705 New Articles

Κυριότερες Ειδήσεις για τον Πολιτισμό

Grid List

Η ηρωική έξοδος του Μεσολογγίου στις 10 Απριλίου 1826 – Η πείνα των πολιορκημένων

Ιστορία

10 Απριλίου 1826: Η ηρωική έξοδος των υπερασπιστών του Μεσολογγίου, όταν τελείωσαν όλες οι τροφές, τα ζώα και τα χόρτα. Οι πολιορκημένοι κυνηγούσαν ακόμα και ποντίκια, ενώ υπήρξαν κρούσματα νεκροφαγίας.

Πηγή, περισσότερα στο https://www.in.gr/2021/04/10/life/iroiki-eksodos-tou-mesologgiou-stis-10-apriliou-1826-peina-ton-poliorkimenon/ 

Φανταστικός διάλογος με τον Αλή Πασά - Εάν δεν έκανα εγώ αποστασία αλλά και άλλοι Σκιπιτάρηδες , ακόμα και Οθωμανοί, δεν θα πετύχαινε η Επανάσταση

Ιστορία

Βασίλης Νιτσιάκος

-Αλή, ήρθα εδώ στο Τεπελένι να σε βρώ, στον τόπο που σε γέννησε…

Πηγή, περισσότερα στο https://www.in.gr/2021/04/05/apopsi/fantastikos-dialogos-ton-ali-pasa/ 

Παρουσίαση του βιβλίου του Δημ. Κανελλόπουλου "Ο Θάνατος του Αστρίτη" από την Λέσχη Βιβλίων Αμαλιάδας

Πολιτισμος

Παρουσία του συγγραφέα κου Δημήτρη Κανελλόπουλου ολοκληρώθηκε η διαδικτυακή συνάντηση της Λέσχης Βιβλίων Αμαλιάδας για το βιβλίο "Ο Θάνατος του Αστρίτη", εκδόσεις Κίχλη! Τα μέλη είχαν τη δυνατότητα να ρωτήσουν τον ίδιο το συγγραφέα για τα διηγήματα του βιβλίου και τη διαδικασία συγγραφής τους.

H Λέσχη Βιβλίων Αμαλιάδας ευχαριστεί θερμά τον κο Δημήτρη Κανελλόπουλο για την τη συμμετοχή του, τις απαντήσεις του, τα παραλειπόμενα και τις ιστορίες που διηγήθηκε.

Και όπως αναφέρεται από τη Λέχη "τον περιμένουμε στην Παπαχριστοπούλειο Βιβλιοθήκη Αμαλιάδας, όταν το επιτρέψουν οι συνθήκες, για να γνωριστούμε και να συζητήσουμε από κοντά τα αγαπημένα μας λογοτεχνικά θέματα!"

Προτεινόμενο βιβλίο - Μαργαρίτης Γιώργος, Ενάντια σε φρούρια και τείχη - Μια μικρή εισαγωγή για την ελληνική επανάσταση, Διόπτρα, Αθήνα 2020

Ιστορία

Σύνοψη του βιβλίου "Ενάντια σε φρούρια και τείχη "

 

Η ιστορία ξεκίνησε με μια Εταιρεία, η οποία εμπνεύστηκε και οργάνωσε την επανάσταση. Ήταν μια Εταιρεία ξενιτεμένων, μια συντροφιά εμπόρων και υπαλλήλων, με ταπεινή όμως καταγωγή, και σ’ εκείνα τα χρόνια οι ταπεινοί δεν μπορούσαν να ξεκινήσουν μια επανάσταση. Την ανέθεσαν, λοιπόν, σ’ αυτούς που μπορούσαν να την ξεκινήσουν, στους ομογενείς αριστοκράτες –τους πρίγκιπες της Ρωσίας, τους πρίγκιπες της Κωνσταντινούπολης, εξόριστους και μη–, στους προύχοντες, στους αρχιερείς. Αρκετοί από αυτούς συμμερίζονταν το όραμα για μια ελεύθερη πατρίδα. Η επανάσταση ξεκίνησε αμήχανα, όπως συνήθως συμβαίνει με τις επαναστάσεις. Επιχείρησε να αποκτήσει κράτος και εξουσία μακριά από την πατρίδα για να νικήσει τον δυνάστη. Σχεδίασε φιλόδοξα χτυπήματα μέσα στην ίδια την πρωτεύουσα του εχθρού. Κινήσεις περίπλοκες, δύσκολες, που απέτυχαν κλείνοντας τον κύκλο της Εταιρείας και των οραμάτων όσων την ακολούθησαν. Έπειτα, την υπόθεση της ελευθερίας ανέλαβαν οι προύχοντες και οι ιεράρχες του Μοριά, οι καραβοκυραίοι των νησιών, οι αρματολοί της Ρούμελης. Για να πετύχουν, όμως, χρειάζονταν τον λαό τους. Δεν γινόταν χωρίς αυτόν. Χρειάζονταν τους πολλούς Έλληνες, αυτούς που μισούσαν τον τύραννο όσο και τη δική τους μιζέρια, που δεν διάβαζαν Διαφωτιστές, αλλά μέσα τους σιγόκαιγε ο κοινός πόθος για ελευθερία.

Με αίμα και πόνο έθρεψε ο λαός τον Αγώνα. Πάνω σε αυτά τα υλικά χτίστηκε το ελεύθερο ελληνικό κράτος μέσα στο οποίο ζούμε σήμερα. Δεν έγινε ιδανικό, όπως πολλοί ονειρεύτηκαν. Ήταν όμως η πατρίδα μέσα στην οποία οι πολλοί μπορούσαν να ονειρεύονται το καλύτερο.

Την πολυπλόκαμη ιστορία της Ελληνικής Επανάστασης πραγματεύεται το βιβλίο αυτό, ρίχνοντας φως στο παρασκήνιο, και αναδεικνύοντας άγνωστους ήρωες και κρυφούς πρωταγωνιστές, μέσα από μια μεγάλη και συναρπαστικά ειπωμένη ιστορία.

Πηγή: https://www.public.gr/product/enantia-se-froyria-kai-teihi/prod11980782pp/ 

Χόλιγουντ : Ο μεγάλος Έλληνας του κινηματογράφου, Σπύρος Σκούρας

Ιστορία

Το «αφεντικό» του Χόλιγουντ, που ήταν βοσκός από το Σκουροχώρι Ηλείας. Ο Σπύρος Σκούρας δημιούργησε την 20th Century Fox και έκανε μαθήματα καπιταλισμού στον Σοβιετικό ηγέτη, Χρουτσώφ.

Πηγή, περισσότερα στο https://www.in.gr/2021/03/31/life/xoligount-o-megalos-ellinas-tou-kinimatografou-spyros-skouras/ 

 

Η βρεφοδόχος της Αθήνας όπου οι μητέρες εγκατέλειπαν τα νεογέννητα παιδιά - Σε ποιο σημείο της Αθήνας βρισκόταν η βρεφοδόχος, όπου οι μητέρες εγκατέλειπαν τα νεογέννητα παιδιά τους, σε μια δύσκολη οικονομικά και ηθικά εποχή για την Ελλάδα

Ιστορία

Η δεκαετία του 1950 ήταν μία δύσκολη περίοδος για την Ελλάδα. Η φτώχεια και ο συντηρητισμός ανάγκαζαν πολλές γυναίκες να εγκαταλείπουν τα νεογέννητα παιδιά τους, είτε γιατί είχαν γεννηθεί εκτός γάμου, είτε γιατί δεν μπορούσαν να τα ζήσουν. 

Πηγή, περισσότερα https://www.in.gr/2021/03/31/greece/vrefodoxos-tis-athinas-opou-oi-miteres-egkateleipan-ta-neogennita-paidia/ 

Το Μουσείο Ευγένιου Ντελακρουά στο Παρίσι

Πολιτισμος

της Καλλιόπης Λουμιώτη - Γουρλομάτη

 

Ο Ευγένιος Ντελακρουά (Γαλλικά: Ferdinal Victor Eugéne Delacroix) υπήρξε μεγάλος Γάλλος ρομαντικός ζωγράφος του 19ου αιώνα (1798 – 1863). Eμπνεύστηκε από ιστορικά γεγονότα, όπως η Γαλλική και η Ελληνική Επανάσταση και συνέβαλλε στην ανάπτυξη του ιμπρεσιονισμού, καλλιεργώντας μια ατμόσφαιρα αγωνίας και φρίκης, η οποία όμως παρουσιάζεται με πολλή τρυφερότητα, με έντονα χρώματα και δυνατές αντιθέσεις σκιάς και φωτός. Την εποχή αυτή τα απελευθερωτικά κινήματα ξεπηδούν το ένα μετά το άλλο.

Σημαντικά του έργα:

Το 1824 κερδίζει το Μετάλλιο Δευτέρας Τάξεως παρουσιάζοντας στο Επίσημο Σαλόνι του Παρισιού τον πίνακα με τίτλο: «Η Σφαγή της Χίου» που βρίσκεται σήμερα στο μουσείο του Λούβρου, όπου παρουσιάζεται η τουρκική θηριωδία στο επαναστατημένο νησί της Χίου το 1822, κατά το δεύτερο έτος της ελληνικής επανάστασης, όπου σφαγιάστηκαν πάνω από 20.000 άνθρωποι, καταστράφηκαν η πόλη και πολλά χωριά και αφανίστηκε όλος σχεδόν ο πληθυσμός του νησιού. Αυτό το μνημειώδες έργο, που αποτελεί την αρχή μιας σειράς έργων εμπνευσμένων από την Ελληνική Επανάσταση, τον τοποθέτησε πρώτο ανάμεσα στους Ρομαντικούς ζωγράφους της εποχής του και ανάμεσα στους μεγάλους φιλέλληνες. Ο πίνακας αγοράστηκε από την Γαλλική Κυβέρνηση για 6000 φράγκα. Στο έργο αυτό προβάλλεται έντονη η συγκίνηση που θέλει να μεταφέρει ο καλλιτέχνης εμπνεόμενος από τον φιλελληνισμό και την Ελληνική Επανάσταση. Αυτός ο πίνακας αποτέλεσε μοχλό ανατροπής της ευρωπαϊκής κοινής γνώμης προς την αξία του αγώνα των Ελλήνων για την ελευθερία.

Η ηρωϊκή έξοδος των Μεσολογγιτών το 1826 και ο θάνατος του αγαπημένου του Λόρδου Μπάιρον στο Μεσολόγγι συγκλονίζουν τον Ντελακρουά. Ζωγραφίζει τον εντυπωσιακό πίνακα με τίτλο: «Η Ελλάδα στα ερείπια του Μεσολογγίου» και τον εκθέτει στη γκαλερί Λεμπρέν «προς όφελος των Ελλήνων». Η Ελλάδα παρουσιάζεται απελπισμένη να στέκεται πάνω στα πτώματα των αγωνιστών και πίσω της να στέκεται ο εχθρός που υψώνει τη σημαία. Πρόκειται για ελαιογραφία σε καμβά, που βρίσκεται στο Μουσείο καλών Τεχνών στο Μπορντώ.

Τα έργα αυτά έκαναν τους Ευρωπαίους να ταχθούν μαζικά στο φιλελληνικό κίνημα και να πιέσουν τις κυβερνήσεις τους προκειμένου να στηρίξουν τον ελληνικό απελευθερωτικό αγώνα.

Η Ελληνική Επανάσταση αποτέλεσε βασικό θέμα των έργων που ζωγράφισε ο Ντελακρουά καθ΄όλη τη διάρκεια της ζωής του. Άλλα έργα του εμπνευσμένα από την Ελληνική Επανάσταση είναι: «Έφιππος Έλληνας αγωνιστής» (Εθνική Πινακοθήκη - Μουσείο Αλεξάνδρου Σούτζου), «Η μάχη του Γκιαούρη και του Χασάν» (Art Institute of Chicago), «Ο Μπότσαρης αιφνιδιάζει τους Τούρκους στο στρατόπεδό τους», «Ο Έλληνας πολεμιστής», «Έλληνας ιππέας», «Σουλιώτης», «Σπουδή για σουλιώτικες φορεσιές», «Χορός δύο Ελλήνων πολεμιστών», «Έλληνας στρατιώτης με καραμπίνα» κ.ά. Η συμβολή του στην ελληνική προσπάθεια είναι ανεκτίμητη καθώς συγκίνησε και κινητοποίησε για πολλές δεκαετίες τους Ευρωπαίους πολίτες, αφού η Ελλάδα συνέχισε για πολλά χρόνια μετά την ανεξαρτησία της, τους απελευθερωτικούς πολέμους.

Το σημαντικότερο ίσως έργο του, «Η Ελευθερία καθοδηγεί το λαό» βασίζεται στη Γαλλική Επανάσταση του Ιουλίου (1830). Εντυπωσιάζει και πουλιέται αμέσως έναντι 3000 φράγκων στον Λουδοβίκο – Φίλιππο Α’ της Γαλλίας, θέλοντας να τον συμπεριλάβει στην έκθεση πινάκων στο βασιλικό μουσείο. Ωστόσο δέχτηκε έντονη αρνητική κριτική από τον κύκλο των Κλασσικών, αλλά και από κάποιους αξιωματούχους που θεώρησαν την προώθηση της ιδέας της ελευθερίας ανατρεπτική. Ο πίνακας αποσύρθηκε από την κοινή θέα. Αργότερα όμως απονεμήθηκε στον Ντελακρουά μετάλλιο από τη Λεγεώνα της Τιμής και ο ζωγράφος πήρε αρκετές εργολαβίες για τοιχογραφίες σε δημόσια κτίρια.

Το 1832 ταξίδεψε για έξι μήνες στο Μαρόκο όπου ο αρχαίος και εξωτικός πολιτισμός των αράβων τον ενέπνευσε στη δημιουργία έργων με στοιχεία από τον Ρομαντισμό και Οριενταλισμό όπως «Οι φανατικοί της Τανγκέρης», «Ο Σουλτάνος του Μαρόκου και η Ακολουθία του», «Γυναίκες του Αλγερίου» κ.ά.

Η πρώτη παραγγελία για την διακόσμηση κρατικού κτηρίου του ανατέθηκε το 1833. Επρόκειτο για μια σειρά τοιχογραφιών για την Αίθουσα του Βασιλιά στο Παλαί –Μπουρμπόν. Αξιοσημείωτες οι παραγγελίες που πήρε για το μουσείο Ιστορίας των Βερσαλιών. Ζωγράφισε επίσης για την βιβλιοθήκη του ανακτόρου του Λουξεμβούργου, στο Λούβρο την κεντρική οροφή της αίθουσας του Απόλλωνα, στο Δημαρχείο του Παρισιού, στο παρεκκλήσιο των Αγίων Αγγέλων στην εκκλησία του Αγίου Σουλπικίου.

Μουσείο

 

Παρουσίαση

Το Μουσείο Ευγένιου Ντελακρουά βρίσκεται στην πλατεία Φύρστενμπεργκ (6, rue de Furstenberg) στο Παρίσι, μια από τις πιο όμορφες μικρές πλατείες του Παρισιού, πολύ κοντά στη μεσαιωνική εκκλησία Σαιν – Ζερμαίν – ντε – Πρε. Στεγάζεται στην τελευταία κατοικία, όπου ο Ντελακρουά έζησε και εργάστηκε από το 1857, οπότε έφυγε από το στούντιο της οδού Νότρ – Νταμ – Ντε – Λορέτ, μέχρι το θάνατό του το 1863. Η νέα του κατοικία βρισκόταν πολύ κοντά στην Εκκλησία του Αγίου Σουλπικίου, όπου είχε αναλάβει να ζωγραφίσει τις τοιχογραφίες στο Παρεκκλήσιο των Αγγέλων και δεν μπορούσε να πηγαινοέρχεται καθημερινά από την προηγούμενη κατοικία του λόγω της κλονισμένης υγείας του.

Η καινούργια κατοικία αποτελούνταν από το διαμέρισμά του στον πρώτο όροφο κτηρίου με αυλή όπου κανείς εισέρχεται από ένα πλατύ προστώο με διπλά φύλλα και αψίδα και το συνδεόμενο με μια σιδερένια εξωτερική σκάλα εργαστήριό του, που έβλεπε σ΄ ένα κήπο με σπάνια σκιερά δέντρα. Τα κτίρια χρονολογούνται στο τέλος του 17ου αιώνα.

Ο χώρος της πλατείας Φύρστενμπεργκ αποτελούσε στο τέλος του 17ου αιώνα το προαύλιο μοναστηριού που ακόμα και σήμερα μπορούμε να δούμε στην αρχή της οδού. Στο ισόγειο βρίσκονταν οι θέσεις για τις άμαξες και τα άλογα και στους ορόφους τα νοικοκυριά, κάτι που δικαιολογεί την χαμηλή ποιότητα κατασκευής.

Στο κήπο ο οποίος δεν είναι ορατός από τον δρόμο κατασκεύασε ο ζωγράφος το εργαστήρι του το 1857 (σχέδια και επίβλεψη δική του). Ο Ντελακρουά αγαπούσε τη φύση, κάτι που είναι φανερό στα έργα του. Μπορούμε επίσης να παρακολουθήσουμε τα πολυάριθμα διαστήματα διαμονής του στην εξοχή και στη θάλασσα από την αλληλογραφία του. Ο κήπος αποτελεί βασικό τμήμα του μουσείου όπως το διαμέρισμα και το εργαστήρι.

Μετά το θάνατό του στις 13 Αυγούστου 1863, διέμεναν διάφοροι ενοικιαστές μέχρι που τέθηκε το ζήτημα να κατεδαφιστεί το εργαστήριο. Τότε ορισμένοι ζωγράφοι όπως οι Maurice Denis και Paul Signac, μαθητές του Ντελακρουά, δύο ιστορικοί οι Andre Joubin και Raymond Escollier και ο λάτρης της τέχνης Docteur Viau ίδρυσαν την Εταιρεία Φίλων του Ευγένιου Ντελακρουά, η οποία μίσθωσε το εργαστήριο και το διαμέρισμά του. Από το 1932 οργάνωνε εκθέσεις, κονσέρτα και διαλέξεις. Το 1952 ανακοινώθηκε ότι η κατοικία – στούντιο επρόκειτο να πουληθεί. Η Εταιρεία Φίλων του Ντελακρουά παραχώρησε τις συλλογές του ζωγράφου στα Κρατικά Μουσεία της Γαλλίας, με τον όρο να δημιουργηθεί ένα μουσείο προς τιμήν του. Το 1971 ιδρύθηκε το «Εθνικό Μουσείο Ευγένιου Ντελακρουά», το οποίο από το 2004 έχει ενσωματωθεί στο Μουσείο του Λούβρου.

 

Πρακτικές πληροφορίες

Είσοδος – εισιτήριο: 7€. Μαζί με την επίσκεψη στο Λούβρο: 15€ (ισχύς 1 ημέρα).

Με την αγορά του εισιτηρίου του Μουσείου του Λούβρου στα εκδοτήρια του μουσείου Ντελακρουά αποφεύγεται η αναμονή στα εκδοτήρια του μουσείου του Λούβρου και προσφέρεται δωρεάν η επίσκεψη στο μουσείο Ντελακρουά.

Κάθε Σάββατο στις 10.30π.μ ξενάγηση.

Πρόσβαση: Με το metro: Saint – Germain – des – Pres/ Mabillon

Με λεωφορείο: 39, 63,70,86, 95, 96.

Ταξί: Διασταύρωση Saint – Germain – des – Pres/rue de Rennes

Ωράριο: Κάθε μέρα, εκτός Τρίτης, 9.30π.μ. -17.30μ.μ. (κλείσιμο εκδοτηρίων: 17.00μ.μ.)

Βράδυ: κάθε πρώτη Πέμπτη του μήνα μέχρι 21.00μ.μ.

Κλειστό τις αργίες: 1η Ιανουαρίου, 1η Μαΐου και 25 Δεκεμβρίου.

Ενοικίαση των χώρων για εκδηλώσεις μέχρι 80 ατόμων στο κήπο, στο μουσείο – διαμέρισμα και στο εργαστήρι.

Συλλογές

  • Συλλογή πινάκων που καλύπτουν το μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής του Ντελακρουά ποικίλης θεματολογίας.
  • Συλλογή σχεδίων που περιλαμβάνει κυρίως σπουδές πινάκων του μουσείου και του παρεκκλησίου των Αγγέλων του Αγίου Σουλπικίου, σχέδια ορισμένων συνεργατών και φίλων του Ντελακρουά.

Το μουσείο επιδιώκει ν΄ αποκτήσει το σύνολο των χαρακτικών του Ντελακρουά.

  • Συλλογή αντικειμένων από την Βόρεια Αφρική που προέρχονται από το ταξίδι του στο Μαρόκο (σημειώσεις, σκίτσα, αγορές αντικειμένων).
  • Συλλογή ενθυμίων του Ντελακρουά (εργαλεία του εργαστηρίου, ένα ποτήρι, ένα μικρό σύνολο φαγεντιανής, κηροπήγια, φωτογραφίες του, το πορτραίτο του) που διατήρησε το μουσείο παρά το γεγονός ότι ο ζωγράφος στη διαθήκη του άφησε σχεδόν το σύνολο των καθημερινών αντικειμένων του σε συγγενείς και φίλους του.
  • Συλλογή επιστολών.
  • Συλλογή έργων δασκάλων, μαθητών και φίλων του.


Στο παράθυρο της ιστοσελίδας του μουσείου «ο καλλιτέχνης και το έργο του» παρέχονται πληροφορίες για την βιογραφία του, για τις περιοχές όπου έζησε στο Παρίσι (χάρτης), για το που αλλού μπορούμε να δούμε έργα του στο Παρίσι, στη Γαλλία, στο εξωτερικό, για την επίδραση που άσκησε παρά το ότι το έργο του δέχτηκε πολλές φορές βίαιες πολεμικές και αποτέλεσε ακόμα και σκάνδαλο και για το ότι δεν προσπάθησε να δημιουργήσει σχολή και δεν είχε στην πραγματικότητα ούτε εργαστήρι, αποτέλεσε ωστόσο δάσκαλο πολλών μεταγενεστέρων. Προς το τέλος της ζωής του, πολλοί νεώτεροι ζωγράφοι ανακάλυψαν την τέχνη του και εκτίμησαν τον καινοτόμο χαρακτήρα του.

Οι Cezane, Dégas, Van Gogh επηρεάστηκαν από τον Delacroix, οι ιμπρεσιονιστές και νέο-ιμπρεσιονιστές, οι φωβιστές ακόμα και οι ζωγράφοι του δεύτερου μισού του 20ου αιώνα όπως οι Giorgio de Chirico και Picasso.

Στην ιστοσελίδα του μουσείου υπάρχει βιβλιογραφία (οδηγός, κατάλογοι εκθέσεων και βιβλία για τον Delacroix) για όσους ενδιαφέρονται, καθώς και κείμενο για τους συλλέκτες, τους αγοραστές και το δίκτυο των γνωριμιών και φίλων του ζωγράφου που γινόταν αφορμή για επίσημες αλλά και ιδιωτικές παραγγελίες.

Ηλεκτρονική έκδοση της αλληλογραφίας του ζωγράφου που αριθμεί πάνω από 1000 επιστολές, πηγή γνώσης για τον καλλιτέχνη σε όλη την πορεία του, για την εποχή του και τα πολυάριθμα ενδιαφέροντά του.

Το μουσείο διαθέτει κατάλογο των δημόσιων πωλήσεων των ζωγραφικών έργων και σχεδίων του ζωγράφου, κάτι που επιτρέπει στους ερευνητές να ανασυνθέσουν το ιστορικό των έργων και να καθορίσουν τους επιτυχημένους κατόχους.

 

Η συλλογή του μουσείου εμπλουτίζεται με καινούργια αποκτήματα κάθε χρόνο.

Οργανώνονται περιοδικές εκθέσεις όπως αυτή για τον Maurice Denis πρόεδρο της Εταιρείας Φίλων του Ευγένιου Ντελακρουά.

Το μουσείο κάθε χρόνο προτείνει έναν κατάλογο της ετήσιας έκθεσης σε συνεργασία των εκδόσεων του Λούβρου και ένα τεύχος της Εταιρείας Φίλων του Μουσείου του Ευγένιου Ντελακρουά με άρθρα γύρω από τον Ντελακρουά και την εποχή του και κείμενα γύρω από τις συλλογές του μουσείου.

Προτείνει επίσης στους επισκέπτες του μια σειρά συναντήσεων, όπως επισκέψεις- αποκαλύψεις από το προσωπικό του μουσείου Δευτέρες, Τετάρτες και Κυριακές στις 15:00μ.μ, δωρεάν με το εισιτήριο του μουσείου, διάρκειας: 30 λεπτών.

Εκπαιδευτικά προγράμματα:

  • Για τα νηπιαγωγεία: «Ο χώρος του Ντελακρουά: ένα διαμέρισμα, ένα εργαστήρι, ένας κήπος»
  • Δημοτικό και Γυμνάσιο: «Το μουσείο – εργαστήρι»
  • Γυμνάσιο: «Ευγένιος Ντελακρουά: ένας ρομαντικός ζωγράφος»

Με κρατήσεις υποχρεωτικές.

Το μουσείο δέχεται επίσης αυτόνομες επισκέψεις σχολείων, αναπήρων και άλλων κοινωνικών επισκέψεων από Δευτέρα – Παρασκευή, 9:30π.μ.- 11:30π.μ.

Επίσης οργανώνονται επισκέψεις –διαλέξεις για όλο το κοινό από την Ένωση Εθνικών Μουσείων, χωρίς κράτηση κάθε Σάββατο στις 10:30π.μ. με ειδικά εισιτήρια για κάθε είδος επίσκεψης.

Επίσης οργανώνονται Παρισινοί περίπατοι με οδηγό τον Ντελακρουά στις περιοχές που σημάδεψαν τη ζωή του: Λούβρο, Μουσείο Orsay, Κήπος του Λουξεμβούργου, εκκλησία του Saint- Denys –du Saint Sacrement.

Οργανώνονται δραστηριότητες όπως:

  • Νυχτερινή επίσκεψη του μουσείου με ειδικό εισιτήριο.
  • Δωρεάν επίσκεψη τη Κυριακή - αρχή της άνοιξης στον ηλιόλουστο κήπο και στο εργαστήρι όπου τα αριστουργήματα του ζωγράφου.
  • Κονσέρτα
  • Διαγωνισμοί ποίησης και φωτογραφίας
  • Διαλέξεις
  • Φιλολογικές βραδιές κ.ά.


Υπάρχει επίσης βιβλιοθήκη με πάνω από 2000 τόμους και αρχείο για κάθε ένα από τα έργα του μουσείου, που λειτουργεί ως κέντρο έρευνας γύρω από τη ζωή και το έργο του Ντελακρουά. Επίσης ιστορικά αρχεία σχετικά με την Εταιρεία Φίλων του Ντελακρουά και το μουσείο και εργασίες Ιστορικών Τέχνης για τον Ντελακρουά. Ανοιχτό μετά από ραντεβού από Δευτέρα – Παρασκευή 9:30π.μ. – 17:30μ.μ.

Πηγή εικόνας: https://el.wikipedia.org/ 

 

 

 

 

 

 

Η Σφαγή της Χίου

Ιστορία

Η σφαγή της Χίου αναφέρεται στην σφαγή δεκάδων χιλιάδων Ελλήνων της Χίου από τον Οθωμανικό στρατό. Το γεγονός συνέβη 30 Μαρτίου του 1822. Είχε προηγηθεί ο ξεσηκωμός του νησιού στις 11 Μαρτίου 1822, με την απόβαση εκστρατευτικού σώματος Σαμιωτών. Οι Οθωμανοί (ντόπιοι και άλλοι που είχαν έλθει από την Ασία) κλείστηκαν αρχικά στο κάστρο. Στις 30 Μαρτίου έφθασε ο οθωμανικός στόλος ο οποίος έλυσε την πολιορκία και άρχισε τη σφαγή του ορθόδοξου πληθυσμού με τη συμμετοχή και άτακτων μουσουλμάνων που κατέφθαναν από τις ακτές της Μ. Ασίας με κάθε είδους πλεούμενο.[1][2]

Γεγονότα

Την περίοδο αυτή η Χίος διέθετε μία μεγάλη και ακμάζουσα ελληνική κοινότητα που ευημερούσε βασιζόμενη στην καλλιέργεια της μαστίχας. Απολάμβανε μάλιστα σημαντικά προνόμια από τους Οθωμανούς, για τους οποίους η μαστίχα ήταν ιδιαίτερα σημαντικό προϊόν. Συνέπεια των προνομίων ήταν η μεγάλη αύξηση του πληθυσμού του νησιού, που αριθμούσε το 1822 περισσότερους από 100.000 κατοίκους. Ωστόσο, το 1822 ο πληθυσμός ζούσε κάτω από την οθωμανική καταπίεση. Για την πρόληψη επανάστασης, είχαν μεταφερθεί στο νησί στρατεύματα από την Ασία και είχε τοποθετηθεί ως διοικητής ο σκληρός Βαχίτ πασάς. Οι Χιώτες έκαναν καταναγκαστικές εργασίες για την ενίσχυση των οχυρώσεων και ταυτόχρονα αναγκάζονταν να συντηρούν αυτόν τον "μαχαιροφόρο όχλο" με την απειλή της βίας. Οι οθωμανοί καθημερινά έκαναν αρπαγές και φόνους στην πόλη και τα χωριά ατιμωρητί.[3] Σχέδια για εξέγερση στη Χίο γίνονταν από τους πρώτους μήνες της Επανάστασης, το 1821, όπως προκύπτει από το ημερολόγιο του Τομπάζη. Τον Ιούλιο του '21 είχε αναλάβει την οργάνωση της εξέγερσης ο Ιωάννης Ράλλης, Χιώτης Φιλικός και άλλοτε έμπορος στην Οδησσό. Όμως Χιώτες έμποροι των Κυκλάδων τον έπεισαν ότι αυτή η επιχείρηση ήταν άκαιρη και επικίνδυνη, κάτι στο οποίο συμφώνησε και ο Υψηλάντης.[4]

Τον Μάρτιο του 1822 η Χίος επαναστάτησε, όταν ο Αντώνιος Μπουρνιάς - που υπήρξε αξιωματικός του Ναπολέοντα κατά την Αιγυπτιακή εκστρατεία - με διακόσιους άνδρες αποβιβάστηκαν στη Σάμο και κάλεσαν τον Λυκούργο Λογοθέτη να συμμετάσχει στην επανάσταση της Χίου. Αποφασιστική σημασία για την έκβαση της εξέγερσης είχε η απραξία της - λεγόμενης - κεντρικής κυβέρνησης η οποία δεν απέστειλε έγκαιρα βοήθεια στους επαναστάτες. Την καθυστέρηση της βοήθειας αναφέρει και ο Γάλλος εθελοντής Maxime Raybaud, γράφοντας ότι οι προετοιμασίες για την αποστολή δύο ολμοβόλων και ξένων στρατιωτικών κράτησαν 13 μέρες, ενώ μόνο για να πλεύσουν από την Πελοπόννησο μέχρι τα Ψαρά έκαναν 8 μέρες. Ο Γερμανός αξιωματικός Bellier de Launay γράφει ότι "αν είχαμε φτάσει 10 ημέρες νωρίτερα θα είχε σωθεί η Χίος". Αναγνωρίζεται ωστόσο ότι αυτή η κυβέρνηση πρακτικά δεν είχε εξουσίες, και ότι ανοργάνωτες εξεγέρσεις γίνονταν και σε άλλα μέρη της Ελλάδας. Επίσης σημαντικό ήταν ότι η εξέγερση άρχισε Μάρτιο, οπότε ο καιρός επέτρεπε την επιχείρηση του οθωμανικού στόλου. Οι μόνοι που έστειλαν βοήθεια στη Χίο ήταν οι Ψαριανοί.[5]

Εκτός των άλλων αιτίων, στην περαιτέρω αποδυνάμωση των επαναστατών συνέβαλε και η διχόνοια μεταξύ των δύο ηγετών, του Μπουρνιά και του Λογοθέτη. Ο Μπουρνιάς κατά την υποχώρηση φώναζε το σύνθημα που είναι γνωστό στη Χίο: «Ο σώζων εαυτόν σωθήτω!... »

Είναι δε τέτοια η ντροπή για τη συμφορά αυτή που δεν υπάρχει ούτε ένα μνημείο της σφαγής στη Χίο. Οι ιστορικοί έχουν επισημάνει ότι η άρχουσα τάξη του νησιού ήταν απρόθυμη να ενταχθεί στην ελληνική εξέγερση, φοβούμενη την απώλεια της ασφάλειας και της ευημερίας της.[6] Παρόλα αυτά ο Α. Μπουρνιάς προσπάθησε να κάνει επανάσταση με διακόσιους άνδρες συν τους άνδρες του Λ. Λογοθέτη.

Ο ξεσηκωμός του εύφορου νησιού εξαγρίωσε το Σουλτάνο. Έτσι, ο Οθωμανικός στόλος υπό την ηγεσία του Καρά Αλί έπλευσε προς την Χίο για να καταστείλει την επανάσταση και αποβίβασε περί τους 7.000 στρατιώτες από τη Μικρά Ασία. Με την άφιξη του μεγάλου εχθρικού στόλου οι ελληνικές δυνάμεις αποχώρησαν από το νησί με εξαίρεση ένα τμήμα Ψαριανών που παρακολουθούσε από απόσταση τις κινήσεις των Οθωμανών. Χωρίς σημαντική αντίσταση ο Οθωμανικός στρατός προχώρησε σε εκτεταμένες λεηλασίες και σφαγές άμαχου πληθυσμού, παρόλο που η συντριπτική πλειονότητα του νησιού δεν έκανε τίποτα για να προκαλέσει τη σφαγή καθώς δεν συμμετείχε στην εξέγερση κατά της Οθωμανικής αυτοκρατορίας[7]. Οι Οθωμανοί έκαψαν σπίτια και σκότωσαν όλα τα παιδιά κάτω των 3 ετών, όλους τους άνδρες από 12 ετών και πάνω, καθώς και όλες τις γυναίκες από 40 ετών και πάνω, με εξαίρεση αυτούς που ήταν πρόθυμοι να ασπαστούν το Ισλάμ.[8] Τελικά, περισσότεροι από 40.000 κάτοικοι του νησιού σφαγιάστηκαν ή αιχμαλωτίστηκαν[9][10] ενώ μεγάλο μέρος του πληθυσμού διέφυγε προς τα Ψαρά, τις Κυκλάδες και την Πελοπόννησο. Κατά τον ιστορικό Καστάνη που ήταν παρών στη σφαγή της Χίου ο πληθυσμός του νησιού έφθανε τις 180.000 ψυχές. Κατά τον ιστορικό Μαμούκα ο οποίος ήταν επίσης παρών στη σφαγή ο πληθυσμός ανερχόταν στις 140.000 με 150.000 ψυχές και κατά τα κιτάπια των Τούρκων ο πληθυσμός ανερχόταν στις 120.000 ψυχές. Εκείνο που είναι γεγονός είναι ότι στο νησί της Χίου έμειναν περί τους 1.000 - 2.000 χιλιάδες άνθρωποι και περί τους 20.000 διέφυγαν ... Όλοι οι υπόλοιποι εκτός των αγοριών από 3 - 12 ετών και των γυναικών από 3 - 40 ετών που αιχμαλωτίσθηκαν και πουλήθηκαν από Εβραίους δουλεμπόρους σε παζάρια της Δύσης και της Ανατολής, σφάχθηκαν ανελέητα. Ο τότε Τούρκος τοποτηρητής της Χίου Βαχίτ πασάς, που κατέγραψε τα συμβάντα, αναφέρει ότι «τους μεν ηλικιωμένους επέρασαν (οι μουσουλμάνοι) γενναιότατα εν στόματι μαχαίρας, παρομοίως και τας ηλικιωμένας γραίας, την δε κινητήν περιουσίαν αυτών ελεηλάτησαν … τας δε ωραίας κόρας των και τους τρυφερούς νεανίσκους των ηχμαλώτισαν. Το αίμα έρρευσε ποταμηδόν …". Όταν ο ίδιος απέστειλε στην Κωνσταντινούπολη αναφορά για την ανακατάληψη του νησιού, απέστειλε μαζί και 5 φορτία με κομμένα κεφάλια και 2 φορτία κομμένα αυτιά. Καταμετρώντας τους νεκρούς αναφέρει κεφάλια ιερέων, προεστών και ανταρτών 1.109, «τελειωθέντες εν στόματι μαχαίρας» 25.000, σκλαβωμένα αγόρια και κορίτσια 5.000.[11]

Έκοβαν τα αυτιά από τα κεφάλια και κατόπιν τα διατηρούσαν στην άλμη και τα τοποθετούσαν σε βαρέλια. Τα έστελναν στον Σουλτάνο ως απόδειξη της υποταγής τους ή ως δελτία της επιτυχίας τους. Ιδιαίτερη τιμή δινόταν αν τα επαναστατικά κεφάλια ανήκαν σε διακεκριμένους αρχιεπισκόπους, άρχοντες ή κληρικούς... Χίλια διακόσια κεφάλια είχαν ήδη καταγραφεί στην ιστορία της αμοιβής που δόθηκε για τον καθένα. Το βιβλίο της Ένωσης Μαστιχοπαραγωγών κάνει λόγο για 33.000 αιχμαλωτισμένες ψυχές και 33.000 σφαγμένους. Εάν όμως συλλογιστούμε τα νούμερα των εναπομεινάντων μαζί με αυτούς που κατόρθωσαν και διέφυγαν τα νούμερα των χαμένων ψυχών είναι κατά πολύ μεγαλύτερα κι αν λάβουμε υπ´όψιν την εκτίμηση των Τούρκων όσον αφορά τον πληθυσμό.

Το εμπόριο δούλων

Μια όψη της οθωμανικής αγριότητας κατά του πληθυσμού της Χίου ήταν η πώληση - κυρίως γυναικών και παιδιών - ως δούλων. Μεταφέρονταν ως εμπορεύματα σε παζάρια της Κωνσταντινούπολης και της Σμύρνης και πωλούνταν σε εξευτελιστικές τιμές. Ο Ολλανδός διπλωμάτης στην Κωνσταντινούπολη Gaspar Testa γράφει προς τον υπουργό του των εξωτερικών:

"Το πιο σπαρακτικό θέαμα είναι τα σκλαβωμένα γυναικόπαιδα που έφεραν από τη Χίο ... Αγόρια και κορίτσια σέρνονται στους δρόμους δεμένα το ένα με το άλλο και οδηγούνται στα σκλαβοπάζαρα. Κοπέλες κρατούσαν στο χέρι ένα χαρτί με το όνομα των Τούρκων κυρίων τους που έμειναν στην Χίο. Μη μπορώντας να τις συνοδέψουν οι ίδιοι, τις έστειλαν στη διεύθυνση των σπιτιών τους στην Πόλη."

Ο Άγγλος πρόξενος στη Σμύρνη Francis Werry γράφει σε αναφορά του προς τη Levant Company: "Στο δρόμο των Φράγκων οδηγούνται πάνω-κάτω κοπάδια από παιδιά της Χίου για πούλημα". Στον Courrier Francais της 10-7-1822 αναφέρεται ότι φανατικοί μουσουλμάνοι αγόραζαν το θύμα τους για 30 γρόσια και το έσφαζαν για να κερδίσουν μια θέση στον παράδεισο. Πολλές γυναίκες αυτοκτόνησαν κατά την μεταφορά και άλλες πέθαναν από απεργία πείνας για να γλυτώσουν τον εξευτελισμό. Στην Allgemeine Zeitung δημοσιεύεται ότι μικρά παιδιά κάτω των 7 ετών που ήταν ακατάλληλα για το εμπόριο δένονταν και ρίχνονταν στη θάλασσα. Το σκηνικό του δουλεμπορίου περιγράφει και ο ιερέας της αγγλικής πρεσβείας R. Walsh αναφέροντας ότι από την 1η Μαΐου 1822 εκδόθηκαν 41.000 "τεσκερέδες" (έγγραφα ιδιοκτησίας δούλων) και ότι 5.000 πουλήθηκαν στην Κωνσταντινούπολη. Κατά τη γαλλόφωνη εφημερίδα της Σμύρνης Spectateur Oriental, έως την 10-5-1822 στο τελωνείο της Σμύρνης είχαν καταβληθεί δασμοί για 40.000 σκλάβους.

Τα παιδιά οδηγούνταν κατά ομάδες για εξισλαμισμό. Ο Άγγλος κληρικός Walsh γράφει ότι "μέσα σε μια μέρα έγιναν περισσότεροι προσηλυτισμοί από το Ευαγγέλιο στο Κοράνι απ' όσοι απ' το Κοράνιο στο Ευαγγέλιο σε έναν αιώνα".

Οι αγοραπωλησίες σταμάτησαν στις 19 Ιουνίου 1822 ύστερα από επέμβαση της αδελφής του σουλτάνου, στην οποία ανήκε η Χίος ως φέουδο.[12]

Το γεγονός στον ευρωπαϊκό τύπο

Η σφαγή της Χίου και η επακόλουθη ανατίναξη της τουρκικής ναυαρχίδας από τον Κανάρη είχαν μεγάλη επίδραση στην κοινή γνώμη της Ευρώπης και στην ανάπτυξη του φιλελληνικού κινήματος. Οι Ευρωπαίοι συνειδητοποίησαν τα συμβαίνοντα στην Ελλάδα και έδειξαν συμπάθεια προς τα θύματα και τους ήρωες ενός άνισου αγώνα.

Η είδηση έφτασε στις ευρωπαϊκές εφημερίδες από την Κωνσταντινούπολη μέσω του Οθωμανικού ταχυδρομείου (στην Κων/πολη δεν εκδίδονταν εφημερίδες). Στην εφημερίδα της Βιέννης «Αυστριακός Παρατηρητής» δημοσιεύτηκε η είδηση την 14 Απριλίου (νέο ημ/γιο). Στις γαλλικές εφημερίδες δημοσιεύτηκε αρχικά την 25 Μαΐου 1822 αναπαραγόμενη από τον Αυστριακό Παρατηρητή ή από γερμανικές εφημερίδες. Αναγγέλλεται η απόβαση τουρκικού στρατού στο νησί και γενική σφαγή η οποία χαρακτηρίζεται «πέραν πάσης περιγραφής». Η παρισινή Constitutionnele αναπαράγοντας από τη γερμανική Allgemeine Zeitung αναφέρει ότι τα γεγονότα που είχαν προηγηθεί στο Αϊβαλί είναι ασήμαντα μπροστά στη σφαγή της Χίου. Την 20 Απριλίου η σφαγή διαρκούσε ακόμη. Ούτε οι γυναίκες και τα παιδιά ετύγχαναν οίκτου. Ο καπετάν πασάς έσωσε μερικές εκατοντάδες στο φρούριο. Οι απώλειες των Τούρκων αναφέρονται στις 4.000. Ειδήσεις που έφτασαν από την Κωνσταντινούπολη τις επόμενες μέρες αναφέρουν τη δημόσια πώληση γυναικών και παιδιών από τη Χίο στα παζάρια της Πόλης. Φανατικοί μουσουλμάνοι πληρώνουν περί τα τριάντα πιάστρα για να αγοράσουν ένα θύμα που το σφάζουν αμέσως για να εξασφαλίσουν μια θέση στον παράδεισο, όπως υπόσχεται το κοράνι για κάθε πιστό που θα έχει φονεύσει έναν άπιστο. Αυτές οι σκηνές προκάλεσαν τον οίκτο των Ευρωπαίων διπλωματών που βρίσκονται εκεί αλλά δεν υπήρξε κάποιο διάβημα. Ειδήσεις φτάνουν και από τη γαλλόφωνη Spectateur Oriental η οποία, παρ’ ότι ανθελληνική, αναφέρει ότι «η εκδίκηση και η παραφορά των Τούρκων υπερέβη τα όρια». Αυτή η εφημερίδα αποδίδει την ευθύνη στους επαναστάτες. Δημοσιεύονται και προσωπικές μαρτυρίες Χιωτών που σώθηκαν. Κάποιος αναφέρει ότι καθημερινά έρχονται από την Ασία στο νησί πλήθος Τούρκων για να λεηλατήσουν. Για τον αριθμό των θυμάτων αναφέρονται διάφορες πληροφορίες. Λεπτομερέστερες πληροφορίες προέρχονται από το Λονδίνο. Κατ’ αυτές, πριν από τη σφαγή οι κάτοικοι της Χίου ήταν 110.000 εκ των οποίων επιβίωσαν 20.000. Από τις 90.000 απώλειες οι 45.000 πωλήθηκαν ως δούλοι, αφού την 25 Μαΐου είχαν καταγραφεί στα κατάστιχα του τελωνείου ότι είχαν πληρωθεί τα τέλη εξόδου για 41.000 άτομα. Οι υπόλοιποι 25.000 εξοντώθηκαν. Από τους 20.000 που επέζησαν οι 5.000 απουσίαζαν από το νησί κατά την εξέγερση και 16.000 κατέφυγαν στα Ψαρά, τη Σμύρνη και αλλού. Η Spectateur Oriental εκτιμά τον αρχικό πληθυσμό του νησιού σε 120.000 κατοίκους. Πληροφορίες αναφέρουν και εκτελέσεις Χιωτών που βρέθηκαν στην Κωνσταντινούπολη, των οποίων οι περιουσίες δημεύτηκαν και τα μέλη των οικογενειών πουλήθηκαν ως δούλοι. Στη Journal du Commerce δημοσιεύεται κατάλογος ονομάτων 207 Χίων εμπόρων που εκτελέστηκαν. Τον κατάλογο κατέγραψε έμπορος της Φλωρεντίας μετά από αίτηση γαλλικών, ιταλικών και γερμανικών εμπορικών οίκων που είχαν συναλλαγές με τους Χιώτες εμπόρους.
Η ανατίναξη της τουρκικής ναυαρχίδας εκλαμβάνεται στον ευρωπαϊκό τύπο σαν εκδίκηση και ένδειξη ηρωισμού. Η All. Zeitung γράφει ότι «η ιστορία θα καταστήσει γνωστόν εις τας επομένας γενεάς το θάρρος των Ελλήνων ναυτικών».[13]

H περιγραφή ενός επιζήσαντα

Τη σφαγή της Χίου περιέγραψε σαν αυτόπτης μάρτυρας ο Χριστόφορος Πλάτωνος Καστάνης (γ. 1814). Αρχικά συνελήφθη από τους Τούρκους και πουλήθηκε ως σκλάβος. Δραπέτευσε και κατέφυγε στο Ναύπλιο όπου βρήκε βοήθεια από τον φιλέλληνα Χάου ο οποίος τον πήρε μαζί του στις ΗΠΑ. Ο Καστάνης επέστρεψε προσωρινά στην Ελλάδα όπου έλαβε πολύ καλή μόρφωση από δασκάλους όπως ο Ν. Βάμβας. Το 1851, στις ΗΠΑ εξέδωσε βιβλίο με την ιστορία της Επανάστασης στη Χίο και την περιπέτειά του με τον τίτλο "The Greek exile, or a narrative of the captivity and escape of Christoforus Plato Castanis ...".[14] Το βιβλίο, μαζί με άλλες εργασίες του Καστάνη, μεταφράστηκε στα ελληνικά με τον τίτλο "Ο Έλληνας εξόριστος".[15]

Αντίκτυπος

Η είδηση της σφαγής της Χίου συγκλόνισε την ευρωπαϊκή κοινή γνώμη, η στάση της οποίας μεταστράφηκε απέναντι στην ελληνική επανάσταση και πλέον υπήρξε θετική. Μετά το γεγονός αυτό το φιλελληνικό κίνημα φούντωσε και σημαντικός αριθμός Ευρωπαίων φιλελλήνων έσπευσαν στην επαναστατημένη Ελλάδα για να ενισχύσουν τα ελληνικά στρατιωτικά σώματα. Σημαντική επιρροή άσκησε το γεγονός σε Ευρωπαίους καλλιτέχνες. Εμπνευσμένος από την σφαγή της Χίου ο Ευγένιος Ντελακρουά ζωγράφισε τον ομώνυμο πίνακα που εκτέθηκε στο Παρίσι και έπαιξε σημαντικό ρόλο στην ευαισθητοποίηση της γαλλικής κοινής γνώμης για τον επαναστατικό αγώνα των Ελλήνων. Το 2009, ένα αντίγραφο του πίνακα εκτέθηκε στο τοπικό Βυζαντινό μουσείο της Χίου. Πρόκειται για ένα από τα καλύτερα αντίγραφα του έργου, με έτος δημιουργίας το 1919 (Ε. Ιωαννίδης) και εκτελέστηκε με εντολή του Γεωργίου Παπανδρέου που εκείνη την περίοδο εκτελούσε χρέη Γενικού Διευθυντή Νήσων Αιγαίου. Ακόμα ένα εκτίθεται στο Εθνικό Ιστορικό Μουσείο στην Αθήνα σε μικρότερη κλίμακα (Λ. Κογεβίνας) και ένα στη Σχολή Καλών Τεχνών της Πράγας.

Η εκδίκηση του Κανάρη 

Ο ελληνικός στόλος ήταν πολύ μικρότερος από τον οθωμανικό και δεν μπορούσε να τον αντιμετωπίσει σε μάχη. Γι' αυτό το λόγο πάρθηκε η απόφαση από τους Έλληνες να εκδικηθούν την καταστροφή της Χίου με πυρπολικά. Ο Κωνσταντίνος Κανάρης από τα Ψαρά και ο Ανδρέας Πιπίνος από την Ύδρα κατόρθωσαν με τα πυρπολικά τους να μπουν μέσα στο λιμάνι της Χίου, τη νύχτα της 6ης Ιουνίου (1822), όταν οι Τούρκοι γιόρταζαν το Μπαϊράμ και συμποσίαζαν στα πλοία τους. Ο ναύαρχος Καρά Αλής είχε καλέσει στη ναυαρχίδα τους αξιωματικούς του στόλου για ολονύχτιο γλέντι.

 
Η πυρπόληση της τουρκικής ναυαρχίδας από τον Κανάρη (πίνακας του Νικηφόρου Λύτρα)

Ο Κανάρης κατόρθωσε να γαντζώσει το πυρπολικό του στη ναυαρχίδα και να του βάλει φωτιά. Ο Πιπίνος το κόλλησε στην υποναυαρχίδα, αλλά δεν το γάντζωσε καλά, αυτό ξεκόλλησε και παρασυρόμενο από τον αέρα κάηκε χωρίς να κάνει ζημιά. Όμως το πυρπολικό του Κανάρη μετέδωσε τη φωτιά στη ναυαρχίδα και γρήγορα πήρε φωτιά η μπαρουταποθήκη της, τινάζοντας τη ναυαρχίδα στον αέρα. 2.000 Τούρκοι βρήκαν το θάνατο μεταξύ των οποίων και ο ίδιος ο αρχηγός του στόλου, ο Καρά Αλή, ο οποίος χτυπημένος από ένα καμένο κομμάτι καταρτιού μπήκε σε μία βάρκα και ξεψύχησε μόλις έφτασε στην ακτή. Το κατόρθωμα αυτό ενθουσίασε την Ελλάδα και όλο τον κόσμο και ενέπνευσε πολλούς σημαντικούς ξένους λογοτέχνες.

Παραπομπές

  1.  Σιμόπουλος Κυριάκος, "Πώς είδαν οι ξένοι την Ελλάδα του 21", τ. Β', σ. 67 κ.ε.
  2.  Vahakn N. Dadrian, Warrant for Genocide: Key Elements of Turko-Armenian Conflict σελ. 153, New Brunswick: Transaction Publishers (1999) ISBN 1560003898
  3.  Σιμόπουλος, Β', 69. Παραπέμπει και στο Σταματιάδης Επαμ., "Σαμιακά", 1881 Β', σ. 188.
  4.  Σιμόπουλος, Β', 70.
  5.  Σιμόπουλος, Β', σ. 71-73.
  6.  William St. Clair, That Greece Might Still Be Free, The Philhellenes in the War of Independence σελ. 79, Λονδίνο: Oxford University Press (1972) ISBN 0192151940
  7.  Paul F. Shupp, "Review: Argenti, Philip P. The Massacre of Chios", Journal of Modern History 5 (3): 414 (1933) JSTOR 1875872
  8.  «Η Ιστορία της Χίου: Επανάσταση – Σφαγή της Χίου(1821 – 1822)». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 28 Δεκεμβρίου 2011. Ανακτήθηκε στις 26 Μαρτίου 2011.
  9.  «Massacre at Chios». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 13 Απριλίου 2010. Ανακτήθηκε στις 28 Ιουνίου 2011.
  10.  Christopher Long (1998-1999): The Massacres of Chios, Events & Massacres of 1822
  11.  Απομνημονεύματα πολιτικά του Βαχίτ πασά πρέσβεως εν Παρισίοις τω 1802, Ρεΐζ Εφέντη τω 1808 και Τοποτηρητού της Χίου τω 1822. Εν Ερμουπόλει Σύρου :Τύποις Γ. Μελισταγούς Μακεδόνος, 1861, σελ. 81.
  12.  Σιμόπουλος Κυριάκος, "Πώς είδαν οι ξένοι την Ελλάδα του 21", έκδοση 2004, τ. Β', σ. 134-140.
  13.  Χιακή Επιθεώρησις, τ. 2, 1964, τεύχος 6, σελ. 167-182. Αναδημοσιεύεται στο Δημάκης Δ. Ιωάννης, Φιλελληνικά, εκδόσεις Καρδαμίτσα, Αθήνα, 1992, κεφάλαιο «Τα δραματικά γεγονότα της Χίου του 1822 δια μέσου των στηλών του γαλλικού τύπου της εποχής», σελ. 29-48.
  14.  The Greek exile; or, A narrative of the captivity and escape of Christophorus Plato Castanis, during the massacre on the island of Scio, by the Turks, together with various adventures in Greece and America. Philadelphia, Lippincott, Grambo, & co. 1851
  15.  Μαρία-Ελευθερία Γιατράκου, πρόλογος στο βιβλίο "Ο Έλληνας εξόριστος" του Χρ.Πλ.Καστάνη, μετάφραση Χρήστου Γ. Γιατράκου, έκδοση "Επικοινωνίες Α.Ε.", 2001.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

Πηγές

Πηγή: https://el.wikipedia.org/ 

Συμβολή στον εορτασμό της επετείου των 200 χρόνων της Επανάστασης του 1821. – Το καριοφίλι και το γρόσι ΙΙ. – Έμποροι και εμπορικές συντροφίες στον Πύργο κατά τη δεκαετία του 1820. – Ένα ανέκδοτο ναυλοσύμφωνο με τον έμπορο Salvatore Gambin

Ιστορία

του Διονύση (Σάκη) Τραμπαδώρου

 

Το πρώτο χρονολογικά έγγραφο το οποίο αφορά σύσταση εμπορικής συντροφίας στην περιοχή του Πύργου είναι αυτό που δημοσιεύει ο Χρυσανθακόπουλος, με ημερομηνία 1η Μαρτίου 1797, και, συγκεκριμένα, τη σύσταση συντροφίας μεταξύ του Γιάννη Μοσχούλα και του Γιωργάκη Αυγερινού.

Το έγγραφο υπογράφεται ως εξής: «γιανις μοςκουλας βεβεονο», «σταθις πατρινος μαρτιρο», «δοκτωρ νικολαος σισινης μαρτυρο», ενώ στο πίσω μέρος της επιστολής αναφέρεται η εξής φράση: «μολογία τοῦ κυρ γιανη μουσκοῦλα»[1].

Οι έμποροι και οι επωνυμίες των εμπορικών συντροφιών που δραστηριοποιήθηκαν κατά τη δεκαετία του 1820, στον Πύργο, είναι οι εξής: Σαλβατόρος Γαμπής (Salvatore Gambin) Μαλτέζος, Βασίλειος Ιωάννου και Παναγιώτης Κανελλόπουλος, Βασίλειος Ιωάννου και Συντροφία,  Παναγιώτης Καννελόπουλος και Συντροφία, Πέλυτον Πελτράν, Μιχαήλ Στεμ(ν)ιτζιώτης (Σπετσιώτης), Μιχαήλ Στεμ(ν)ιτζιώτης και Συντροφία (Σπέτσες), Κωνσταντίνος Κεραμιδόπουλος[2] (Πύργιος), Αναγνώστης Ζαφειρόπουλος και Συντροφία (το όνομα αυτό το βρίσκουμε και σε βιβλίο του Β. Κρεμμυδά, ως σύγαμβρο του Αντώνη Σαλβαρά[3]) Γρηγόρης Κυριακόπουλος (Πύργιος) και Δημήτριος Κασκαντέρος (σύντροφοι), Σπυρίδωνας και Αναστάσιος Χέλμης (Ζακύνθιοι), Γαβρίλης και Γερόλυμος Μακρής (Κεφαλλήνες), Χρήστος Δαραλέξης (Πύργιος), Ιωάννης Καρυτινός, Νικόλαος Σταματόπουλος (κάτοικος Λευκάδας), Ιωάννης Αναγνώστου, Παύλος Μιχαλίτζης, Νικόλαος Γιοβάνης (Γαλαξιδιώτης) Κωνσταντίνος Πατρινός (Σπετσιώτης), Αναστάσιος Ι. Λεονταρίτης (Πύργιος) Διονύσιος Χατζηγιάννης - Μητρόπουλος (Πύργιος). και Δημήτριος Λαμπίκης Καραντζάς, «Βυζάντιος» όπως αναφέρει στα έγγραφα, δηλαδή Κωνσταντινουπολίτης

Ενδεχομένως, κάποιοι από αυτούς να ήταν και ναυτικοί, όπως οι Σπυρίδωνας και Αναστάσιος Χέλμης και Νικόλαος Γιοβάνης.

Έρευνα - σταχυολόγηση – μεταγραφή: Διονύσης (Σάκης) Τραμπαδώρος

Χαρακτηριστικά του εγγράφου: Τυπικό δείγμα συμβολαίου που εξάγεται από το Μνημονείο του Πύργου επί Κουβαρά, εύκολο στην κατανόηση, γενικώς, αλλά με δυσκολίες στην ακριβή απόδοση.

Παρουσίαση εγγράφου

Συμφωνητικό ναύλωσης πλοίου, Δημόσιος Μνήμων Πύργου Στέλιος Α. Κουβαράς, α/σ 144/4 Δεκεμβρίου 1829/Πύργος Ηλείας.

Συμφωνητικό ναύλωσης του πλοίου «Παναγία Παντοχαρά», με σημαία του Ιονίου Κράτους, μεταξύ του πλοίαρχου Σπύρου Βλαστού, Ζακυνθίου και του Σαλβατόρου Γαμπή (Salvatore Gambin), Μαλτέζου.

Ο Salvatore Gambin, παρ΄ ότι Μαλτέζος στην καταγωγή, είχε πολιτογραφηθεί ως Ζακύνθιος, με βάση την νομοθεσία του Ιονίου Κράτους για τους ξένους, οι οποίοι όταν πληρούσαν κυρίως το κριτήριο του χρόνου μόνιμης διαμονής στα Επτάνησα, θεωρούντο πολίτες του Κράτους αυτού.

Σκοπός την ναύλωσης ήταν η μεταφορά μουλαριών και αλόγων από το Κατάκωλο ἢ τον Κόρακα ἢ το Πυργί (υποτυπώδη λιμάνια της περιοχής του Πύργου εκείνη την εποχή) στη Ζάκυνθο.

Για το Κατάκωλο δεν χρειάζεται να πούμε που τοποθετείται, παρ΄ότι το Κατάκωλο εκείνης της εποχής ελάχιστη σχέση έχει με το σημερινό, από την άποψη της τοπογραφίας. Για τον Κόρακα παρ΄ότι υπάρχει και η άποψη ότι πρόκειται για τον σημερινό Άγιο Ανδρέα, εμείς πιστεύουμε, βάση έγγραφων μαρτυριών, ότι πρόκειται για την ευρύτερη περιοχή της σημερινής παραλίας του Κόρακα, στο Κορακοχώρι, ενώ για το σκάλωμα του Πυργίου δεν υπάρχει αμφιβολία ότι τοποθετείται στην περιοχή του Αγίου Ηλία Πύργου.

Το ναυλοσύμφωνο υπογράφουν οι Κυριαζής Βλαχοχρήστος παρακαλεστός από τον Σπύρο Βλαστό και ως μάρτυρες, οι Γιώργης Λιθαράς και Νικόλαος Παυλόπουλος.

Όπως έχουμε αναφέρει σε άλλο δημοσίευμα η λέξη «παρακαλεστός» στα συμβόλαια εκείνης της εποχής σήμαινε τον άνθρωπο που υπέγραφε αντί του εκάστοτε αγράμματου συμβαλλομένου.

Επίσης, στο ναυλοσύμφωνο υπάρχει η έκφραση «αρμόδιος καιρός», που σημαίνει ο κατάλληλος καιρός, οι κατάλληλες καιρικές συνθήκες.

Μνεία ακόμη γίνεται και στα «δίστηλα τάλιρα», ένα από τα νομίσματα της εποχής, στα οποία έχουμε αναφερθεί.

Το όνομα του πλοίου, «Παναγία Παντοχαρά» ήταν και είναι, μέχρι και σήμερα ακόμη, πολύ συνηθισμένο για σκάφη ζακυνθιακής ιδιοκτησίας.

 

Αρχή εγγράφου

Αῤ:144: Τῶ χιληοστὸν ὁκτακοσιοστὸν ἡκοστὸν ἓνατον τῆ τετάρτη τοῦ Δικεμβρίου τοῦ Μηνὸς ἐν Πύργω, ἐπαρισυάσθησαν προσοπικὸς ἐν τῶ ἡμετέρον γραφεῖον τοῦ Δημοσίου Μνήμωνος τῆς ἐπαρχίας ταῦτης παρόντων τῶν κάτοθεν ἁξιοπήσθων μαρτύρων ἀπὸ τὸ ἒν μέρος ὁ Κύριος Πλύαρχος Σπύρος Βλαστὸς τοὺ ἰωάνη Ζακίνθηος, καὶ ἐκ τοῦ ἐτέρου ὁ Κύριος Σαλβατόρος Γαμπὶς ποτὲ ἰωάνη Μαλτέζος, τὰ ὁποῖα μέροι φανερώνουν καὶ ὁμολογοῦν ὃτι ἐσυμφόνισαν, ὁς ἀκολουθὰ.

ὁ ῥυθὴς κύριος Βλαστὸς τὴν σύμερον δήδη εἰς Ναύλον τὸ πλήοντου ὁνομαζόμενον ἡ Παναγία Παντοχαρὰ μὲ συμέα ἐπτανίσηαν πρὸς τὸν ἐδὸ παρὸντα Κήριον Σαλβατόρον, ὑποσχόμενος νὰ μεταφέρη ἀπὸ τὴν σκάλα τοῦ Κώρακα ἡ κατάκολου, ἡ Πυργή εἰς Ζάκυνθω μουλάρια σαράντα καὶ τρία ἂλογα τὰ ὁποῖα ἀμέσος ὁποῦ εὐγάλη τὸ καικηὸντου ἀπὸ τὸν ποταμὸν τοῦ Μορέος ὑπόσχεται νὰ ἡπάγη εις ἐκίνην τὴν σκάλαν μόνον ἀπὸ ταῖς ἀνωηριμέναις, καὶ νὰ βὰλη ὃσα μουλάρια ἢθελε δυνιθῆ καὶ χορὶς ἀναβολὴν κεροῦ νὰ ἁναχορίση διὰ Ζάκινθο, καὶ ευγαζων ταύτα ἒξω ἀμέσος νὰ ἁναχορίση ἒχοντας τὸν γκερὸν ἀρμόδιον* καὶ νὰ ἐπιστρέψη εἰς τό αὐτὸν σκάλομα νὰ φορτόση τὰ ἀποληοθὲν ἡ ὃσα ἡμπορέση, καὶ ἐνενὶ λόγο νὰ τὰ κουβαλήση ὃλα εἰς Ζάκινθο χωρὶς νὰ ἡμπορέση ὃ ῥυθὴς πλίαρχος νὰ κυτάξι ἂλην του δουλιὰν ἐὰν πρότον δὲν κάμη τὴν ὁλόκληρον μετακόμησιν τῶν ῥυθέντων ζόον, διὰ τὰ ὁποῖα ὑπόσχεται ὁ Ναυλοτὴς Κύριος σαλβατόρος νὰ πλυρόση διὰ ναύλον τάλιρα δίστηλα* δίο |απ’τὰ φορτοια|διὰ τὸ κάθε ζώον, ἂν κατὰ περίστασις ἢθελε ἀκολουθήση καμίαν ἀτυχίαν ζώου νὰ εἶναι διὰ λογαριασμὸν τοῦ Νικοκίρη αὐτῶν, ὑπόσχεται ὁ πλύαρχος [[ὑπόσχεται]] νὰ μετακομήση τοὺς ἀνθρόπους τοὺ ναυλοτοῦ εἰς Ζάκινθο χορὶς Ναῦλον οὓτος ὑπόσχονται νἀ βαστάξουν στέρεας καὶ ἁμετάτρεπτας τᾶς ἁνοηριμένας συνθίκας καὶ ὃποιος ἀπὸ τὰ ῥυθέντα μέροι ἣθελε λύψη νὰ ὑπόσχεται εἰς ὃλας τὰς ἐπυζιμηόσοις καὶ ἐπυδῆ ὁ ῥυθὴς πλύαρχος δὲν ἰξεύρη γράμματα ὑπογράφη ἃλος διὰ αὐτὸν.-

Κυριαζῆς Βλαχωχρίστος παρακαλεστος ἀπὸ τὸν ανωθεν πληαχον σπιρον βλαστον επιδι ὂτι δεν ηξερι υπογραψη

Salvatore Gambin

γηωργῆς ληθαρᾶς μαρτηρω

νηκόλαος παβλόπουλος μαρτυρὸ

 

                                                                                                     ὁ Δημόσιος Μνήμων

 

                                                                                                      Στέλιος Α: Κουβαρὰς

 

 Τέλος εγγράφου

 

 

[1]Γεώργιος Αριστείδου Χρυσανθακόπουλος, Η Ηλεία επί Τουρκοκρατίας, Ιδιωτική έκδοση, Εν Αθήναις 1950, σελ. 83.

[2]Βρήκαμε το επώνυμο στα Μητρώα Αρρένων του Δήμου Πύργου.

[3]Βασίλης Κρεμμυδάς, Το καριοφίλι και το γρόσι. Στεριανές οικονομικές πραγματικότητες στη νότια Πελοπόννησο (1750-1850), Ιστορικό Αρχείο-Πολιτιστική Συμβολή της Εμπορικής Τράπεζας της Ελλάδος, Αθήνα 2004, σελ. 91.

 

 

Προτεινόμενο βιβλίο - Κώστας Κωστής, "Τα κακομαθημένα παιδιά της Ιστορίας" - Η διαμόρφωση του νεοελληνικού κράτους, 18ος - 21ος αιώνας, Πατάκης, Αθήνα 2018

Ιστορία

Παρουσίαση

Ο βασικός άξονας γύρω από τον οποίο στρέφεται το παρόν βιβλίο είναι η μετατροπή μιας μικρής επαρχίας της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας σε ένα σύγχρονο ευρωπαϊκό κράτος. Από ορισμένες απόψεις τα προβλήματα που προέκυψαν κατά τον σχηματισμό του σύγχρονου ελληνικού κράτους θα μπορούσαν να εξομοιωθούν με τα αντίστοιχα προβλήματα που απαντώνται αυτή τη στιγμή στις προσπάθειες του δυτικού κόσμου να επιβάλει το δικό του πολιτικό και πολιτισμικό μοντέλο σε κοινωνίες ξένες, αν όχι εχθρικές προς αυτό. Το γεγονός ότι οι Έλληνες του 19ου και 20ού αιώνα είναι χριστιανοί, ενώ οι κοινωνίες που αποτελούν σήμερα αντικείμενο πειραματισμού της Δύσης μουσουλμανικές, μικρή σημασία έχει στον βαθμό που και οι δύο αντιμετωπίστηκαν ή αντιμετωπίζονται, ρητά ή όχι, ως πεδία εκπολιτισμού και σε καμιά περίπτωση ως ισότιμοι εταίροι του πολιτικού εγχειρήματος στο οποίο αποδίδεται, μάλλον άκριτα, ο όρος εκσυγχρονισμός. Εξάλλου ο χριστιανισμός των Ελλήνων δεν έπαψε ποτέ να αντιπροσωπεύει το σχίσμα, δηλαδή μια ιδιαιτερότητα σε σύγκριση με τις δυτικοευρωπαϊκές αντιλήψεις, όχι πάντοτε συμπαθή και ακόμη λιγότερο κατανοητή.
Ωστόσο, σε μια τέτοια σύγκριση υφίσταται μια διαφορά που δεν μπορεί να αγνοηθεί. Αντικείμενο του βιβλίου είναι η Ελλάδα και οι Έλληνες και αυτή η -εθνικού χαρακτήρα πλέον- κατηγορία εκ των πραγμάτων συνειρμικά αναφέρεται σε ό,τι οι Δυτικοευρωπαίοι θεωρούν θεμέλια του πολιτισμού τους. Από την άποψη αυτή μπορεί εύκολα να ερμηνευθεί η ιδιαίτερη, ως έναν βαθμό τουλάχιστον, μεταχείριση που έτυχαν εκ μέρους της Δύσης οι πληθυσμοί εκείνοι που δεν εξεγέρθηκαν απλώς εναντίον της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας στο όνομα του χριστιανισμού, αλλά επικαλέστηκαν μέσω του ονόματός τους μία σύνδεση με ένα παρελθόν, στο οποίο η Ευρώπη βλέπει τις ρίζες της δικής της ταυτότητας. Πρόκειται για μία αντίληψη που ανακαλείται πολύ συχνά από όλους όσοι θέλουν να υποστηρίξουν ή να πολεμήσουν τις εξεζητημένες συχνά επιλογές των Ελλήνων και που κατά τον 19ο αιώνα θα τους προσδώσει από τους Ευρωπαίους τον χαρακτηρισμό των "κακομαθημένων παιδιών της Ιστορίας". (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

Περιεχόμενα

ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΙΝΑΚΩΝ
ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΔΙΑΓΡΑΜΜΑΤΩΝ
ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ
ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΣΤΗ ΝΕΑ ΕΚΔΟΣΗ
ΠΡΟΛΟΓΟΣ
1. Η Αυτοκρατορία μετασχηματίζεται (18ος αιώνας-1821)
Η αριστοκρατία των Ρωμιών
Μια νέα εκκλησιαστική ιεραρχία
Τοπικές ηγεσίες
Εμπορικές ελίτ
Μεταρρυθμιστές
Μεταρρυθμίσεις
Συγκλίσεις
2. Ο Πόλεμος της Ανεξαρτησίας (1821-1832)
Φιλική Εταιρεία
Πόλεμοι
Στρατός και στόλος
Πολιτική
Διεθνές πλαίσιο
Καποδίστριας
Ιδιομορφίες
3. Οι Βαυαροί στην Ελλάδα (1833-1843)
Το Βασίλειο...
...των χωρικών
Το μονοπώλιο της έννομης βίας
Το μονοπώλιο της πνευματικής βίας
Διανοητική πειθαρχία
Η δικαιοσύνη του βασιλιά
Μεγάλες φιλοδοξίες, μικρές δυνατότητες
4. Ο Όθωνας και οι Έλληνες (1844-1862)
Το Βασίλειο της Μεγάλης Ιδέας
Συνταγματική διαφθορά
Η φυσιογνωμία του κράτους
Αποστραγγιστική μηχανή
Αγώνας για τη γη
Εκκλησιαστικές προσαρμογές
Μεγάλες προσδοκίες
5. Οι Έλληνες μεταξύ τους (1863-1880)
Ο θρίαμβος των προυχόντων
Δεδηλωμένη
Από τη Μεγάλη Ιδέα στο Πρότυπο Βασίλειο
Παραμορφώσεις
Αργοί μετασχηματισμοί
Πόλεις
Από την υγεία του κράτους στην πειθαρχία της υγείας
Αβεβαιότητα
6. Φυγή προς τα εμπρός (1881-1897)
Δικομματισμός
Εποχή Βίσμαρκ
Ένας σύγχρονος στρατός χωρίς μεγάλο κόστος
Δρόμοι, σιδηρόδρομοι και λιμάνια
Ένοπλη επαιτεία και εκλογική μεταρρύθμιση
Εθνικά σύμβολα, συμφέροντα και διεκδικήσεις
Αδιέξοδες πολιτικές
Το τέλος της δεκάτης
Ήττα
7. Απροσδόκητες εξελίξεις (1898-1913)
Πολιτική αποτελμάτωση
Ανάκαμψη και δυσαρέσκειες
Νέες αστικές ιεραρχίες
Απομόνωση
Η δικαίωση του Τρικούπη
1909
Εκπαίδευση και διανοούμενοι
Ανορθωτική προσπάθεια
8. Νέα Ελλάδα (1914-1923)
Συλλογική μνήμη
Εθνικός Διχασμός
Ο στρατός χειραφετείται
Οικονομική κατάρρευση
Κοινωνικές αντιπαραθέσεις
Εθνοτικές συγκρούσεις
Αγροτική μεταρρύθμιση
Η βία [ξανά] στην πολιτική
9. Κοινοβούλιο και δικτατορία (1924-1940)
Δημοκρατία
Μια άλλη Ελλάδα
Πρόσφυγες
Δύσκολα χρόνια
Η Μεγάλη Τετραετία
Κρίση
Δικτατορία
Κοινοβούλιο και δικτατορία
10. Πόλεμοι (1941-1949)
Ιταλία
Γερμανία
Κατοχή
Αντιστάσεις
Μέση Ανατολή
Απελευθέρωση
Η Εποχή της Βάρκιζας
Ο αγώνας των βουνών
Νέα πρότυπα, ίδιες πραγματικότητες
11. Αντικομμουνιστικό κράτος (1950-1974)
Από το κέντρο στη δεξιά
Το υπόβαθρο της πολιτικής ζωής
Παπάγος
Καραμανλής
Οικονομία και κοινωνία σε μετασχηματισμό
Από την Ένωση Κέντρου στο πραξικόπημα
Δικτατορία
Κράτος σε συνθήκες Ψυχρού Πολέμου
12. Στην Ευρώπη (1974-2007)
Μετάβαση
Το ευρωπαϊκό όραμα
Αλλαγή
Πολώσεις
Στην Ευρώπη
Η "ελληνική ασθένεια"
Κατάρρευση
13. Κρίση (2007-;)
Το πρόβλημα
Οι συνιστώσες του προβλήματος
Μνημόνια 1-2
Το πολιτικό σύστημα αντιστέκεται
Τόσο πολύ κακό σε τόσο λίγο διάστημα
 

Συζήτηση στην Παπαχριστοπούλειο Βιβλιοθήκη Αμαλιάδας για το βιβλίο του Δημ. Κανελλόπουλου "Ο Θάνατος του Αστρίτη"

Πολιτισμος

Η Λέσχη Βιβλίων Αμαλιάδας σχολιάζει διαδικτυακά το βιβλίο του Δημήτρη Κανελλόπουλου "Ο Θάνατος του Αστρίτη" εκδόσεις Κίχλη. Στις 31 Μαρτίου 2021, 19.00-20.00, στη σελίδα των Φίλων της Παπαχριστοπουλείου Βιβλιοθήκης (

https://www.facebook.com/groups/papahristopouleios/?multi_permalinks=4192821144115811

 ) θα δημιουργηθεί ένα "Δωμάτιο"(Room), θα εμφανιστεί σχετική ενημέρωση στις "Ειδοποιήσεις" σας(το εικονίδιο με το καμπανάκι πάνω δεξιά) και πατώντας εκεί θα μπορείτε να μπείτε ελεύθερα και να παρακολουθήσετε τη συζήτηση είτε έχετε διαβάσει το βιβλίο είτε όχι.

Μικρά Ιστορικά - Ο Καποδίστριας επισκέπτεται τον Πύργο και άλλα

Ιστορία

του Διονύση (Σάκη)  Τραμπαδώρου

 

Με το ψήφισμα Ι΄ της 13 Απριλίου 1828 και τον αριθμό κυβερνητικής πράξης 1698 ορίζεται το Γ΄ τμήμα, της Ήλιδος (η οποία αποτελείται από τις επαρχίες Πύργου και Γαστούνης) και ο Πύργος ορίζεται πρωτεύουσά της1.

Ως Έκτακτος Επίτροπος της επαρχίας Ήλιδος ορίζεται ο Κερκυραίος γιατρός, Σπυρίδων Καλογερόπουλος2.

Στις 15 Απριλίου 1829, ο Καποδίστριας επισκέπτεται τον Πύργο. Την υποδοχή του Κυβερνήτη περιγράφει ο Γάλλος Charles Lenormant, ο οποίος ήταν μέλος της Γαλλικής Επιστημονικής Αποστολής.

Στο έργο του Beaux Arts et Voyages αναφέρεται, εκτός από την υποδοχή του Κυβερνήτη, και στην κατεστραμμένη πόλη και στην εμπορική της κίνηση.

Συγκεκριμένα, αναφέρει ότι το παζάρι της πόλης που μόλις γεννιόταν, αποτελείτο από σαράντα καταστήματα3.

Στα τέλη του 1828, και στις αρχές του 1829, γίνεται και η εισαγωγή στην Ηλεία της καλλιέργειας της πατάτας, γεγονός για το οποίο είχε οριστεί υπεύθυνος ο ειδικός γεωπόνος Χριστόφορος Κρατερός.

Η καλλιέργεια αυτού του προϊόντος προσέκρουσε στην καλλιέργεια της σταφίδας4.

Η προσπάθεια διοικητικής οργάνωσης στην Ηλεία συνεχίζεται5, ενώ Έκτακτος Επίτροπος Ήλιδος ορίζεται, σύμφωνα με την Γενική Εφημερίδα της Ελλάδος αρ. 60 της 31ης Αυγούστου 1829, ο Παν. Αναγνωστόπουλος, αντί του Σπυρίδωνα Καλογερόπουλου6.

Στις 19 Απριλίου 1830 δημοσιεύεται στη Γενική Εφιμερίδα της Ελλάδος αρ. φύλλου 31, η δημοπράτηση των δημοσίων αλυκών των Λεχαινών και της λίμνης Μουριάς στον Πύργο, δημοπράτηση που επαναλήφθηκε στις 24-27 Απριλίου του 18327.

 

1 Γεώργιος Δ. Δημακόπουλος, Ο Κώδιξ των Ψηφισμάτων της Ελληνικής Πολιτείας Α΄1828-1829, Ανάτυπον εκ της επετηρίδος του Κέντρου Ερεύνης της Ιστορίας του Ελληνικού Δικαίου της Ακαδημίας Αθηνών, τομ. 14 (1967), Έν Αθήναις 1970, σελ. 46.

2 Βύρων Δάβος, Στον Πύργο και στην Ηλεία του 1821-1930, Ιδιωτική έκδοση, Πύργος 1985, σσ. 17-18.

3 Κυριάκος Σιμόπουλος, Πως είδαν οι ξένοι την Ελλάδα του ΄21, 1826-1829, Τόμος τέταρτος, Αθήνα 1984, σελ. 544.

4 Βύρων Δάβος, Στον Πύργο και στην Ηλεία του 1821-1930, Ιδιωτική έκδοση, Πύργος 1985, σελ. 20.

5 Στη Γενική Εφημερίδα της Ελλάδος αρ. 79, της Τετάρτης 1 Οκτωβρίου 1830, δημοσιεύονται επιστολές κατοίκων της Γαστούνης και του Πύργου, σχετικά με το ζήτημα του πρίγκηπα Λεοπόλδου.

Ανάμεσα στα ονόματα των κατοίκων της επαρχίας του Πύργου που υπογράφουν μπορούμε να διακρίνουμε αυτά του Εκτάκτου Επιτρόπου Π. Α. Αναγνωστόπουλου, του προέδρου του Πρωτόκλητου δικαστηρίου Ήλιδος Ι. Μ. Μαυρογορδάτου, του συνδικαστή Χ. Αυγερινού, του Γενικού Αστυνόμου Ήλιδος Ι. Μανιατόπουλου, του Δημοσίου Μνήμονα Στ. Α. Κουβαρά, του Α. Δ. Παπασταθόπουλου, του Κ. Γιαννόπουλου, του Π. Λεονταρίτη, των Θ. και Ν., Τζαβάρα, του Χ. Γ. Μητρόπουλου (Χατζηγιάννη Μητρόπουλου), του Χ. Ζαραλέξη (Δαραλέξη), και των Επαρχιακών Δημογερόντων Πύργου Π. Α. Γκίκα, Μ. Γιαννόπουλου, Α. Σταϊκόπουλου, Α. Φωτόπουλου, Στ. Μανωλόπουλου και του Γραμματέα της Δημογεροντίας Ι. Μιχαήλ. Η επιστολή έχει ημερομηνία 10 Αυγούστου 1830.

Επίσης, βρίσκουμε έγγραφο της Δημογεροντίας του Πύργου στην Γενική Εφημερίδα της Ελλάδος αρ. 4, της 16ης Ιανουαρίου 1832, υπογεγραμμένο από τους Μ. Γιαννόπουλο, Α. Σταϊκόπουλο και Στ. Μανωλόπουλο (σημείωση υπογράφοντος).

6 Βύρων Δάβος, Στον Πύργο και στην Ηλεία του 1821-1930, Ιδιωτική έκδοση, Πύργος 1985, σελ. 21.

7 Βύρων Δάβος, όπ. π., σσ. 22, 28.

Πηγή εικόνας: in.gr 

Η ηρωική έξοδος του Μεσολογγίου στις 10 Απριλίου 1826 – Η πείνα των πολιορκημένων

Ιστορία

10 Απριλίου 1826: Η ηρωική έξοδος των υπερασπιστών του Μεσολογγίου, όταν τελείωσαν όλες οι τροφές, τα ζώα και τα χόρτα. Οι πολιορκημένοι κυνηγούσαν ακόμα και ποντίκια, ενώ υπήρξαν κρούσματα νεκροφαγίας.

Πηγή, περισσότερα στο https://www.in.gr/2021/04/10/life/iroiki-eksodos-tou-mesologgiou-stis-10-apriliou-1826-peina-ton-poliorkimenon/ 

Φανταστικός διάλογος με τον Αλή Πασά - Εάν δεν έκανα εγώ αποστασία αλλά και άλλοι Σκιπιτάρηδες , ακόμα και Οθωμανοί, δεν θα πετύχαινε η Επανάσταση

Ιστορία

Βασίλης Νιτσιάκος

-Αλή, ήρθα εδώ στο Τεπελένι να σε βρώ, στον τόπο που σε γέννησε…

Πηγή, περισσότερα στο https://www.in.gr/2021/04/05/apopsi/fantastikos-dialogos-ton-ali-pasa/ 

Προτεινόμενο βιβλίο - Μαργαρίτης Γιώργος, Ενάντια σε φρούρια και τείχη - Μια μικρή εισαγωγή για την ελληνική επανάσταση, Διόπτρα, Αθήνα 2020

Ιστορία

Σύνοψη του βιβλίου "Ενάντια σε φρούρια και τείχη "

 

Η ιστορία ξεκίνησε με μια Εταιρεία, η οποία εμπνεύστηκε και οργάνωσε την επανάσταση. Ήταν μια Εταιρεία ξενιτεμένων, μια συντροφιά εμπόρων και υπαλλήλων, με ταπεινή όμως καταγωγή, και σ’ εκείνα τα χρόνια οι ταπεινοί δεν μπορούσαν να ξεκινήσουν μια επανάσταση. Την ανέθεσαν, λοιπόν, σ’ αυτούς που μπορούσαν να την ξεκινήσουν, στους ομογενείς αριστοκράτες –τους πρίγκιπες της Ρωσίας, τους πρίγκιπες της Κωνσταντινούπολης, εξόριστους και μη–, στους προύχοντες, στους αρχιερείς. Αρκετοί από αυτούς συμμερίζονταν το όραμα για μια ελεύθερη πατρίδα. Η επανάσταση ξεκίνησε αμήχανα, όπως συνήθως συμβαίνει με τις επαναστάσεις. Επιχείρησε να αποκτήσει κράτος και εξουσία μακριά από την πατρίδα για να νικήσει τον δυνάστη. Σχεδίασε φιλόδοξα χτυπήματα μέσα στην ίδια την πρωτεύουσα του εχθρού. Κινήσεις περίπλοκες, δύσκολες, που απέτυχαν κλείνοντας τον κύκλο της Εταιρείας και των οραμάτων όσων την ακολούθησαν. Έπειτα, την υπόθεση της ελευθερίας ανέλαβαν οι προύχοντες και οι ιεράρχες του Μοριά, οι καραβοκυραίοι των νησιών, οι αρματολοί της Ρούμελης. Για να πετύχουν, όμως, χρειάζονταν τον λαό τους. Δεν γινόταν χωρίς αυτόν. Χρειάζονταν τους πολλούς Έλληνες, αυτούς που μισούσαν τον τύραννο όσο και τη δική τους μιζέρια, που δεν διάβαζαν Διαφωτιστές, αλλά μέσα τους σιγόκαιγε ο κοινός πόθος για ελευθερία.

Με αίμα και πόνο έθρεψε ο λαός τον Αγώνα. Πάνω σε αυτά τα υλικά χτίστηκε το ελεύθερο ελληνικό κράτος μέσα στο οποίο ζούμε σήμερα. Δεν έγινε ιδανικό, όπως πολλοί ονειρεύτηκαν. Ήταν όμως η πατρίδα μέσα στην οποία οι πολλοί μπορούσαν να ονειρεύονται το καλύτερο.

Την πολυπλόκαμη ιστορία της Ελληνικής Επανάστασης πραγματεύεται το βιβλίο αυτό, ρίχνοντας φως στο παρασκήνιο, και αναδεικνύοντας άγνωστους ήρωες και κρυφούς πρωταγωνιστές, μέσα από μια μεγάλη και συναρπαστικά ειπωμένη ιστορία.

Πηγή: https://www.public.gr/product/enantia-se-froyria-kai-teihi/prod11980782pp/ 

Χόλιγουντ : Ο μεγάλος Έλληνας του κινηματογράφου, Σπύρος Σκούρας

Ιστορία

Το «αφεντικό» του Χόλιγουντ, που ήταν βοσκός από το Σκουροχώρι Ηλείας. Ο Σπύρος Σκούρας δημιούργησε την 20th Century Fox και έκανε μαθήματα καπιταλισμού στον Σοβιετικό ηγέτη, Χρουτσώφ.

Πηγή, περισσότερα στο https://www.in.gr/2021/03/31/life/xoligount-o-megalos-ellinas-tou-kinimatografou-spyros-skouras/ 

 

Η βρεφοδόχος της Αθήνας όπου οι μητέρες εγκατέλειπαν τα νεογέννητα παιδιά - Σε ποιο σημείο της Αθήνας βρισκόταν η βρεφοδόχος, όπου οι μητέρες εγκατέλειπαν τα νεογέννητα παιδιά τους, σε μια δύσκολη οικονομικά και ηθικά εποχή για την Ελλάδα

Ιστορία

Η δεκαετία του 1950 ήταν μία δύσκολη περίοδος για την Ελλάδα. Η φτώχεια και ο συντηρητισμός ανάγκαζαν πολλές γυναίκες να εγκαταλείπουν τα νεογέννητα παιδιά τους, είτε γιατί είχαν γεννηθεί εκτός γάμου, είτε γιατί δεν μπορούσαν να τα ζήσουν. 

Πηγή, περισσότερα https://www.in.gr/2021/03/31/greece/vrefodoxos-tis-athinas-opou-oi-miteres-egkateleipan-ta-neogennita-paidia/ 

Η Σφαγή της Χίου

Ιστορία

Η σφαγή της Χίου αναφέρεται στην σφαγή δεκάδων χιλιάδων Ελλήνων της Χίου από τον Οθωμανικό στρατό. Το γεγονός συνέβη 30 Μαρτίου του 1822. Είχε προηγηθεί ο ξεσηκωμός του νησιού στις 11 Μαρτίου 1822, με την απόβαση εκστρατευτικού σώματος Σαμιωτών. Οι Οθωμανοί (ντόπιοι και άλλοι που είχαν έλθει από την Ασία) κλείστηκαν αρχικά στο κάστρο. Στις 30 Μαρτίου έφθασε ο οθωμανικός στόλος ο οποίος έλυσε την πολιορκία και άρχισε τη σφαγή του ορθόδοξου πληθυσμού με τη συμμετοχή και άτακτων μουσουλμάνων που κατέφθαναν από τις ακτές της Μ. Ασίας με κάθε είδους πλεούμενο.[1][2]

Γεγονότα

Την περίοδο αυτή η Χίος διέθετε μία μεγάλη και ακμάζουσα ελληνική κοινότητα που ευημερούσε βασιζόμενη στην καλλιέργεια της μαστίχας. Απολάμβανε μάλιστα σημαντικά προνόμια από τους Οθωμανούς, για τους οποίους η μαστίχα ήταν ιδιαίτερα σημαντικό προϊόν. Συνέπεια των προνομίων ήταν η μεγάλη αύξηση του πληθυσμού του νησιού, που αριθμούσε το 1822 περισσότερους από 100.000 κατοίκους. Ωστόσο, το 1822 ο πληθυσμός ζούσε κάτω από την οθωμανική καταπίεση. Για την πρόληψη επανάστασης, είχαν μεταφερθεί στο νησί στρατεύματα από την Ασία και είχε τοποθετηθεί ως διοικητής ο σκληρός Βαχίτ πασάς. Οι Χιώτες έκαναν καταναγκαστικές εργασίες για την ενίσχυση των οχυρώσεων και ταυτόχρονα αναγκάζονταν να συντηρούν αυτόν τον "μαχαιροφόρο όχλο" με την απειλή της βίας. Οι οθωμανοί καθημερινά έκαναν αρπαγές και φόνους στην πόλη και τα χωριά ατιμωρητί.[3] Σχέδια για εξέγερση στη Χίο γίνονταν από τους πρώτους μήνες της Επανάστασης, το 1821, όπως προκύπτει από το ημερολόγιο του Τομπάζη. Τον Ιούλιο του '21 είχε αναλάβει την οργάνωση της εξέγερσης ο Ιωάννης Ράλλης, Χιώτης Φιλικός και άλλοτε έμπορος στην Οδησσό. Όμως Χιώτες έμποροι των Κυκλάδων τον έπεισαν ότι αυτή η επιχείρηση ήταν άκαιρη και επικίνδυνη, κάτι στο οποίο συμφώνησε και ο Υψηλάντης.[4]

Τον Μάρτιο του 1822 η Χίος επαναστάτησε, όταν ο Αντώνιος Μπουρνιάς - που υπήρξε αξιωματικός του Ναπολέοντα κατά την Αιγυπτιακή εκστρατεία - με διακόσιους άνδρες αποβιβάστηκαν στη Σάμο και κάλεσαν τον Λυκούργο Λογοθέτη να συμμετάσχει στην επανάσταση της Χίου. Αποφασιστική σημασία για την έκβαση της εξέγερσης είχε η απραξία της - λεγόμενης - κεντρικής κυβέρνησης η οποία δεν απέστειλε έγκαιρα βοήθεια στους επαναστάτες. Την καθυστέρηση της βοήθειας αναφέρει και ο Γάλλος εθελοντής Maxime Raybaud, γράφοντας ότι οι προετοιμασίες για την αποστολή δύο ολμοβόλων και ξένων στρατιωτικών κράτησαν 13 μέρες, ενώ μόνο για να πλεύσουν από την Πελοπόννησο μέχρι τα Ψαρά έκαναν 8 μέρες. Ο Γερμανός αξιωματικός Bellier de Launay γράφει ότι "αν είχαμε φτάσει 10 ημέρες νωρίτερα θα είχε σωθεί η Χίος". Αναγνωρίζεται ωστόσο ότι αυτή η κυβέρνηση πρακτικά δεν είχε εξουσίες, και ότι ανοργάνωτες εξεγέρσεις γίνονταν και σε άλλα μέρη της Ελλάδας. Επίσης σημαντικό ήταν ότι η εξέγερση άρχισε Μάρτιο, οπότε ο καιρός επέτρεπε την επιχείρηση του οθωμανικού στόλου. Οι μόνοι που έστειλαν βοήθεια στη Χίο ήταν οι Ψαριανοί.[5]

Εκτός των άλλων αιτίων, στην περαιτέρω αποδυνάμωση των επαναστατών συνέβαλε και η διχόνοια μεταξύ των δύο ηγετών, του Μπουρνιά και του Λογοθέτη. Ο Μπουρνιάς κατά την υποχώρηση φώναζε το σύνθημα που είναι γνωστό στη Χίο: «Ο σώζων εαυτόν σωθήτω!... »

Είναι δε τέτοια η ντροπή για τη συμφορά αυτή που δεν υπάρχει ούτε ένα μνημείο της σφαγής στη Χίο. Οι ιστορικοί έχουν επισημάνει ότι η άρχουσα τάξη του νησιού ήταν απρόθυμη να ενταχθεί στην ελληνική εξέγερση, φοβούμενη την απώλεια της ασφάλειας και της ευημερίας της.[6] Παρόλα αυτά ο Α. Μπουρνιάς προσπάθησε να κάνει επανάσταση με διακόσιους άνδρες συν τους άνδρες του Λ. Λογοθέτη.

Ο ξεσηκωμός του εύφορου νησιού εξαγρίωσε το Σουλτάνο. Έτσι, ο Οθωμανικός στόλος υπό την ηγεσία του Καρά Αλί έπλευσε προς την Χίο για να καταστείλει την επανάσταση και αποβίβασε περί τους 7.000 στρατιώτες από τη Μικρά Ασία. Με την άφιξη του μεγάλου εχθρικού στόλου οι ελληνικές δυνάμεις αποχώρησαν από το νησί με εξαίρεση ένα τμήμα Ψαριανών που παρακολουθούσε από απόσταση τις κινήσεις των Οθωμανών. Χωρίς σημαντική αντίσταση ο Οθωμανικός στρατός προχώρησε σε εκτεταμένες λεηλασίες και σφαγές άμαχου πληθυσμού, παρόλο που η συντριπτική πλειονότητα του νησιού δεν έκανε τίποτα για να προκαλέσει τη σφαγή καθώς δεν συμμετείχε στην εξέγερση κατά της Οθωμανικής αυτοκρατορίας[7]. Οι Οθωμανοί έκαψαν σπίτια και σκότωσαν όλα τα παιδιά κάτω των 3 ετών, όλους τους άνδρες από 12 ετών και πάνω, καθώς και όλες τις γυναίκες από 40 ετών και πάνω, με εξαίρεση αυτούς που ήταν πρόθυμοι να ασπαστούν το Ισλάμ.[8] Τελικά, περισσότεροι από 40.000 κάτοικοι του νησιού σφαγιάστηκαν ή αιχμαλωτίστηκαν[9][10] ενώ μεγάλο μέρος του πληθυσμού διέφυγε προς τα Ψαρά, τις Κυκλάδες και την Πελοπόννησο. Κατά τον ιστορικό Καστάνη που ήταν παρών στη σφαγή της Χίου ο πληθυσμός του νησιού έφθανε τις 180.000 ψυχές. Κατά τον ιστορικό Μαμούκα ο οποίος ήταν επίσης παρών στη σφαγή ο πληθυσμός ανερχόταν στις 140.000 με 150.000 ψυχές και κατά τα κιτάπια των Τούρκων ο πληθυσμός ανερχόταν στις 120.000 ψυχές. Εκείνο που είναι γεγονός είναι ότι στο νησί της Χίου έμειναν περί τους 1.000 - 2.000 χιλιάδες άνθρωποι και περί τους 20.000 διέφυγαν ... Όλοι οι υπόλοιποι εκτός των αγοριών από 3 - 12 ετών και των γυναικών από 3 - 40 ετών που αιχμαλωτίσθηκαν και πουλήθηκαν από Εβραίους δουλεμπόρους σε παζάρια της Δύσης και της Ανατολής, σφάχθηκαν ανελέητα. Ο τότε Τούρκος τοποτηρητής της Χίου Βαχίτ πασάς, που κατέγραψε τα συμβάντα, αναφέρει ότι «τους μεν ηλικιωμένους επέρασαν (οι μουσουλμάνοι) γενναιότατα εν στόματι μαχαίρας, παρομοίως και τας ηλικιωμένας γραίας, την δε κινητήν περιουσίαν αυτών ελεηλάτησαν … τας δε ωραίας κόρας των και τους τρυφερούς νεανίσκους των ηχμαλώτισαν. Το αίμα έρρευσε ποταμηδόν …". Όταν ο ίδιος απέστειλε στην Κωνσταντινούπολη αναφορά για την ανακατάληψη του νησιού, απέστειλε μαζί και 5 φορτία με κομμένα κεφάλια και 2 φορτία κομμένα αυτιά. Καταμετρώντας τους νεκρούς αναφέρει κεφάλια ιερέων, προεστών και ανταρτών 1.109, «τελειωθέντες εν στόματι μαχαίρας» 25.000, σκλαβωμένα αγόρια και κορίτσια 5.000.[11]

Έκοβαν τα αυτιά από τα κεφάλια και κατόπιν τα διατηρούσαν στην άλμη και τα τοποθετούσαν σε βαρέλια. Τα έστελναν στον Σουλτάνο ως απόδειξη της υποταγής τους ή ως δελτία της επιτυχίας τους. Ιδιαίτερη τιμή δινόταν αν τα επαναστατικά κεφάλια ανήκαν σε διακεκριμένους αρχιεπισκόπους, άρχοντες ή κληρικούς... Χίλια διακόσια κεφάλια είχαν ήδη καταγραφεί στην ιστορία της αμοιβής που δόθηκε για τον καθένα. Το βιβλίο της Ένωσης Μαστιχοπαραγωγών κάνει λόγο για 33.000 αιχμαλωτισμένες ψυχές και 33.000 σφαγμένους. Εάν όμως συλλογιστούμε τα νούμερα των εναπομεινάντων μαζί με αυτούς που κατόρθωσαν και διέφυγαν τα νούμερα των χαμένων ψυχών είναι κατά πολύ μεγαλύτερα κι αν λάβουμε υπ´όψιν την εκτίμηση των Τούρκων όσον αφορά τον πληθυσμό.

Το εμπόριο δούλων

Μια όψη της οθωμανικής αγριότητας κατά του πληθυσμού της Χίου ήταν η πώληση - κυρίως γυναικών και παιδιών - ως δούλων. Μεταφέρονταν ως εμπορεύματα σε παζάρια της Κωνσταντινούπολης και της Σμύρνης και πωλούνταν σε εξευτελιστικές τιμές. Ο Ολλανδός διπλωμάτης στην Κωνσταντινούπολη Gaspar Testa γράφει προς τον υπουργό του των εξωτερικών:

"Το πιο σπαρακτικό θέαμα είναι τα σκλαβωμένα γυναικόπαιδα που έφεραν από τη Χίο ... Αγόρια και κορίτσια σέρνονται στους δρόμους δεμένα το ένα με το άλλο και οδηγούνται στα σκλαβοπάζαρα. Κοπέλες κρατούσαν στο χέρι ένα χαρτί με το όνομα των Τούρκων κυρίων τους που έμειναν στην Χίο. Μη μπορώντας να τις συνοδέψουν οι ίδιοι, τις έστειλαν στη διεύθυνση των σπιτιών τους στην Πόλη."

Ο Άγγλος πρόξενος στη Σμύρνη Francis Werry γράφει σε αναφορά του προς τη Levant Company: "Στο δρόμο των Φράγκων οδηγούνται πάνω-κάτω κοπάδια από παιδιά της Χίου για πούλημα". Στον Courrier Francais της 10-7-1822 αναφέρεται ότι φανατικοί μουσουλμάνοι αγόραζαν το θύμα τους για 30 γρόσια και το έσφαζαν για να κερδίσουν μια θέση στον παράδεισο. Πολλές γυναίκες αυτοκτόνησαν κατά την μεταφορά και άλλες πέθαναν από απεργία πείνας για να γλυτώσουν τον εξευτελισμό. Στην Allgemeine Zeitung δημοσιεύεται ότι μικρά παιδιά κάτω των 7 ετών που ήταν ακατάλληλα για το εμπόριο δένονταν και ρίχνονταν στη θάλασσα. Το σκηνικό του δουλεμπορίου περιγράφει και ο ιερέας της αγγλικής πρεσβείας R. Walsh αναφέροντας ότι από την 1η Μαΐου 1822 εκδόθηκαν 41.000 "τεσκερέδες" (έγγραφα ιδιοκτησίας δούλων) και ότι 5.000 πουλήθηκαν στην Κωνσταντινούπολη. Κατά τη γαλλόφωνη εφημερίδα της Σμύρνης Spectateur Oriental, έως την 10-5-1822 στο τελωνείο της Σμύρνης είχαν καταβληθεί δασμοί για 40.000 σκλάβους.

Τα παιδιά οδηγούνταν κατά ομάδες για εξισλαμισμό. Ο Άγγλος κληρικός Walsh γράφει ότι "μέσα σε μια μέρα έγιναν περισσότεροι προσηλυτισμοί από το Ευαγγέλιο στο Κοράνι απ' όσοι απ' το Κοράνιο στο Ευαγγέλιο σε έναν αιώνα".

Οι αγοραπωλησίες σταμάτησαν στις 19 Ιουνίου 1822 ύστερα από επέμβαση της αδελφής του σουλτάνου, στην οποία ανήκε η Χίος ως φέουδο.[12]

Το γεγονός στον ευρωπαϊκό τύπο

Η σφαγή της Χίου και η επακόλουθη ανατίναξη της τουρκικής ναυαρχίδας από τον Κανάρη είχαν μεγάλη επίδραση στην κοινή γνώμη της Ευρώπης και στην ανάπτυξη του φιλελληνικού κινήματος. Οι Ευρωπαίοι συνειδητοποίησαν τα συμβαίνοντα στην Ελλάδα και έδειξαν συμπάθεια προς τα θύματα και τους ήρωες ενός άνισου αγώνα.

Η είδηση έφτασε στις ευρωπαϊκές εφημερίδες από την Κωνσταντινούπολη μέσω του Οθωμανικού ταχυδρομείου (στην Κων/πολη δεν εκδίδονταν εφημερίδες). Στην εφημερίδα της Βιέννης «Αυστριακός Παρατηρητής» δημοσιεύτηκε η είδηση την 14 Απριλίου (νέο ημ/γιο). Στις γαλλικές εφημερίδες δημοσιεύτηκε αρχικά την 25 Μαΐου 1822 αναπαραγόμενη από τον Αυστριακό Παρατηρητή ή από γερμανικές εφημερίδες. Αναγγέλλεται η απόβαση τουρκικού στρατού στο νησί και γενική σφαγή η οποία χαρακτηρίζεται «πέραν πάσης περιγραφής». Η παρισινή Constitutionnele αναπαράγοντας από τη γερμανική Allgemeine Zeitung αναφέρει ότι τα γεγονότα που είχαν προηγηθεί στο Αϊβαλί είναι ασήμαντα μπροστά στη σφαγή της Χίου. Την 20 Απριλίου η σφαγή διαρκούσε ακόμη. Ούτε οι γυναίκες και τα παιδιά ετύγχαναν οίκτου. Ο καπετάν πασάς έσωσε μερικές εκατοντάδες στο φρούριο. Οι απώλειες των Τούρκων αναφέρονται στις 4.000. Ειδήσεις που έφτασαν από την Κωνσταντινούπολη τις επόμενες μέρες αναφέρουν τη δημόσια πώληση γυναικών και παιδιών από τη Χίο στα παζάρια της Πόλης. Φανατικοί μουσουλμάνοι πληρώνουν περί τα τριάντα πιάστρα για να αγοράσουν ένα θύμα που το σφάζουν αμέσως για να εξασφαλίσουν μια θέση στον παράδεισο, όπως υπόσχεται το κοράνι για κάθε πιστό που θα έχει φονεύσει έναν άπιστο. Αυτές οι σκηνές προκάλεσαν τον οίκτο των Ευρωπαίων διπλωματών που βρίσκονται εκεί αλλά δεν υπήρξε κάποιο διάβημα. Ειδήσεις φτάνουν και από τη γαλλόφωνη Spectateur Oriental η οποία, παρ’ ότι ανθελληνική, αναφέρει ότι «η εκδίκηση και η παραφορά των Τούρκων υπερέβη τα όρια». Αυτή η εφημερίδα αποδίδει την ευθύνη στους επαναστάτες. Δημοσιεύονται και προσωπικές μαρτυρίες Χιωτών που σώθηκαν. Κάποιος αναφέρει ότι καθημερινά έρχονται από την Ασία στο νησί πλήθος Τούρκων για να λεηλατήσουν. Για τον αριθμό των θυμάτων αναφέρονται διάφορες πληροφορίες. Λεπτομερέστερες πληροφορίες προέρχονται από το Λονδίνο. Κατ’ αυτές, πριν από τη σφαγή οι κάτοικοι της Χίου ήταν 110.000 εκ των οποίων επιβίωσαν 20.000. Από τις 90.000 απώλειες οι 45.000 πωλήθηκαν ως δούλοι, αφού την 25 Μαΐου είχαν καταγραφεί στα κατάστιχα του τελωνείου ότι είχαν πληρωθεί τα τέλη εξόδου για 41.000 άτομα. Οι υπόλοιποι 25.000 εξοντώθηκαν. Από τους 20.000 που επέζησαν οι 5.000 απουσίαζαν από το νησί κατά την εξέγερση και 16.000 κατέφυγαν στα Ψαρά, τη Σμύρνη και αλλού. Η Spectateur Oriental εκτιμά τον αρχικό πληθυσμό του νησιού σε 120.000 κατοίκους. Πληροφορίες αναφέρουν και εκτελέσεις Χιωτών που βρέθηκαν στην Κωνσταντινούπολη, των οποίων οι περιουσίες δημεύτηκαν και τα μέλη των οικογενειών πουλήθηκαν ως δούλοι. Στη Journal du Commerce δημοσιεύεται κατάλογος ονομάτων 207 Χίων εμπόρων που εκτελέστηκαν. Τον κατάλογο κατέγραψε έμπορος της Φλωρεντίας μετά από αίτηση γαλλικών, ιταλικών και γερμανικών εμπορικών οίκων που είχαν συναλλαγές με τους Χιώτες εμπόρους.
Η ανατίναξη της τουρκικής ναυαρχίδας εκλαμβάνεται στον ευρωπαϊκό τύπο σαν εκδίκηση και ένδειξη ηρωισμού. Η All. Zeitung γράφει ότι «η ιστορία θα καταστήσει γνωστόν εις τας επομένας γενεάς το θάρρος των Ελλήνων ναυτικών».[13]

H περιγραφή ενός επιζήσαντα

Τη σφαγή της Χίου περιέγραψε σαν αυτόπτης μάρτυρας ο Χριστόφορος Πλάτωνος Καστάνης (γ. 1814). Αρχικά συνελήφθη από τους Τούρκους και πουλήθηκε ως σκλάβος. Δραπέτευσε και κατέφυγε στο Ναύπλιο όπου βρήκε βοήθεια από τον φιλέλληνα Χάου ο οποίος τον πήρε μαζί του στις ΗΠΑ. Ο Καστάνης επέστρεψε προσωρινά στην Ελλάδα όπου έλαβε πολύ καλή μόρφωση από δασκάλους όπως ο Ν. Βάμβας. Το 1851, στις ΗΠΑ εξέδωσε βιβλίο με την ιστορία της Επανάστασης στη Χίο και την περιπέτειά του με τον τίτλο "The Greek exile, or a narrative of the captivity and escape of Christoforus Plato Castanis ...".[14] Το βιβλίο, μαζί με άλλες εργασίες του Καστάνη, μεταφράστηκε στα ελληνικά με τον τίτλο "Ο Έλληνας εξόριστος".[15]

Αντίκτυπος

Η είδηση της σφαγής της Χίου συγκλόνισε την ευρωπαϊκή κοινή γνώμη, η στάση της οποίας μεταστράφηκε απέναντι στην ελληνική επανάσταση και πλέον υπήρξε θετική. Μετά το γεγονός αυτό το φιλελληνικό κίνημα φούντωσε και σημαντικός αριθμός Ευρωπαίων φιλελλήνων έσπευσαν στην επαναστατημένη Ελλάδα για να ενισχύσουν τα ελληνικά στρατιωτικά σώματα. Σημαντική επιρροή άσκησε το γεγονός σε Ευρωπαίους καλλιτέχνες. Εμπνευσμένος από την σφαγή της Χίου ο Ευγένιος Ντελακρουά ζωγράφισε τον ομώνυμο πίνακα που εκτέθηκε στο Παρίσι και έπαιξε σημαντικό ρόλο στην ευαισθητοποίηση της γαλλικής κοινής γνώμης για τον επαναστατικό αγώνα των Ελλήνων. Το 2009, ένα αντίγραφο του πίνακα εκτέθηκε στο τοπικό Βυζαντινό μουσείο της Χίου. Πρόκειται για ένα από τα καλύτερα αντίγραφα του έργου, με έτος δημιουργίας το 1919 (Ε. Ιωαννίδης) και εκτελέστηκε με εντολή του Γεωργίου Παπανδρέου που εκείνη την περίοδο εκτελούσε χρέη Γενικού Διευθυντή Νήσων Αιγαίου. Ακόμα ένα εκτίθεται στο Εθνικό Ιστορικό Μουσείο στην Αθήνα σε μικρότερη κλίμακα (Λ. Κογεβίνας) και ένα στη Σχολή Καλών Τεχνών της Πράγας.

Η εκδίκηση του Κανάρη 

Ο ελληνικός στόλος ήταν πολύ μικρότερος από τον οθωμανικό και δεν μπορούσε να τον αντιμετωπίσει σε μάχη. Γι' αυτό το λόγο πάρθηκε η απόφαση από τους Έλληνες να εκδικηθούν την καταστροφή της Χίου με πυρπολικά. Ο Κωνσταντίνος Κανάρης από τα Ψαρά και ο Ανδρέας Πιπίνος από την Ύδρα κατόρθωσαν με τα πυρπολικά τους να μπουν μέσα στο λιμάνι της Χίου, τη νύχτα της 6ης Ιουνίου (1822), όταν οι Τούρκοι γιόρταζαν το Μπαϊράμ και συμποσίαζαν στα πλοία τους. Ο ναύαρχος Καρά Αλής είχε καλέσει στη ναυαρχίδα τους αξιωματικούς του στόλου για ολονύχτιο γλέντι.

 
Η πυρπόληση της τουρκικής ναυαρχίδας από τον Κανάρη (πίνακας του Νικηφόρου Λύτρα)

Ο Κανάρης κατόρθωσε να γαντζώσει το πυρπολικό του στη ναυαρχίδα και να του βάλει φωτιά. Ο Πιπίνος το κόλλησε στην υποναυαρχίδα, αλλά δεν το γάντζωσε καλά, αυτό ξεκόλλησε και παρασυρόμενο από τον αέρα κάηκε χωρίς να κάνει ζημιά. Όμως το πυρπολικό του Κανάρη μετέδωσε τη φωτιά στη ναυαρχίδα και γρήγορα πήρε φωτιά η μπαρουταποθήκη της, τινάζοντας τη ναυαρχίδα στον αέρα. 2.000 Τούρκοι βρήκαν το θάνατο μεταξύ των οποίων και ο ίδιος ο αρχηγός του στόλου, ο Καρά Αλή, ο οποίος χτυπημένος από ένα καμένο κομμάτι καταρτιού μπήκε σε μία βάρκα και ξεψύχησε μόλις έφτασε στην ακτή. Το κατόρθωμα αυτό ενθουσίασε την Ελλάδα και όλο τον κόσμο και ενέπνευσε πολλούς σημαντικούς ξένους λογοτέχνες.

Παραπομπές

  1.  Σιμόπουλος Κυριάκος, "Πώς είδαν οι ξένοι την Ελλάδα του 21", τ. Β', σ. 67 κ.ε.
  2.  Vahakn N. Dadrian, Warrant for Genocide: Key Elements of Turko-Armenian Conflict σελ. 153, New Brunswick: Transaction Publishers (1999) ISBN 1560003898
  3.  Σιμόπουλος, Β', 69. Παραπέμπει και στο Σταματιάδης Επαμ., "Σαμιακά", 1881 Β', σ. 188.
  4.  Σιμόπουλος, Β', 70.
  5.  Σιμόπουλος, Β', σ. 71-73.
  6.  William St. Clair, That Greece Might Still Be Free, The Philhellenes in the War of Independence σελ. 79, Λονδίνο: Oxford University Press (1972) ISBN 0192151940
  7.  Paul F. Shupp, "Review: Argenti, Philip P. The Massacre of Chios", Journal of Modern History 5 (3): 414 (1933) JSTOR 1875872
  8.  «Η Ιστορία της Χίου: Επανάσταση – Σφαγή της Χίου(1821 – 1822)». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 28 Δεκεμβρίου 2011. Ανακτήθηκε στις 26 Μαρτίου 2011.
  9.  «Massacre at Chios». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 13 Απριλίου 2010. Ανακτήθηκε στις 28 Ιουνίου 2011.
  10.  Christopher Long (1998-1999): The Massacres of Chios, Events & Massacres of 1822
  11.  Απομνημονεύματα πολιτικά του Βαχίτ πασά πρέσβεως εν Παρισίοις τω 1802, Ρεΐζ Εφέντη τω 1808 και Τοποτηρητού της Χίου τω 1822. Εν Ερμουπόλει Σύρου :Τύποις Γ. Μελισταγούς Μακεδόνος, 1861, σελ. 81.
  12.  Σιμόπουλος Κυριάκος, "Πώς είδαν οι ξένοι την Ελλάδα του 21", έκδοση 2004, τ. Β', σ. 134-140.
  13.  Χιακή Επιθεώρησις, τ. 2, 1964, τεύχος 6, σελ. 167-182. Αναδημοσιεύεται στο Δημάκης Δ. Ιωάννης, Φιλελληνικά, εκδόσεις Καρδαμίτσα, Αθήνα, 1992, κεφάλαιο «Τα δραματικά γεγονότα της Χίου του 1822 δια μέσου των στηλών του γαλλικού τύπου της εποχής», σελ. 29-48.
  14.  The Greek exile; or, A narrative of the captivity and escape of Christophorus Plato Castanis, during the massacre on the island of Scio, by the Turks, together with various adventures in Greece and America. Philadelphia, Lippincott, Grambo, & co. 1851
  15.  Μαρία-Ελευθερία Γιατράκου, πρόλογος στο βιβλίο "Ο Έλληνας εξόριστος" του Χρ.Πλ.Καστάνη, μετάφραση Χρήστου Γ. Γιατράκου, έκδοση "Επικοινωνίες Α.Ε.", 2001.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

Πηγές

Πηγή: https://el.wikipedia.org/ 

Συμβολή στον εορτασμό της επετείου των 200 χρόνων της Επανάστασης του 1821. – Το καριοφίλι και το γρόσι ΙΙ. – Έμποροι και εμπορικές συντροφίες στον Πύργο κατά τη δεκαετία του 1820. – Ένα ανέκδοτο ναυλοσύμφωνο με τον έμπορο Salvatore Gambin

Ιστορία

του Διονύση (Σάκη) Τραμπαδώρου

 

Το πρώτο χρονολογικά έγγραφο το οποίο αφορά σύσταση εμπορικής συντροφίας στην περιοχή του Πύργου είναι αυτό που δημοσιεύει ο Χρυσανθακόπουλος, με ημερομηνία 1η Μαρτίου 1797, και, συγκεκριμένα, τη σύσταση συντροφίας μεταξύ του Γιάννη Μοσχούλα και του Γιωργάκη Αυγερινού.

Το έγγραφο υπογράφεται ως εξής: «γιανις μοςκουλας βεβεονο», «σταθις πατρινος μαρτιρο», «δοκτωρ νικολαος σισινης μαρτυρο», ενώ στο πίσω μέρος της επιστολής αναφέρεται η εξής φράση: «μολογία τοῦ κυρ γιανη μουσκοῦλα»[1].

Οι έμποροι και οι επωνυμίες των εμπορικών συντροφιών που δραστηριοποιήθηκαν κατά τη δεκαετία του 1820, στον Πύργο, είναι οι εξής: Σαλβατόρος Γαμπής (Salvatore Gambin) Μαλτέζος, Βασίλειος Ιωάννου και Παναγιώτης Κανελλόπουλος, Βασίλειος Ιωάννου και Συντροφία,  Παναγιώτης Καννελόπουλος και Συντροφία, Πέλυτον Πελτράν, Μιχαήλ Στεμ(ν)ιτζιώτης (Σπετσιώτης), Μιχαήλ Στεμ(ν)ιτζιώτης και Συντροφία (Σπέτσες), Κωνσταντίνος Κεραμιδόπουλος[2] (Πύργιος), Αναγνώστης Ζαφειρόπουλος και Συντροφία (το όνομα αυτό το βρίσκουμε και σε βιβλίο του Β. Κρεμμυδά, ως σύγαμβρο του Αντώνη Σαλβαρά[3]) Γρηγόρης Κυριακόπουλος (Πύργιος) και Δημήτριος Κασκαντέρος (σύντροφοι), Σπυρίδωνας και Αναστάσιος Χέλμης (Ζακύνθιοι), Γαβρίλης και Γερόλυμος Μακρής (Κεφαλλήνες), Χρήστος Δαραλέξης (Πύργιος), Ιωάννης Καρυτινός, Νικόλαος Σταματόπουλος (κάτοικος Λευκάδας), Ιωάννης Αναγνώστου, Παύλος Μιχαλίτζης, Νικόλαος Γιοβάνης (Γαλαξιδιώτης) Κωνσταντίνος Πατρινός (Σπετσιώτης), Αναστάσιος Ι. Λεονταρίτης (Πύργιος) Διονύσιος Χατζηγιάννης - Μητρόπουλος (Πύργιος). και Δημήτριος Λαμπίκης Καραντζάς, «Βυζάντιος» όπως αναφέρει στα έγγραφα, δηλαδή Κωνσταντινουπολίτης

Ενδεχομένως, κάποιοι από αυτούς να ήταν και ναυτικοί, όπως οι Σπυρίδωνας και Αναστάσιος Χέλμης και Νικόλαος Γιοβάνης.

Έρευνα - σταχυολόγηση – μεταγραφή: Διονύσης (Σάκης) Τραμπαδώρος

Χαρακτηριστικά του εγγράφου: Τυπικό δείγμα συμβολαίου που εξάγεται από το Μνημονείο του Πύργου επί Κουβαρά, εύκολο στην κατανόηση, γενικώς, αλλά με δυσκολίες στην ακριβή απόδοση.

Παρουσίαση εγγράφου

Συμφωνητικό ναύλωσης πλοίου, Δημόσιος Μνήμων Πύργου Στέλιος Α. Κουβαράς, α/σ 144/4 Δεκεμβρίου 1829/Πύργος Ηλείας.

Συμφωνητικό ναύλωσης του πλοίου «Παναγία Παντοχαρά», με σημαία του Ιονίου Κράτους, μεταξύ του πλοίαρχου Σπύρου Βλαστού, Ζακυνθίου και του Σαλβατόρου Γαμπή (Salvatore Gambin), Μαλτέζου.

Ο Salvatore Gambin, παρ΄ ότι Μαλτέζος στην καταγωγή, είχε πολιτογραφηθεί ως Ζακύνθιος, με βάση την νομοθεσία του Ιονίου Κράτους για τους ξένους, οι οποίοι όταν πληρούσαν κυρίως το κριτήριο του χρόνου μόνιμης διαμονής στα Επτάνησα, θεωρούντο πολίτες του Κράτους αυτού.

Σκοπός την ναύλωσης ήταν η μεταφορά μουλαριών και αλόγων από το Κατάκωλο ἢ τον Κόρακα ἢ το Πυργί (υποτυπώδη λιμάνια της περιοχής του Πύργου εκείνη την εποχή) στη Ζάκυνθο.

Για το Κατάκωλο δεν χρειάζεται να πούμε που τοποθετείται, παρ΄ότι το Κατάκωλο εκείνης της εποχής ελάχιστη σχέση έχει με το σημερινό, από την άποψη της τοπογραφίας. Για τον Κόρακα παρ΄ότι υπάρχει και η άποψη ότι πρόκειται για τον σημερινό Άγιο Ανδρέα, εμείς πιστεύουμε, βάση έγγραφων μαρτυριών, ότι πρόκειται για την ευρύτερη περιοχή της σημερινής παραλίας του Κόρακα, στο Κορακοχώρι, ενώ για το σκάλωμα του Πυργίου δεν υπάρχει αμφιβολία ότι τοποθετείται στην περιοχή του Αγίου Ηλία Πύργου.

Το ναυλοσύμφωνο υπογράφουν οι Κυριαζής Βλαχοχρήστος παρακαλεστός από τον Σπύρο Βλαστό και ως μάρτυρες, οι Γιώργης Λιθαράς και Νικόλαος Παυλόπουλος.

Όπως έχουμε αναφέρει σε άλλο δημοσίευμα η λέξη «παρακαλεστός» στα συμβόλαια εκείνης της εποχής σήμαινε τον άνθρωπο που υπέγραφε αντί του εκάστοτε αγράμματου συμβαλλομένου.

Επίσης, στο ναυλοσύμφωνο υπάρχει η έκφραση «αρμόδιος καιρός», που σημαίνει ο κατάλληλος καιρός, οι κατάλληλες καιρικές συνθήκες.

Μνεία ακόμη γίνεται και στα «δίστηλα τάλιρα», ένα από τα νομίσματα της εποχής, στα οποία έχουμε αναφερθεί.

Το όνομα του πλοίου, «Παναγία Παντοχαρά» ήταν και είναι, μέχρι και σήμερα ακόμη, πολύ συνηθισμένο για σκάφη ζακυνθιακής ιδιοκτησίας.

 

Αρχή εγγράφου

Αῤ:144: Τῶ χιληοστὸν ὁκτακοσιοστὸν ἡκοστὸν ἓνατον τῆ τετάρτη τοῦ Δικεμβρίου τοῦ Μηνὸς ἐν Πύργω, ἐπαρισυάσθησαν προσοπικὸς ἐν τῶ ἡμετέρον γραφεῖον τοῦ Δημοσίου Μνήμωνος τῆς ἐπαρχίας ταῦτης παρόντων τῶν κάτοθεν ἁξιοπήσθων μαρτύρων ἀπὸ τὸ ἒν μέρος ὁ Κύριος Πλύαρχος Σπύρος Βλαστὸς τοὺ ἰωάνη Ζακίνθηος, καὶ ἐκ τοῦ ἐτέρου ὁ Κύριος Σαλβατόρος Γαμπὶς ποτὲ ἰωάνη Μαλτέζος, τὰ ὁποῖα μέροι φανερώνουν καὶ ὁμολογοῦν ὃτι ἐσυμφόνισαν, ὁς ἀκολουθὰ.

ὁ ῥυθὴς κύριος Βλαστὸς τὴν σύμερον δήδη εἰς Ναύλον τὸ πλήοντου ὁνομαζόμενον ἡ Παναγία Παντοχαρὰ μὲ συμέα ἐπτανίσηαν πρὸς τὸν ἐδὸ παρὸντα Κήριον Σαλβατόρον, ὑποσχόμενος νὰ μεταφέρη ἀπὸ τὴν σκάλα τοῦ Κώρακα ἡ κατάκολου, ἡ Πυργή εἰς Ζάκυνθω μουλάρια σαράντα καὶ τρία ἂλογα τὰ ὁποῖα ἀμέσος ὁποῦ εὐγάλη τὸ καικηὸντου ἀπὸ τὸν ποταμὸν τοῦ Μορέος ὑπόσχεται νὰ ἡπάγη εις ἐκίνην τὴν σκάλαν μόνον ἀπὸ ταῖς ἀνωηριμέναις, καὶ νὰ βὰλη ὃσα μουλάρια ἢθελε δυνιθῆ καὶ χορὶς ἀναβολὴν κεροῦ νὰ ἁναχορίση διὰ Ζάκινθο, καὶ ευγαζων ταύτα ἒξω ἀμέσος νὰ ἁναχορίση ἒχοντας τὸν γκερὸν ἀρμόδιον* καὶ νὰ ἐπιστρέψη εἰς τό αὐτὸν σκάλομα νὰ φορτόση τὰ ἀποληοθὲν ἡ ὃσα ἡμπορέση, καὶ ἐνενὶ λόγο νὰ τὰ κουβαλήση ὃλα εἰς Ζάκινθο χωρὶς νὰ ἡμπορέση ὃ ῥυθὴς πλίαρχος νὰ κυτάξι ἂλην του δουλιὰν ἐὰν πρότον δὲν κάμη τὴν ὁλόκληρον μετακόμησιν τῶν ῥυθέντων ζόον, διὰ τὰ ὁποῖα ὑπόσχεται ὁ Ναυλοτὴς Κύριος σαλβατόρος νὰ πλυρόση διὰ ναύλον τάλιρα δίστηλα* δίο |απ’τὰ φορτοια|διὰ τὸ κάθε ζώον, ἂν κατὰ περίστασις ἢθελε ἀκολουθήση καμίαν ἀτυχίαν ζώου νὰ εἶναι διὰ λογαριασμὸν τοῦ Νικοκίρη αὐτῶν, ὑπόσχεται ὁ πλύαρχος [[ὑπόσχεται]] νὰ μετακομήση τοὺς ἀνθρόπους τοὺ ναυλοτοῦ εἰς Ζάκινθο χορὶς Ναῦλον οὓτος ὑπόσχονται νἀ βαστάξουν στέρεας καὶ ἁμετάτρεπτας τᾶς ἁνοηριμένας συνθίκας καὶ ὃποιος ἀπὸ τὰ ῥυθέντα μέροι ἣθελε λύψη νὰ ὑπόσχεται εἰς ὃλας τὰς ἐπυζιμηόσοις καὶ ἐπυδῆ ὁ ῥυθὴς πλύαρχος δὲν ἰξεύρη γράμματα ὑπογράφη ἃλος διὰ αὐτὸν.-

Κυριαζῆς Βλαχωχρίστος παρακαλεστος ἀπὸ τὸν ανωθεν πληαχον σπιρον βλαστον επιδι ὂτι δεν ηξερι υπογραψη

Salvatore Gambin

γηωργῆς ληθαρᾶς μαρτηρω

νηκόλαος παβλόπουλος μαρτυρὸ

 

                                                                                                     ὁ Δημόσιος Μνήμων

 

                                                                                                      Στέλιος Α: Κουβαρὰς

 

 Τέλος εγγράφου

 

 

[1]Γεώργιος Αριστείδου Χρυσανθακόπουλος, Η Ηλεία επί Τουρκοκρατίας, Ιδιωτική έκδοση, Εν Αθήναις 1950, σελ. 83.

[2]Βρήκαμε το επώνυμο στα Μητρώα Αρρένων του Δήμου Πύργου.

[3]Βασίλης Κρεμμυδάς, Το καριοφίλι και το γρόσι. Στεριανές οικονομικές πραγματικότητες στη νότια Πελοπόννησο (1750-1850), Ιστορικό Αρχείο-Πολιτιστική Συμβολή της Εμπορικής Τράπεζας της Ελλάδος, Αθήνα 2004, σελ. 91.

 

 

Προτεινόμενο βιβλίο - Κώστας Κωστής, "Τα κακομαθημένα παιδιά της Ιστορίας" - Η διαμόρφωση του νεοελληνικού κράτους, 18ος - 21ος αιώνας, Πατάκης, Αθήνα 2018

Ιστορία

Παρουσίαση

Ο βασικός άξονας γύρω από τον οποίο στρέφεται το παρόν βιβλίο είναι η μετατροπή μιας μικρής επαρχίας της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας σε ένα σύγχρονο ευρωπαϊκό κράτος. Από ορισμένες απόψεις τα προβλήματα που προέκυψαν κατά τον σχηματισμό του σύγχρονου ελληνικού κράτους θα μπορούσαν να εξομοιωθούν με τα αντίστοιχα προβλήματα που απαντώνται αυτή τη στιγμή στις προσπάθειες του δυτικού κόσμου να επιβάλει το δικό του πολιτικό και πολιτισμικό μοντέλο σε κοινωνίες ξένες, αν όχι εχθρικές προς αυτό. Το γεγονός ότι οι Έλληνες του 19ου και 20ού αιώνα είναι χριστιανοί, ενώ οι κοινωνίες που αποτελούν σήμερα αντικείμενο πειραματισμού της Δύσης μουσουλμανικές, μικρή σημασία έχει στον βαθμό που και οι δύο αντιμετωπίστηκαν ή αντιμετωπίζονται, ρητά ή όχι, ως πεδία εκπολιτισμού και σε καμιά περίπτωση ως ισότιμοι εταίροι του πολιτικού εγχειρήματος στο οποίο αποδίδεται, μάλλον άκριτα, ο όρος εκσυγχρονισμός. Εξάλλου ο χριστιανισμός των Ελλήνων δεν έπαψε ποτέ να αντιπροσωπεύει το σχίσμα, δηλαδή μια ιδιαιτερότητα σε σύγκριση με τις δυτικοευρωπαϊκές αντιλήψεις, όχι πάντοτε συμπαθή και ακόμη λιγότερο κατανοητή.
Ωστόσο, σε μια τέτοια σύγκριση υφίσταται μια διαφορά που δεν μπορεί να αγνοηθεί. Αντικείμενο του βιβλίου είναι η Ελλάδα και οι Έλληνες και αυτή η -εθνικού χαρακτήρα πλέον- κατηγορία εκ των πραγμάτων συνειρμικά αναφέρεται σε ό,τι οι Δυτικοευρωπαίοι θεωρούν θεμέλια του πολιτισμού τους. Από την άποψη αυτή μπορεί εύκολα να ερμηνευθεί η ιδιαίτερη, ως έναν βαθμό τουλάχιστον, μεταχείριση που έτυχαν εκ μέρους της Δύσης οι πληθυσμοί εκείνοι που δεν εξεγέρθηκαν απλώς εναντίον της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας στο όνομα του χριστιανισμού, αλλά επικαλέστηκαν μέσω του ονόματός τους μία σύνδεση με ένα παρελθόν, στο οποίο η Ευρώπη βλέπει τις ρίζες της δικής της ταυτότητας. Πρόκειται για μία αντίληψη που ανακαλείται πολύ συχνά από όλους όσοι θέλουν να υποστηρίξουν ή να πολεμήσουν τις εξεζητημένες συχνά επιλογές των Ελλήνων και που κατά τον 19ο αιώνα θα τους προσδώσει από τους Ευρωπαίους τον χαρακτηρισμό των "κακομαθημένων παιδιών της Ιστορίας". (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

Περιεχόμενα

ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΙΝΑΚΩΝ
ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΔΙΑΓΡΑΜΜΑΤΩΝ
ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ
ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΣΤΗ ΝΕΑ ΕΚΔΟΣΗ
ΠΡΟΛΟΓΟΣ
1. Η Αυτοκρατορία μετασχηματίζεται (18ος αιώνας-1821)
Η αριστοκρατία των Ρωμιών
Μια νέα εκκλησιαστική ιεραρχία
Τοπικές ηγεσίες
Εμπορικές ελίτ
Μεταρρυθμιστές
Μεταρρυθμίσεις
Συγκλίσεις
2. Ο Πόλεμος της Ανεξαρτησίας (1821-1832)
Φιλική Εταιρεία
Πόλεμοι
Στρατός και στόλος
Πολιτική
Διεθνές πλαίσιο
Καποδίστριας
Ιδιομορφίες
3. Οι Βαυαροί στην Ελλάδα (1833-1843)
Το Βασίλειο...
...των χωρικών
Το μονοπώλιο της έννομης βίας
Το μονοπώλιο της πνευματικής βίας
Διανοητική πειθαρχία
Η δικαιοσύνη του βασιλιά
Μεγάλες φιλοδοξίες, μικρές δυνατότητες
4. Ο Όθωνας και οι Έλληνες (1844-1862)
Το Βασίλειο της Μεγάλης Ιδέας
Συνταγματική διαφθορά
Η φυσιογνωμία του κράτους
Αποστραγγιστική μηχανή
Αγώνας για τη γη
Εκκλησιαστικές προσαρμογές
Μεγάλες προσδοκίες
5. Οι Έλληνες μεταξύ τους (1863-1880)
Ο θρίαμβος των προυχόντων
Δεδηλωμένη
Από τη Μεγάλη Ιδέα στο Πρότυπο Βασίλειο
Παραμορφώσεις
Αργοί μετασχηματισμοί
Πόλεις
Από την υγεία του κράτους στην πειθαρχία της υγείας
Αβεβαιότητα
6. Φυγή προς τα εμπρός (1881-1897)
Δικομματισμός
Εποχή Βίσμαρκ
Ένας σύγχρονος στρατός χωρίς μεγάλο κόστος
Δρόμοι, σιδηρόδρομοι και λιμάνια
Ένοπλη επαιτεία και εκλογική μεταρρύθμιση
Εθνικά σύμβολα, συμφέροντα και διεκδικήσεις
Αδιέξοδες πολιτικές
Το τέλος της δεκάτης
Ήττα
7. Απροσδόκητες εξελίξεις (1898-1913)
Πολιτική αποτελμάτωση
Ανάκαμψη και δυσαρέσκειες
Νέες αστικές ιεραρχίες
Απομόνωση
Η δικαίωση του Τρικούπη
1909
Εκπαίδευση και διανοούμενοι
Ανορθωτική προσπάθεια
8. Νέα Ελλάδα (1914-1923)
Συλλογική μνήμη
Εθνικός Διχασμός
Ο στρατός χειραφετείται
Οικονομική κατάρρευση
Κοινωνικές αντιπαραθέσεις
Εθνοτικές συγκρούσεις
Αγροτική μεταρρύθμιση
Η βία [ξανά] στην πολιτική
9. Κοινοβούλιο και δικτατορία (1924-1940)
Δημοκρατία
Μια άλλη Ελλάδα
Πρόσφυγες
Δύσκολα χρόνια
Η Μεγάλη Τετραετία
Κρίση
Δικτατορία
Κοινοβούλιο και δικτατορία
10. Πόλεμοι (1941-1949)
Ιταλία
Γερμανία
Κατοχή
Αντιστάσεις
Μέση Ανατολή
Απελευθέρωση
Η Εποχή της Βάρκιζας
Ο αγώνας των βουνών
Νέα πρότυπα, ίδιες πραγματικότητες
11. Αντικομμουνιστικό κράτος (1950-1974)
Από το κέντρο στη δεξιά
Το υπόβαθρο της πολιτικής ζωής
Παπάγος
Καραμανλής
Οικονομία και κοινωνία σε μετασχηματισμό
Από την Ένωση Κέντρου στο πραξικόπημα
Δικτατορία
Κράτος σε συνθήκες Ψυχρού Πολέμου
12. Στην Ευρώπη (1974-2007)
Μετάβαση
Το ευρωπαϊκό όραμα
Αλλαγή
Πολώσεις
Στην Ευρώπη
Η "ελληνική ασθένεια"
Κατάρρευση
13. Κρίση (2007-;)
Το πρόβλημα
Οι συνιστώσες του προβλήματος
Μνημόνια 1-2
Το πολιτικό σύστημα αντιστέκεται
Τόσο πολύ κακό σε τόσο λίγο διάστημα
 

Μικρά Ιστορικά - Ο Καποδίστριας επισκέπτεται τον Πύργο και άλλα

Ιστορία

του Διονύση (Σάκη)  Τραμπαδώρου

 

Με το ψήφισμα Ι΄ της 13 Απριλίου 1828 και τον αριθμό κυβερνητικής πράξης 1698 ορίζεται το Γ΄ τμήμα, της Ήλιδος (η οποία αποτελείται από τις επαρχίες Πύργου και Γαστούνης) και ο Πύργος ορίζεται πρωτεύουσά της1.

Ως Έκτακτος Επίτροπος της επαρχίας Ήλιδος ορίζεται ο Κερκυραίος γιατρός, Σπυρίδων Καλογερόπουλος2.

Στις 15 Απριλίου 1829, ο Καποδίστριας επισκέπτεται τον Πύργο. Την υποδοχή του Κυβερνήτη περιγράφει ο Γάλλος Charles Lenormant, ο οποίος ήταν μέλος της Γαλλικής Επιστημονικής Αποστολής.

Στο έργο του Beaux Arts et Voyages αναφέρεται, εκτός από την υποδοχή του Κυβερνήτη, και στην κατεστραμμένη πόλη και στην εμπορική της κίνηση.

Συγκεκριμένα, αναφέρει ότι το παζάρι της πόλης που μόλις γεννιόταν, αποτελείτο από σαράντα καταστήματα3.

Στα τέλη του 1828, και στις αρχές του 1829, γίνεται και η εισαγωγή στην Ηλεία της καλλιέργειας της πατάτας, γεγονός για το οποίο είχε οριστεί υπεύθυνος ο ειδικός γεωπόνος Χριστόφορος Κρατερός.

Η καλλιέργεια αυτού του προϊόντος προσέκρουσε στην καλλιέργεια της σταφίδας4.

Η προσπάθεια διοικητικής οργάνωσης στην Ηλεία συνεχίζεται5, ενώ Έκτακτος Επίτροπος Ήλιδος ορίζεται, σύμφωνα με την Γενική Εφημερίδα της Ελλάδος αρ. 60 της 31ης Αυγούστου 1829, ο Παν. Αναγνωστόπουλος, αντί του Σπυρίδωνα Καλογερόπουλου6.

Στις 19 Απριλίου 1830 δημοσιεύεται στη Γενική Εφιμερίδα της Ελλάδος αρ. φύλλου 31, η δημοπράτηση των δημοσίων αλυκών των Λεχαινών και της λίμνης Μουριάς στον Πύργο, δημοπράτηση που επαναλήφθηκε στις 24-27 Απριλίου του 18327.

 

1 Γεώργιος Δ. Δημακόπουλος, Ο Κώδιξ των Ψηφισμάτων της Ελληνικής Πολιτείας Α΄1828-1829, Ανάτυπον εκ της επετηρίδος του Κέντρου Ερεύνης της Ιστορίας του Ελληνικού Δικαίου της Ακαδημίας Αθηνών, τομ. 14 (1967), Έν Αθήναις 1970, σελ. 46.

2 Βύρων Δάβος, Στον Πύργο και στην Ηλεία του 1821-1930, Ιδιωτική έκδοση, Πύργος 1985, σσ. 17-18.

3 Κυριάκος Σιμόπουλος, Πως είδαν οι ξένοι την Ελλάδα του ΄21, 1826-1829, Τόμος τέταρτος, Αθήνα 1984, σελ. 544.

4 Βύρων Δάβος, Στον Πύργο και στην Ηλεία του 1821-1930, Ιδιωτική έκδοση, Πύργος 1985, σελ. 20.

5 Στη Γενική Εφημερίδα της Ελλάδος αρ. 79, της Τετάρτης 1 Οκτωβρίου 1830, δημοσιεύονται επιστολές κατοίκων της Γαστούνης και του Πύργου, σχετικά με το ζήτημα του πρίγκηπα Λεοπόλδου.

Ανάμεσα στα ονόματα των κατοίκων της επαρχίας του Πύργου που υπογράφουν μπορούμε να διακρίνουμε αυτά του Εκτάκτου Επιτρόπου Π. Α. Αναγνωστόπουλου, του προέδρου του Πρωτόκλητου δικαστηρίου Ήλιδος Ι. Μ. Μαυρογορδάτου, του συνδικαστή Χ. Αυγερινού, του Γενικού Αστυνόμου Ήλιδος Ι. Μανιατόπουλου, του Δημοσίου Μνήμονα Στ. Α. Κουβαρά, του Α. Δ. Παπασταθόπουλου, του Κ. Γιαννόπουλου, του Π. Λεονταρίτη, των Θ. και Ν., Τζαβάρα, του Χ. Γ. Μητρόπουλου (Χατζηγιάννη Μητρόπουλου), του Χ. Ζαραλέξη (Δαραλέξη), και των Επαρχιακών Δημογερόντων Πύργου Π. Α. Γκίκα, Μ. Γιαννόπουλου, Α. Σταϊκόπουλου, Α. Φωτόπουλου, Στ. Μανωλόπουλου και του Γραμματέα της Δημογεροντίας Ι. Μιχαήλ. Η επιστολή έχει ημερομηνία 10 Αυγούστου 1830.

Επίσης, βρίσκουμε έγγραφο της Δημογεροντίας του Πύργου στην Γενική Εφημερίδα της Ελλάδος αρ. 4, της 16ης Ιανουαρίου 1832, υπογεγραμμένο από τους Μ. Γιαννόπουλο, Α. Σταϊκόπουλο και Στ. Μανωλόπουλο (σημείωση υπογράφοντος).

6 Βύρων Δάβος, Στον Πύργο και στην Ηλεία του 1821-1930, Ιδιωτική έκδοση, Πύργος 1985, σελ. 21.

7 Βύρων Δάβος, όπ. π., σσ. 22, 28.

Πηγή εικόνας: in.gr 

Συνεισφορά στον εορτασμό της επετείου των 200 χρόνων από την Ελληνική Επανάσταση - Μια ανέκδοτη επιστολή του Δημητράκη Πλαπούτα με παραλήπτη τον Κόλλια Πλαπούτα, με ημερομηνία 14 Μαΐου 1821

Ιστορία

 

 

Ο Δημητράκης Πλαπούτας

Προλογικό σημείωμα: Γιάννης Κοτσώνης

          Το ακόλουθο έγγραφο, σε μεταγραφή του Σάκη Τραμπαδώρου, μας δείχνει ένα σημαντικό στιγμιότυπο της Επανάστασης στην Πελοπόννησο, μιας μάχης από την άποψη μιας οικογένειας οπλαρχηγών. Το βασικό βιογραφικό του Δημήτρη Πλαπούτα ή Κολλιόπουλου (ο γιος του Νικόλα) είναι γνωστό. Αλλά το έγγραφο στην πορεία του μας λέει και άλλα. Το ότι θεωρούσε την μάχη μέρος μιας απελευθέρωσης: είναι «το πρώτο έτος της λευτεριάς», έκφραση δανεισμένη από τους Γάλλους του 1789. Και συγκεκριμένα απελευθέρωση από την τυραννία αν και δεν μας λέει πια τυραννία ακριβώς. Πιθανότατα είχε στον νου του όχι τους κοτζαμπάσηδες με τους οποίους συμμαχούσε, καθώς απλοί στρατιώτες σκόπευαν να γυρίσουν τα όπλα κατά πάνω τους· για τον Πλαπούτα ο τύραννος ήταν οι μουσουλμάνοι αγάδες από τους οποίους θα πάρουν τα λάφυρα τώρα, τα κτήματα και την ενοικίαση φόρων στο μέλλον.
        Και αξίζει να τονίσουμε την επανειλημμένη αναφορά στον χριστιανό θεό. Όντως η επανάσταση και το έθνος θα ταυτιστεί με την ορθοδοξία. Για Έλληνες και Ελλάδα δεν βλέπουμε στο κείμενο: το 1821 η μάχη ήταν ακόμα πελοποννησιακή, οι αρχηγοί και στρατιώτες Μωραΐτες και, αργότερα μόνο, μετά από δυο εμφύλιους και την ήττα των κοτζαμπάσηδων και των συμμάχων οπλαρχηγών από τους Ρουμελιώτες, θα βαλθεί στο πρώτο πλάνο η ταυτότητά του ως Έλληνα.
        Ο Πλαπούτας είναι αφοσιωμένος στο σόι και στον πατέρα του, για τον οποίο γράφει με αξιοσημείωτο σεβασμό τον κατάλογο αιχμάλωτων (είτε θα γίνουν σκλάβοι, είτε θα δοθούν για λίτρα ) και λάφυρων. Ας μην ξεχάσουμε πως ήταν μια οικογένεια αρματολών και μισθοφόρων, ο ίδιος στο παρελθόν ήταν μαχόμενος για τους Οθωμανούς και τους Βρετανούς. Πάντα υπήρχε το ζήτημα της πληρωμής, και το 1821 η πληρωμή ήταν τα λάφυρα και οι αιχμάλωτοι.

        Όσο αφορά την γλώσσα και την ορθογραφία, ελάχιστοι ξέρανε γράμματα, αρκετοί γράφανε μόνο το όνομά τους, άλλοι σημειώνανε Χ. Ακόμα και οι κοτζαμπάσηδες και οι παπάδες γράφανε με τον τρόπο τους (πολλοί είχαν τους γραμματικούς τους, όπως αναφέρει και ο Πλαπούτας) γιατί δεν είχαν καθοριστεί οι κανόνες της σύγχρονης ελληνικής γλώσσας. Αυτό θα γίνει σταδιακά με την καθαρεύουσα του Κοραή και με την δημοτική. Σε λίγα χρόνια θα γίνει η γνωστή κάθαρση των περισσότερων τουρκικών και αλβανικών λέξεων και η πλούσια ορολογία που βλέπουμε στο γράμμα του Πλαπούτα θα εξαφανιστεί, μαζί και με τα μη ευρωπαϊκά ή καθαρά ελληνικά τοπωνύμια: η Γαστούνη του Gaston ας είναι, αλλά το Δερβί Τσελεπί θα γίνει Αμαλιάδα. Θα ακολουθήσουν και τα σλαβικά γύρω στους βαλκανοπολέμους.

         Ας διαβάσουμε λοιπόν ένα έγγραφο που είναι ακόμα φανερά τα στοιχεία της οθωμανικής περιόδου και μιας πατριαρχικής κοινωνίας, μια κοινωνία που γρήγορα θα εξαφανιστεί.

 

Προέλευση εγγράφου: Ιστορική και Εθνολογική Εταιρείας της Ελλάδος

Σταχυολόγηση: Γιάννης Κοτσώνης*

Μεταγραφή: Διονύσης (Σάκης) Τραμπαδώρος**

            Πρόκειται για επιστολή του Δημητράκη Πλαπούτα προς τον πατέρα του, Κόλλια (Νικόλα) Πλαπούτα, και αφορά την περίφημη μάχη του Βαλτετσίου από την οποία κρίθηκε σε μεγάλο βαθμό η άλωση της Τριπολιτσάς και γενικότερα η έκβαση της ελληνικής Επανάστασης. Σε αυτή τη μάχη, για πρώτη φορά ουσιαστικά, γίνεται αντιληπτή από τους Έλληνες η δυναμικότητά τους και η ικανότητά τους να τα βάλουν με τους Οθωμανούς.

          Ο Δημήτρης (Δημητράκης) Πλαπούτας (ή Κολλιόπουλος) (Παλούμπα15 Μαΐου 1786 - Παλούμπα27 Ιουλίου 1864) ήταν Έλληνας στρατηγός, βουλευτής Καρύταινας (1844-1847), γερουσιαστής (1847-1862), επίτιμος υπασπιστής του βασιλιά Όθωνα, Διοικητής της 12ης Τετραρχίας Αρκαδίας της Βασιλικής Φάλαγγας του Όθωνα, και αγωνιστής της ελληνικής επανάστασης. Ήταν επικεφαλής του αγώνα στην Αρκαδία μαζί με τον Θεόδωρο Κολοκοτρώνη.Την περίοδο 1811 με 1812, κατέφυγε στη Ζάκυνθο όπου υπηρέτησε ως εκατόνταρχος στα ελληνικά σώματα του Βρετανικού Στρατού. Το 1816, ευρισκόμενος στην Πελοπόννησο, διώκεται και πάλι από τις οθωμανικές αρχές ως πρωταγωνιστής του φόνου των Τούρκων στην Αλωνίσταινα. Καταφεύγει στη Ζάκυνθο όπου μυήθηκε στη Φιλική Εταιρεία (15 Οκτωβρίου 1818) από τον Αναγνώστη Τσοχαντάρη. Ο Δημητράκης Πλαπούτας παντρεύτηκε τη Στεκούλα Κολοκοτρώνη, ανιψιά του Θεόδωρου, με τον οποίο ταυτίστηκε πολιτικά.

          Ο Κόλλιας (Νικόλας) Πλαπούτας ήταν ο γενάρχης της οικογένειας Πλαπούτα. Γεννήθηκε στο χωριό Σουλιµά της Τριφυλίας το 1735. Από τους περίφηµους Ντρέδες της Τριφυλίας, µε πρωτόγονους τρόπους, βίαιο χαρακτήρα και ασυνήθιστη σωµατική ρώµη, διέπραξε νεαρός φόνο και για να αποφύγει τις συνέπειες εγκατέλειψε το επάγγελµα του βοσκού και εξελίχθηκε σε έναν από τους επιφανέστερους Πελοποννήσιους κλεφτοκαπετάνιους της προεπαναστατικής περιόδου και κάπος των Δεληγιανναίων στην επαρχία Καρύταινας. Στην Παλούμπα εγκαταστάθηκε μόνιμα το 1755 απ΄ όπου, στη συνέχεια, μαζί με τα παιδιά του, θα διαδραμάτιζαν έναν από τους σπουδαιότερους ρόλους στην απελευθέρωση του Έθνους.

Χαρακτήρας του κειμένου: Το κείμενο είχε αυξημένο βαθμό δυσκολίας κατά τη μεταγραφή του, με την παλαιογραφική σημασία του όρου, αφού ο γραφικός χαρακτήρας του γράφοντος είναι δύσκολος, γεγονός που, αν συνδυαστεί με την εκτεταμένη ανορθογραφία και την ακουστική απόδοση, πολλές φορές, των λέξεων και των φράσεων, καθιστούν την απόδοσή του εξαιρετικά δύσκολη. Επίσης, στο κείμενο συναντούμε ξένες ελληνοποιημένες λέξεις. Ως προς την ορθογραφία του κειμένου προτιμήσαμε την διατήρησή της  και την ακριβή απόδοση του κειμένου, δίχως να προχωρήσουμε σε αποκατάστασή του, (παρ΄ ότι υπάρχει και η αντίθετη άποψη) διότι η ορθογραφία αποτελεί στοιχείο από το οποίο μπορεί κάποιος να εξάγει συμπεράσματα, γενικότερα, τόσο από το ίδιο, κάθε φορά, κείμενο, όσο και από την σύγκριση του εκάστοτε εγγράφου με άλλα.

 

Έναρξη εγγράφου

αφέντη προσκηνο την ημετέραν μου. Προσκηνο τις νηφαδες σου κε πεδηα. Ολους ομοιος. πηο

προτον. γράφω να μάθο δηα την υγηαν σας να χερομε αν εροτητε. κε δηα μερος μας με την βοηθηαν του αγιου θεου κε με την εφχισας ημαστε καλα. Σας φανερόνο ότη επροχτες την πεφτη ης τες 12 μαήου εφγικαν η τηρανη από Τρηπολητζαν. κε πηγαν ης βαλτετζη κε εκλεγαν τα ορδια. Οπου ηταν εκει σήνας (Σημείωση: σήνας=μεζεμένοι, συγκεντρωμένοι από το ρήμα της τουρκικής sinmek=μαζεύομαι) μετα ης τες 2 ορες, της σημερος κε ανηξε το τουφεκι κε μασε δοσαν κε εμας ηδύπην (έγγραφη αναφορά) οπου εβρησκομαστε εδο ης πηανα (Πιάνα=χωριό της Γορτυνίας) κε χρυσοβήτζη κε επηγαμε ημιντατη (Σημείωση εκδοτών: ημιντατη=ξελασιά, αλληλοβοήθεια) τον αδελφόν χρηστηανον οπου τους είχαν κλησμένους κε εκουρτηστη (δηλαδή κανονίστηκε) ο πολεμος.  κε εβασταξε 24 όρες κε με την βοήθηαν του τημίου σταρβού κε η εφχην σας τους ετζακισαμε τους αγαρηνούς κε τους επηγαμε εος απεξο την Τρηπολιτζαν. κε εσκοτοθηκαν τουρκοι ης τον τοπον περηπου από 200. κε λαβομενους περηπου από 300.

Επηασαμε κε ζοντανους 12. τους επηραμε κε 8 παργρηνάκια(μπαϊράκια, σημαίες) τους επηραμε κε ενα κανονη οπου ειχαν μαζί τους κε τζου πεχανε τους κε ζητηρά (σιτηρά) Σημείωση: πλάγια στο περιθώριο: ο παπάς Σλατηκιότης (δηλ. από χωριό Σλάτικα της Γορτυνίας) Πανάγος Στρήκλος κε [υ]πόληπα πεδιά ηνε όλη καλά η οπηη σας προσκηνουνε κε μιν εχετε καμηαν ηποψηαν δηα δαφτους. τον  γραματηκο ομιος. πηο Σημείωση: συνέχεια αρχικού κειμένου κε [ε]κατόν αλογα. κε μουλαρηα. Ούτε εγώ δεν το ηξεβρο να σου γράψω ληπον εκινο που τους εγινε το ναγαρινόν δεν περηγράφειτε οπου να σου το γραψο. κε ήντουναν ηπηρέτες περηπου από τεσερες πεντε χηληαδες. Ησαντε κε η αδελφη οπου ηταν κλησμενη ης βαλτετζη 1500 επηγα κε εγο με τον Κολοκοτρονη με 1200 ηρθαν κε απo βερβενα ο γιατράκος με 300 ηρθαν κε από λοντάρι (Λεοντάρι) 150 κε αν ηχε φτασουν η καλαβρυτινη οπου ηναι κε κηνη 1200 επρεπε οπου οπου τεημετε  Σημείωση εκδοτών: πιθανόν από το οθωμανικό Temit που στα σύγχρονα τουρκικά σημαίνει zihmen tahmin etme=  μην μαντέψετε, πιστεύω με την έννοια καλύτερα να μην υποθέσετε αν γλύτωνε Τούρκος) να γλητονε τουρκος ομος οντας ηρθαν η καλαβρητηνη ηταν αναχορησμενος (δηλ. είχε αρχίσει) ο πολεμος. παρα ετουτο σας γραφο σταθητε με γενεότητα οτη με την βοηθηα του αγιου θεου θε να τους κατατρουπόσουμεν κε τα πραγματα πανε πολύ καλα.  από  χρηστηανούς εθανατοθηκαν 2 κε λαβομενος απο ολο μας το στρατεφμα κε ημαστε εγο ης πιάνα κε ης χρησοβητζη μαζη με τους καλαβρητηνούς κε παλη οπου ησαν κε το βαλτετζη εμηναν εκει ης τον τόπον δε νεσαλαιψαν  κε σημερης αβρηο ελπηζομαι να παμε ης τα τρήκορφα τουρκους κε δηα τουτο μηνετε ησηχη μην εχετε καμηαν υποψηαν. κε στηλτο κε το γραμα του γιοργακη να πληροφορηθη. κε παντα γραφτε μας να μαθενομε δηα την ηγιαν σας. να χερομαστε αδελφε γιοργακη στασου με γενεοτητα κε με μεγαλοψηχηαν . οτη εγο το χρεος μου το έκαμα ης τους τηρανους απανου. ος θελη βεβεοθής από τον λαόν κε παντα γραφε μου να μαθενο δια τη νηγιαν σας κε αντραγκαθηα σας ης τους τηρανους να χερομεθα τάφτα.

Πρότο ετος της ελεφθερηας μαηου 14 Πηάνα

[δι]κοσας ταπηνος                                                                    η αδελφι μας κανελος

Δημητράκης πλαπούτας._                                                   Κολοκοτρονης σας χερεταν.

                                                                                             φηλουν τα ματηα σας

Να δοθη ης χηρας κοληα πλ[απούτα]. Εφτηχος δοθη

ης  παλου[μπα]

Τέλος εγγράφου

*Ο Γιάννης Κοτσώνης είναι Καθηγητής Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης και επίσης καθηγητής Ρωσικών Σπουδών επίσης στο Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης (Jordan Center for the Advanced Study of Russia). 

**Ο Διονύσης (Σάκης) Τραμπαδώρος είναι Οικονομολόγος και Ιστορικός, με Μεταπτυχιακό Δίπλωμα Ειδίκευσης στην Ιστορία

 

 

 

Παρατήρηση: Στις εικόνες εμφανίζονται οι τέσσερις σελίδες του εγγράφου

Προέλευση φωτογραφίας Δημητράκη Πλαπούτα: https://el.wikipedia.org/

Η δίκη του Καραϊσκάκη και ο θάνατος του λόρδου Βύρωνα - Η συμπεριφορά του αθυρόστομου και ατίθασου κλεφταρματολού Γεώργιου Καραϊσκάκη δίνει στον Μαυροκορδάτο την ευκαιρία που χρειαζόταν να αφοπλίσει όλα τα πιθανά αντικυβερνητικά στοιχεία της περιοχής

Ιστορία

Τον Μάρτιο του 1824, η Επανάσταση αρχίζει να δοκιμάζεται με τρόπο πρωτοφανή. Η σύγκρουση ανάμεσα στην επίσημη κυβέρνηση της επαναστατημένης Ελλάδας (με έδρα το Κρανίδι Αργολίδας) και την αυτόκλητη κυβέρνηση που έστησαν οι οπλαρχηγοί στην Τριπολιτσά (σήμερα Τρίπολη) φτάνει στο αποκορύφωμα.

Πηγή, περισσότερα στο https://www.in.gr/2021/03/25/plus/features/diki-tou-karaiskaki-kai-o-thanatos-tou-lordou-vyrona/ 

Συμβολή στον εορτασμό της επετείου των 200 χρόνων από την ελληνική Επανάσταση - Η Ελληνική Επανάσταση του 1821 ως ένα ευρωπαϊκό γεγονός

Ιστορία

του Σάκη Τραμπαδώρου

Η Γαλλική επανάστασις και ο Ναπολέων έκαμε, κατά τη γνώμην μου (έγραφε ο Κολοκοτώνης) να ανοίξη τα μάτια του κόσμου. Πρωτύτερα τα έθνη δεν εγνωρίζοντο, τους βασιλείς τους νόμιζαν θεούς της γης, και ό,τι και αν έκαμναν το έλεγαν καλά καμωμένο. Δια τούτο και είναι δυσκολότερο να διοικήσεις τώρα λαόν.

Hobsbawm, E. J., Η Εποχή των Επαναστάσεων 1789-1848, Μ.Ι.Ε.Τ, Αθήνα, 2002, σελ. 137.

Η Ελληνική Επανάσταση ανήκει στην πρώτη ομάδα επαναστάσεων που εκδηλώθηκαν στην Ευρώπη μεταξύ του 1815 και του 1848.

Οι άλλες της ίδιας ομάδας ήταν αυτές της Ισπανίας και της Νάπολης, που εκδηλώθηκαν το 1820.

Εκτός όμως από την ελληνική, όλες οι άλλες επαναστάσεις καταπνίγηκαν.

Οι επαναστάσεις των ετών 1815-1848 δεν ήταν απλώς έργο λίγων δυσαρεστημένων ταραχοποιών. Ξέσπασαν γιατί τα πολιτικά συστήματα που είχαν επιβληθεί στην Ευρώπη ήταν εντελώς ανεπαρκή και, σε μια περίοδο γρήγορων κοινωνικών αλλαγών, οι οικονομικές και κοινωνικές δυσαρέσκειες ήταν τόσο οξείες ώστε να προκαλούν σχεδόν αναπόφευκτα συνεχή επαναστατικά ξεσπάσματα.

Αντίθετα με ό,τι συνέβαινε με τις επαναστάσεις στο τέλος του 18ου αιώνα, οι επαναστάσεις της μεταναπολεόντειας περιόδου ήταν εσκεμμένες ή ακόμη και προγραμματισμένες. Γιατί το καταπληκτικότερο κληροδότημα της ίδιας της Γαλλικής Επανάστασης ήταν τα πρότυπα και τα οργανωμένα σχήματα πολιτικής αναταραχής που αυτή καθιέρωσε για τη γενική χρήση των απανταχού επαναστατών.

Τα πολιτικά πρότυπα που δημιούργησε η Επανάσταση του 1789 χρησίμευαν στο να αποκτήσει η δυσαρέσκεια συγκεκριμένο αντικείμενο, η αναταραχή να γίνει επανάσταση και, πάνω απ’ όλα, να συνενωθεί η Ευρώπη ολόκληρη σ’ ένα ανατρεπτικό κίνημα, σε ένα ανατρεπτικό ρεύμα.

Η Ελληνική Επανάσταση του 1821 υπήρξε ένα γεγονός μεγάλης πολιτικής σημασίας για τους κατακτημένους ελληνικούς πληθυσμούς.

Δεν ήταν όμως αυτή η μοναδική της διάσταση. Αποτέλεσε, ταυτόχρονα, ένα γεγονός γεωπολιτικής εμπλοκής και ιδεολογικών κινητοποιήσεων για την ίδια την Ευρώπη.

Αρχικά, με τη βοήθεια του φιλελληνικού κινήματος και της διπλωματίας αργότερα, οι Έλληνες εκμεταλλεύτηκαν με τρόπο περίτεχνο τις προϋπάρχουσες γεωπολιτικές αντιθέσεις τις οποίες η ίδια η Επανάσταση είχε παροξύνει στο έπακρο.

Παρότι έμοιαζαν πολύ με τις άλλες ξεχασμένες πολεμικές αγροτικές τάξεις και φυλετικές ομάδες της βαλκανικής χερσονήσου, μια μερίδα τους αποτελούσε διεθνή εμπορική και διοικητική τάξη, εγκατεστημένη σε παροικίες ή κοινότητες σ’ ολόκληρη την Οθωμανική Αυτοκρατορία αλλά και εκτός αυτής.

Στους κόλπους αυτής της κοσμοπολίτικης διασποράς ρίζωσαν οι ιδέες της Γαλλικής Επανάστασης: ο φιλελευθερισμός, ο εθνικισμός και οι μέθοδοι πολιτικής οργάνωσης από τις ελευθεροτεκτονικές μυστικές εταιρείες.

Έτσι, αφενός ο ανταγωνισμός των ευρωπαϊκών Δυνάμεων (ιδιαίτερα της Βρετανίας και της Ρωσίας, και δευτερευόντως της Γαλλίας) αναφορικά με την παρατεταμένη κρίση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, έκαναν την εχθρική σε κάθε εξέγερση Ρωσία να βλέπει ευνοϊκά τον αγώνα ενός ορθόδοξου λαού ενάντια σε έναν εχθρό ο οποίος αποδυναμωνόταν. Όσο για τη Βρετανία, οι φόβοι για μια μονομερή ρωσική επέμβαση, η φιλελληνική πίεση, τα οικονομικά συμφέροντα και η γενική πεποίθηση ότι η διάλυση της Τουρκίας δεν μπορούσε να αποτραπεί, αλλά μπορούσε το πολύ πολύ να οργανωθεί, τους οδήγησε τελικά απ΄ την εχθρότητα στην ουδετερότητα και, τέλος, σε μια ανεπίσημη επέμβαση υπέρ των Ελλήνων.

Αφετέρου δε, όλοι οι διεθνείς επαναστάτες της εποχής νοούσαν την επανάσταση ως ενιαία και αδιάσπαστη: ένα ενιαίο ευρωπαϊκό φαινόμενο μάλλον παρά ένα άθροισμα εθνικών και τοπικών απελευθερωτικών κινημάτων. Όλοι τους έτειναν στην υιοθέτηση του ίδιου τύπου επαναστατικής οργάνωσης: της μυστικής επαναστατικής αδελφότητας.

Οι αδελφότητες αυτές, καθεμιά με τονισμένο τελετουργικό και αυστηρή ιεραρχία, που πήγαζαν από ελευθεροτεκτονικά πρότυπα ή τα μιμούνταν, ξεπήδησαν γύρω στο τέλος της ναπολεόντειας περιόδου. Η πιο γνωστή, λόγω της διεθνικότητάς της, ήταν η αδελφότητα των Καλών Εξαδέλφων ή Καρμπονάρων. Φαίνεται ότι κατάγονταν από τεκτονικές ή συναφείς στοές της ανατολικής Γαλλίας, οι οποίες , μαζί με άλλες ανάλογες ομάδες, εξαπλώθηκαν και στον μεσογειακό χώρο μετά το 1815. Οι ίδιες, και τα παράγωγά τους, απαντούν ακόμη και στη Ρωσία - επανάσταση των Δεκεμβριστών του 1825 - αλλά κυρίως στην Ελλάδα.

Ο Καρμποναρισμός (με τη γενική του έννοια) ήταν η κύρια μορφή επαναστατικής οργάνωσης, και η διάθεσή του να συμβάλλει στην ελληνική απελευθέρωση (φιλελληνισμός) τον βοήθησε να διατηρήσει τη συνοχή του.

Η Ελλάδα έγινε η πηγή έμπνευσης του διεθνούς φιλελευθερισμού, και ο φιλελληνισμός, που συνεπέφερε οργανωμένη υποστήριξη για τους Έλληνες και συμμετοχή πολυάριθμων εθελοντών στον ελληνικό αγώνα, έπαιξε στη συσπείρωση της ευρωπαϊκής αριστεράς στη δεκαετία του 1820 ρόλο ανάλογο με αυτόν που θα έπαιξε στο τέλος της δεκαετίας του 1930 η υποστήριξη στην Ισπανική Δημοκρατία.

Η Ελληνική Επανάσταση αποτέλεσε τη μόνη περίπτωση όπου ο ατέρμονος πόλεμος των ποιμενικών φύλων και των ληστών - ηρώων ενάντια οποιασδήποτε κυβέρνησης συγκεράστηκε με τις ιδέες του αστικού εθνικισμού και της Γαλλικής Επανάστασης.

Γιατί μόνο στην Ελλάδα ένας ολάκερος λαός ξεσηκώθηκε ενάντια στον κατακτητή με τρόπο που θα μπορούσε εύλογα να ταυτιστεί με την υπόθεση της ευρωπαϊκής αριστεράς. Και αντίστροφα, η υποστήριξη της ευρωπαϊκής αριστεράς με ηγέτη τον Λόρδο Βύρωνα, συνέβαλε σημαντικά στην πραγμάτωση της ελληνικής ανεξαρτησίας.

Ένα άλλο σημαντικό αποτέλεσμα της ελληνικής παλιγγενεσίας ήταν η εξέλιξη του εθνικισμού των άλλων βαλκανικών λαών.

Συγκεκριμένα, προεπαναστατικά, ήταν τέτοια η σημασία και η εμβέλεια της ελληνικής εμπορικής και διοικητικής τάξης που οι μορφωμένες και εμπορικές τάξεις των Βαλκανίων, της περιοχής της Μαύρης Θάλασσας και της Ανατολής, ανεξάρτητα από την εθνική τους καταγωγή, είχαν εξελληνιστεί ακριβώς εξαιτίας των δραστηριοτήτων τους.

Κατά τη διάρκεια του 18ου αιώνα αυτός ο εξελληνισμός προχώρησε ακόμη πιο ορμητικά απ’ ότι προηγουμένως, εν πολλοίς, λόγω της σημαντικής οικονομικής ανάπτυξης.

Από τη στιγμή όμως που άρχισε να σημαίνει πολιτική υποστήριξη της Ελλάδας, άρχισε να υποχωρεί ακόμη και ανάμεσα στις αφομοιωμένες βαλκανικές εγγράμματες τάξεις.

Έτσι, η ελληνική ανεξαρτησία τροφοδότησε και ενέτεινε τον λανθάνοντα εθνικισμό των άλλων βαλκανικών λαών, λειτουργώντας ως η απαραίτητη προϋπόθεση για την εξέλιξη του.

Η επιτυχία της Ελληνικής Επανάστασης, όπως κάθε άλλης, δεν μπορεί να νοηθεί με στρατιωτικούς όρους και ατομικούς ηρωισμούς, παρά το γεγονός ότι και αυτοί έχουν τη σημασία στους.

Άλλωστε, το πανάρχαιο ήθος της βαλκανικής χερσονήσου, επέβαλε ένα πολιτικό ιδεώδες όπου ο ρόλος του άνδρα ήταν να γίνει ήρωας, και όπου ο εκτός νόμου, που έπαιρνε τα βουνά για να αντισταθεί σε κάθε κυβέρνηση, έπρεπε να επανορθώσει τις αδικίες που γίνονταν εις βάρος του λαού.

Η επικράτηση των Ελλήνων, έναντι ενός ασυγκρίτως ισχυρότερου εχθρού, οφείλεται πρωτίστως σε ιδιαιτέρως ευφυείς πολιτικές στρατηγικές.

Η Ελληνική επανάσταση του 1821 είναι ιστορία ελληνική και ταυτοχρόνως ευρωπαϊκή, όπως άλλωστε και ο ελληνικός Διαφωτισμός, ογδόντα χρόνια νωρίτερα.

Σήμαινε, σε ευρωπαϊκό επίπεδο, την κατάρρευση της μονιμότητας του διακανονισμού του 1815, του συστήματος των συνεδρίων, καθώς επίσης και την κατάρρευση της αρχής της κατάπνιξης κάθε επανάστασης.

 

Πηγές:

  1. Η Ελληνική Επανάσταση του 1821- Ένα ευρωπαϊκό γεγονός, επιμέλεια-εισαγωγή Πέτρος Πιζάνιας, Κέδρος, Αθήνα, 2009.

  2. Hobsbawm, E. J., Η Εποχή των Επαναστάσεων 1789-1848, Μ.Ι.Ε.Τ, Αθήνα, 2002.