τα Χαμένα Αγόρια, είναι τα σημερινά ασυνόδευτα παιδιά, όλου του κόσμου, που αναζητούν τους πρόσφυγες γονείς τους .Ζουν στην ερειπωμένη Χώρα του Ποτέ.
8. Η Γουέντυ είναι η δύναμη της Φιλίας .
9. Η μαμά και η Νανά, το σκυλί -γκουβερνάντα, είναι η Αγάπη,η Φροντίδα , η Αγκαλιά.
10. Η Τίνγκερμπελ είναι η Ελπίδα .
11. Ο Κάπτεν Χουκ είναι οι Αγώνες και οι Περιπέτειες στη ζωή .
12. Η Τάιγκερ Λίλη , η Ινδιάνα , είναι η Επαφή μας με τη Φύση .
13. Ο Πήτερ Παν είναι ο κρυφός μας φίλος , ο σύντροφός μας στην πιο ωραία περιπέτεια, την περιπέτεια της ζωής.
14. Η παράσταση είναι το Αιώνιο Τρελό Παιχνίδι των Παιδιών.
15. Η παράσταση είναι μια Μαγεία Ορατή σε όποιον θέλει να την δει.

Πέμπτη 1 Αυγούστου 9.30μ.μ Θέατρο Φλόκα
«ΛΩΞΑΝΤΡΑ» της Μαρίας Ιορδανίδου


Η μεγάλη επιτυχία της Αθήνας, τώρα περιοδεία σε όλη την Ελλάδα, ένας πολυπληθής θίασος ηθοποιών και μουσικών, με επικεφαλής την Ελένη Κοκκίδου (Λωξάντρα), τον Γιώργο Αρμένη (Δημητρός), τον Μιχάλη Μητρούση, την Ευαγγελία Μουμούρη και την Σοφία Παπάζογλου (τραγουδίστρια Ευθαλία) ζωντανεύουν την ιστορία, τα ήθη και τα έθιμα, τα τραγούδια, τις γεύσεις και τις μυρωδιές μιας ξεχασμένης Ελλάδας.
Η «Λωξάντρα», βασισμένη στο συναρπαστικό μυθιστόρημα της Μαρίας Ιορδανίδου, σε θεατρική απόδοση του Άκη Δήμου και σκηνοθεσία Σωτήρη Χατζάκη είναι μια γοητευτική παράσταση-ταξίδι στο χρόνο, μέσα από τα μάτια και τις συνταγές μιας χαρισματικής γυναίκας.
Η θρυλική κοκόνα από την Πόλη
Τέλη 19ου αιώνα-αρχές 20ου. Μια μεσοαστική ελληνική οικογένεια της Κωνσταντινούπολης ζει τις μικρές και τις μεγάλες στιγμές της καθημερινότητάς, με φόντο τα ιστορικά γεγονότα της εποχής. Στον πυρήνα της, η κοκόνα Λωξάντρα. Μια λαϊκή γυναίκα που έχει αγάπη για τη ζωή και τους γύρω της. Πανέξυπνη, στοργική, αλλά και χαρισματική μαγείρισσα. Σημειώστε ένα από τα μυστικά της: «Τη σαρδέλα καλά να τη λαδώσεις πρέπει και μετά πάνω σε κληματόφυλλα να την ψήσεις-όλα εγώ θα σε τα λέω;». Στην παράσταση θ’ αποκαλύψει περισσότερα!
Η Λωξάντρα δεν είναι γέννημα συγγραφικής φαντασίας, αλλά πρόσωπο υπαρκτό. Συγκεκριμένα, η γιαγιά της Μαρίας Ιορδανίδου. Η τελευταία το 1962 και σε ηλικία 65 χρονών μετέφερε στο ομώνυμο μυθιστόρημα την ιστορία αυτής της δυναμικής γυναίκας, περιγράφοντας παράλληλα με χιούμορ και ζηλευτή ζωντάνια τα έθιμα και τη ζωή των Ελλήνων της Πόλης.
Ελάτε, λοιπόν, να θυμηθούμε οι παλαιότεροι και να μάθουμε οι νεότεροι τα παλιά, να γελάσουμε και να συγκινηθούμε. Και πού ξέρετε, ίσως η Λωξάντρα σας φιλέψει και λίγο από τον ξακουστό χαλβά της.
Ταυτότητα παράστασης
Θεατρική μεταφορά: Άκης Δήμου
Σκηνοθεσία: Σωτήρης Χατζάκης
Σκηνικά-Κοστούμια: Έρση Δρίνη
Φωτισμοί: Λευτέρης Παυλόπουλος
Χορογράφος: Δήμητρα Γρατσιούνη
Βοηθός σκηνοθέτη: Κωνσταντίνος Κυριακού
Φωτογράφος: Μαριλένα Αναστασιάδου
Οργάνωση Παραγωγής: Ντόρα Βαλσαμάκη
Παραγωγή: Θεατρικές επιχειρήσεις Τάγαρη
Πρωταγωνιστούν:
Ελένη Κοκκίδου, Γιώργος Αρμένης, Μιχάλης Μητρούσης, Ευαγγελία Μουμούρη, Χρύσα Παπά
Συμμετέχουν αλφαβητικά οι: Κατερίνα Αντωνιάδου, Χρήστος Ζαχαριάδης, Αλεξάνδρα Καρακατσάνη, Κωνσταντίνος Κυριακού, Γιάννης Κουκουράκης, Αλεξία Μουστάκα, Κοραλία Τσόγκα, Σόλων Τσούνης, Αλμπέρτο Φάις, Μαρία Χάνου, Χριστίνα Ψάλτη
«Τραγουδίστρια Ευθαλία» η Σοφία Παπάζογλου
Μουσική: Ανδρέας Κατσιγιάννης
Διάρκεια παράστασης: 120 λεπτά
Τιμές εισιτηρίων : 20€ κανονικό και 15€ (φοιτητικό, άνεργοι, πολύτεκνοι, ΑΜΕΑ και παιδικό από 6 έως 12 ετών)
Προπώληση εισιτηρίων : Σημεία προπώλησης Φεστιβάλ & viva.gr

 

Τετάρτη 7 Αυγούστου Θέατρο Φλόκα
«Οι γαμπροί της Ευτυχίας» του Νίκου Τσιφόρου και Πολύβιου Βασιλειάδη
Σκηνοθεσία: Γιάννης Μπέζος


Οι πρώτοι μεταπολεμικοί συγγραφείς της ελληνικής κωμωδίας ήταν όλοι «παιδιά του πολέμου». Αγαπούσαν με πάθος τη ζωή. Το θέατρο ήρθε και ακούμπησε αργότερα σαν μεγάλη παρηγοριά.
Το έργο τους μας ακολουθεί μέχρι σήμερα σε πείσμα της εποχής μας που ντρέπεται για το παρελθόν της γιατί πολύ απλά, δεν το γνωρίζει!!
Η ελληνική φαρσοκωμωδία δοξάστηκε και θα μας αποκαλύπτει πάντα ένα κομμάτι του εαυτού μας που παραφυλάει κρυφογελώντας για να τρομάξει την περιβόητη στις μέρες μας «σοβαρότητά» μας.
Οι Γαμπροί της Ευτυχίας είναι λοιπόν ένα στοίχημα κοινού ρυθμού ηθοποιών και θεατών. Το μεγάλο και πηγαίο γέλιο είναι ο στόχος. Η προϋπόθεση είναι η χαρά των ανθρώπων της σκηνής.
Οι συντελεστές:
Κείμενο: Νίκος Τσιφόρος – Πολύβιος Βασιλειάδης
Σκηνοθεσία: Γιάννης Μπέζος
Μουσική & Τραγούδια: Φοίβος Δεληβοριάς
Σκηνικά: Μαίρη Τσαγκάρη
Κοστούμια: Νικόλ Παναγιώτου
Χορογραφίες: Σοφία Καλπενίδου
Φωτισμοί: Χρήστος Τζιόγκας
Βοηθός σκηνοθέτη: Ντένια Στασινοπούλου
Οργάνωση Παραγωγής Ντόρα Βαλσαμάκη
Παραγωγή: Θεατρικές Επιχειρήσεις Τάγαρη
Τους ρόλους ερμηνεύουν:
Γιάννης Μπέζος, Δάφνη Λαμπρόγιαννη, Γιάννης Στόλλας, Γιάννα Παπαγεωργίου, Ντένια Στασινοπούλου, Παναγιώτης Κατσώλης, Κωνσταντίνα Νταντάμη, Θανάσης Ισιδώρου.
Τιμές εισιτηρίων: 20€ κανονικό και 15€ (φοιτητικό, άνεργοι, πολύτεκνοι, ΑΜΕΑ και παιδικό από 6 έως 12 ετών) Προπώληση εισιτηρίων: viva.gr

Πέμπτη 15 Αυγούστου 9.30μμ Αίθριο Νέου Αρχ. Μουσείου
Βραδιά Πανσελήνου
Μουσική Βραδιά
Διοργάνωση Εφορεία Αρχαιοτήτων Ηλείας- Δήμος Αρχαίας Ολυμπίας

Σάββατο 17 Αυγούστου Θέατρο Φλόκα
Σοφοκλής Oιδίπους Τύραννος
Σκηνοθεσία Κωνσταντίνος Μαρκουλάκης



Το κορυφαίο έργο του αρχαίου δράματος (γράφτηκε γύρω στο 428 πχ) - μετά την παρουσίασή του στις 12 και 13 Ιουλίου 2019 στην Επίδαυρο- σε σκηνοθεσία
Κωνσταντίνου Μαρκουλάκη, ξεκινάει την περιοδεία του σε όλη την Ελλάδα.
Η πόλη της Θήβας πλήττεται από λοιμό και ο βασιλιάς Οιδίποδας ζητά να εξακριβώσει τον λόγο. Ο χρησμός του Απόλλωνα παραγγέλνει ότι για να καθαρίσει η πόλη πρέπει πρώτα να τιμωρηθεί ο φόνος του Λάιου. Ο βασιλιάς αποφασίζει να εξιχνιάσει το αίνιγμα και ξετυλίγει ένα κουβάρι φρικτών αποκαλύψεων.
Ο ίδιος ο σκηνοθέτης υποστηρίζει : Υπάρχουν δύο άξονες στο έργο αυτό - το
τελειότερο του αρχαίου δράματος - που δρουν συμπληρωματικά:
Ο ένας είναι η τέλεια πλοκή του. Το έργο αυτό είναι το πρώτο στην παγκόσμια
δραματουργία θρίλερ. Κι αν συχνά υποτιμούμε τον άξονα αυτόν, γυρεύοντας δίκαια άλλες ποιότητες, δεν μπορώ να μη θυμάμαι το ρίγος που μου προκαλούσε το ομαδικό επιφώνημα του κοινού από το κοίλον στη φράση «Ο Πόλυβος δεν ήτανε πατέρας σου».


Ξετυλίγοντας το κουβάρι των γεγονότων, ο ήρωας, με αριστοτεχνικό τρόπο, φτάνει στο κέντρο του λαβυρίνθου, όπου διώκτης και διωκόμενος είναι ο ίδιος.
Ο δεύτερος άξονας, αυτός που κάνει το έργο το πρώτο υπαρξιακό στην παγκόσμια
δραματουργία και είναι η ίδια η ερώτηση που τίθεται: «Ποιος είμαι».
Και τα εργαλεία που χρησιμοποιεί ο ήρωας για να την απαντήσει: τα εργαλεία που ο άνθρωπος – ειδικά ο Δυτικός – έχει θεοποιήσει: τον ορθό λόγο, τη σκέψη, τη λογική.
Είναι τα μόνα που έχουμε, έχουν εκτοξεύσει το είδος μας, όμως δεν αρκούν. Γιατί
αν αποφασίσεις να θέσεις τη συγκεκριμένη ερώτηση, οφείλεις να είσαι έτοιμος και για την απάντηση. Και η αλήθεια, όπως λέει ο ποιητής, «μόνον έναντι θανάτου δίδεται».
Ο Οιδίποδας είναι ο πρώτος Άνθρωπος της δραματουργίας μας, ο Αδάμ της. Και η μοίρα του μας κάνει ταπεινούς.
Στους πρωταγωνιστικούς ρόλους :
Οιδίπους: Δημήτρης Λιγνάδης
Ιοκάστη: Αμαλία Μουτούση
Συντελεστές:
Σκηνοθεσία: Κωνσταντίνος Μαρκουλάκης
Μετάφραση: Γιάννης Λιγνάδης
Σκηνικά - κοστούμια: Πάρις Μέξης
Μουσική: Μίνως Μάτσας
Φωτισμοί: Αλέκος Γιάνναρος
Βοηθός Σκηνοθέτη: Έλενα Σκουλά
Παραγωγή: Αθηναϊκά Θέατρα & ΔΗΠΕΘΕ Κρήτης
Τιμές εισιτηρίων: 20€ κανονικό – 15€ Φοιτητικό/ ΑΜΕΑ/ Ανέργων
Προπώληση εισιτηρίων: viva.gr


Τετάρτη 21 Αυγούστου Θέατρο Φλόκα
"ΛΑΧΑΝΑ ΚΑΙ ΧΑΧΑΝΑ ΚΛΙΚ ΣΤΗ ΛΑΧΑΝΟΧΑΧΑΝΟΧΩΡΑ"
του Τάσου Ιωαννίδη


Η παιδική σκηνή του Χρήστου Τριπόδη παρουσιάζει για πρώτη φορά σε όλη την Ελλάδα το πρωτότυπο μιούζικαλ για παιδιά του Τάσου Ιωαννίδη «Λάχανα και Χάχανα Κλικ στη Λαχανοχαχανοχώρα»
Ένα σύγχρονο μιούσικαλ για παιδιά, εγκεκριμένο από το Υπουργείο Παιδείας, με εξαιρετικούς συντελεστές,γνωστούς ηθοποιούς, βιντεοπροβολές, με ευφάνταστα σκηνικά, με πολύχρωμα κουστούμια για λαχανοξωτικά, παπαγάλους, ιπποπόταμους, πεταλούδες, νεράιδες, σε περιπλανήσεις με βαρκούλες, τρενάκια, πατίνια, στο ρυθμό και την μαγεία των τραγουδιών «ΛΑΧΑΝΑ ΚΑΙ ΧΑΧΑΝΑ», επανέρχεται στις θεατρικές σκηνές σε όλη την Ελλάδα και ταξιδεύει στο εξωτερικό στους απανταχού Έλληνες.
O Τάσος Ιωαννίδης έγραψε την μουσική και το πρωτότυπο σενάριο με τραγούδια έξυπνα, γλυκά, αστεία, που πέρα από την εκπαιδευτική τους χρησιμότητα είναι και πολύ διασκεδαστικά και σκηνοθετεί μαζί με τον Χρήστο Τριπόδη μία παράσταση με δράση, φαντασία, γέλιο, χαρά και τραγούδι, με χαρακτήρες πολύ γνώριμους από την καθημερινή ζωή των παιδιών και άλλους φανταστικούς παρμένους από τον κόσμο του ονείρου.
Λίγα λόγια για το έργο ...
Ο Φαταουλίδας (όνομα και πράμα!), είναι ο απόλυτος Άρχοντας στην Λαχανοχαχανοχώρα! Μια παιδική φάρσα είχε σαν αποτέλεσμα να χάσει την ωραία του φωνή. Αυτό έγινε αφορμή να μισήσει τα παιδιά και να βάλει σκοπό στη ζωή του να πάρει εκδίκηση!
Ένα «μεταλαγμένο» κινητό τηλέφωνο–δώρο σε κάθε παιδί του σχολείου στην Λαχανοχαχανοχώρα, ήταν ο τρόπος που διάλεξε να δελεάσει τα παιδιά για να πέσουν στην παγίδα του. Αυτό έφερε μύρια όσα κακά, για τα παιδιά και για το σχολείο της Λαχανοχαχανοχώρας.
.Οι τρεις μικροί ήρωές μας, η Χαχανένια, ο Λαχανίδας και ο μικρότερος της παρέας ο Ατσίδας, θα προσπαθήσουν να βρουν λύση στο πρόβλημα. Η Νεράιδα του «Γέλιου και της Χαράς» θα τους προτείνει να ψάξουν στην «Κοιλάδα των αηδονιών» για το «Πολύχρωμο Λαχανίδι», που έχει .... μαγικές ιδιότητες.
Με ένα χαμόγελο κι ένα τραγούδι στα χείλη, οι τρεις ήρωες, μας ταξιδεύουν παρέα με δώδεκα ηθοποιούς/χορευτές/μουσικούς, σε μια μαγική περιπλάνηση, πότε στον κόσμο του ονείρου και πότε στην σημερινή πραγματικότητα της τεχνολογίας. Θα καταφέρουν άραγε να βρουν την ισορροπία αυτών των δύο αντίθετων κόσμων, έτσι ώστε η τεχνολογία να υπηρετεί την δημιουργική τους φαντασία; Θα δούμε! Η μέθοδος «Τραγουδώ και Μαθαίνω», θα γίνει το μαγικό κλειδί. Τα παιδιά ανακαλύπτουν ότι με την τέχνη σαν όχημα και ιδιαίτερα με το τραγούδι, η μαθησιακή διαδικασία γίνεται παιχνίδι! … Θα καταφέρουν άραγε να πείσουν και τους μεγάλους;
Πρωταγωνιστούν: Φώτης Σπύρος, Βασίλης Ζώης, Φαίη Ψωμαδάκη, Άννα Βασιλείου, Αλέξανδρος Σαριπανίδης και ο Χρήστος Τριπόδης
Λίγα λόγια για το Ιστορικό της παράστασης
Όλα ξεκίνησαν από μια ιδέα του συνθέτη Τάσου Ιωαννίδη, να μελοποιήσει τα στιχουργήματα του βιβλίου της πρώτης δημοτικού, στην προσπάθειά του να βοηθήσει τη μικρή του κόρη Ερμιόνη να τα αποστηθίσει ευκολότερα, (ή για ν’ ακριβολογούμε, όλα ξεκίνησαν από την Ερμιόνη!). Έτσι γεννήθηκε το πρώτο cd «ΛΑΧΑΝΑ και ΧΑΧΑΝΑ - 24 τραγούδια από το βιβλίο γλώσσας της Α’ Δημοτικού», με την συμμετοχή της Μαρίας Φαραντούρη, του Ευγένειου Σπαθάρη και του Ηλία Μαμαλάκη, που έμελλε να αγαπήσουν μικροί και μεγάλοι!
Σαν να μην έφτανε αυτό, άλλη μια καταπληκτική ιδέα ήρθε και σφηνώθηκε στο μυαλό του ευφάνταστου μπαμπά. Σε στίχους της Παυλίνας Παμπούδη και με τη συμμετοχή της Ελένης Βιτάλη και της Γλυκερίας, έκανε την «Προπαίδεια σε Τραγούδια!» Ναι, ναι, όπως το ακούτε. Και για να μη μείνουν παραπονεμένα τα μικρότερα παιδιά, σύντομα ακολούθησε το «Εδώ νηπιαγωγείο!», με τραγούδια για παιδιά προσχολικής ηλικίας και τη συμμετοχή της Φωτεινής Δάρρα, και του Παντελή Θαλασσινού. Ακολούθησαν το «Οι ρυθμοί κι οι Αριθμοί» με την συμμετοχή του Μανόλη Μητσιά και του Γιάννη Κότσιρα, οι «Τραγουδοτσουλήθρες» με την συμμετοχή του Μίλτου Παχαλίδη και της Μελίνας Ασλανίδου, τα «Χριστουγεννιάτικα Λάχανα και Χάχανα» και πρόσφατα τα «Νανουρίσματα για 4 Εποχές».
Τα τραγούδια Λάχανα και Χάχανα είναι πια στα χείλη των παιδιών στο σχολείο, στο σπίτι, στο αυτοκίνητο.


Παρασκευή 30 Αυγούστου 9.00μ.μ. Θέατρο Φλόκα
ΑΡΚΑΣ Ζωή Μετά Χαμηλών Πτήσεων


Η εταιρεία θεατρικών παραγωγών «Μέθεξις», παρουσιάζει φέτος το καλοκαίρι σε μια μεγάλη περιοδεία σε όλη την Ελλάδα τη “Ζωή Μετά Χαμηλών Πτήσεων” του ΑΡΚΑ. Οι ήρωες του ΑΡΚΑ, μετά τις επιτυχημένες εμφανίσεις τους στην Αθήνα, ξεπηδούν μέσα από τις σελίδες των κόμικς και ζωντανεύουν μ’ ένα μεγάλο θίασο σύγχρονων πρωταγωνιστών. Τον Θανάση Βισκαδουράκη, τη Σοφία Βογιατζάκη, την πληθωρική εμφάνιση του Γιώργου Γαλίτη τον Πέτρο Μπουσουλόπουλο, τον Χρήστο Τριπόδη, Γιώργο Χατζή ,Μάρα Δαρμουσλή, Κατερίνα Θεοχάρη, , Αλέξη Βιδαλάκη σε σκηνοθεσία Δημήτρη Αγορά.

Η “Ζωή Μετά”, ο “Ισοβίτης”, οι “Χαμηλές Πτήσεις”, ο “Καστράτο”, το “Μαλλί με Μαλλί” πρωταγωνιστές στην ξεκαρδιστική παράσταση “Ζωή Μετά Χαμηλών Πτήσεων”, που θα φέρει λυτρωτικό γέλιο στα χείλη κάθε πικραμένου.
Ο Μπαμπάς Σπουργίτης προσπαθεί να ξεπεράσει την προδοσία της σπουργιτίνας, να βρει καινούργια σύντροφο και να χαλιναγωγήσει το “τέρας” που έχει για γιο. Ο Ισοβίτης βρίσκει παρηγοριά στο μοναδικό πλάσμα που του προσφέρει τη φιλία του με το αζημίωτο, τον βρωμερό ποντικό Μοντεχρήστο, ενώ ο Θανατοποινίτης γράφει την αυτοβιογραφία του περιμένοντας χάρη. Η Λουκρητία θέλει απελπισμένα σεξ, μα η σκληρή μοίρα είναι το μόνο σκληρό πράγμα που συναντά, καθώς συγκάτοικος της είναι ο ευνούχος Καστράτο. Σ’ ένα κομμωτήριο, οι γλώσσες κόκαλα δεν έχουν και κόκαλα σπάνε, με τις πελάτισσες να είναι έτοιμες να πιαστούν μαλλί με μαλλί. Τέλος, στην κόλαση και στον παράδεισο τα πράγματα δεν είναι έτσι όπως μας τα είπαν. Ζωή μετά υπάρχει, αλλά κάτι μας θυμίζει από τα πριν.
Στη “Ζωή Μετά Χαμηλών Πτήσεων”, τα κείμενα και οι χαρακτήρες του αγαπημένου σκιτσογράφου ζωντανεύουν, σχολιάζοντας με λιτό αλλά καυστικό τρόπο την καθημερινότητα του σύγχρονου Έλληνα, τις ανθρώπινες σχέσεις, τους φόβους, τους πόθους και τις μεταφυσικές του ανησυχίες. Μια παράσταση που απευθύνεται με τόλμη σε όλους όσοι αγαπούν τον ΑΡΚΑ και δε φοβούνται να κοιτάξουν με σαρκασμό το πρόσωπό τους στον καθρέφτη.
Πρωταγωνιστούν αλφαβητικά:
Δημήτρης Αγοράς, Αλέξης Βιδαλάκης, Θανάσης Βισκαδουράκης, Σοφία Βογιατζάκη, Γιώργος Γαλίτης, Μάρα Δαρμουσλή, Κατερίνα Θεοχάρη, Πέτρος Μπουσουλόπουλος, Χρήστος Τριπόδης, Γιώργος Χατζής.
Συγγραφέας: ΑΡΚΑΣ
Θεατρική Διασκευή / Σκηνοθεσία: Δημήτρης Αγοράς
Συνεργάτης Σκηνοθέτης: Μάνος Τσότρας
Χορογραφίες: Αντιγόνη Γύρα
Κουστούμια Κωνσταντινιά Βαφειάδου, Σοφία Δριστέλα
Σκηνικά: Μαρία Κακάρογλου
Καλλιτεχνική επιμέλεια: Χρήστος Τριπόδης
Παραγωγή: ΜΕΘΕΞΙΣ, Χρήστος Τριπόδης
Διάρκεια παράστασης: 100’ (χωρίς διάλειμμα)

Χαρίλαος Τρικούπης 1832 – 1896

Ιστορία

Κορυφαία πολιτική προσωπικότητα του 19ου αιώνα και από τους σημαντικότερους πολιτικούς της νεώτερης Ελλάδας. Διετέλεσε επτά φορές πρωθυπουργός και συνέδεσε το όνομά του με την προσπάθεια εκσυγχρονισμού της χώρας.

Γεννήθηκε στο Ναύπλιο στις 11 Ιουλίου 1832 και ήταν γιος του πολιτικού και ιστορικού Σπυρίδωνα Τρικούπη και της Αικατερίνης Μαυροκορδάτου, αδελφής του Αλέξανδρου Μαυροκορδάτου. Διδάχθηκε τα πρώτα γράμματα στο Ναύπλιο και στη συνέχεια φοίτησε στο Γυμνάσιο της Αθήνας. Μετά την τριετή φοίτησή του στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, μετέβη στο Παρίσι, όπου συμπλήρωσε τις σπουδές του και αναγορεύθηκε διδάκτωρ Νομικής.

Από το 1853 έως το 1864 ο Τρικούπης υπηρέτησε στο Διπλωματικό Σώμα. Αρχικά στην Πρεσβεία του Λονδίνου, στην οποία επικεφαλής ήταν ο πατέρας του. Κατά τη διάρκεια της παραμονής του στη Γηραιά Αλβιόνα έλαβε πολύτιμα μαθήματα για τον τρόπο λειτουργίας του πολιτικού συστήματος της Μεγάλης Βρετανίας, τα οποία του φάνηκαν ιδιαιτέρως χρήσιμα, όταν αποφάσισε να ασχοληθεί με την πολιτική. Το 1863 ήταν επικεφαλής της ελληνικής αντιπροσωπείας, που διαπραγματεύτηκε τη συνθήκη προσάρτησης των Ιονίων Νήσων στην Ελλάδα, η οποία υπογράφηκε στις 16 Μαρτίου1864.

Το βάπτισμα στην πολιτική το πήρε το 1862, όταν εξελέγη πληρεξούσιος της ελληνικής παροικίας του Μάντσεστερ στη Συντακτική Συνέλευση. Το 1865 εξελέγη βουλευτής Μεσολογγίου υπό τη σκέπη του Αλέξανδρου Κουμουνδούρου, ο οποίος όταν κλήθηκε να σχηματίσει κυβέρνηση στις 18 Δεκεμβρίου, του εμπιστεύθηκε το κρίσιμο Υπουργείο Εξωτερικών, σε μια δύσκολη περίοδο, καθώς είχε ξεσπάσει η Κρητική Επανάσταση. Ο Τρικούπης ήταν μόλις 33 ετών.

Από τις πρώτες μέρες του στην κυβέρνηση φρόντισε να αποκαταστήσει το κύρος του κράτους απέναντι στους ξένους. Ως νέος Υπουργός Εξωτερικών δεν επισκέφθηκε πρώτος τους ξένους πρεσβευτές στην Αθήνα, αλλά απαίτησε να τον επισκεφθούν αυτοί πρώτοι. Διαμόρφωσε, έτσι, μία εθιμοτυπία, που ισχύει απαρέγκλιτα μέχρι σήμερα. Η κυβέρνηση Κουμουνδούρου δεν μακροημέρευσε και κατέρρευσε λόγω του Κρητικού Ζητήματος.

Ο Τρικούπης αποφάσισε να μην συμμετάσχει σε άλλη κυβέρνηση και να επικεντρώσει τις προσπάθειές του στη δημιουργία ενός νέου κόμματος. Θα το ονομάσει «Πέμπτο Κόμμα» και θα είναι το πρώτο κόμμα αρχών στην ελληνική πολιτική ιστορία. Μέσω του δικομματισμού ο νέος πολιτικός σχηματισμός πρεσβεύει τον αστικό εκσυγχρονισμό της χώρας.

 

Μετά την αποτυχία του στις εκλογές του 1874 (23 Ιουνίου) και την έκταση των ακροτήτων του Δημητρίου Βούλγαρηδημοσιεύει το περίφημο άρθρο του «Τις Πταίει;» στην εφημερίδα «Οι Καιροί» (29 Ιουνίου 1874). Ο Τρικούπης στηλιτεύει τις βασιλικές ραδιουργίες και κατηγορεί τον Γεώργιο Α' για τον τρόπο που ασκεί τις εξουσίες του, παρακάμπτοντας το κοινοβούλιο, με τον διορισμό Υπουργών από τη μειοψηφία.

Προτείνει στον ανώτατο άρχοντα να διορίζει ως πρωθυπουργό τον αρχηγό του πλειοψηφούντος κόμματος, που θα έχει τη στήριξη της Βουλής. Είναι η λεγόμενη «αρχή της δεδηλωμένης», που θα επιβληθεί από τον Τρικούπη ένα χρόνο αργότερα και η οποία θα περιβληθεί με συνταγματική ισχύ το 1927. Το άρθρο θα προκαλέσει αντιδράσεις, ο Τρικούπης θα προφυλακισθεί για ένα 24ωρο, αλλά θα γίνει γνωστός στο Πανελλήνιο.

Στις 27 Απριλίου 1875, ο Χαρίλαος Τρικούπης γίνεται για πρώτη φορά πρωθυπουργός. Τα επόμενα 20 χρόνια θα είναι ο κυρίαρχος στο πολιτικό σκηνικό, εκπροσωπώντας την ανερχόμενη αστική τάξη. Μεγάλοι του αντίπαλοι θα είναι αρχικά ο πολιτικός του μέντορας Αλέξανδρος Κουμουνδούρος και στη συνέχεια ο «λαϊκιστής» Θεόδωρος Δηλιγιάννης, που εκπροσωπούσαν τα «παλιά τζάκια». Ο Χαρίλαος Τρικούπης θα παραμείνει στο τιμόνι της χώρας για περίπου 11 χρόνια, γεγονός που τον καθιστά έναν από τους μακροβιότερους πρωθυπουργούς της Ελλάδας.

Κατά τη διάρκεια της εξουσίας του θα θέσει σε εφαρμογή ένα ευρύ μεταρρυθμιστικό πρόγραμμα στους τομείς της γεωργίας, της φορολογίας και της άμυνας, καθώς και ένα πολυδάπανο πρόγραμμα έργων υποδομής, το οποίο περιελάμβανε, μεταξύ άλλων, τη δημιουργία σιδηροδρομικού δικτύου και τη διάνοιξη της διώρυγας της Κορίνθου. Στα σχέδιά του περιλαμβανόταν επίσης η ζεύξη Ρίου - Αντιρρίου, ένα έργο που υλοποιήθηκε μόλις το 2004.

Η πρωτόγονη οικονομία της εποχής του δεν θα αντέξει το φιλόδοξο πρόγραμμα του Τρικούπη. Ο ίδιος θα προκαλέσει μεγάλη δυσαρέσκεια στο λαό, λόγω της φορολογικής του πολιτικής. «Φορομπήκτης» και «Πετρέλαιος» ήταν δύο από τα προσωνύμια που του «κόλλησε» ο Τύπος. Τελικά, η χώρα δεν θα μπορέσει να αποπληρώσει τα δυσβάστακτα χρέη της. Η Βουλή κηρύσσει χρεοστάσιο το 1893 και ο Τρικούπης, συνοψίζοντας το οικονομικό δράμα της Ελλάδας, αναφωνεί στις 10 Δεκεμβρίου: «Δυστυχώς Επτωχεύσαμεν!» Τα επόμενα χρόνια η χώρα θα τεθεί υπό Διεθνή Οικονομικό Έλεγχο, με τα γνωστά μονοπώλια στο οινόπνευμα, τα σπίρτα κ.λ.π, οι επιπτώσεις του οποίου θα φθάσουν μέχρι την είσοδο της Ελλάδας στην ΕΟΚ.

Στις εκλογές της 16ης Απριλίου 1895 το κόμμα του παθαίνει πανωλεθρία και ο ίδιος αποτυγχάνει να εκλεγεί βουλευτής Μεσολογγίου. Χάνει την έδρα για τέσσερις ψήφους από τον άσημο Γουλιμή. Αποχωρεί από την πολιτική γεμάτος πίκρα, με την κλασσική φράση «Ανθ' ημών Γουλιμής… Καληνύχτα σας!». Στη συνέχεια αναχωρεί για ένα ταξίδι στην Ευρώπη, αλλά η απουσία του από τα πολιτικά πράγματα καθίσταται εμφανής. Οι πολιτικοί του φίλοι τον εκθέτουν υποψήφιο για την αναπληρωματική εκλογή της επαρχίας Βάλτου (επαρχία και σήμερα του Νομού Αιτωλοακαρνανίας), χωρίς ο ίδιος να το γνωρίζει. Εκλέγεται σχεδόν παμψηφεί στις 17 Μαρτίου 1896, αλλά πέντε μέρες αργότερα η Αθήνα μαθαίνει εμβρόντητη ότι ασθενεί βαρέως στις Κάννες.

Ο Χαρίλαος Τρικούπης άφησε την τελευταία του πνοή στο γαλλικό θέρετρο στις 30 Μαρτίου 1896, την ώρα που η ελληνική πρωτεύουσα φιλοξενούσε τους Α' Ολυμπιακούς Αγώνες. Η σορός του έφτασε στον Πειραιά στις 9 Απριλίου και εκτέθηκε σε λαϊκό προσκύνημα στο ναό της Ζωοδόχου Πηγής. Ετάφη χωρίς επισημότητες, όπως το είχε ζητήσει, στον οικογενειακό τάφο των Τρικούπηδων στο Α' Νεκροταφείο Αθηνών.

Σχετικά

Πηγή: https://www.sansimera.gr

 

Νίκολα Τέσλα 1856 – 1943

Ιστορία

Ο σέρβος φυσικός και εφευρέτης Νίκολα Τέσλα (Nikola Tesla) γεννήθηκε στις 9 Ιουλίουτου 1856, στο χωριό Smiljan, στην επαρχία Lika της Κροατίας. Εκεί ολοκλήρωσε τη στοιχειώδη εκπαίδευσή του, συνέχισε τις σπουδές του στο πολυτεχνικό σχολείο του Γκρας και τις ολοκλήρωσε στο πανεπιστήμιο της Πράγας.

Εργάστηκε ως ηλεκτρικός μηχανικός στη Γερμανία, την Ουγγαρία και τη Γαλλία, πριν μεταναστεύσει στις ΗΠΑ το 1884. Στη Νέα Υόρκη εργάστηκε δίπλα στον Τόμας Έντισον, βελτιώνοντας πολλές από τις εφευρέσεις του. Όμως, οι διαφορές στο ύφος μεταξύ των δύο ανδρών οδήγησαν σύντομα στο χωρισμό τους.

Ο Τέσλα παραιτήθηκε το 1885 και ίδρυσε τη δική του εταιρία «Tesla Arc Light Company». Από το 1887 ως το 1894 σχεδίασε και κατοχύρωσε δεκάδες ευρεσιτεχνίες, συνεργαζόμενος με τον μεγαλοεπιχειρηματία Τζορτζ Ουέστινγκχαουζ, ο οποίος αγόρασε τα δικαιώματα διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας στο σύστημα θέρμανσης, αερισμού και κλιματισμού.

Η αντίστροφη μέτρηση για τον μεγάλο επιστήμονα άρχισε το 1895. Λόγω οικονομικών δυσκολιών, η εταιρία του χρεοκόπησε. Με το πέρασμα του χρόνου, ο Τέσλα γινόταν όλο και πιο εκκεντρικός και κλειστός χαρακτήρας, ενώ συνήθιζε να περνάει όλη τη μέρα του πειραματιζόμενος με τα ραδιοκύματα, αλλά και με σεισμικά μηχανήματα, που ο ίδιος είχε κατασκευάσει.

Ο Τέσλα προσέφερε στην ανθρωπότητα εφευρέσεις όπως το εναλλασσόμενο ρεύμα, το πολυφασικό σύστημα, το πηνίο τέσλα, την ακτινογραφία, τα ραδιοκύματα, το ραδιόφωνο, το ραντάρ κ.α., ανοίγοντας το δρόμο για τον εξηλεκτρισμό του πλανήτη. Το 1912 του απονεμήθηκε από κοινού με τον Τόμας Έντισον το βραβείο ΝόμπελΦυσικής. Ωστόσο, αρνήθηκε να το δεχτεί, θεωρώντας υποτιμητικό το γεγονός ότι μοιραζόταν το βραβείο με «έναν απλό εφευρέτη».

Ο προφήτης του 21ου αιώνα, όπως θεωρείται από πολλούς, πέθανε φτωχός και ξεχασμένος απ’ όλους, στις 7 Ιανουαρίου του 1943, σ’ ένα ξενοδοχείο της Νέας Υόρκης. Μετά το θάνατό του, το όνομά του δόθηκε στη μονάδα μέτρησης της Μαγνητικής Επαγωγής πεδίου, ενώ η κληρονομιά του -70.000 επιστολές, 31.522 προσωπικά ντοκουμέντα, 5.297 τεχνικά σχέδια, 12.832 αποκόμματα περιοδικών, 1.000 φωτογραφίες, 40 βραβεία και διπλώματα- φυλάσσεται σήμερα στο Μουσείο Νίκολα Τέσλα στο Βελιγράδι.

 

29o ΔΙΕΘΝΕΣ ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΑΡΧΑΙΑΣ ΗΛΙΔΑΣ 2019

Παρασκευή 26 Ιουλίου 2019 (Θέατρο Ήλιδας)

Ντάλτον Τράμπο: «Ο Τζόνι πήρε το όπλο του»

Ο Τάσος Ιορδανίδης σε έναν αντιπολεμικό μονόλογο Θεατρική απόδοση από το ομώνυμο βιβλίο του Ντάλτον Τράμπο. Η παράσταση «Ο Τζόνι πήρε το όπλο του» που απέσπασε από την πρώτη στιγμή διθυραμβικές κριτικές από κοινό και κριτικούς. Το αντιπολεμικό αριστούργημα, γράφτηκε το 1939 και κέρδισε το Εθνικό Βραβείο Βιβλίου των ΗΠΑ. Μεταφέρθηκε από τον ίδιο στον κινηματογράφο το 1971 και απέσπασε το Διεθνές Βραβείο του Κινηματογραφικού Φεστιβάλ Καννών. Το έργο του σπουδαίου και κυνηγημένου από τον Mακαρθισμό, σεναριογράφου Nτάλτον Tράμπο, είναι μία από τις πιο συγκλονιστικές αντιπολεμικές φωνές. Ο Τζο, ένας νεαρός Αμερικανός στρατιώτης, τραυματίζεται φρικτά κατά τη διάρκεια του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου από μια οβίδα. Ακρωτηριασμένος στα χέρια και τα πόδια, χωρίς όραση και ακοή, με διαλυμένο πρόσωπο και, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των γιατρών, με κατεστραμμένο εγκέφαλο, μεταφέρεται στο νοσοκομείο, με την προοπτική να χρησιμοποιηθεί ως πειραματόζωο. Αυτό το κατακρεουργημένο σώμα, καθηλωμένο στο κρεβάτι της φρίκης, αυτό το ασώματο σώμα που του λείπουν σχεδόν τα πάντα, αυτός ο ζωντανός που είναι νεκρός, ο νεκρός που είναι ζωντανός, έχει διατηρήσει το πιο σημαντικό ανθρώπινο χαρακτηριστικό: την ικανότητα της σκέψης.

ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ:

Θεατρική διασκευή - απόδοση: Σοφία Αδαμίδου

Σκηνοθεσία: Θάλεια Ματίκα

Φωτισμοί: Σάκης Μπιρμπίλης

Σκηνογραφία-Κοστούμι: Ηλένια Δουλαδήρη

Μουσική: Τάσος Σωτηράκης

Τζο: Τάσος Ιορδανίδης

 

Τρίτη 30 Ιουλίου 2019 (Θέατρο Ήλιδας)

Μουσικό Κονσέρτο: Ανδρέα Πολυζωγόπουλου – Χρήστου Τσατσαμπά

Δύο κορυφαίοι μουσικοί, δύο καλλιτέχνες από την Ηλεία, ο  τρομπετίστας Ανδρέας Πολυζωγόπουλος και ο πιανίστας Χρήστος Τσατσαμπάς σε ένα μοναδικό πρόγραμμα, στο μαγικό κήπο της οικίας Τατάνη, στην Αμαλιάδα.

Λίγα λόγια για τον Ανδρέα Πολυζωγόπουλο:

Ο Ανδρέας Πολυζωγόπουλος γεννήθηκε το Δεκέμβρη του 1981 και μεγάλωσε στο Σαμικό, ένα μικρό χωριό του Νομού Ηλείας. Εκεί είχε την πρώτη του επαφή με τη μουσική ξεκινώντας να παίζει κιθάρα. Στα δεκάξι του μετακομίζει στην Αθήνα όπου συμμετέχει στα πρώτα ροκ και μπλουζ γκρουπ και σύντομα ανακαλύπτει τη τζαζ. Σπουδάζει τζαζ κιθάρα με το Γιώτη Σαμαρά στο ωδείο Φίλιππος Νάκκας και αποφοιτεί το 2002 ενώ δυο χρόνια πριν ξεκινά να παίζει τρομπέτα. Τον Οκτώβριο του 2002 μετακομίζει στην Ολλανδία και σπουδάζει στο κονσερβατόριο του Άμστερνταμ. Παράλληλα παρακολουθεί μαθήματα (μεταξύ άλλων) με τους Markus Stockhausen και Angelo Verploegen και σεμινάρια με τον Paolo Fresu στη Σαρδηνία. Σπουδάζοντας στο Άμστερνταμ συμμετέχει σε διάφορα «πολυεθνικά» γκρουπ και το 2006 δημιουργεί το Poly Quartet, ένα γκρουπ με το οποίο παρουσιάζει για πρώτη φορά τις συνθέσεις του. Το 2008 ηχογραφούν το Cd «Perfumed Dreams» και κερδίζουν την πρώτη θέση στο διαγωνισμό Motives for Jazz στο Βέλγιο. Την ίδια χρονιά αποφοιτεί από το κονσερβατόριο του Άμστερνταμ και επιστρέφει στην Ελλάδα. Το 2010 ήταν μέλος της Ευρωπαϊκής ορχήστρας τζαζ νέων. Το 2013 έκανε ένα αφιέρωμα στην αγαπημένη του ροκ μπάντα Pink Floyd και ηχογράφησε το Cd Heart of the Sun – The music of Pink Floyd το οποίο παρουσίασε σε διάφορους χώρους στην Ευρώπη καθώς και στη Νέα Υόρκη. Έχει συνεργαστεί με τους Jaques Morelembaum, Tore Brunborg, Markus Stockhausen, Michel Portal, Tony Lakatos, Gunter baby Sommer, Anne Paceo, Mode Plagal, Ψαραντώνη, Σαβίνα Γιαννάτου, Μαρία Φαραντούρη, Dulce Pontes, Serge Teyssot Gay (Noir Desires), Marc Buronfosse, Federico Casagrande, Marc Antoine Perrio, Christophe Panzani, Mauro Gargano, Νίκο Σιδηροκαστρίτη, Κώστα Θεοδώρου, Γιώργο Τρανταλίδη, Haig Yazdjan, David Lynch, Bαγγέλη Κατσούλη, Τάκη Μπαρμπέρη, Θανάση Παπακωνσταντίνου κ.α.. Επίσης έχει συμμετάσχει σε 60 ηχογραφήσεις διαφορετικών στυλ. Το 2014 δημιουργεί ένα καινούργιο σχήμα και το 2015 κυκλοφορεί το Cd «Anicca» που αποτελείται από συνθέσεις του. Το 2017 κυκλοφόρησε το CD «Ambient μουσικής» POLYPALA – «One Inch of Love» παρέα με τον μπασίστα Γιώργο Παλαμιώτη.

Λίγα λόγια για τον Χρήστο Τσατσαμπά:

Ο Χρήστος Τσατσαμπάς είναι απόφοιτος του Ωδείου Αναστοπούλου στην Πάτρα και έχει Δίπλωμα πιάνου και πτυχίο Αρμονίας και Αντίστιξης. Έχει ασχοληθεί ιδιαιτέρως με τη jazz μουσική και το σύγχρονο παίξιμο του πιάνου, παρακολουθώντας μαθήματα με τον Σταύρο Λάντσια. Πιστός στη συνεχή μελέτη της μουσικής, πειραματίζεται σε διάφορα στυλ και arrangements. Τα τελευταία χρόνια έχει δημιουργήσει ένα σύγχρονο μουσικό διδασκαλείο σε Ζαχάρω και Πύργο, το «Piano & Music». Στην επτάχρονη πορεία του το «Piano & Music» έχει παρουσιάσει και συμμετάσχει σε πολλές εκδηλώσεις, ενώ έχει συνεργαστεί με πληθώρα καταξιωμένων καλλιτεχνών, όπως τον διεθνούς φήμης πιανίστα Στέφανο Κορκολή (σε αρκετές κοινές συναυλίες με τον Χ. Τσατσαμπά), το εκρηκτικό δίδυμο «String Demons», τους Βασίλη Παπακωνσταντίνου & Γιάννη Ζουγανέλη, τον Αντώνη Μιτζέλο, τον Γιώργο Μάτσικα, κ.ά..

Παρασκευή 2 Αυγούστου 2019 (Θέατρο Ήλιδας)

Κάρμεν Ρουγγέρη: «Το βαλς με τα παραμύθια»

Η Κάρμεν Ρουγγέρη και ο θίασός της ταξιδεύουν και αυτό το καλοκαίρι στις γειτονιές της Ελλάδας. Η παράσταση, αφού σημείωσε τεράστια επιτυχία όλο το χειμώνα στην Αθήνα και μάγεψε μικρούς και μεγάλους, ετοιμάζεται να πραγματοποιήσει μια πολύ μεγάλη περιοδεία, που θα ξεκινήσει στις 26 Ιουνίου και θα τελειώσει στις  23 Σεπτέμβριο στην Κύπρο. Σκοπός αυτή τη φορά είναι να γνωρίσουν τα παιδιά τον πατέρα του βαλς, τον Γιόχαν Στράους και την υπέροχη μουσική του. Διάλεξαν έξι παραμύθια και τα έντυσαν με τις μελωδίες και τα τραγούδια του Γιόχαν Στράους! Όμως η επιλογή των παραμυθιών δεν έγινε τυχαία. Η σκέψη ήταν να αφηγηθούν ιστορίες, κάθε μια από τις οποίες θα βοηθούσαν να αναδειχθούν αξίες της ζωής όπως: ΑΓΑΠΗ – ΣΥΝΕΠΕΙΑ – ΕΝΤΙΜΟΤΗΤΑ – ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ – ΥΠΕΥΘΥΝΟΤΗΤΑ – ΚΑΛΟΣΥΝΗ. Και βέβαια, η παράστασή όπως πάντα έχει παραμυθένια σκηνικά και κοστούμια – προβολές – μαγικούς φωτισμούς – πλούσιες χορογραφίες και υπέροχους ηθοποιούς που παίζουν, χορεύουν και τραγουδούν, καταθέτοντας την ψυχή τους σε κάθε παράσταση.

ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ:

Κείμενο - Σκηνοθεσία: Κάρμεν Ρουγγέρη

Σκηνικά - Κοστούμια: Χριστίνα Κουλουμπή

Κίνηση – χορογραφίες - φωτισμοί: Πέτρος Γάλλιας

Μουσική επεξεργασία – Videoart: Αντώνης Δελαπόρτας

Στίχοι: Ανδρέας Κουλουμπής

Διδασκαλία τραγουδιών: Λαρίσα Ερεμέγιεβα

Υπεύθυνη περιοδείας: Ελένη Καρτάση

ΠΑΙΖΟΥΝ ΚΑΙ ΤΡΑΓΟΥΔΟΥΝ ΟΙ ΗΘΟΠΟΙΟΙ (με αλφαβητική σειρά):

Χάρης Αγγέλου, Αθηνά Δημητρακοπούλου, Μάιρα Γεωργάρου, Ιουστίνα  Μάτσιασεκ, Γιάννης Νικολάου, Νικόλας Παπακωνσταντίνου, Ορφέας  Τσαρέκας

 

Κυριακή 4 Αυγούστου 2019 (Θέατρο Ήλιδας)

Νίκου Μουτσινά: «Βερβερίτσα»

Η «Βερβερίτσα» σε κείμενο και σκηνοθεσία Νίκου Μουτσινά ετοιμάζει τις βαλίτσες της για το Αρχαίο Θέατρο Ήλιδας. Μία βερβερίτσα γίνεται η αιτία για μία σειρά αστείων και τρομακτικών γεγονότων που συμβαίνουν στον Μενέλαο Φονιά (Νίκο Μουτσινά) και στη γυναίκα του Άννα-Μαρίζα Φονιά (Μαρία Σολωμού). Το ζευγάρι, μετά από πολλές συνεδρίες σε σύμβουλο γάμου, αποφασίζει να πάει στα γενέθλια της αδελφής του Μενέλαου και χάνεται σε ένα δάσος. Στην προσπάθεια να βρουν τον δρόμο της επιστροφής, χτυπάνε με το αυτοκίνητό τους τη Βερβερίτσα στη μέση του πουθενά και το μόνο που βρίσκεται κοντά τους είναι το σπίτι της Αινχόνχεν (Ματίνα Νικολάου), όπου ζει με τις αδελφές της: την Αινχόνχεν (Φανή Γεωργακοπούλου) η οποία είναι μουγκή και την Αινχόνχεν (Στέλλα Ρουσάκη) η οποία είναι τυφλή. Θα καταφέρουν να βγουν από το σπίτι ζωντανοί; Το έργο του Νίκου Μουτσινά, ο οποίος έχει αναδειχθεί σε μετρ της μαύρης κωμωδίας, αφουγκράζεται τις ανησυχίες και τα προβλήματα των σύγχρονων ζευγαριών και τα μετατρέπει σε ξεκαρδιστικές σκηνές πάνω στο θεατρικό σανίδι.

ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ:

Κείμενο-Σκηνοθεσία : Νίκος Μουτσινάς

Πρωταγωνιστούν: Νίκος Μουτσινάς, Μαρία Σολωμού, Ματίνα Νικολάου, Φανή Γεωργακοπούλου, Στέλλα Ρουσάκη

Φωτισμοί: Γιώργος Ανεστόπουλος

Σκηνικά: Μαρία Φιλίππου

Κοστούμια: Νικόλ Παναγιώτου

Χορογραφία: Χριστίνα Φωτεινάκη

Βίντεο: Κάρολος Πορφύρης

Βοηθός Σκηνοθέτη: Αναστασία Μανιάτη

Φωτογραφίες: Νίκος Ζήκος

Artwork: Κωνσταντίνος Γεωργαντάς

Δευτέρα 5 Αυγούστου 2019 (Θέατρο Ήλιδας)

Μποστ: «Μαρία Πενταγιώτισσα»

Η  εμβληματική κωμωδία του Μποστ «ΜΑΡΙΑ ΠΕΝΤΑΓΙΩΤΙΣΣΑ», παρουσιάζεται  σε περιορισμένο αριθμό παραστάσεων το φετινό καλοκαίρι. Στα 1982 ο Μποστ γράφει τη «Μαρία Πενταγιώτισσα». Ένα από πιο αστεία, σχεδόν σπαρταριστά έργα του ελληνικού ρεπερτορίου, γραμμένο στον προσφιλή του 15σύλαβο. Μια ξεκαρδιστική παρωδία ηθών βασισμένη σε ένα από τα γνωστά παραδοσιακά τραγούδια του τόπου μας εμπνευσμένο από αληθινά περιστατικά. Η Μαρία η Πενταγιώτισσα, κατά κόσμον Μαρία Δασκαλοπούλου, ήταν γνωστή στο χωριό της - Πενταγιοί Φωκίδας - για τις ερωτικές της περιπέτειες. Εραστές και αγαπητικοί δημιουργούσαν συχνά επεισόδια, ενώ η ίδια θεωρείται μέχρι σήμερα μία από τις πρώτες φεμινίστριες στην Ελλάδα. Ο λαός τραγούδησε την ομορφιά της και τα ερωτικά της καμώματα: «Στα Σάλωνα σφάζουν αρνιά και στο Χρισσό κριάρια / και στης Μαρίας την ποδιά σφάζονται παληκάρια.. Μαρίτσα Πενταγιώτισσα, μωρή δασκαλοπούλα, / εσύ τα ’καμες ούλα  ». Με όχημα την ιστορία της θρυλικής Μαρίας του τόπου μας ο Μποστ και πάντα «σε ζωντανή σύνδεση» σαρκάζει τους θεσμούς και αμφιβάλλει για τη νέα κοινωνική πραγματικότητα.

Αυτό το «Μποστάνι» τα έχει όλα…

Πάνε εξήντα χρόνια ακριβώς από τότε που ο Μποστ παρουσίασε στη στήλη του με τον τίτλο «Το μποστάνι του Μποστ», τους τρεις χαρακτηριστικότερους ήρωες του: Μαμά Ελλάς, Πειναλέων και Ανεργίτσα που με τον ένα ή τον άλλο τρόπο διατρέχουν το σύνολο του έργου του μέχρι και το 1995 που γράφει και το τελευταίο του θεατρικό έργο. Διαβάζοντας ξανά σήμερα το έργο του Μέντη Μποσταντζόγλου αντιλαμβάνεται κανείς αμέσως τι είναι αυτό που κινητοποίησε τη νεαρή τότε Λούλα Αναγνωστάκη - που σφράγισε τη μετέπειτα νεοελληνική δραματουργία- να γράψει το πρώτο της ουσιαστικά δημοσιευμένο κείμενο, στην Επιθεώρηση Τέχνης του 1962, αναφορικά με το πρώτο του σχεδόν θεατρικό έργο Όμορφη Πόλη υπερισπιζόμενη την ποιητικότητα και το σουρεαλισμό της θεατρικής γραφής του Κωνσταντινοπολίτη καλλιτέχνη: «Μοναδική μορφή στην ελληνική τέχνη και τα γράμματα ο Χρύσανθος Μέντης Μποσταντζόγλου, κατά συντομογραφία Μποστ - σκιτσογράφος, εικονογράφος, γελοιογράφος, ζωγράφος, θεατρικός συγγραφέας, στιχουργός, σατυρικός αρθρογράφος - κατάφερε να δημιουργήσει ένα εντελώς αναγνωρίσιμο σατιρικό ύφος και μια βαθιά προσωπική σχέση με τις λέξεις που αποκτούσαν αυτονομία ως σχόλια αυθύπαρκτα η κάθε μια, χρησιμοποιώντας την καθαρεύουσα σε ακραία σύνταξη για να υπογραμμίσει την ημιμάθεια της εποχής του». Το έργο του Μποστ τα έχει όλα: χιούμορ, συγκίνηση, πολιτικό στοχασμό, αγάπη για τους ανθρώπους, μα κυρίως δυο στοιχεία συχνά αντικρουόμενα στη νεοελληνική συνείδηση: τη λαϊκότητα και τη λογιοσύνη. Μπορεί να πει με λίγα πολλά και να θίξει με τη φαινομενική αλαφράδα του βαθιά ζητήματα του καιρού μας.

ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ:

Δραματική επεξεργασία - Σκηνοθεσία: Μάνος Καρατζογιάννης

Δραματουργική συνεργασία - προσαρμογή: Ιωάννα Μπουραζοπούλου

Σκηνικά: Γιάννης Αρβανίτης

Κοστούμια: Βάνα Γιαννούλα

Μουσική: Θύμιος Παπαδόπουλος

Φωτισμοί: Νίκος Σωτηρόπουλος

Παίζουν:

Στο ρόλο της «Μαρίας», ο Χρήστος Χατζηπαναγιώτης

Βίκυ Σταυροπούλου

Δημήτρης Μαυρόπουλος

Μελέτης Ηλίας

Αργύρης Αγγέλου

Χάρης Γρηγορόπουλος

Δανάη Μπάρκα

Γιώργος Δεπάστας

Αχιλλέας Σκεύης

Απόστολος Καμιτσάκης

Τετάρτη 7 Αυγούστου 2019 (Θέατρο Ήλιδας)

Ντάριο Φο: «Μίστερο Μπούφο»

Την αριστουργηματική κωμωδία «Μιστέρο Μπούφο», του Ιταλού θεατρικού συγγραφέα, σκηνοθέτη και ηθοποιού Ντάριο Φο, θα παρουσιάσει κατά την διάρκεια της καλοκαιρινής περιόδου το ΔΗΠΕΘΕ Καλαμάτας. Ο συγγραφέας στο έργο αυτό, που του χάρισε και το βραβείο Νόμπελ, μεταγράφει τις εμβόλιμες κωμικές σκηνές των μεσαιωνικών λειτουργικών δραμάτων. Το θείο και το ανθρώπινο δράμα ξαναδιαβάζονται με τραγικό και συνάμα κωμικό τρόπο και με έντονο κοινωνικοπολιτικό σχόλιο και καυστική σάτιρα. Δεν είναι τυχαίο, άλλωστε, ότι το συγκεκριμένο έργο έχει μεταφραστεί σε 30 διαφορετικές γλώσσες και έχει παρουσιαστεί σε όλον τον κόσμο με μεγάλη επιτυχία. Το έργο συνδυάζει με μοναδικό τρόπο τη θεατρική παράδοση με το σύγχρονο κοινωνικοπολιτικό σχόλιο και την αναδρομή στις ρίζες του θεάτρου. Ο τίτλος στα ιταλικά σημαίνει «Κωμικό Μυστήριο» και λέγοντας μυστήριο, εννοούμε το ιερό δρώμενο, το θρησκευτικό ιερό δράμα του καθολικού κυρίως μεσαίωνα. Ο Φο συνέλεξε μερικές από τις πιο ενδιαφέρουσες και χαρακτηριστικές κωμικές σκηνές που αποτελούσαν αναπόσπαστο μέρος των ιερών λειτουργικών δραμάτων και τις ξανάγραψε μετουσιώνοντας τις μπουφόνικες αυτές στιγμές σε αριστουργήματα προφορικού λόγου και σατιρικής ποίησης. Τρεις ηθοποιοί  με ιδιαίτερη εμπειρία στην κωμωδία και γνώση του είδους, θα σκηνοθετήσουν και θα πρωταγωνιστήσουν στην παράσταση, ο Χάρης Φλέουρας, ο Γιώργος Τσαπόγας και ο Δημήτρης Φραγκιόγλου που σκηνοθετεί και την παράσταση.

Παρασκευή 9 Αυγούστου 2019 (Θέατρο Ήλιδας)

«Από την Αντιγόνη στη Μήδεια» σε διασκευή Κώστας Γάκης

 Από την Αντιγόνη στη Μήδεια, σε σκηνοθεσία και απόδοση κειμένων του Κώστα Γάκη. Μια παράσταση-σταθμός για το αρχαίο δράμα που αντικατοπτρίζει την αλήθεια δέκα συγκλονιστικών γυναικών. Η Αντιγόνη, η Ελένη, η Ιφιγένεια, η Κλυταιμνήστρα, η Κασσάνδρα, η Ιοκάστη, η Εκάβη, η Αγαύη, η Ηλέκτρα και η Μήδεια, οι εξέχουσες αυτές προσωπικότητες της αρχαίας ελληνικής τραγωδίας, ενσαρκώνονται επί σκηνής από ένα πρόσωπο, την Μαρία Παπαφωτίου. Το έργο βασίζεται στις έννοιες χρέος, θυσία, φόνος, αιμομιξία, οι οποίες σκιαγραφούν τον χαρακτήρα της εκάστοτε γυναίκας.  Το ταξίδι «Από την Αντιγόνη στη Μήδεια», αρχίζει από την Αθήνα έξι αιώνες π.Χ. όταν γεννήθηκε η δραματική ποίηση με τη μορφή της τραγωδίας. Οι μεγάλοι ποιητές Όμηρος, Αισχύλος, Σοφοκλής, Ευριπίδης αποτυπώνουν τη γυναίκα ως μια αρχετυπική μορφή του έρωτα, της θυσίας και της γνώσης. Με επιτυχημένη πορεία στο θέατρο, ο Κώστας Γάκης, τιμημένος το 2006 με βραβείο Χορν και υποψήφιος για βραβείο Κουν δραματουργίας στο έργο Λιοντάρια το 2010, σκιαγραφεί δέκα εξέχουσες γυναίκες του αρχαίου δράματος. Η παράσταση Από την Αντιγόνη στη Μήδεια, έκανε διεθνή πρεμιέρα στη Σεούλ τον περασμένο Σεπτέμβριο.

ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ:

Πρωτότυπο κείμενο: Κώστας Γάκης

Σκηνοθεσία, Μουσική, Video Art: Κώστας Γάκης

Ερμηνεύουν: Κώστας Γάκης, Μαρία Παπαφωτίου

Live Τραγούδι: Ίρις Κανδρή

Live Μουσική: Στέλλα Ζιοπούλου

Συνεργασία στη σκηνοθεσία: Ανθή Φουντά

Επιμέλεια κίνησης: Ευθύμης Χρήστου

Φωτισμοί: Στέλιος Πλασκασοβίτης, Στέφανος Λώλος

Σκηνογραφία: Στέφανος Λώλος

Κοστούμια: Σάλι Αλάραμπι, Κωνσταντίνα Μαρδίκη

Βοηθοί σκηνοθέτη: Βίλλη Κοντονικολάκη, Ισμήνη Πρωίου

Σάββατο 10 Αυγούστου 2019 (Θέατρο Ήλιδας)

William Shakespeare: «Όνειρο θερινής νύκτας»

Ένα από τα πιο ερωτικά και ποιητικά έργα του William Shakespeare σκηνοθετούν εφέτος ο Αιμίλιος Χειλάκης και ο Μανώλης Δούνιας, σε μια παράσταση που θα περιοδεύσει σε ολόκληρη την Ελλάδα. Το εξαιρετικά δημοφιλές έργο θα παρουσιαστεί σε νέα μετάφραση του Γιώργου Μπλάνα και με πρωτότυπη μουσική του Κωνσταντίνου Βήτα. Στους κεντρικούς ρόλους ο Αιμίλιος Χειλάκης που αναλαμβάνει τον διπλό ρόλο του Θησέα και του βασιλιά των ξωτικών Όμπερον και ο Βλαδίμηρος Κυριακίδης που θα ερμηνεύσει τον Πάτο, έναν από τους πιο αξιαγάπητους και κωμικούς χαρακτήρες του παγκόσμιου δραματολογίου. Τον ρόλο της βασίλισσας των ξωτικών Τιτάνιας θα ερμηνεύσει η Αθηνά Μαξίμου και τον εμβληματικό Πουκ ο Μιχάλης Σαράντης. Στην παράσταση πρωταγωνιστούν ακόμα ο Αλέξανδρος Βάρθης, η Λένα Δροσάκη, ο Αλέξανδρος Μαυρόπουλος και η Χριστίνα Χειλά- Φαμέλη στους ρόλους των νεαρών εραστών και οι Κρις Ραντάνοφ, Παναγιώτης Κλίνης, Τίτος Λίτινας, Μιχάλης Πανάδης και Κωνσταντίνος Μουταφτσής στους ρόλους των μαστόρων. Το «Όνειρο Καλοκαιρινής Νύχτας» είναι μια γιορτινή κωμωδία, ένα ερωτικό γαϊτανάκι που σοβαρολογεί χωρίς ποτέ να σοβαρεύεται. Είναι μια σπαρταριστή κωμωδία που όμως έχει σκοτεινό και βίαιο υπόβαθρο. Στο έργο αυτό που υμνεί την φύση και τον έρωτα, το όνειρο μπλέκεται με την πραγματικότητα, ητόρων. φαντασίωση με τον εφιάλτη, η αγνή αγάπη με την ερωτική μανία. Ο μηχανισμός που πυροδοτεί τα πάντα είναι ο έρωτας. Ο έρωτας ανατρέπει την κοινή λογική, μεταμορφώνει, προκαλεί το χάος, πολιορκεί ανθρώπους και θεούς καθώς οι κρυφές επιθυμίες και τα ερωτικά απωθημένα κατευθύνουν τη μοίρα των προσώπων. Λίγο πριν το γάμο του βασιλιά της Αθήνας Θησέα με την βασίλισσα των Αμαζόνων Ιππολύτη, τέσσερις νέοι καταφεύγουν στο δάσος της Αθήνας για να διεκδικήσουν το ερωτικό αντικείμενο του πόθου τους. Είναι η νύχτα του μεσοκαλόκαιρου - μια νύχτα που όλα μπορούν να συμβούν- οι πιο μύχιες σκέψεις και φαντασιώσεις τους σύντομα θα πραγματοποιηθούν. Στο μυθικό δάσος της Αθήνας έρχονται σε επαφή με τον κόσμο των ξωτικών: με τον βασιλιά Όμπερον που φιλονικεί με την Τιτάνια και τον Πουκ και ξεκινάει ένα παιχνίδι παρεξηγήσεων και μαγικών παρεμβάσεων. Τα πράγματα περιπλέκονται ακόμη περισσότερο όταν στο δάσος καταφθάνει μια ομάδα ερασιτεχνών θεατρίνων. Άνθρωποι και ξωτικά, πραγματικότητα και φαντασία γίνονται ένα κάτω από τον μανδύα του παραμυθιού και του ονείρου. Μέσα στο δάσος - ένα χώρο μαγεμένο, επικίνδυνο - οι φόβοι διογκώνονται, τα πάθη εκφράζονται ανεξέλεγκτα και άνθρωποι και θεοί γίνονται έρμαια του ερωτικού τους πάθους.

ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ:

Μετάφραση: Γιώργος Μπλάνας

Σκηνοθεσία: Αιμίλιος Χειλάκης – Μανώλης Δούνιας

Μουσική: Κωνσταντίνος Βήτα

Σκηνικά - Κοστούμια: Τέλης Καρανάνος – Αλεξάνδρα Σιάφκου

Φωτισμοί: Νίκος Βλασόπουλος

Κίνηση: Αντωνία Οικονόμου

Βοηθός Σκηνοθετών: Δημήτρης Κακαβούλας

Παίζουν: Αιμίλιος Χειλάκης, Βλαδίμηρος Κυριακίδης, Αθηνά Μαξίμου, Μιχάλης Σαράντης, Αλέξανδρος Βάρθης, Λένα Δροσάκη, Αλέξανδρος Μαυρόπουλος, Χριστίνα Χειλά-Φαμέλη, Κρις Ραντάνοφ, Παναγιώτης Κλίνης, Τίτος Λίτινας, Μιχάλης Πανάδης, Κωνσταντίνος Μουταφτσής.

Κυριακή 11 Αυγούστου 2019 (Θέατρο Ήλιδας)

Αρκάς: «Η ζωή σε χαμηλές πτήσεις»

Οι ήρωες του ΑΡΚΑ, μετά τις επιτυχημένες εμφανίσεις τους στην Αθήνα, ξεπηδούν μέσα από τις σελίδες των κόμικς και ζωντανεύουν μ’ ένα μεγάλο θίασο σύγχρονων πρωταγωνιστών. Τον Θανάση Βισκαδουράκη, τη Σοφία Βογιατζάκη, τον Πέτρο Μπουσουλόπουλο, τον Χρήστο Τριπόδη, τηΜάρα Δαρμουσλή, την Κατερίνα Θεοχάρη και την πληθωρική εμφάνιση του Γιώργου Γαλίτη, σε σκηνοθεσία Δημήτρη Αγορά. Η “Ζωή Μετά”, ο “Ισοβίτης”, οι “Χαμηλές Πτήσεις”, ο “Καστράτο”, το “Μαλλί με Μαλλί” πρωταγωνιστές στην ξεκαρδιστική παράσταση “Ζωή Μετά Χαμηλών Πτήσεων”, που  θα φέρει λυτρωτικό γέλιο στα χείλη κάθε πικραμένου. Ο Μπαμπάς  Σπουργίτης προσπαθεί να ξεπεράσει την προδοσία της σπουργιτίνας, να βρει καινούργια σύντροφο και να χαλιναγωγήσει το “τέρας” που έχει για γιο. Ο Ισοβίτης βρίσκει παρηγοριά στο μοναδικό πλάσμα που του προσφέρει τη φιλία του με το αζημίωτο, τον βρωμερό ποντικό Μοντεχρήστο, ενώ ο Θανατοποινίτης γράφει την αυτοβιογραφία του περιμένοντας χάρη. Η Λουκρητία θέλει απελπισμένα σεξ, μα η σκληρή μοίρα είναι το μόνο σκληρό πράγμα που συναντά, καθώς συγκάτοικος της είναι ο ευνούχος Καστράτο. Σ’ ένα κομμωτήριο, οι γλώσσες κόκαλα δεν έχουν και κόκαλα σπάνε, με τις πελάτισσες να είναι έτοιμες να πιαστούν μαλλί με μαλλί. Τέλος, στην κόλαση και στον παράδεισο τα πράγματα δεν είναι έτσι όπως μας τα είπαν. Ζωή μετά υπάρχει, αλλά κάτι μας θυμίζει από τα πριν. Στη “Ζωή Μετά Χαμηλών Πτήσεων”, τα κείμενα και οι χαρακτήρες του αγαπημένου σκιτσογράφου ζωντανεύουν, σχολιάζοντας με λιτό αλλά καυστικό τρόπο την καθημερινότητα του σύγχρονου Έλληνα, τις ανθρώπινες σχέσεις, τους φόβους, τους πόθους και τις μεταφυσικές του ανησυχίες. Μια παράσταση που απευθύνεται με τόλμη σε όλους όσοι αγαπούν τον ΑΡΚΑ και δε φοβούνται να κοιτάξουν με σαρκασμό το πρόσωπό τους στον καθρέφτη.

ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ:

Θανάσης Βισκαδουράκης, Σοφία Βογιατζάκη, Γιώργος Γαλίτης, Μάρα Δαρμουσλή, Κατερίνα Θεοχάρη, Πέτρος Μπουσουλόπουλος, Χρήστος Τριπόδης, Γιώργος Χατζής, μαζί με τους: Δημήτρη Αγορά και Αλέξη Βιδαλάκη.

Συγγραφέας: ΑΡΚΑΣ

Θεατρική Διασκευή / Σκηνοθεσία: Δημήτρης Αγοράς

Kοστούμια: Ματίνα Μέγκλα

Χορογραφίες: Αντιγόνη Γύρα

Καλλιτεχνική επιμέλεια: Χρήστος Τριπόδης

Παραγωγή:   ΜΕΘΕΞΙΣ, Χρήστος Τριπόδης

Σάββατο 17 Αυγούστου 2019 (Θέατρο Ήλιδας)

Αdam Long-Daniel Singer-Jess Winfield: «Ολόκληρος ο Σαίξπηρ απόψε  »

Είμαστε στην ευχάριστη θέση να σας ανακοινώσουμε ότι ο ξακουστός σε όλους μας θίασος, ένας θίασος παγκοσμίου φήμης, ένας θίασος που ενδιαφέρεται για τον συνάνθρωπο, που ενδιαφέρεται για τον άνθρωπο κυρίες και κύριοι, τον άνθρωπο που αγαπάει το θέατρο αλλά η οικονομική στενότητα δεν του επιτρέπει να παρακολουθήσει πολύ και καλό θέατρο, -τι πολύ; Καθόλου θέατρο, ούτε απ’ έξω δεν περνάει-, ο θίασος μας λοιπόν έρχεται επί σκηνής με μια ανεπανάληπτη προσφορά που θα σας ανακουφίσει από τα βάρη της ζωής: με την αγορά ενός εισιτηρίου, -ναι, καλά ακούσατε, ενός και μόνο εισιτηρίου  -, μπορείτε να απολαύσετε και τα 37 έργα του Ουίλιαμ Σαίξπηρ σε μια παράσταση   Μικροί και μεγάλοι, μαμάδες, μπαμπάδες, παππούδες, γιαγιάδες, εραστές, ερωμένες, θείοι και θειάδες, ελάτε στο μοναδικό αυτό θέαμα που σας υπόσχεται ότι… Ολόκληρος ο Σαίξπηρ ΑΠΟΨΕ  , θα σας προσφέρει διασκέδαση και συγκίνηση άνευ προηγουμένου   Με φρέσκια ματιά, η νέα γενιά καταξιωμένων κωμικών (Δημήτρης Μακαλιάς, Ζήσης Ρούμπος, Σταύρος Σβήγκος) αναμετράται με ολόκληρο τον Σαίξπηρ σε μια παράσταση και τα δίνει όλα επί σκηνής. Κι όταν λέμε όλα, εννοούμε ΟΛΑ   Η ξεκαρδιστική κωμωδία Ολόκληρος ο Σαίξπηρ ΑΠΟΨΕ   η οποία έχει γνωρίσει τεράστια επιτυχία σε Ελλάδα κι εξωτερικό, επιστρέφει μετά από δέκα χρόνια στη σκηνή και υπόσχεται γέλιο… μέχρι δακρύων   Καταιγιστικός ρυθμός, εναλλαγές ρόλων, αστείρευτος αυτοσχεδιασμός, ανατρεπτικές καταστάσεις, οδηγούν σε μια αξέχαστη εμπειρία κατά την οποία το κοινό γίνεται κυριολεκτικά παρτενέρ του θιάσου και συμμετέχει με τον παλμό και το κέφι του στη σκηνική δράση. Με αφετηρία τον ευφάνταστο κόσμο του Σαίξπηρ, η παράσταση Ολόκληρος ο Σαίξπηρ ΑΠΟΨΕ   μετατρέπεται σε ένα απολαυστικό παιχνίδι απίστευτου γέλιου για όλη την οικογένεια 

ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ:

Μετάφραση-σκηνοθεσία: Δημήτρης Μυλωνάς

Σκηνικά-κοστούμια: Ειρήνη Πετράκη

Φωτισμοί: Γιώργος Αγιαννίτης

Μουσική: Παύλος Κατσιβέλης

Επιμέλεια κίνησης: Χρυσηίδα Λιατζιβίρη

Βοηθός σκηνοθέτη: Μαρία Σιαμάτρα

Παίζουν: Δημήτρης Μακαλιάς, Ζήσης Ρούμπος, Σταύρος Σβήγκος

Τρίτη 20 Αυγούστου 2019 (Θέατρο Ήλιδας)

Θεόκριτου: «Φαρμακεύτρια»

Η «ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΡΙΑ» του Θεόκριτου είναι μια ξεχωριστή θεατρική εμπειρία, μια σκηνική ιεροτελεστία, ένα τελετουργικό με μαγγανείες, μαγικά βοτάνια, εκλεκτούς βακχικούς -και όχι μόνο- ήχους, που κινείται σε psysical theater προσεγγίσεις. Το κοινό γίνεται κοινωνός μιας ζωντανής τελετής αρχαιοτραγωδιακής μαγείας 

Η Βάσια Βασιλείου παραληρεί και εκστασιάζεται επί σκηνής και μέσα από κινησιολογικά μοτίβα επιχειρεί να μετουσιωθεί στη θεοκρίτεια Σιμαίθα και το αρχέτυπο θηλυκό, την αιώνια Γυναίκα ως ερωμένη (Σελάνα) – μάγισσα (Εκάτη) – θεά (Άρτεμις), αφού ο εραστής της Δέλφης την έχει εγκαταλείψει για κάποια άλλη.

Το Δωρικό θέατρο ή Αρχαίος Ελληνικός Μίμος είναι από τα λιγότερο γνωστά είδη αρχαίου δράματος. Για πρώτη φορά στη σύγχρονη ιστορία του Θεάτρου παγκοσμίως επιχειρείται να αναπαρασταθεί επί σκηνής ο Αρχαίος Ελληνικός Μίμος. Το κεντρικό στοιχείο που αφήνεται να διαφανεί σε αυτό το έργο του Θεόκριτου είναι ότι η μαγεία αποτελεί αποκλειστική πηγή ψυχολογικής δύναμης για την ευάλωτη θέση της γυναίκας του αρχαίου κόσμου απέναντι στην ανδρική εξουσία, παρόμοια όπως στην ευριπίδεια ιστορία της Μήδειας.

ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ:

Σκηνοθεσία: Βάσια Βασιλείου

Βοηθός σκηνοθέτη: Γιάννης Τσούκας

Έρευνα & επεξεργασία κειμένου: Χρυσή Γιάντσιου

Πρωτότυπη Μουσική Μαγγανείας: Φίλιππος Περιστέρης

Κατασκευή Μάσκας & Σκηνικών Αντικειμένων: Μαρία Λιτσοπούλου

Κατασκευή ίυγκας: Νικόλαος Brass

Φωτογραφία: Αδαμάντιος Χρυσικός

Διεύθυνση Παραγωγής: Αλίκη Πήτερσον

Επί σκηνής:

Σιμαίθα: Βάσια Βασιλείου

Δέλφης: Γρηγόρης Βαλτινός (ακούγεται ηχογραφημένη φωνή – μνήμη)

Παρασκευή 23 Αυγούστου 2019 (Θέατρο Ήλιδας)

Αύγουστου Κορτώ: «Κατερίνα»

Με την παράσταση «Κατερίνα» του Αύγουστου Κορτώ που συγκλόνισε κοινό και κριτικούς και σε διασκευή για το θέατρο του Γιώργου Νανούρη με την συγκλονιστική ερμηνεία της Λένας Παπαληγούρα στον ομώνυμο ρόλο, σε συνεργασία με την AREA 51. Πρόκειται για την αληθινή ιστορία της διπολικής μητέρας του συγγραφέα. Η Κατερίνα έχει μόλις αυτοκτονήσει και αρχίζει να αφηγείται την καταραμένη ζωή της. Φάρμακα, χάπια, σύζυγος και γιος, αγάπη και μίσος, ομοφυλοφιλία, αυτοσαρκασμός, χιούμορ ανακατεμένο με πόνο, στοργή μέσα από στριγγλιές, και απόπειρες αυτοκτονίας αποτελούν την χαοτική πραγματικότητα της ηρωίδας που παλεύει με τη διπολική διαταραχή και γραπώνεται από όποιον μπορεί, με αποτέλεσμα να παρασύρει μια ολόκληρη οικογένεια στη δίνη της αρρώστιας της.

ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ:

Συγγραφέας: Αύγουστος Κορτώ

Ιδέα -Διασκευή-Σκηνοθεσία: Γιώργος Νανούρης

Ερμηνεία: Λένα Παπαληγούρα

Μαζί της στην σκηνή και ο Γιώργος Νανούρης

Σάββατο 24 Αυγούστου 2019 (Θέατρο Ήλιδας)

ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Αγρινίου: «Χρήστος Καπράλος – Τα πρώτα βήματα»

ΕΙΣΟΔΟΣ ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ

Το ΔΗΠΕΘΕ Αγρινίου για την καλοκαιρινή παραγωγή της θεατρικής περιόδου 2019, επέλεξε να παρουσιάσει μια θεατρική διασκευή από το πρώτο μέρος της αυτοβιογραφίας του μεγάλου εικαστικού μας, Χρήστου Καπράλου με τίτλο: «ΧΡΗΣΤΟΣ ΚΑΠΡΑΛΟΣ: ΤΑ ΠΡΩΤΑ ΒΗΜΑΤΑ». Είναι μια αναδρομή στα πρώτα βήματά του στην τέχνη και σ’ όλη τη δύσβατη και δύσκολη καλλιτεχνική πορεία του γλύπτη, με αναφορές στα κεντρικά καλλιτεχνικά και μη πρόσωπα της εποχής. Μια παράσταση που επικεντρώνεται στα γεγονότα που τον επηρέασαν την περίοδο που ζούσε στο Παναιτώλιο και στο Αγρίνιο, τα ερεθίσματα που είχε από τους πρώτους δασκάλους του, την επιρροή από τον μέντορά του και ερευνά τους παράγοντες και τις ζυμώσεις που συνθέτουν και διαμορφώνουν μια καλλιτεχνική μεγαλοφυΐα.

Λίγα λόγια για τον γλύπτη:

Ο Χρήστος Καπράλος, ένας από τους σπουδαιότερους Έλληνες γλύπτες του 20ου αιώνα, γεννήθηκε το 1909 στο χωριό Παναιτώλιο Αγρινίου και πέθανε στην Αθήνα το 1993. Είναι της γενιάς του Γιάννη Τσαρούχη, του Γιάννη Μόραλη, του Νίκου Νικολάου, του Οδυσσέα Ελύτη, ενώ συνδέθηκε στενά με τον Σικελιανό και τον Μπουζιάνη. Η μνημειώδης Ζωφόρος του, μήκους σαράντα μέτρων που ονομάστηκε «Μνημείο της Μάχης της Πίνδου» και φιλοτεχνήθηκε στην Αίγινα από το 1952 έως το 1956, αγοράστηκε πρόσφατα από τη Βουλή των Ελλήνων.

ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ:

διασκευή για το θέατρο: ΝΙΚΟΣ ΚΑΡΑΓΕΩΡΓΟΣ / ΚΩΣΤΑΣ ΓΑΚΗΣ

σκηνοθεσία:  ΝΙΚΟΣ ΚΑΡΑΓΕΩΡΓΟΣ

σκηνικό: ΒΑΣΙΛΗΣ ΣΕΛΙΜΑΣ

κοστούμια: ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ ΚΑΨΑΛΑ

φωτισμοί: ΓΙΑΝΝΗΣ ΤΣΑΜΠΟΣ

βοηθός σκηνοθέτη: ΚΑΤΙΑ ΖΑΡΚΑΔΑ

φωτογραφίες: ΛΕΝΑ ΑΡΚΟΥΜΑΝΗ

στον ρόλο του Χρήστου Καπράλου ο ΚΩΣΤΑΣ ΓΑΚΗΣ

στον ρόλο της Μάνας η ΚΑΤΙΑ ΖΑΡΚΑΔΑ

Κυριακή 25 Αυγούστου 2019 (Θέατρο Ήλιδας)

Αισχύλου: «Προμηθέας Δεσμώτης»

Το ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Πάτρας κάνει την φετινή του καλοκαιρινή περιοδεία με τον «Προμηθέα Δεσμώτη» του Αισχύλου. «Ίσως το πιο φωτισμένο κείμενο όλων των εποχών», όπως σημειώνει ο Καλλιτεχνικός Διευθυντής του ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ., Σταύρος Τσακίρης, ο οποίος υπογράφει τη σκηνοθεσία. Ο Σταύρος Τσακίρης είδε στο πρόσωπο και την ερμηνευτική δεινότητα της Kathryn Hunter (Κάθρυν Χάντερ) τον ιδανικό Προμηθέα και η Ελληνίδα διεθνούς φήμης ηθοποιός, αποδέχτηκε με θέρμη την πρόσκλησή του να ενσαρκώσει τον ομώνυμο ρόλο. Η συνάντηση του Σταύρου Τσακίρη με τη μεγάλη Βρετανίδα ηθοποιό έγινε πέρυσι το καλοκαίρι, οπότε και συμφωνήθηκε να παρουσιαστεί η τραγωδία του Αισχύλου και μάλιστα στα Ελληνικά. «Η Κάθρυν Χάντερ είναι Ελληνικής καταγωγής αλλά δεν είχε ερμηνεύσει έως τώρα κάποιον ρόλο στα Ελληνικά», τονίζει ο Σταύρος Τσακίρης. «Εχει παρουσιάσει τη δουλειά της στα μεγαλύτερα θέατρα του κόσμου κι έχει αναγνωρισθεί παντού σαν μια από τις σπουδαιότερες ηθοποιούς της εποχής μας. Και μάλιστα η Χάντερ έχει ενσαρκώσει πληθώρα ανδρικών ρόλων, ενώ ήταν η πρώτη γυναίκα ηθοποιός που ερμήνευσε το ρόλο του Βασιλιά Ληρ (1977)». Ο Σταύρος Τσακίρης έχει παρουσιάσει έως τώρα 19 παραστάσεις τραγωδιών στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Ο «Προμηθέας» είναι η πέμπτη παρουσία του στο Φεστιβάλ Επιδαύρου. Στην παράσταση τον κεντρικό ρόλο του «Αφηγητή» κρατά ο πλέον εμβληματικός Έλληνας ηθοποιός στο Αρχαίο Δράμα Νικήτας Τσακίρογλου, ο οποίος έχει υποδυθεί ο ίδιος τον Προμηθέα στο παρελθόν δυο φορές.  Στο ρόλο του Ήφαιστου είναι ο Δημήτρης Πιατάς που για πρώτη φορά ερμηνεύει έναν τραγικό ρόλο, παρά την πλούσια παρουσία του στο φεστιβάλ Επιδαύρου. Η Πέγκυ Τρικαλιώτη υποδύεται την Ιώ. Ο Γεράσιμος Γενατάς κρατά τον απαιτητικό ρόλο του Ωκεανού κι ο Αλέξανδρος Μπουρδούμης το ρόλο του «Κράτους».  Τέλος, το ρόλο του Ερμή μοιράζονται τρεις από τους πιο πολλά υποσχόμενους ηθοποιούς της νεότερης γενιάς: η Ηλιάνα Μαυρομάτη, η Αντιγόνη Φρυδά και ο Κωνσταντίνος Νικούλι. Ο εννεαμελής χορός έχει ως Κορυφαίο το παλαιό στέλεχος του ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ Πάτρας Περικλή Βασιλόπουλο. Τα σκηνικά είναι του διεθνούς φήμης Έλληνα γλύπτη Κώστα Βαρώτσου και τα κοστούμια του σημαντικού ενδυματολόγου Γιάννη Μετζικώφ που έχει «ντύσει» περισσότερες από 80 παραγωγές Αρχαίου Ελληνικού Δράματος. Την ευθύνη για την κίνηση έχει ο Ιταλός Marcello Magni, ένας εκ των συνιδρυτών του διεθνώς γνωστού θιάσου Complicite.

ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ:

Σκηνοθεσία - Δραματουργική επεξεργασία: Σταύρος Τσακίρης

Μετάφραση: Δημήτρης Δημητριάδης

Σκηνική εγκατάσταση: Κώστας Βαρώτσος

Κοστούμια: Γιάννης Μετζικώφ

Κίνηση: Marcello Magni

Σχεδιασμός φωτισμών: Σάκης Μπιρμπίλης

Βοηθοί σκηνοθέτη: Έφη Ρευματά - Μαρία Φλωράτου

Παίζουν: Kathryn Hunter, Νικήτας Τσακίρογλου, Δημήτρης Πιατάς, Πέγκυ Τρικαλιώτη, Αλέξανδρος Μπουρδούμης, Γεράσιμος Γεννατάς, Ηλιάνα Μαυρομάτη, Αντιγόνη Φρυδά, Κώστας Νικούλι.

Το Μεγάλο Σχίσμα

Ιστορία

Με τον όρο Σχίσμα εννοούμε τη διάσπαση της αδιαίρετης κατά την πρώτη χιλιετία Χριστιανικής Εκκλησίας, που συνέβη συμβατικά το 1054. Το Σχίσμα επηρεάστηκε από πολιτικούς, πολιτιστικούς και οικονομικούς παράγοντες, αλλά η βασική του αιτία δεν ήταν κοσμική, αλλά θεολογική. Οι Χριστιανοί της Ανατολής και της Δύσης διαφωνούσαν για τις Παπικές αξιώσεις και το Filioque.

Πολλούς αιώνες πριν από το Σχίσμα προέκυψαν ορισμένες διαφορές ανάμεσά τους, που σταδιακά τους αποξένωσαν. Αφορούσαν τον τρόπο της εκκλησιαστικής διοίκησης (Συνοδικό σύστημα στην Ανατολή, μονοκρατορία του Πάπα στη Δύση), τον τρόπο ερμηνείας της Παράδοσης (Filioque) και κυρίως τον τρόπο τέλεσης της Λατρείας (Εικονομαχία, διαφορές στη νηστεία και την τέλεση των μυστηρίων, χρήση αγαλμάτων στους ναούς της Δύσης, υποχρεωτική αγαμία για όλο τον κλήρο στη Δύση κ.ά).

Ωστόσο, η επιδείνωση των σχέσεων της Ορθόδοξης Ανατολής και της Λατινική Δύσης επιταχύνθηκε από τις γενικότερες πολιτικές εξελίξεις, που σημειώθηκαν κυρίως τον 8ο αιώνα, αποτέλεσμα των οποίων υπήρξε η ανασύσταση της Δυτικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας από τους Φράγκους, ως ανταγωνίστριας δύναμης της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας. Η Ρώμη, που μέχρι τότε ήταν τμήμα του Βυζαντινού Κόσμου, περνούσε προοδευτικά στην επιρροή των Φράγκων, ιδιαίτερα από την εποχή του Καρλομάγνου. Από την περίοδο εκείνη υπήρχαν όλες οι προϋποθέσεις για το λεγόμενο Μεγάλο Σχίσμα και έλλειπαν μόνο οι αφορμές που δεν άργησαν να έλθουν.

Τα δύο μεγάλα «αγκάθια» που οδήγησαν στο Σχίσμα ήταν οι Παπικές Αξιώσεις και το Filioque. Οι Παπικές Αξιώσεις συνοψίζονται στο Πρωτείο του Ποντίφικα, έναντι των άλλων τεσσάρων Πατριαρχών της Ανατολής (Κωνσταντινουπόλεως, Αλεξανδρείας Αντιοχείας και Ιεροσολύμων). Στη Δύση υπήρχε μόνο μία μεγάλη επισκοπική έδρα που προέβαλε το προνόμιο της ίδρυσής της από τον Απόστολο Πέτρο. Η Ορθόδοξη Ανατολή δεν αρνείται το Πρωτείο της Εκκλησίας της Ρώμης, αλλά το εντάσσει στο πλαίσιο της Συνοδικότητας.

Η άλλη μεγάλη δυσκολία ήταν το Filioque. H διαμάχη είχε σχέση με τη διατύπωση του Συμβόλου της Πίστεως («Πιστεύω») για το Άγιο Πνεύμα. Το επίμαχο σημείο, όπως διαμορφώθηκε από τις Συνόδους Νικαίας και Κωνσταντινουπόλεως και ισχύει έως σήμερα στην Ορθόδοξη Εκκλησίας, είχε ως εξής: «…και εις το πνεύμα το Άγιον, το Κύριον, το Ζωοποιόν, το εκ του Πατρός εκπορευόμενον, το συν Πατρί και Υιώ συμπροσκυνούμενον…». Η Δυτική Εκκλησία παρενέβαλε μια πρόσθετη φράση «Και εκ του Υιού» (Filioque στα Λατινικά), έτσι ώστε το Σύμβολο της Πίστεως να διαβάζεται στο συγκεκριμένο σημείο: «…και εις το πνεύμα το Άγιον, το Κύριον, το Ζωοποιόν, το εκ του Πατρός και εκ του Υιού εκπορευόμενον, το συν Πατρί και Υιώ συμπροσκυνούμενον …».

Ο Οικουμενικός Πατριάρχης Αθηναγόρας και ο Πάπας Παύλος ΣΤ ανακάλεσαν τους αφορισμούς το 1965.

 

Δεν υπάρχει βεβαιότητα για το πότε παρενεβλήθη η προσθήκη, φαίνεται όμως ότι κατάγεται από την Ισπανία και χρησιμοποιήθηκε από τους εκεί Χριστιανούς ως προστασία κατά της αίρεσης του Αρειανισμού. Οι Ορθόδοξοι αποκρούουν την προσθήκη του Filioque για δύο λόγους. Τη θεωρούν θεολογικό λάθος και υποστηρίζουν ότι η όποια αλλαγή στο Σύμβολο της Πίστεως θα πρέπει να γίνει μόνο με τη σύγκληση Οικουμενικής Σύνοδος.

Η πρώτη μεγάλη αντιπαράθεση μεταξύ Ανατολικής και Δυτικής Εκκλησίας σημειώθηκε το 857 με τη διαμάχη Ιγνατίου και Φωτίου για τον Θρόνο του Οικουμενικού Πατριαρχείου της Κωνσταντινούπολης. Στη διαμάχη επενέβη ο Πάπας Νικόλαος Β', ο οποίος έθεσε το θέμα των Πρωτείων του και αξίωσε να έχει λόγο στην εκλογή του Πατριάρχη. Η αντιπαράθεση έληξε το 869 με αμοιβαίες υποχωρήσεις και αφού ο αυτοκράτορας Βασίλειος Α' ο Μακεδών είχε χρίσει Πατριάρχη τον εκλεκτό του Πάπα, Ιγνάτιο, στοχεύοντας στην υποστήριξή του, προκειμένου να κατοχυρώσει τα συμφέροντα του Βυζαντίου στην Ιταλία, που απειλούνταν από τους Φράγκους.

Η νέα διαμάχη, που έφθασε τα πράγματα στα άκρα και τη ρήξη, σημειώθηκε επί πατριαρχίας του Μιχαήλ Κηρουλάριου (1043-1059), ο οποίος θέλησε να αντιμετωπίσει αποφασιστικά την προσπάθεια του Πάπα Λέοντος Θ' (1049-1054) να επιβάλλει εκκλησιαστικές καινοτομίες στις βυζαντινές επαρχίες της Νότιας Ιταλίας. Ο Πάπας, περνώντας στην αντεπίθεση, αμφισβήτησε τον τίτλο του Οικουμενικού Πατριάρχη στον Μιχαήλ και ζήτησε να υπαχθούν στη δικαιοδοσία του οι Εκκλησίες της Βουλγαρίας και της Ιλλυρίας (σημερινής Αλβανίας).

Το επόμενο βήμα ήταν ο αφορισμός του Πατριάρχη από τον Πάπα. Ο απεσταλμένος του Πάπα στην Κωνσταντινούπολη καρδινάλιος Ουμβέρτος επέθεσε επιδεικτικά τη Βούλα Αφορισμού στην Αγία Τράπεζα της Αγίας Σοφίας στις 16 Ιουλίου 1054, πριν από την έναρξη της Θείας Λειτουργίας, παρόντων του Αυτοκράτορα και του Πατριάρχη. Αμέσως μετά, ο Ουμβέρτος και η ακολουθία του αναχώρησαν από την Κωνσταντινούπολη με προορισμό τη Ρώμη, έχοντας πληροφορηθεί τον θάνατο του Νικόλαου Β'. Καθώς περνούσαν από τη δυτική πύλη της Βασιλεύουσας, ο καρδινάλιος ακούστηκε να λέει «Ο Θεός ας δει και ας κρίνει». Μάταια ένας διάκονος έτρεξε πίσω του, παρακαλώντας τον να πάρει πίσω το έγγραφο του Αφορισμού. Ο Ουμβέρτος αρνήθηκε και πέταξε το έγγραφο στον δρόμο.

Η αντίδραση του Μιχαήλ ήταν άμεση. Παρά τις επιφυλάξεις του Αυτοκράτορα Κωνσταντίνου Θ' του Μονομάχου, συγκάλεσε την ενδημούσα σύνοδο στις 24 Ιουλίουκαι ανταφόρισε όσους Παπικούς είχαν συντάξει τον αφορισμό ή συμφωνούσαν με το περιεχόμενό του. Επιπλέον, ζήτησε από τους υπόλοιπους Πατριάρχες να αποδεχθούν την απόφαση αυτή της ενδημούσας Συνόδου. Έτσι, οριστικοποιήθηκε το Μεγάλο Σχίσμα Ανατολικής και Δυτικής Χριστιανοσύνης, το οποίο επισφραγίστηκε με την κατάληψη της Κωνσταντινούπολης από τους Σταυροφόρους (1204).

Μέχρι την Άλωση της Πόλης από τους Οθωμανούς Τούρκους (1453) έγιναν κάποιες προσπάθειες για την επανένωση των Εκκλησιών. Προσέκρουσαν, όμως, στις αξιώσεις του Πάπα και στο ανθενωτικό κλίμα που επικρατούσε στο Βυζάντιο. Οι σημαντικότερες ήταν οι Σύνοδοι της Λυόν (1274) και της Φεράρας - Φλωρεντίας (1438-1445). Το Σχίσμα υφίσταται και σήμερα, παρά το γεγονός ότι στις 7 Δεκεμβρίου του 1965 ο Πάπας Παύλος ΣΤ' και ο Οικουμενικός Πατριάρχης Αθηναγόρας ανακάλεσαν τους αφορισμούς του Πάπα Λέοντα Θ' και του Πατριάρχη Μιχαήλ Κηρουλάριου, με τους οποίους είχε επέλθει η ρήξη του 1054.

Πηγή: https://www.sansimera.gr

 

Το Πραξικόπημα κατά του Μακαρίου

Ιστορία

Στις 15 Ιουλίου του 1974 η Χούντα των Αθηνών δια των οργάνων της στη Μεγαλόνησο (Εθνική Φρουρά, ΕΛΔΥΚ, ΕΟΚΑ Β') ανατρέπει τον πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας αρχιεπίσκοπο Μακάριο και εγκαθιστά κυβέρνηση «μαριονετών» υπό τον δημοσιογράφο Νίκο Σαμψών. Πέντε ημέρα αργότερα, οι Τούρκοι θα εισβάλουν στην Κύπρο...

Οι σχέσεις της ελληνικής χούντας και ιδιαίτερα του ισχυρού άνδρα της ταξιάρχου Δημητρίου Ιωαννίδη με τον αρχιεπίσκοπο Μακάριο ήταν ιδιαίτερα τεταμένες. Ο Ιωαννίδης πίστευε ότι ο Μακάριος είχε απεμπολήσει την «Ένωση», ήταν φιλοκομμουνιστής και φοβόταν το πνεύμα ανεξαρτησίας του. Από τον Απρίλιο του 1974 εξύφαινε σχέδιο για την ανατροπή του. «Πρέπει να τελειώνουμε με τον Μούσκο» φέρεται να είπε σε συγκέντρωση αξιωματικών στο σπίτι του πρωθυπουργού Αδαμάντιου Ανδρουτσόπουλου (Μιχαήλ Μούσκος ήταν το κοσμικό όνομα του Μακαρίου).

Ο Μακάριος είχε προειδοποιηθεί για τα σχέδια του Ιωαννίδη από τον Ευάγγελο Αβέρωφ και άλλους Ελλαδίτες πολιτικούς παράγοντες, αλλά δεν φαίνεται να έδινε ιδιαίτερη σημασία. Τους φόβους τους για το ενδεχόμενο ενός πραξικοπήματος στη μεγαλόνησο είχαν εκφράσει από το εξωτερικό ο Κωνσταντίνος Καραμανλής και ο Ανδρέας Παπανδρέου. Στην Κύπρο, απλώς είχαν ληφθεί έκτακτα μέτρα για την προστασία παραγόντων της δημόσιας ζωής, λόγω και της δραστηριότητας της ΕΟΚΑ Β'.

Η αφορμή για την επιτάχυνση των εξελίξεων δόθηκε την 1η Ιουλίου 1974, όταν το Υπουργικό Συμβούλιο της Κύπρου αποφάσισε τη μείωση της στρατιωτικής θητείας σε 14 μήνες και του περιορισμού των ελλαδιτών αξιωματικών της Εθνικής Φρουράς. Την επομένη, 2 Ιουλίου, ο Μακάριος με επιστολή του προς τον Έλληνα ομόλογό του στρατηγό Φαίδωνα Γκιζίκη κατηγόρησε την ελληνική κυβέρνηση για ανάμιξη στις εναντίον του συνωμοσίες και αξίωνε να ανακληθούν στην Ελλάδα 650 ελλαδίτες αξιωματικοί, που υπηρετούσαν στην Εθνική Φρουρά της Κύπρου.

Στην επιστολή του επισήμαινε στον Γκιζίκη:

…Θλίβομαι κύριε πρόεδρε, διότι ευρέθην εις την ανάγκην να είπω πολλά δυσάρεστα δια να περιγράψω εις αδράς γραμμάς με γλώσσα ωμής ειλικρινείας την από μακρού εν Κύπρω υφιστάμενην κατάστασιν . Τούτο όμως επιβάλλει το εθνικόν συμφέρον , το οποίον έχω πάντοτε γνώμονα όλων των ενεργειών και δεν επιθυμώ διακοπήν της συνεργασίας μου μετά της ελληνικής κυβερνήσεως. Δέον, όμως, να ληφθεί υπόψιν,ότι δεν είμαι διορισμένος νομάρχης ή τοποτηρητής εν Κύπρω της ελληνικής κυβερνήσεως αλλά εκλεγμένος ηγέτης μεγάλου τμήματος του ελληνισμού και απαιτώ ανάλογον προς εμέ συμπεριφοράν του εθνικού κέντρου…

Την ίδια ημέρα, σε σύσκεψη στο γραφείο του Αρχηγού των Ενόπλων Δυνάμεων, στρατηγού Μπονάνου, με τη συμμετοχή του Ιωαννίδη, αποφασίστηκε ότι το πραξικόπημα εναντίον του Μακαρίου θα γινόταν τη Δευτέρα 15 Ιουλίου 1974. Ο Μπονάνος ανέθεσε την αρχηγία του πραξικοπήματος στον ταξίαρχο Μιχαήλ Γεωργίτση, με υπαρχηγό τον καταδρομέα συνταγματάρχη Κωνσταντίνο Κομπόκη. Και οι δύο αξιωματικοί υπηρετούσαν στην Εθνική Φρουρά.

Στις 11 Ιουλίου συνήλθε στην Αθήνα το υπουργικό συμβούλιο για να συζητήσει την επιστολή Μακαρίου και αποφασίστηκε να συγκληθεί ευρεία σύσκεψη το Σάββατο 13 Ιουλίου, για να εκτιμηθούν οι επιπτώσεις από την επαπειλούμενη μείωση της στρατιωτικής θητείας στην Κύπρο. Στη σύσκεψη αυτή συμμετείχαν ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας στρατηγός Φαίδων Γκιζίκης, ο πρωθυπουργός Αδαμάντιος Ανδρουτσόπουλος, ο αρχηγός των Ενόπλων Δυνάμεων στρατηγός Μπονάνος και ο διοικητής της Εθνικής Φρουράς αντιστράτηγος Γεώργιος Ντενίσης (θείος της γνωστής ηθοποιού Μιμής Ντενίση). Η σύσκεψη, που κράτησε μόλις λίγα λεπτά της ώρα έγινε για το θεαθήναι, για να παραπλανηθεί ο στρατηγός Ντενίσης, ο οποίος ήταν αντίθετος σε ενδεχόμενο πραξικόπημα στην Κύπρο και να αφεθεί ελεύθερο το έδαφος στους δύο υφισταμένους του Γεωργίτση και Κομπόκη να δράσουν ανενόχλητοι στο νησί.

Νωρίς το πρωί της Δευτέρας, 15 Ιουλίου 1974, ο Μακάριος πήρε τον δρόμο της επιστροφής στο Προεδρικό Μέγαρο στη Λευκωσία από την εξοχική του κατοικία στο όρος Τρόοδος, όπου είχε περάσει το Σαββατοκύριακο. Η πομπή του Μακαρίου πέρασε μπροστά από το στρατόπεδο της Εθνικής Φρουράς στην Κοκκινοτριμιθιά, όπου τα τανκς ζέσταιναν ήδη τις μηχανές τους για το επικείμενο πραξικόπημα. Η πομπή του Μακαρίου πέρασε ανενόχλητη από το σημείο εκείνο, χωρίς κάποιο από τα μέλη της συνοδείας του να παρατηρήσει κάτι το ύποπτο.

Στις 8.15 πμ, τα πρώτα τεθωρακισμένα άρχισαν να βγαίνουν από τη βάση τους, με κατεύθυνση το Προεδρικό Μέγαρο. Παράλληλα, μία μοίρα καταδρομών διατάχθηκε να καταλάβει όλα τα επίκαιρα σημεία και τα δημόσια κτίρια. Το πολυαναμενόμενο πραξικόπημα είχε εκδηλωθεί με το σύνθημα «Ο Αλέξανδρος εισήλθε εις το νοσοκομείο».

Την ώρα εκδήλωσης του πραξικοπήματος, ο Μακάριος δεχόταν μια ομάδα ελληνοπαίδων από την Αίγυπτο. Κάποιο από τα παιδιά άκουσε τους πυροβολισμούς, αλλά ο Μακάριος τα καθησύχασε. Όταν τα πυρά πύκνωσαν και το Προεδρικό Μέγαρο άρχισε να κανονιοβολείται από τα τεθωρακισμένα της Εθνικής Φρουράς, ο Μακάριος, αφού προστάτευσε πρώτα τους μικρούς του επισκέπτες, στη συνέχεια διέφυγε από τη μοναδική αφύλακτη δίοδο, που υπήρχε στα δυτικά του Προεδρικού Μεγάρου.

Με τη βοήθεια τριών σωματοφυλάκων του και ντυμένος με πολιτικά ρούχα, ακολούθησε την κοίτη ενός παρακείμενου χειμάρρου και κάτω από μυθιστορηματικές συνθήκες έφθασε στη Μονή Κύκκου. Εκεί, ξεκουράστηκε για λίγο και στη συνέχεια πήρε τον δρόμο για την Πάφο. Το ερώτημα που πλανάται από τότε είναι γιατί οι πραξικοπηματίες δεν απέκλεισαν ολοκληρωτικά το Προεδρικό Μέγαρο, αλλά άφησαν αφύλακτη μία δίοδο, από την οποία διέφυγε ο Μακάριος. Ο συνταγματάρχης Κομπόκης, που είχε το γενικό πρόσταγμα της επίθεσης, ισχυρίζεται ότι είχε εντολές να αφήσει ελεύθερη μία δίοδο για τη διαφυγή του Μακαρίου, ενώ ο επικεφαλής του πραξικοπήματος ταξίαρχος Γεωργίτσης επικαλέστηκε την έλλειψη δυνάμεων.

Μέχρι το μεσημέρι, οι πραξικοπηματίες είχαν θέσει υπό τον έλεγχό τους σχεδόν ολόκληρη τη Λευκωσία, παρά την αντίδραση των πολιτοφυλάκων της ΕΔΕΚ του Βάσου Λυσαρίδη και του Εφεδρικού Στρατού, που αποτελούνταν αποκλειστικά από Ελληνοκυπρίους. Αμέσως άρχισαν να αναζητούν το πρόσωπο που θα αναλάμβανε την Προεδρία της Κυπριακής Δημοκρατίας. Βολιδοσκοπήθηκαν τρεις ανώτατοι δικαστικοί και ο Γλαύκος Κληρίδης, οι οποίοι αρνήθηκαν. Τελικά, ο Γεωργίτσης κατέληξε στον δημοσιογράφο και παλαιό αγωνιστή της ΕΟΚΑ Νίκο Σαμψών, μία από τις πλέον αμφιλεγόμενες προσωπικότητες στην ιστορία του Κύπρου. Όταν το πληροφορήθηκε ο Ιωαννίδης φέρεται να είπε με αγανάκτηση: «500.000 Έλληνες υπάρχουν στην Κύπρο, αυτόν βρήκατε να κάνετε πρόεδρο».

Κι ενώ οι πραξικοπηματίες θεωρούσαν τον Μακάριο νεκρό και το ανακοίνωναν συνεχώς μέσω του ΡΙΚ, αυτός ήταν ζωντανός και απηύθυνε μήνυμα μέσω ενός αυτοσχέδιου ραδιοσταθμού της Πάφου:

Ελληνικέ Κυπριακέ Λαέ! Γνώριμη είναι η φωνή που ακούεις. Γνωρίζεις, ποιος σου ομιλεί. Είμαι ο Μακάριος. Είμαι εκείνος, τον οποίο συ εξέλεξες δια να είναι ο ηγέτης σου. Δεν είμαι νεκρός. Είμαι ζωντανός. Και είμαι μαζί σου, συναγωνιστής και σημαιοφόρος εις τον κοινόν αγώνα. Το πραξικόπημα της χούντας απέτυχε. Εγώ ήμουν ο στόχος της και εγώ, εφόσον ζω, η Χούντα εις την Κύπρον δεν θα περάση. Η Χούντα απεφάσισε να καταστρέψη την Κύπρο.Να την διχοτομήση.Αλλά δεν θα το κατορθώση.Πρόβαλε παντοιοτρόπως αντίστασιν εις την Χούντα. Μη φοβηθής. Ενταχθήτε όλοι εις τα νομίμους δυνάμεις του κράτους. Η Χούντα δεν πρέπει να περάση και δεν θα περάση. Νυν υπέρ πάντων ο αγών!

Μέχρι το πρωί της 16ης Ιουλίου όλη η Κύπρος βρισκόταν υπό τον έλεγχο των πραξικοπηματιών. Το τίμημα του πραξικοπήματος ήταν βαρύ. Οι νεκροί από την αδελφοκτόνα διαμάχη έφθασαν τους 450. Ο Μακάριος, αφού διανυκτέρευσε στο στρατόπεδο της ειρηνευτικής δύναμης του ΟΗΕ στην Πάφο, επιβιβάστηκε σε αγγλικό στρατιωτικό αεροπλάνο και δια μέσου της Μάλτας έφθασε στο Λονδίνο, όπου την επομένη, 17 Ιουλίου, συναντήθηκε με τον Βρετανό πρωθυπουργό Χάρολντ Ουίλσον και τον Υπουργό Εξωτερικών Τζέιμς Κάλαχαν.

Όσον αφορά τις διεθνείς αντιδράσεις για το πραξικόπημα, η Μεγάλη Βρετανία τήρησε επιφυλακτική στάση και συνέστησε «αυτοσυγκράτηση». Οι Ηνωμένες Πολιτείες ζήτησαν την υποστήριξη της ανεξαρτησίας της Κύπρου και κάλεσαν όλα τα κράτη να πράξουν το ίδιο, ενώ ο Υπουργός Εξωτερικών Χένρι Κίσιγκερ απέρριψε πρόταση για υποστήριξη του ανατραπέντος καθεστώτος Μακαρίου. Στην Αθήνα, ο Υπουργός Εξωτερικών Κωνσταντίνος Κυπραίος δήλωσε, μεταξύ άλλων, ότι «αι πρόσφατοι εξελίξεις εν Κύπρω αποτελούν υπόθεσιν ανεξαρτήτου κράτους, μέλους των Ηνωμένων Εθνών».

Οι Τουρκοκύπριοι παρέμειναν απαθείς, καθώς θεώρησαν ότι το πραξικόπημα ήταν καθαρά υπόθεση των Ελληνοκυπρίων. Την ίδια ημέρα με την εκδήλωση του πραξικοπήματος, η Τουρκία έθεσε τις στρατιωτικές δυνάμεις της σε επιφυλακή, γιατί όπως δηλώθηκε ανετράπη η συνταγματική τάξη στο νησί. Στην Άγκυρα συνήλθε το Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας με αφορμή την κατάσταση στην Κύπρο. Οι στρατιωτικοί διαβεβαίωσαν τον πρωθυπουργό Μπουλέντ Ετσεβίτ ότι θα είναι έτοιμοι για απόβαση στην Κύπρο μέσα σε πέντε ημέρες.

 

Η Άλωση της Βαστίλης

Ιστορία

Η Άλωση της Βαστίλης είναι ένα από τα σημαντικότερα επεισόδια στην πορεία επικράτησης της Γαλλικής Επανάστασης, αν και συμβολικού χαρακτήρα. Συνέβη στις 14 Ιουλίου του 1789 στο Παρίσι και τιμάται ως Εθνική Εορτή της Γαλλίας.

Στα μέσα του 1789 η Γαλλία δονείται από επαναστατικό ενθουσιασμό. Το αριστοκρατικό και φεουδαρχικό καθεστώς της χώρας βρίσκεται υπό κατάρρευση και η λεγόμενη Τρίτη Τάξη (αστοί, αγρότες και λαϊκές τάξεις των πόλεων) διεκδικεί μερίδιο στην εξουσία.

Στις 9 Ιουλίου η Εθνοσυνέλευση, στην οποία πλειοψηφούν οι αστοί και οι φιλελεύθεροι ευγενείς, μετατρέπεται σε Συντακτική Συνέλευση και απαιτεί Σύνταγμα από τον βασιλιά. Η απόλυτη μοναρχία του Λουδοβίκου ΙΣΤ' έχει καταργηθεί. Ο μονάρχης αντιδρά και συγκεντρώνει στρατό στο Παρίσι για να χτυπήσει τους επαναστάτες και παράλληλα απολύει τον δημοφιλή υπουργό οικονομικών Ζακ Νεκέρ, που έχαιρε της εμπιστοσύνης της εθνοσυνέλευσης (11 Ιουλίου).

Οι βουλευτές δεν έχουν τη δύναμη να αντιπαρατεθούν με τη στρατιωτική δύναμη του μονάρχη. Η αντεπανάσταση καραδοκεί. Την κρίσιμη στιγμή αναλαμβάνει δράση ο λαός του Παρισιού, που εισέρχεται για πρώτη φορά στο προσκήνιο της επανάστασης. Καθοδηγούμενος από φλογερούς δημοκρατικούς ρήτορες, όπως ο Καμίλ Ντεμουλέν, καταλαμβάνει το Δημαρχείο και οργανώνει πολιτοφυλακή.

Για τον εξοπλισμό της πολιτοφυλακής, οι εξεγερμένοι Παριζιάνοι αρπάζουν χιλιάδες τουφέκια από το Μέγαρο των Απομάχων το πρωί της 14ης Ιουλίου. Την ίδια ημέρα πολιορκούν τη Βαστίλη, το φρούριο στην ανατολική πλευρά του Παρισιού, που χρησίμευε ως φυλακή των αντιφρονούντων του παλαιού καθεστώτος.

Το εξεγερμένο πλήθος ζητάει από τον διοικητή της Βαστίλης μαρκήσιο Ντε Λονέ να παραδώσει το φρούριο. Αυτός αρνείται και διατάσσει τους λιγοστούς άνδρες του να ανοίξουν πυρ εναντίον τους. Αυτοί δεν διστάζουν και πραγματοποιήσουν έφοδο κατά του φρουρίου, με βαρύ φόρο αίματος και άνευ αποτελέσματος. Όταν, όμως, οι πολιτοφύλακες, με επικεφαλής τον λοχαγό Ελί, μεταφέρουν κανόνια για να παραβιάσουν τις πύλες της Βαστίλης, ο Ντε Λονέ παραδίδεται, αλλά εκτελείται επί τόπου, μαζί με τρεις αξιωματικούς του.

Στα κελιά του φρουρίου δεν βρίσκουν παρά μόνο επτά ποινικούς κρατούμενους, όμως η κατάληψη της Βαστίλης γιορτάζεται ξέφρενα από τους Παριζιάνους, καθώς συμβολίζει τη μοναρχική καταπίεση αιώνων. Μπροστά στη διογκούμενη λαϊκή πίεση, ο Λουδοβίκος υποχωρεί. Επαναφέρει τον δημοφιλή Νέκερ στο Υπουργείο Οικονομικών και διατάσσει την αποχώρηση των στρατευμάτων του από το Παρίσι. Ο λαός βρίσκεται για πρώτη φορά στο προσκήνιο της ιστορίας και η Γαλλική Επανάσταση, με το σύνθημα «Ελευθερία - Ισότητα - Αδελφότητα», μάχεται για την επικράτησή της και εμπνέει τους καταπιεσμένους λαούς του κόσμου.

Μεταγενέστερα, η Άλωση της Βαστίλης χαιρετίστηκε ως θρίαμβος των λαϊκών δυνάμεων κατά της τυραννίας και της μοναρχίας. Γι’ αυτό και η 14η Ιουλίου είχε παγκόσμια απήχηση και καθιερώθηκε το 1880 ως εθνική εορτή της Γαλλίας. Οι εορταστικές εκδηλώσεις της ημέρας κορυφώνονται με τη μεγάλη στρατιωτική παρέλαση στα Ηλύσια Πεδία, ενώπιον του Προέδρου της Γαλλικής Δημοκρατίας.

Φώτης Κόντογλου 1895 – 1965

Ιστορία

Μικρασιάτης λογοτέχνης, ζωγράφος και αγιογράφος, από τα επίλεκτα μέλη της γενιάς του '30, που αναζήτησε την ελληνικότητά της μέσα από την επιστροφή στις ρίζες. Μαθητές του υπήρξαν οι διακεκριμένοι ζωγράφοι Σπύρος Βασιλείου, Γιάννης Τσαρούχης και Νίκος Εγγονόπουλος.

Γεννήθηκε στο Αϊβαλί (τις αρχαίες Κυδωνίες) στις 8 Νοεμβρίου 1895 και ήταν γιος του Νικολάου Αποστολέλλη και της Δέσποινας Κόντογλου. Νήπιο ακόμη έχασε τον πατέρα του και ανατράφηκε από τη μητέρα του και τον θείο του ιερομόναχο Στέφανο Κόντογλου. Γι' αυτό και όταν μεγάλωσε υιοθέτησε το οικογενειακό επίθετο της μητέρας του. Το συγγραφικό και εικαστικό του τάλαντο άνθισε νωρίς. Όντας μαθητής Γυμνασίου, εξέδιδε το περιοδικό «Μέλισσα» με κείμενα δικά του και των συμμαθητών του, τα οποία εικονογραφούσε ο ίδιος.

Το 1913 άφησε τη γενέθλια πόλη του και μετέβη στην Αθήνα για να σπουδάσει στη Σχολή Καλών Τεχνών, παρότι προς στιγμήν σκέφθηκε να γίνει ναυτικός. Το κλίμα στη Σχολή δεν τον σήκωνε, αφού μεταξύ των καθηγητών του κυριαρχούσε το ακαδημαϊκό στυλ του Μονάχου, ενώ ο ίδιος ήταν φορέας άλλης αντίληψης, έχοντας γερά μέσα του ριζωμένο τον μικρασιατικό λαϊκό πολιτισμό. Το 1914 εγκατέλειψε τη Σχολή και έφυγε για την Ευρώπη. Μετά από μικρά παραμονή στη Μαδρίτη, εγκαταστάθηκε στο Παρίσι.

Γρήγορα έγινε γνωστός στους εικαστικούς κύκλους της γαλλικής πρωτεύουσας, όταν τον πρόσεξε ο διάσημος γλύπτης Ογκίστ Ροντέν. Το 1916 βραβεύτηκε για την εικονογράφηση του βιβλίου του Κνουτ Χάμσουν «Η πείνα». Στο Παρίσι συνάντησε τον φίλο του και συμφοιτητή του Σπύρο Παπαλουκά, τον μετέπειτα σπουδαίο ζωγράφο. Την εποχή εκείνη έγραψε και το πρώτο του λογοτεχνικό έργο, την ιστορία του φανταστικού κουρσάρου «Πέδρο Καζάς».

Το 1919 επιστρέφει στο Αϊβαλί. Διδάσκει γαλλικά και ιστορία της τέχνης στο τοπικό παρθεναγωγείο. Παράλληλα, ιδρύει τον πνευματικό σύλλογο «Νέοι Άνθρωποι» μαζί με τους Ηλία Βενέζη και Στρατή Δούκα. Το 1921 στρατεύεται και μετέχει στη Μικρασιατική Εκστρατεία. Μετά την κατάρρευση του μετώπου και την επακολουθήσασα Έξοδο του ελληνικού στοιχείου της Μικράς Ασίας, φθάνει πρόσφυγας στη Λέσβο και στη συνέχεια στην Αθήνα.

Η κυκλοφορία τού «Πέδρο Καζάς» στην Αθήνα τον επιβάλλει αμέσως στους λογοτεχνικούς κύκλους. Το βιβλίο είναι η ιστορία ενός ισπανού κουρσάρου, γραμμένη με ένα ασυνήθιστο δυναμισμό και σε μια γλώσσα γεμάτη νεύρο και παλμό, που αντλούσε άμεσα από τις λαϊκές ρίζες και τα λαϊκά βιβλία παλαιότερης εποχής. Το 1925 παντρεύεται τη συμπατριώτισσά του Μαρία Χατζηκαμπούρη και δύο χρόνια αργότερα γεννιέται η κόρη τους Δέσπω. Τα επόμενα χρόνια θα μοιράσει τον χρόνο του ανάμεσα στον χρωστήρα και τη γραφίδα, ενώ αξιόλογη είναι η θητεία του ως συντηρητή έργων τέχνης.

Το 1932 κτίζει το σπίτι του στην οδό Βιζυηνού 16 (περιοχή Πατησίων), όπου μαζί με τους μαθητές του Τσαρούχη και Εγγονόπουλο ζωγραφίζουν με νωπογραφίες ένα δωμάτιό του. Κατά τη διάρκεια της Κατοχής, θύμα του μαυραγοριτισμού, αναγκάζεται να το πουλήσει για ένα σακί αλεύρι και μετακομίζει με την οικογένειά του σε ένα γκαράζ. Την εποχή αυτή ο Χριστιανισμός τον απορροφά εντελώς και αποφασίζει να τον διακονήσει ολόψυχα ως λογοτέχνης και ζωγράφος.

Ο Κόντογλου εμπνέεται από την ελληνική παράδοση και προσηλώνεται με φανατισμό σε ό,τι θεωρεί καθαρά ελληνικό, βγαλμένο από την παράδοση του Βυζαντίου και της Ορθόδοξης Εκκλησίας. Στις φορητές του εικόνες χρησιμοποίησε τη μέθοδο της ωογραφίας. Πολλές από αυτές έχουν εκδοθεί από τον «Αστέρα». Αγιογράφησε πολλές εκκλησίες (Καπνικαρέα, Αγία Βαρβάρα Αιγάλεω, Άγιος Ανδρέας Πατησίων, Ζωοδόχος Πηγή και Αγία Παρασκευή Παιανίας, Ευαγγελισμός Ρόδου, Άγιος ΧαράλαμποςΠολυγώνου, Άγιος Γεώργιος Κυψέλης κ.ά).

Φιλοτέχνησε τοπία, σχέδια βιβλίων, περιοδικών, ποιητικών συλλογών, πορτραίτα, ενώ το σημαντικότερο έργο στην κοσμική ζωγραφική είναι οι βυζαντινοπρεπείς νωπογραφίες του στο Δημαρχείο Αθηνών, με θέματα και πρόσωπα από την Ελληνική Ιστορία. Δούλεψε στο Βυζαντινό Μουσείο, το Κοπτικό Μουσείο του Καΐρου και δημιούργησε το Βυζαντινό τμήμα του Μουσείου της Κέρκυρας. Σημαντική ήταν η συμβολή του στην αποκατάσταση των τοιχογραφιών στον Μυστρά.

Ο Φώτιος Κόντογλου πέθανε στις 13 Ιουλίου 1965 στον «Ευαγγελισμό» από τις επιπλοκές που του είχε προκαλέσει ένα αυτοκινητιστικό δυστύχημα. Θεωρείται από τους σημαντικότερους εικαστικούς καλλιτέχνες, που άνοιξε νέους δρόμους στην ελληνική ζωγραφική. Το πλούσιο λογοτεχνικό του έργο παρέμεινε εν πολλοίς στρατευμένο στην υπόθεση του Χριστιανισμού, όμως τα πρώιμα έργα του και ιδιαίτερα το μυθιστόρημα «Πέδρο Καζάς» ανήκουν στις σημαντικές στιγμές της λογοτεχνίας μας.

Ενδεικτική Εργογραφία

  • «Πέδρο Καζάς» και «Βασάντα» («Παπαδημητρίου - Αστήρ»)
  • «Γιαβάς ο Θαλασσινός» («Παπαδημητρίου - Αστήρ»)
  • «Έκφρασις» Το εικαστικό μανιφέστο του Κόντογλου. («Παπαδημητρίου - Αστήρ»)
  • «Μυστικά Άνθη» («Παπαδημητρίου - Αστήρ»)

Είπαν για τον Κόντογλου...

  • Νίκος Ζίας: «Νίκος Κόντογλου» («Εμπορική Τράπεζα»)
  • Συλλογικό: «Κόντογλου, Σημείον Αντιλεγόμενον» («Αρμός»)
 

Δημήτρης Μαρωνίτης 1929–2016

Ιστορία

Διακεκριμένος έλληνας φιλόλογος, πανεπιστημιακός δάσκαλος, μεταφραστής αρχαίων συγγραφέων, κριτικός λογοτεχνίας και δοκιμιογράφος. Έγινε ευρύτερα γνωστός από τη μετάφραση της «Οδύσσειας» του Ομήρου, που εκδόθηκε το 2002 και με την οποία αναμετρήθηκε επί 12 χρόνια.

Ο Δημήτρης Μαρωνίτης γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη το 1929. Περάτωσε τις εγκύκλιες σπουδές του στο Πειραματικό Σχολείο του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ) και συνέχισε τις σπουδές του στη Φιλοσοφική Σχολή του ΑΠΘ. Κατόπιν έκανε μεταπτυχιακές σπουδές στη Δυτική Γερμανία, με υποτροφία του ιδρύματος «Χούμπολντ», δίπλα στον ελληνιστή Βάλτερ Μαργκ.

Το 1962 έλαβε το διδακτορικό του δίπλωμα από το ΑΠΘ, όπου και δίδαξε Αρχαία Ελληνικά από το 1963 έως το 1968 ως εντεταλμένος υφηγητής στη Φιλοσοφική Σχολή του ΑΠΘ.

Στο διάστημα της δικτατορίας, παύθηκε από τη θέση του, συνελήφθη τρεις φορές για συμμετοχή σε πράξεις αντίστασης κατά του καθεστώτος και κρατήθηκε στο ΕΑΤ - ΕΣΑ επί οκτάμηνο το 1973. Μέσα στο κελί του έγραψε ένα σημαντικό κείμενο - κατάθεση ψυχής, με τίτλο «Μαύρη Γαλήνη» πάνω σε φθαρμένες χαρτοπετσέτες και όταν κατάφερε να βρει ένα μολύβι.

Το 1974, με την πτώση του στρατιωτικού καθεστώτος, και τη μεταπολίτευση, διορίστηκε ειδικός σύμβουλος για πανεπιστημιακά θέμα τα στο Υπουργείο Παιδείας. Το 1975 εκλέχθηκε τακτικός καθηγητής της Αρχαίας Ελληνικής Φιλολογίας και εντεταλμένος στη διδασκαλία τής Νεοελληνικής Ποίησης στο ΑΠΘ. Δίδαξε έως το 1996, οπότε συνταξιοδοτήθηκε. Επίσης, δίδαξε ως επισκέπτης καθηγητής σε πανεπιστήμια της Γερμανίας, της Αυστρίας, της Κύπρου και των ΗΠΑ.

Διετέλεσε μέλος του Δ.Σ. του Ιδρύματος Τριανταφυλλίδη και του Μορφωτικού Ιδρύματος τής Εθνικής Τραπέζης (ΜΙΕΤ) και καλλιτεχνικός διευθυντής του Κρατικού Θεάτρου Βορείου Ελλάδος (ΚΒΘΕ).

Υπήρξε για πολλά χρόνια τακτικός συνεργάτης της εφημερίδας «Το Βή­μα», όπου έγραφε επιφυλλίδες για φιλολο­γικά και εκπαιδευτικά θέματα, ενώ συνεργάστηκε με πλήθος λογοτεχνικών περιοδικών. Το 1981 τιμήθηκε με το Α’ Κρατικό Βραβείο Κριτικής Δοκιμίου για το βιβλίο του «Όροι του λυρισμού στον Οδυσσέα Ελύτη» και το 2011 με το Κρατικό Βραβείο Λογοτεχνικής Μετάφρασης Έργου Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας στα Νέα Ελληνικά για την «Ιλιάδα» του Ομήρου.

Ο Δημήτρης Μαρωνίτης μετέφρασε την «Οδύσσεια» και την «Ιλιάδα» του Ομήρου («η Οδύσσεια είναι έργο αγαπησιάρικο», είχε πει. «Αντίθετα η Ιλιάδα είναι ακατάδεκτη, δεν δέχεται τα χάδια μας»). Έγραψε βιβλία, μονογραφίες και άρθρα για τον Όμηρο, τον Ησίοδο, τον Σοφοκλή, τον Ηρόδοτο, τον Αλκαίο, τη Σαπφώ, ενώ μελέτησε και δημοσίευσε δοκίμια για νεοέλληνες ποιητές, κυρίως εκπροσώπους της πρώτης μεταπολεμικής γενιάς, όπως τον Οδυσσέα Ελύτη, τον Γεώργιο Σεφέρη, τον Τίτο Πατρίκιο, τον Γιάννη Ρίτσο, τον Τάκη Σινόπουλο και τον Μίλτο Σαχτούρη, αλλά και τον Διονύσιο Σολωμό, τον Κωνσταντίνο Καβάφη και τον Γιώργο Χειμωνά.

Ο Δημήτρης Μαρωνίτης πέθανε στις 12 Ιουλίου 2016 στην Αθήνα, σε ηλικία 87 ετών. Ήταν νυμφευμένος με την ποιήτρια και επιμελήτρια φιλολογικών εκδόσεων Ανθή Μαρωνίτη. Κόρη τους είναι η δημοσιογράφος και μεταφράστρια Εριφύλη Μαρωνίτη.

 

Χαρίλαος Τρικούπης 1832 – 1896

Ιστορία

Κορυφαία πολιτική προσωπικότητα του 19ου αιώνα και από τους σημαντικότερους πολιτικούς της νεώτερης Ελλάδας. Διετέλεσε επτά φορές πρωθυπουργός και συνέδεσε το όνομά του με την προσπάθεια εκσυγχρονισμού της χώρας.

Γεννήθηκε στο Ναύπλιο στις 11 Ιουλίου 1832 και ήταν γιος του πολιτικού και ιστορικού Σπυρίδωνα Τρικούπη και της Αικατερίνης Μαυροκορδάτου, αδελφής του Αλέξανδρου Μαυροκορδάτου. Διδάχθηκε τα πρώτα γράμματα στο Ναύπλιο και στη συνέχεια φοίτησε στο Γυμνάσιο της Αθήνας. Μετά την τριετή φοίτησή του στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, μετέβη στο Παρίσι, όπου συμπλήρωσε τις σπουδές του και αναγορεύθηκε διδάκτωρ Νομικής.

Από το 1853 έως το 1864 ο Τρικούπης υπηρέτησε στο Διπλωματικό Σώμα. Αρχικά στην Πρεσβεία του Λονδίνου, στην οποία επικεφαλής ήταν ο πατέρας του. Κατά τη διάρκεια της παραμονής του στη Γηραιά Αλβιόνα έλαβε πολύτιμα μαθήματα για τον τρόπο λειτουργίας του πολιτικού συστήματος της Μεγάλης Βρετανίας, τα οποία του φάνηκαν ιδιαιτέρως χρήσιμα, όταν αποφάσισε να ασχοληθεί με την πολιτική. Το 1863 ήταν επικεφαλής της ελληνικής αντιπροσωπείας, που διαπραγματεύτηκε τη συνθήκη προσάρτησης των Ιονίων Νήσων στην Ελλάδα, η οποία υπογράφηκε στις 16 Μαρτίου1864.

Το βάπτισμα στην πολιτική το πήρε το 1862, όταν εξελέγη πληρεξούσιος της ελληνικής παροικίας του Μάντσεστερ στη Συντακτική Συνέλευση. Το 1865 εξελέγη βουλευτής Μεσολογγίου υπό τη σκέπη του Αλέξανδρου Κουμουνδούρου, ο οποίος όταν κλήθηκε να σχηματίσει κυβέρνηση στις 18 Δεκεμβρίου, του εμπιστεύθηκε το κρίσιμο Υπουργείο Εξωτερικών, σε μια δύσκολη περίοδο, καθώς είχε ξεσπάσει η Κρητική Επανάσταση. Ο Τρικούπης ήταν μόλις 33 ετών.

Από τις πρώτες μέρες του στην κυβέρνηση φρόντισε να αποκαταστήσει το κύρος του κράτους απέναντι στους ξένους. Ως νέος Υπουργός Εξωτερικών δεν επισκέφθηκε πρώτος τους ξένους πρεσβευτές στην Αθήνα, αλλά απαίτησε να τον επισκεφθούν αυτοί πρώτοι. Διαμόρφωσε, έτσι, μία εθιμοτυπία, που ισχύει απαρέγκλιτα μέχρι σήμερα. Η κυβέρνηση Κουμουνδούρου δεν μακροημέρευσε και κατέρρευσε λόγω του Κρητικού Ζητήματος.

Ο Τρικούπης αποφάσισε να μην συμμετάσχει σε άλλη κυβέρνηση και να επικεντρώσει τις προσπάθειές του στη δημιουργία ενός νέου κόμματος. Θα το ονομάσει «Πέμπτο Κόμμα» και θα είναι το πρώτο κόμμα αρχών στην ελληνική πολιτική ιστορία. Μέσω του δικομματισμού ο νέος πολιτικός σχηματισμός πρεσβεύει τον αστικό εκσυγχρονισμό της χώρας.

 

Μετά την αποτυχία του στις εκλογές του 1874 (23 Ιουνίου) και την έκταση των ακροτήτων του Δημητρίου Βούλγαρηδημοσιεύει το περίφημο άρθρο του «Τις Πταίει;» στην εφημερίδα «Οι Καιροί» (29 Ιουνίου 1874). Ο Τρικούπης στηλιτεύει τις βασιλικές ραδιουργίες και κατηγορεί τον Γεώργιο Α' για τον τρόπο που ασκεί τις εξουσίες του, παρακάμπτοντας το κοινοβούλιο, με τον διορισμό Υπουργών από τη μειοψηφία.

Προτείνει στον ανώτατο άρχοντα να διορίζει ως πρωθυπουργό τον αρχηγό του πλειοψηφούντος κόμματος, που θα έχει τη στήριξη της Βουλής. Είναι η λεγόμενη «αρχή της δεδηλωμένης», που θα επιβληθεί από τον Τρικούπη ένα χρόνο αργότερα και η οποία θα περιβληθεί με συνταγματική ισχύ το 1927. Το άρθρο θα προκαλέσει αντιδράσεις, ο Τρικούπης θα προφυλακισθεί για ένα 24ωρο, αλλά θα γίνει γνωστός στο Πανελλήνιο.

Στις 27 Απριλίου 1875, ο Χαρίλαος Τρικούπης γίνεται για πρώτη φορά πρωθυπουργός. Τα επόμενα 20 χρόνια θα είναι ο κυρίαρχος στο πολιτικό σκηνικό, εκπροσωπώντας την ανερχόμενη αστική τάξη. Μεγάλοι του αντίπαλοι θα είναι αρχικά ο πολιτικός του μέντορας Αλέξανδρος Κουμουνδούρος και στη συνέχεια ο «λαϊκιστής» Θεόδωρος Δηλιγιάννης, που εκπροσωπούσαν τα «παλιά τζάκια». Ο Χαρίλαος Τρικούπης θα παραμείνει στο τιμόνι της χώρας για περίπου 11 χρόνια, γεγονός που τον καθιστά έναν από τους μακροβιότερους πρωθυπουργούς της Ελλάδας.

Κατά τη διάρκεια της εξουσίας του θα θέσει σε εφαρμογή ένα ευρύ μεταρρυθμιστικό πρόγραμμα στους τομείς της γεωργίας, της φορολογίας και της άμυνας, καθώς και ένα πολυδάπανο πρόγραμμα έργων υποδομής, το οποίο περιελάμβανε, μεταξύ άλλων, τη δημιουργία σιδηροδρομικού δικτύου και τη διάνοιξη της διώρυγας της Κορίνθου. Στα σχέδιά του περιλαμβανόταν επίσης η ζεύξη Ρίου - Αντιρρίου, ένα έργο που υλοποιήθηκε μόλις το 2004.

Η πρωτόγονη οικονομία της εποχής του δεν θα αντέξει το φιλόδοξο πρόγραμμα του Τρικούπη. Ο ίδιος θα προκαλέσει μεγάλη δυσαρέσκεια στο λαό, λόγω της φορολογικής του πολιτικής. «Φορομπήκτης» και «Πετρέλαιος» ήταν δύο από τα προσωνύμια που του «κόλλησε» ο Τύπος. Τελικά, η χώρα δεν θα μπορέσει να αποπληρώσει τα δυσβάστακτα χρέη της. Η Βουλή κηρύσσει χρεοστάσιο το 1893 και ο Τρικούπης, συνοψίζοντας το οικονομικό δράμα της Ελλάδας, αναφωνεί στις 10 Δεκεμβρίου: «Δυστυχώς Επτωχεύσαμεν!» Τα επόμενα χρόνια η χώρα θα τεθεί υπό Διεθνή Οικονομικό Έλεγχο, με τα γνωστά μονοπώλια στο οινόπνευμα, τα σπίρτα κ.λ.π, οι επιπτώσεις του οποίου θα φθάσουν μέχρι την είσοδο της Ελλάδας στην ΕΟΚ.

Στις εκλογές της 16ης Απριλίου 1895 το κόμμα του παθαίνει πανωλεθρία και ο ίδιος αποτυγχάνει να εκλεγεί βουλευτής Μεσολογγίου. Χάνει την έδρα για τέσσερις ψήφους από τον άσημο Γουλιμή. Αποχωρεί από την πολιτική γεμάτος πίκρα, με την κλασσική φράση «Ανθ' ημών Γουλιμής… Καληνύχτα σας!». Στη συνέχεια αναχωρεί για ένα ταξίδι στην Ευρώπη, αλλά η απουσία του από τα πολιτικά πράγματα καθίσταται εμφανής. Οι πολιτικοί του φίλοι τον εκθέτουν υποψήφιο για την αναπληρωματική εκλογή της επαρχίας Βάλτου (επαρχία και σήμερα του Νομού Αιτωλοακαρνανίας), χωρίς ο ίδιος να το γνωρίζει. Εκλέγεται σχεδόν παμψηφεί στις 17 Μαρτίου 1896, αλλά πέντε μέρες αργότερα η Αθήνα μαθαίνει εμβρόντητη ότι ασθενεί βαρέως στις Κάννες.

Ο Χαρίλαος Τρικούπης άφησε την τελευταία του πνοή στο γαλλικό θέρετρο στις 30 Μαρτίου 1896, την ώρα που η ελληνική πρωτεύουσα φιλοξενούσε τους Α' Ολυμπιακούς Αγώνες. Η σορός του έφτασε στον Πειραιά στις 9 Απριλίου και εκτέθηκε σε λαϊκό προσκύνημα στο ναό της Ζωοδόχου Πηγής. Ετάφη χωρίς επισημότητες, όπως το είχε ζητήσει, στον οικογενειακό τάφο των Τρικούπηδων στο Α' Νεκροταφείο Αθηνών.

Σχετικά

Πηγή: https://www.sansimera.gr

 

Νίκολα Τέσλα 1856 – 1943

Ιστορία

Ο σέρβος φυσικός και εφευρέτης Νίκολα Τέσλα (Nikola Tesla) γεννήθηκε στις 9 Ιουλίουτου 1856, στο χωριό Smiljan, στην επαρχία Lika της Κροατίας. Εκεί ολοκλήρωσε τη στοιχειώδη εκπαίδευσή του, συνέχισε τις σπουδές του στο πολυτεχνικό σχολείο του Γκρας και τις ολοκλήρωσε στο πανεπιστήμιο της Πράγας.

Εργάστηκε ως ηλεκτρικός μηχανικός στη Γερμανία, την Ουγγαρία και τη Γαλλία, πριν μεταναστεύσει στις ΗΠΑ το 1884. Στη Νέα Υόρκη εργάστηκε δίπλα στον Τόμας Έντισον, βελτιώνοντας πολλές από τις εφευρέσεις του. Όμως, οι διαφορές στο ύφος μεταξύ των δύο ανδρών οδήγησαν σύντομα στο χωρισμό τους.

Ο Τέσλα παραιτήθηκε το 1885 και ίδρυσε τη δική του εταιρία «Tesla Arc Light Company». Από το 1887 ως το 1894 σχεδίασε και κατοχύρωσε δεκάδες ευρεσιτεχνίες, συνεργαζόμενος με τον μεγαλοεπιχειρηματία Τζορτζ Ουέστινγκχαουζ, ο οποίος αγόρασε τα δικαιώματα διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας στο σύστημα θέρμανσης, αερισμού και κλιματισμού.

Η αντίστροφη μέτρηση για τον μεγάλο επιστήμονα άρχισε το 1895. Λόγω οικονομικών δυσκολιών, η εταιρία του χρεοκόπησε. Με το πέρασμα του χρόνου, ο Τέσλα γινόταν όλο και πιο εκκεντρικός και κλειστός χαρακτήρας, ενώ συνήθιζε να περνάει όλη τη μέρα του πειραματιζόμενος με τα ραδιοκύματα, αλλά και με σεισμικά μηχανήματα, που ο ίδιος είχε κατασκευάσει.

Ο Τέσλα προσέφερε στην ανθρωπότητα εφευρέσεις όπως το εναλλασσόμενο ρεύμα, το πολυφασικό σύστημα, το πηνίο τέσλα, την ακτινογραφία, τα ραδιοκύματα, το ραδιόφωνο, το ραντάρ κ.α., ανοίγοντας το δρόμο για τον εξηλεκτρισμό του πλανήτη. Το 1912 του απονεμήθηκε από κοινού με τον Τόμας Έντισον το βραβείο ΝόμπελΦυσικής. Ωστόσο, αρνήθηκε να το δεχτεί, θεωρώντας υποτιμητικό το γεγονός ότι μοιραζόταν το βραβείο με «έναν απλό εφευρέτη».

Ο προφήτης του 21ου αιώνα, όπως θεωρείται από πολλούς, πέθανε φτωχός και ξεχασμένος απ’ όλους, στις 7 Ιανουαρίου του 1943, σ’ ένα ξενοδοχείο της Νέας Υόρκης. Μετά το θάνατό του, το όνομά του δόθηκε στη μονάδα μέτρησης της Μαγνητικής Επαγωγής πεδίου, ενώ η κληρονομιά του -70.000 επιστολές, 31.522 προσωπικά ντοκουμέντα, 5.297 τεχνικά σχέδια, 12.832 αποκόμματα περιοδικών, 1.000 φωτογραφίες, 40 βραβεία και διπλώματα- φυλάσσεται σήμερα στο Μουσείο Νίκολα Τέσλα στο Βελιγράδι.

 

Οι διωγμοί των Ελλήνων στην Κύπρο το 1821

Ιστορία

Μετά την έκρηξη της Ελληνικής Επανάστασης στις 25 Μαρτίου 1821, οι Τούρκοι έλαβαν προληπτικά μέτρα στις περιοχές της Οθωμανικής Αυτοκρατορία, όπου κατοικούσαν ελληνικοί πληθυσμοί και δεν είχαν επαναστατήσει. Από τον Ιούνιο έως τον Δεκέμβριο εκδηλώθηκαν διωγμοί σε περιοχές της Μικράς Ασίας (Κωνσταντινούπολη, Σμύρνη, Κυδωνίες και Έφεσος) και της Κύπρου, που αποσκοπούσαν στην τρομοκράτηση των ραγιάδων και την εξόντωση των ηγετών τους.

Η Κύπρος με τη στρατηγική της θέση ανάμεσα στη Μικρά Ασία και την Εγγύς Ανατολή, δεν αποτέλεσε εξαίρεση. Στη μεγαλόνησο εκείνη την εποχή κατοικούσαν 80.000 Έλληνες και 20.000 Τούρκοι. Ο σουλτάνος Μαχμούτ Β’ γνώριζε ότι οι Έλληνες της Κύπρου δεν είχαν την πρόθεση να εξεγερθούν παρά την αριθμητική τους υπεροχή. Για πολλά χρόνια είχαν επιδείξει νομιμοφροσύνη, όπως αναφέρει το τουρκικό διάταγμα που στάλθηκε στη νήσο για τον αφοπλισμό τους.

Άλλωστε και η Φιλική Εταιρεία είχε εξαιρέσει την Κύπρο από την Επανάσταση, επειδή βρισκόταν μακριά από τις εστίες των πολεμικών επιχειρήσεων και το ελληνικό ναυτικό δεν μπορούσε να υποστηρίξει τον ξεσηκωμό του νησιού. Η συνεισφορά της Κύπρου συνίστατο σε χρήμα και έμψυχο δυναμικό, όπως μαρτυρά επιστολή του Αλέξανδρου Υψηλάντη προς τον αρχιεπίσκοπο της Κύπρου Κυπριανό, στις 8 Οκτωβρίου 1820, που τον ευχαριστεί για τα χρήματα που συγκέντρωσε από εράνους των κατοίκων του νησιού.

Παρόλα αυτά, για καθαρά προληπτικούς λόγους, στις 3 Μαΐου 1821, αποβιβάστηκαν στην Κύπρο 4.000 τούρκοι στρατιώτες από τη Συρία και την Παλαιστίνη. Μετά την ολοκλήρωση του αφοπλισμού των Ελλήνων, ο μουτεσελίμης Κιουτσούκ Μεχμέτ συνέταξε ένα κατάλογο 486 επιφανών Κυπρίων με επικεφαλής των αρχιεπίσκοπο Κυπριανό και διαμήνυσε στον σουλτάνο ότι σε τίποτα δεν ωφελεί ο αφοπλισμός ενόσω μένουν στη ζωή οι αναφερόμενοι στον κατάλογο, επειδή με τον πλούτο και τις διασυνδέσεις τους στην Ευρώπη μπορούν να προμηθευτούν όπλα και εφόδια και να προκαλέσουν εξέγερση στο νησί.

Η Υψηλή Πύλη έδωσε τη συγκατάθεσή της στη σφαγή όλων των προσώπων του καταλόγου και τη δήμευση της περιουσίας τους, εκτός κι αν αποφάσιζαν να αλλαξοπιστήσουν. Το σχέδιο τέθηκε αμέσως σε εφαρμογή. Οι πρόκριτοι κλήθηκαν στη Λευκωσία δήθεν για διαβουλεύσεις και τέθηκαν υπό κράτηση, ενώ οι περισσότεροι συνελήφθησαν στους τόπους διαμονής τους, στις 12 Ιουνίου 1821, κατά τη διάρκεια της κυριακάτικης Θείας Λειτουργίας. Από τους 486 προγραμμένους Ελληνοκύπριους μόνο 16 κατόρθωσαν να διαφύγουν. Οι υπόλοιποι ρίχτηκαν στα μπουντρούμια και περίμεναν την ημέρα της θανάτωσής τους.

Οι εξελίξεις πιθανόν επιταχύνθηκαν από την κυκλοφορία επαναστατικών προκηρύξεων στη Λάρνακα από τον αρχιμανδρίτη Θεόφιλο Θησέα και από την εμφάνιση ελληνικών πλοίων δυτικά της Κερύνειας, με επικεφαλής, σύμφωνα με μία παράδοση, τον Κωνσταντίνο Κανάρη.

Στις 9 Ιουλίου 1821, ο αρχιεπίσκοπος Κύπρου Κυπριανός απαγχονίστηκε στην πλατεία Διοικητηρίου της Λευκωσίας κάτω από μία μουριά, ενώ την ίδια ημέρα καρατομήθηκαν οι τρεις μητροπολίτες της Κύπρου, ο Πάφου Χρύσανθος, ο Κιτίου Μελέτιος και ο Κυρηνίας Λαυρέντιος, καθώς και άλλοι κληρικοί. Την επομένη και ως τις 14 Ιουνίουαποκεφαλίστηκαν και οι υπόλοιποι του καταλόγου, εκτός από 36 που αλλαξοπίστησαν.

Χρόνια αργότερα, μεταξύ 1884 και 1895, ο εθνικός ποιητής της Κύπρου Βασίλης Μιχαηλίδης (1849-1917) έγραψε το επικό ποίημα «Η 9η Ιουλίου του 1821 εν Λευκωσία Κύπρου», όπου αναφέρεται στα τραγικά γεγονότα εκείνων των ημερών.

Αλέξανδρος Παπαναστασίου 1876 – 1936

Ιστορία

Αρκάς νομικός και κοινωνιολόγος, από τις σημαντικότερες πολιτικές προσωπικότητες της νεώτερης Ελλάδας. Διετέλεσε δύο φορές πρωθυπουργός (1924 και 1932) και θεωρείται από τους πρωτεργάτες της σοσιαλδημοκρατίας στη χώρα μας.

Ο Αλέξανδρος Παπαναστασίου γεννήθηκε στις 8 Ιουλίου 1876 στην Τρίπολη. Ήταν γιος του εκπαιδευτικού και πολιτικού Παναγιώτη Παπαναστασίου από το Λεβίδι Αρκαδίας και της Μαριγώς Ρογάρη - Αποστολοπούλου. Σπούδασε νομικά στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, απ’ όπου ανακηρύχθηκε διδάκτωρ το 1899. Συνέχισε τις σπουδές του στα πανεπιστήμια Χαϊδελβέργης, Βερολίνου, Λονδίνου και Παρισίων (1901-1907), στην κοινωνιολογία, στη φιλοσοφία και τα οικονομικά. Κατά τη διάρκεια της παραμονής του στη Γερμανία επηρεάστηκε από τις σοσιαλιστικές και συνεργατικές ιδέες.

Το 1907 επέστρεψε στην Αθήνα και άρχισε να πολιτεύεται, αναπτύσσοντας πολύ προοδευτικές ιδέες για την εποχή του. Το 1908 ίδρυσε την Κοινωνιολογική Εταιρεία, μαζί τους ιδεολογικούς και πολιτικούς του φίλους από το Βερολίνο, Κωνσταντίνο Τριανταφυλλόπουλο, Θρασύβουλο Πετμεζά, Θαλή Κουτούπη, Αλέξανδρο Δελμούζο, Παναγιώτη Αραβαντινό και Αλέξανδρο Μυλωνά. Σκοπός του σωματείου ήταν, μεταξύ άλλων, η αναγνώριση της πολιτικής αρχής ότι θα πρέπει να εξασφαλιστούν σε όλους εξίσου ευνοϊκές συνθήκες για την ανάπτυξη της προσωπικότητάς τους. «Προς επίτευξιν του σκοπού τούτου, ο οποίος δεν είναι δυνατόν να πληρωθή τελείως, αν μην καταστώσι κοινά τα μέσα παραγωγής και ρυθμισθή η διανομή του πλούτου αναλόγως των αναγκών εκάστου, πρέπει να μεταβάλλεται βαθμιαίως ο οικονομικός και πολιτειακός οργανισμός κατά το εκάστοτε δυνατόν μέτρον, αδιαφόρως προς την εκ τούτου βλάβην των ατομικών συμφερόντων ορισμένων προσώπων ή τάξεων» αναφέρεται στο καταστατικό της εταιρείας. Η εταιρεία εξέδιδε το επιστημονικό περιοδικό Επιθεώρησις των Κοινωνικών και Νομικών Επιστημών, που είχε σημαντική απήχηση στον πνευματικό και πολιτικό κόσμο της χώρας. Μεταξύ των συνδρομητών του περιοδικού ήταν και ο Ελευθέριος Βενιζέλος, ο οποίος εντυπωσιάστηκε από τα άρθρα του νέου τότε επιστήμονα και πολιτικού.

Το 1909 ο Παπαναστασίου υποστήριξε το κίνημα του Στρατιωτικού Συνδέσμου στου Γουδή (15 Αυγούστου) και υπέβαλλε υπόμνημα προς τον αρχηγό του συνταγματάρχη Νικόλαο Ζορμπά με τίτλο «Τι πρέπει να γίνη». Την επόμενη χρονιά τα μέλη της Κοινωνιολογικής Εταιρείας ίδρυσαν πολιτικό φορέα με την επωνυμία Λαϊκόν Κόμμα, με μεταρρυθμιστικό πρόγραμμα σοσιαλιστικής απόχρωσης. Ο Παπαναστασίου εξελέγη βουλευτής Αρκαδίας στις εκλογές του Αυγούστου και Νοεμβρίου 1910 και ανέπτυξε σημαντική δράση στη Βουλή, υποστηρίζοντας την απαλλοτρίωση των τσιφλικιών της Θεσσαλίας και την απόδοσή τους στους ακτήμονες και τους μικροκαλλιεργητές. Ως προς το γλωσσικό ζήτημα υποστήριζε με ιδιαίτερη θέρμη την καθιέρωση της δημοτικής.

Ο Αλέξανδρος Παπαναστασιου και ο Ελευθέριος Βενιζέλος

Με την έκρηξη του Α' Βαλκανικού Πολέμουστρατεύτηκε ως εθελοντής και τιμήθηκε με μετάλλια για την πολεμική του δράση. Στις εκλογές της 31ης Μαΐου 1915 το Λαϊκό Κόμμα εντάχθηκε στο Κόμμα των Φιλελευθέρων του Ελευθερίου Βενιζέλου, αποτελώντας την αριστερή του πτέρυγα. Ακολούθησε τον Ελευθέριο Βενιζέλο στο κίνημα της Εθνικής Αμύνης (Εθνικός Διχασμός) και τον Μάρτιο του 1917 με την ανάληψη της εξουσίας από τον κρητικό πολιτικό, διορίσθηκε κυβερνητικός αντιπρόσωπος στα Ιόνια Νησιά. Τον Ιούνιο του ίδιου χρόνου ανέλαβε το Υπουργείο Συγκοινωνίας έως τον Νοέμβριο του 1920, ενώ διατέλεσε ταυτόχρονα προσωρινός Υπουργός Περιθάλψεως και Εσωτερικών.

Κατά την παραμονή του στο Υπουργείο Συγκοινωνίας έβαλε τις βάσεις για την αναδιοργάνωση των μέσων μαζικής μεταφοράς, των ταχυδρομείων και των τηλεφώνων. Εκπόνησε θεμελιώδη νομοθετήματα για τον οικοδομικό κανονισμό των πόλεων και το εθνικό κτηματολόγιο, ενώ συγκρότησε επιτροπή μελέτης του ρυθμιστικού σχεδίου της Αθήνας, με επικεφαλής τους αρχιτέκτονες Εμπράρ και Καλλιγά. Την ίδια περίοδο σχεδιάστηκε η μεγάλη παραλιακή αρτηρία Αθηνών-Σουνίου, που υλοποιήθηκε μισό αιώνα αργότερα από τον Κωνσταντίνο Καραμανλή. Μετά τη μεγάλη πυρκαϊά της Θεσσαλονίκης (5 Αυγούστου1917) συνέστησε τη Διεθνή Επιτροπή Ανοικοδομήσεως Θεσσαλονίκης, η οποία συνέταξε το νέο πολεοδομικό κανονισμό της πόλης. Ακόμη, αναδιοργάνωσε το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, το οποίο έγινε αυτοτελές πανεπιστημιακό ίδρυμα και ίδρυσε τρεις νέες σχολές, Αρχιτεκτόνων, Χημικών και Τοπογράφων Μηχανικών. «Παπανάσταση» ονόμασαν οι τότε καθηγητές του ΕΜΠ τις μεταρρυθμίσεις του.

Μετά την εκλογική αποτυχία του Βενιζέλου την 1η Νοεμβρίου 1922, μεσούσης της Μικρασιατικής Εκστρατείας, έγινε δεινός επικριτής της βασιλείας. Τον Φεβρουάριο του 1922, μαζί με άλλους ομοϊδεάτες του, υπέγραψε το Δημοκρατικό Μανιφέστο, με το οποίο καλούσε τον βασιλιά Κωνσταντίνο να παραιτηθεί προς χάρη των συμφερόντων του έθνους. Συνελήφθη και καταδικάστηκε σε τριετή φυλάκιση για εξύβριση του βασιλιά και εσχάτη προδοσία. Κλείστηκε στις φυλακές της Αίγινας και απελευθερώθηκε μετά τρίμηνο από την Επαναστατική Επιτροπή του Νικόλαου Πλαστήρα, που ανέλαβε τις τύχες της Ελλάδας στις 11 Σεπτεμβρίου 1922, αμέσως μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή.

Είχαν ωριμάσει οι συνθήκες για να θέσει ο Παπαναστασίου θέμα κατάργησης της βασιλείας και άμεσης κήρυξης της αβασίλευτης δημοκρατίας. Στις εκλογές της 16ης Δεκεμβρίου 1923 κατήλθε ως επικεφαλής της Δημοκρατικής Ένωσης (μετεξέλιξη του Λαϊκού Κόμματος), με σημαία την αβασίλευτη δημοκρατία και προοδευτικό μεταρρυθμιστικό πρόγραμμα. Το κόμμα του εξέλεξε 70 βουλευτές, σε μια εκλογική αναμέτρηση που απείχε η αντιβενιζελική παράταξη.

Η κυβέρνηση Παπαναστασίου (1924)

Μετά τις βραχύβιες κυβερνήσεις Βενιζέλου και Καφαντάρη, ο Παπαναστασίου ανέλαβε την πρωθυπουργία της χώρας στις 12 Μαρτίου 1924 και ανήμερα της εθνικής επετείου (25 Μαρτίου 1924) κήρυξε με ψήφισμα της Βουλής έκπτωτη τη δυναστεία των Γκλίξμπουργκ και την εγκαθίδρυση δημοκρατίας, που επικυρώθηκε με το δημοψήφισμα της 13ης Απριλίου 1924. Έπειτα από σύντομη παραμονή στην πρωθυπουργία, ο Παπαναστασίου παραιτήθηκε στις 25 Ιουλίου 1924, όταν η κυβέρνησή του καταψηφίστηκε στη Βουλή. Κατά τη διάρκεια της σύντομης πρωθυπουργίας του ιδρύθηκε το Πανεπιστήμιο της Θεσσαλονίκης.

Κατά τη διάρκεια της δικτατορίας του στρατηγού Πάγκαλου φυλακίστηκε στη Σαντορίνη (Φεβρουάριος - Απρίλιος 1926) και στις εκλογές της 7ης Νοεμβρίου του ίδιου έτους εξελέγη βουλευτής Μαντινείας, ενώ το κόμμα του έλαβε το 6,47% των ψήφων, εκλέγοντας  συνολικά 17 βουλευτές. Στις κυβερνήσεις του Θρασύβουλου Ζαΐμη ανέλαβε το Υπουργείο Γεωργίας, το οποίο διατήρησε μέχρι την παραίτησή του τον Φεβρουάριο του 1928. Κατά τη διάρκεια της θητείας του έλαβε μέτρα για την αποκατάσταση των ακτημόνων και των προσφύγων και την οργάνωση των αγροτών σε συνεταιρισμούς. Το πιο σημαντικό έργο του υπήρξε η ίδρυση της Αγροτικής Τράπεζας της Ελλάδος, παρά την αντίδραση του πολιτικού κόσμου και της Εθνικής Τράπεζας. Ο ίδιος πίστευε ότι μια αγροτική τράπεζα θα εξυπηρετούσε αποτελεσματικότερα τα συμφέροντα των αγροτών.

Στις εκλογές της 19ης Αυγούστου 1928 το κόμμα του συνέπραξε με τους Φιλελευθέρους του Βενιζέλου και εξέλεξε 20 βουλευτές. Στις 26 Μαΐου 1932 ανέλαβε για δεύτερη φορά την πρωθυπουργία, με την υποστήριξη των Φιλελευθέρων, αλλά ανετράπη λίγες μέρες αργότερα (5 Ιουνίου 1932), όταν ο Βενιζέλος αντιτάχθηκε στην ψήφιση του νομοσχεδίου για τις κοινωνικές ασφαλίσεις.

Τον Ιανουάριο του 1933 συνεργάστηκε εκ νέου με τον Ελευθέριο Βενιζέλο ως Υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Γεωργίας, ενώ τον Μάιο του ίδιου χρόνου εξελέγη αριστίνδην γερουσιαστής. Στις μαζικές διώξεις που ακολούθησαν την αιματηρή καταστολή του βενιζελικού κινήματος της 6ης Μαρτίου 1933, ο Παπαναστασίου συνελήφθη αν και ήταν αντίθετος, επιμένοντας στη συνδιαλλαγή μεταξύ των δύο παρατάξεων. Παραπέμφθηκε σε έκτακτο στρατοδικείο αλλά αθωώθηκε. Τον Οκτώβριο του 1935 εκτοπίσθηκε στη Μύκονο, απ’ όπου αφέθηκε ελεύθερος μετά το δημοψήφισμα για την επάνοδο της βασιλείας στην Ελλάδα (3 Νοεμβρίου 1935).

Στις εκλογές της 26ης Ιανουαρίου 1936 εξελέγη βουλευτής Μαντινείας και στις 25 Απριλίου αρνήθηκε την ψήφο εμπιστοσύνης στην κυβέρνηση του Ιωάννη Μεταξά, που σχηματίστηκε με την ανοχή των δύο μεγάλων κομμάτων. Μετά την επιβολή της μεταξικής δικτατορίας της 4ης Αυγούστου, ο Αλέξανδρος Παπαναστασίου τέθηκε σε κατ' οίκον περιορισμό. Πέθανε στις 17 Νοεμβρίου 1936 από ανακοπή καρδίας στο σπίτι του στην Εκάλη.

Ο Αλέξανδρος Παπαναστασίου υπήρξε ένας καινοτόμος πολιτικός, με πρωτοποριακές ιδέες για την εποχή του. Ήταν υπέρμαχος του πολιτικού γάμου, της γυναικείας ψήφου, της προστασίας της μητρότητας και των εξώγαμων τέκνων, της δημιουργίας των κοινωνικών ασφαλίσεων, της κατάργησης της θανατικής ποινής, του διαχωρισμού της εκκλησίας από το κράτος, της συνταγματικής κατοχύρωσης του θεσμού της τοπικής αυτοδιοίκησης, της συνδικαλιστικής οργάνωσης και της απλής αναλογικής ως πάγιου εκλογικού συστήματος. Στα θέματα της εξωτερικής πολιτικής ήταν βαθύτατα ειρηνιστής και ευρωπαϊστής. Πίστευε στην ένωση των ευρωπαϊκών χωρών σε μια «Πανευρώπη» και υποστήριξε τη συναδέλφωση των βαλκανικών λαών, μέσα από τη δημιουργία μιας βαλκανικής συνομοσπονδίας.

Στο ιδεολογικό και πολιτικό επίπεδο, ο Παπαναστασίου ήταν λάτρης της δημοκρατικής αρχής σε όλες τις βαθμίδες της πολιτειακής και κοινωνικής οργάνωσης και του δημοκρατικού σοσιαλισμού, ο οποίος με το μεταρρυθμιστικό έργο του θα μπορούσε να αποτρέψει τα εκφυλιστικά φαινόμενα της δικτατορίας, είτε της αστικής τάξης, είτε του προλεταριάτου, διαφοροποιούμενος έτσι απόλυτα από τις μεθόδους και τη στρατηγική των τότε κομμουνιστικών κομμάτων.

Τον χαρακτήρα και την προσφορά του Αλέξανδρου Παπαναστασίου συνόψισε ο Γεώργιος Παπανδρέου: «Ο Ελευθέριος Βενιζέλος επραγματοποίησεν εις την Ελλάδα το έθνος και το κράτος. Ο Αλέξανδρος Παπαναστασίου εισήγαγεν εις αυτήν τον πνευματικόν και τον κοινωνικόν χαρακτήρα. Αποτέλεσε εγκαλλώπισμα του πολιτικού κόσμου της Ελλάδος. Ενάρετος όσον ουδείς. Με ευψυχίαν όσον ουδείς».

Τόμας Μορ 1478 – 1535

Ιστορία

Νομικός, συγγραφέας και πολιτικός, δημιουργός του όρου «ουτοπία». Γιος του δικαστή σερ Τζον Μορ, ο Τόμας Μορ (Thomas More) γεννήθηκε στις 7 Φεβρουαρίου του 1478 στο Λονδίνο. Μετά την αποφοίτησή του από το σχολείο, προσέφερε για ένα διάστημα τις υπηρεσίες του στον Αρχιεπίσκοπο του Καντέρμπουρι, Τζον Μόρτον. Ακολούθως, σπούδασε Λατινικά και Λογική στο πανεπιστήμιο της Οξφόρδης. Παράλληλα με τις σπουδές του, μελετούσε λατινική κι ελληνική γραμματεία, ενώ κατά το διάστημα αυτό έγραψε και τις πρώτες του κωμωδίες. Το 1494 επέστρεψε στο Λονδίνο και διδάχτηκε τη νομική επιστήμη από τον πατέρα του. Τον δυσαρέστησε, όταν αποφάσισε να εγκαταλείψει τη δικηγορία για να γίνει μοναχός.

Έζησε σε καρθουσιανό μοναστήρι για τέσσερα χρόνια και κατόπιν εντάχθηκε στο τάγμα των Φραγκισκανών. Υπερίσχυσε, όμως, η αίσθηση του καθήκοντος να υπηρετήσει τη χώρα του από τη θέση του πολιτικού. Έτσι, επέστρεψε στον πολιτισμό, αν και σε όλη τη ζωή του διατήρησε κάποιες μοναστικές συνήθειες, όπως η αυτοτιμωρία. Εξελέγη για πρώτη φορά βουλευτής το 1504 και μία από τις πρώτες ενέργειές του ήταν να προωθήσει τη μείωση των βασιλικών προνομίων. Ως εκδίκηση, ο βασιλιάς Ερρίκος ο 7ος φυλάκισε τον πατέρα του και τον άφησε ελεύθερο μόνο όταν ο Τόμας Μορ πλήρωσε ένα υψηλό πρόστιμο και αποσύρθηκε από τη δημόσια ζωή.

Επέστρεψε στην ενεργό δράση, μετά το θάνατο του βασιλιά, το 1509. Το 1510 ανέλαβε βοηθός του έπαρχου του Λονδίνου και χαρακτηρίστηκε ως έντιμος, αμερόληπτος και προστάτης των φτωχών. Το 1517 έγινε μέλος του ανακτοβουλίου και το 1521 χρίστηκε ιππότης. Ως γραμματέας και σύμβουλος του βασιλιά Ερρίκου του 8ου, η επιρροή του στην κυβέρνηση ενισχύθηκε. Το 1523 έγινε πρόεδρος της Βουλής των Κοινοτήτων και το 1525 καγκελάριος του Δουκάτου του Λάνκαστερ, μία θέση που συνεπαγόταν τον διοικητικό και δικαστικό έλεγχο ενός μεγάλου μέρους της βόρειας Αγγλίας.

Παράλληλα με την πολιτική καριέρα του, ο Μορ ασχολήθηκε και με τη συγγραφή, και μάλιστα υπήρξε πολυγραφότατος. Η «Ουτοπία» (1515) είναι το πιο γνωστό από τα έργα του κι ένα από τα πλέον συζητημένα κείμενα μέχρι σήμερα, καθώς ανοίγει μονοπάτια σκέψης διαχρονικά, που συνδέουν το παρελθόν με το μέλλον και επιχειρούν να αγγίξουν τα προβλήματα των εκάστοτε κοινωνιών. Ο τίτλος του είναι ένα λογοπαίγνιο με ελληνικές ρίζες (ου-τόπος, ένας τόπος που δεν υπάρχει).

Στο βιβλίο του αυτό, ο Μορ αντιπαραβάλει την εριστική κοινωνική ζωή των χριστιανο-ευρωπαϊκών κρατών με την τέλεια δομημένη κοινωνία ενός φανταστικού μη χριστιανικού νησιού. Περιγράφει μια κοινωνία που υφίσταται με γνώμονα την αδελφοσύνη μεταξύ των ανθρώπων και την απάλειψη της εκμετάλλευσης από άνθρωπο σε άνθρωπο. Εκεί, ατομική ιδιοκτησία δεν υπάρχει, μιας και αυτή είναι η ρίζα όλων των κακών. Πολλοί μελετητές έχουν επισημάνει ότι το ιδανικό κομουνιστικό κράτος που οραματίστηκε αργότερα ο Καρλ Μαρξ μοιάζει πάρα πολύ με την Ουτοπία του Τόμας Μορ.

Παρότι ο Μορ υπήρξε υποδειγματικός στην εκτέλεση των καθηκόντων του, η πτώση ήλθε σύντομα. Το 1532 παραιτήθηκε του αξιώματός του, επικαλούμενος λόγους υγείας. Ωστόσο, ο πραγματικός λόγος ήταν πιθανότατα η διαφωνία του με τη στάση του Ερρίκου έναντι της Εκκλησίας. Τον Ιούνιο του 1533 αρνήθηκε να παραβρεθεί στη στέψη της Άννας Μπολέιν, γεγονός που εξόργισε τον βασιλιά. Την επόμενη χρονιά κατηγορήθηκε ως συνεργός της Ελίζαμπεθ Μπάρτον, μιας καλόγριας που αντιτάχθηκε στο «διαζύγιο» του Ερρίκου με τη Ρώμη. Είχε, όμως, τη στήριξη της Βουλής των Λόρδων και αθωώθηκε.

Τον Απρίλιο του ίδιου χρόνου κλήθηκε να παρουσιαστεί ενώπιον μιας επιτροπής και να ορκιστεί πίστη και υποταγή στο βασιλικό ζεύγος. Παρότι αναγνώρισε την Μπολέιν ως βασίλισσα, αρνήθηκε να πάρει τον όρκο, καθώς διαφωνούσε με την αποκήρυξη του Πάπα και την ανακήρυξη του Ερρίκου ως επικεφαλής της Εκκλησίας της Αγγλίας. Πέντε ημέρες αργότερα φυλακίστηκε και την 1η Ιουλίου του 1535 οδηγήθηκε σε δίκη. Κρίθηκε ένοχος για εσχάτη προδοσία και αποκεφαλίστηκε στις 6 Ιουλίου. Τα τελευταία λόγια του ήταν: «Καλός υπηρέτης του βασιλιά, πρωτίστως όμως του Θεού». Το 1886 οσιοποιήθηκε από την Καθολική Εκκλησία και το 1935 ανακηρύχθηκε Άγιος από τον Πάπα Πίο ΧΙ.

 

Η Μάχη του Μαραθώνα (1824)

Ιστορία

Πολεμική αναμέτρηση μεταξύ των 3.000 Οθωμανών Τούρκων του Ομέρ Πασά και 600 Ελλήνων υπό τον Γιάννη Γκούρα, στην πεδιάδα του Μαραθώνα, εκεί όπου ο Μιλτιάδης είχε νικήσει τον στρατό των Περσών το 490 π.Χ. Η δεύτερη μάχη του Μαραθώνα έγινε στις 5 Ιουλίου 1824 και έληξε, όπως και η πρώτη, με επικράτηση των ελληνικών όπλων.

Τον Ιούνιο του 1824 ο πασάς της Καρύστου Ομέρ έλαβε εντολή να στραφεί κατά της Αττικής, σε μια εποχή που οι Έλληνες σπαράζονταν από εμφύλιες έριδες. Την ίδια περίοδο (24 Ιουνίου 1824), ο πρόεδρος του Εκτελεστικού, Γεώργιος Κουντουριώτης, όρισε φρούραρχο της Ακρόπολης τον δυναμικό οπλαρχηγό Γιάννη Γκούρα.

Πράγματι, στις αρχές Ιουλίου ο Ομέρ Πασάς αποβιβάστηκε στον Ωρωπό με 3.000 άνδρες (εκ των οποίων οι 2.000 γενίτσαροι), πυροβολικό και ιππικό. Αφού λεηλάτησε τη γύρω περιοχή, κατευθύνθηκε προς την Αθήνα. Μόλις πληροφορήθηκε το γεγονός ο Γκούρας συγκρότησε σώμα από 600 άνδρες, με τη συμμετοχή των χιλιάρχων Μαμούρη, Ρούκη και Πρεβεζιάνου και αποφάσισε να αναχαιτίσει τους Οθωμανούς στον Μαραθώνα. Στις 3 Ιουλίου 1824 κατέλαβε τον λοφίσκο (τύμβο) της πεδιάδας του Μαραθώνα με το παλαιό τείχος, απ’ όπου θα διάβαινε αναγκαστικά ο Ομέρ με τον στρατό του.

Οι πρώτες αψιμαχίες μεταξύ των δύο αντιπάλων έγιναν στις 5 Ιουλίου 1824. Πρώτα το πυροβολικό του Ομέρ άρχισε να βάλει κατά των ελληνικών θέσεων και στη συνέχεια ανέλαβαν δράση οι γενίτσαροι με το ιππικό, οι οποίοι αποκρούσθηκαν με σημαντικές απώλειες. Ο αγώνας εξελισσόταν αμφίρροπος και ο Γκούρας προσπαθούσε να ανεβάσει το ηθικό των στρατιωτών του, θυμίζοντάς τους τον άθλο των Αθηναίων κατά τον Περσών στον ίδιο χώρο πριν από 2.000 χρόνια.

Τότε, ως από μηχανής θεός, εμφανίσθηκε στο πεδίο της μάχης ο στρατηγός Διονύσιος Ευμορφόπουλος, προερχόμενος από την Κόρινθο. Είχε μάθει για την απόβαση των Τούρκων στην Αττική και έσπευσε με τους άνδρες του να βοηθήσει. Η απρόσμενη ενίσχυση αναπτέρωσε το ηθικό των Ελλήνων. Ο Γκούρας «σάλπισε» την αντεπίθεση και με την καθοριστική συνεισφορά των ανδρών του χιλίαρχου Γιάννη Ρούκη αιφνιδίασαν τους αντιπάλους τους και τους έτρεψαν σε φυγή. Οι Τούρκοι άφησαν στο πεδίο της μάχης 260 νεκρούς, τον αρχηγό των γενιτσάρων Ιμπραήμ, καθώς και πλούσια λάφυρα, όπλα και δύο σημαίες.

Μετά τη μάχη, ο Γκούρας, μιμούμενος το βάρβαρο επινίκιο τουρκικό έθιμο, έκοψε τριάντα κεφάλια από τους Τούρκους πεσόντες και τα απέστειλε στην Αθήνα μαζί με τις δύο πολεμικές σημαίες, εν είδει θριάμβου. Παράλληλα, με επιστολή του προς τους δημογέροντες των Αθηνών χαρακτήρισε τη νίκη του ανώτερη σε ηρωισμό από εκείνη της Γραβιάς (8 Μαΐου 1821), γιατί «ενίκησαν εκεί όπου ενίκησε πάλαι ποτέ και ο Μιλτιάδης».

Ο Ομέρ Πασάς, μετά την ήττα του, υποχώρησε με τον στρατό του στο Καπανδρίτι, ενώ ο Γκούρας με τον Ευμορφόπουλο επέστρεψαν στην Αθήνα για να ετοιμάσουν την άμυνα της πόλης. Ο Οθωμανός πολέμαρχος θα επιχειρούσε να καταλάβει την Αθήνα για δεύτερη φορά στις αρχές Αυγούστου του 1824.

Η Μάχη της Μαντινείας

Ιστορία

Μετά τη Μάχη των Λεύκτρων (371 π.Χ.), η κυριαρχία της Θήβας στον ελλαδικό χώρο ήταν αναμφισβήτητη. Αθήνα και Σπάρτη βρίσκονταν σε προφανή παρακμή.

Οι Θηβαίοι, με επικεφαλής του στρατηγούς Πελοπίδα και Επαμεινώνδα, είχαν δημιουργήσει στην Πελοπόννησο το Κοινό των Αρκάδων, με φιλικές προς αυτούς πόλεις. Η Σπάρτη προσπάθησε να το διασπάσει, προσεταιριζόμενη κάποιες από αυτές τις πόλεις, προκειμένου να ανακτήσει τον βαρύνοντα ρόλο της στη Πελοπόννησο. Τα κατάφερε με τη Μαντίνεια, αλλά αυτή η εξέλιξη δυσαρέστησε τον Επαμεινώνδα, που πέρασε για τέταρτη φορά τον Ισθμό για να βάλει τάξη στην ηγεμονία της Θήβας.

Επιτέθηκε με τον στρατό του αιφνιδιαστικά στη Σπάρτη, αλλά ο Αγησίλαος Β' απέκρουσε την επίθεση με επιτυχία (Ιούνιος 362 π.Χ). Ο Επαμεινώνδας υποχώρησε στο Αρκαδικό οροπέδιο κοντά στη Μαντίνεια (13 χλμ. βόρεια της Τρίπολης), όπου στρατοπέδευσε για να αναμετρηθεί με τους αντιπάλους του. Η κρίσιμη μάχη για την πρωτοκαθεδρία του ελλαδικού χώρου δόθηκε στις 4 Ιουλίου του 362 π.Χ. (κατ' άλλους στις 27 Ιουνίου). Το πεδίο της μάχης τοποθετείται στο πιo στενό τμήμα του οροπεδίου της Τρίπολης, 6.5 χιλιόμετρα νότια της Μαντινείας ανάμεσα στα βουνά Μύτικας, πρόβολο του Μαινάλου Όρους και Καπνίστρα, αντέρεισμα του Παρθενίου Όρους.

Από τη μία πλευρά παρατάχθηκαν οι Σπαρτιάτες με τους συμμάχους τους (Αθηναίους, Ηλείους, Αχαιούς, Φλειασίους και Μαντινείς), υπό τον Αγησίλαο Β'. Οι δυνάμεις τους ανέρχονταν σε 20.000 πεζούς και 2.000 ιππείς. Από την άλλη πλευρά, οι Θηβαίοι με τους συμμάχους τους (Ευβοείς, Λοκρούς, Μαλιείς, Αινιάνες, Θεσσαλούς, Αρκάδες, Αργείους και Μεσσηνίους), παρέταξαν ένα στρατό αποτελούμενο από 30.000 πεζούς και 3.000 ιππείς.

Χρησιμοποιώντας μια βελτιωμένη εκδοχή της λοξής φάλαγγας (διαγώνια παράταξη των οπλιτών με ενίσχυση εις βάθος του ενός άκρου), που είχε πρωτοπαρουσιάσει στα Λεύκτρα ο Επαμεινώνδας, επιτέθηκε στους αντιπάλους και κατόρθωσε να τους απωθήσει, αποκτώντας την πρωτοβουλία των κινήσεων στη μάχη. Κι ενώ η νίκη φαινόταν να κλείνει προς την πλευρά των Θηβαίων, ο Επαμεινώνδας, που πολεμούσε στην πρώτη γραμμή, πληγώθηκε και άφησε την τελευταία του πνοή επί του πεδίου της μάχης.

Ο θάνατος του αρχηγού τους προκάλεσε σύγχυση στους Θηβαίους, με αποτέλεσμα η μάχη να λήξει χωρίς νικητή. Τυπικά, νικητές ήταν οι Θηβαίοι, επειδή πρώτοι οι Λακεδαιμόνιοι έκαναν αίτηση ανακωχής για την ταφή των νεκρών, έπειτα από πολλούς δισταγμούς. Σύμφωνα με τις ελληνικές αντιλήψεις, αίτηση ανακωχής σήμαινε και αναγνώριση ήττας. Ανάμεσα στους νεκρούς ήταν και ο Αθηναίος ιππέας Γρύλλος, γιος του σπουδαίου ιστορικού Ξενοφώντα, ο οποίος εισφέρει πολλές πληροφορίες για τη μάχη, στο έργο του Ελληνικά.

Η Μάχη της Μαντινείας με την τροπή που πήρε σήμανε το τέλος της Θηβαϊκής Ηγεμονίας. Κατέδειξε, ακόμη, ότι όλες οι μεγάλες δυνάμεις του ελλαδικού χώρου είχαν παρακμάσει οριστικά, με αποτέλεσμα να ανοίξει ο δρόμος για την επικράτηση των Μακεδόνων του Φιλίππου Β'.

 

Πηγή: https://www.sansimera.gr

 
Advertisement